علم در مجموعهٔ ارجاعات درسگفتارها با گفتارهای مرتبط، جنبههای تحلیلی و پیوندهای جلسهای معرفی شده است.
علم از ارجاعهای مفاهیم بنیادی است که در این صفحه از راه ۱۴۸۸ بخش مرتبط و حدود ۱۹۵۷۵ دقیقه گفتار پیگیری میشود.
واحدها: دقیقه = زمان تقریبی گفتار؛ گفتار = بخش دارای پیوند مستقیم به جلسه؛ اعداد نمایشی با رقم فارسی آمدهاند؛ شناسهها و نشانیها لاتین میمانند.
معرفی
علم در این صفحه به عنوان یک ارجاع مهم در گفتارها معرفی میشود. جایگاه آن از خلال نمونههای متعدد، پیوندهای تاریخی و نسبتهای تفسیری روشن میگردد.
اهمیت این ارجاع تنها در تعریف عمومی آن نیست؛ در گفتارها، هر بار در کنار مسئلهای خاص ظاهر میشود و معنای خود را از همان زمینه میگیرد.
از این رو، خواندن این صفحه باید هم به شناخت عمومی ارجاع توجه کند و هم به شواهدی که در بخشهای مرتبطِ گفتارها آمده است.
ارجاعهای همنشین
در ۱۲۹۷ گفتار از «علم» صحبت شده است. این گفتارها بر اساسِ ارجاعِ دیگری که در همان گفتار آمده دستهبندی شدهاند. مثلاً «نظریهٔ تکامل: ۱۵۳ گفتار» یعنی در این ۱۵۳ گفتار، کنارِ «علم» از «نظریهٔ تکامل» هم صحبت شده است. روی نامِ هر ارجاع بزنید تا به صفحهٔ خودش بروید؛ روی تعدادِ گفتارها بزنید تا فهرستشان باز شود.
فیلسوفان و متفکران نظری۳۰۴ گفتار
رنه دکارت۱۰۳ گفتار
| تیتر بخش | سری | جلسه | تیتر جلسه | زمان |
|---|---|---|---|---|
| مثال هایی از شکستن توصیف واژگان ناآشنای مقدمه و مرور مباحث جلسات گذشته برای عرب (۶) / مثال هایی از شکستن توصیف واژگان ناآشنای مقدمه و مرور مباحث جلسات گذشته برای عرب (۷) | قرآن و ادبیات مدرن | ۳ | واژگان و گرامر قرآن | ~۷ دقیقه |
| پرسش و پاسخ (۲) / پرسش و پاسخ (۳) | قرآن و ادبیات مدرن | ۳ | واژگان و گرامر قرآن | ~۳ دقیقه |
| تفاوت عرفان دینی و شرقی در مفهوم توبه | داستان آفرینش در قرآن | ۱۲ | سوآت، معاد جسمانی و زندگی درونی | ~۸ دقیقه |
| نفی گذشته | داستان آفرینش در قرآن | ۱۲ | سوآت، معاد جسمانی و زندگی درونی | ~۷ دقیقه |
| بعد از نزول قرآن وجود انسان به چه درد میخورد؟ | داستان آفرینش در قرآن | ۱۴ | توبه، تقوای زنانه و دستههای قلبی انسان | ~۶ دقیقه |
| احساس موجودات نسبت به هستی خودشان | داستان آفرینش در قرآن | ۱۴ | توبه، تقوای زنانه و دستههای قلبی انسان | ~۶ دقیقه |
| تجربه اسماء الهی در درون رحم مادر / تجربه اسماء الهی در درون رحم مادر (۲) | داستان آفرینش در قرآن | ۱۴ | توبه، تقوای زنانه و دستههای قلبی انسان | ~۶ دقیقه |
| وجه درونی اعجاز قرآن و مدلی در تحلیل تجربه دینی | مقدمهای بر فهم قرآن | ۲ | کارکردهای قرآن و مواجههی صحیح با قرآن | ~۲۴ دقیقه |
| ارائه آقای محسن گودرزی | مقدمهای بر فهم قرآن | ۱۵ | فمنیسم و ایجاد پیشفرضهای ناصواب | ~۳۰ دقیقه |
| تئوری با استفاده از نظریات یونگ | مقدمهای بر فهم قرآن | ۲۲ | مرور و مقدمه و سلسله مراتب نظریات از جنبه فاصله از نظریه | ~۱۷ دقیقه |
| راه اثبات اعجاز قرآن | مقدمهای بر فهم قرآن | ۲۲ | مرور و مقدمه و سلسله مراتب نظریات از جنبه فاصله از نظریه | ~۱۲ دقیقه |
| لزوم داشتن مدل انسانشناسانه در بحث فعلی (۳) / لزوم داشتن مدل انسانشناسانه در بحث فعلی (۴) | مفاهیم و واژگان قرآن | ۲ | لزوم وجود مدل روانکاوی برای بررسی واژگان قرآن | ~۲ دقیقه |
| گذر از کفر به تقوا، نسبت نسبت شریعت و اخلاق و نقد خشونت در احکام فقهی با فقه و نقد تلقی رایج از نسبت شریعت و اخلاق و نقد خشونت در احکام فقهی (۲) / گذر از کفر به تقوا، نسبت نسبت شریعت و اخلاق و نقد خشونت در احکام فقهی با فقه و نقد تلقی رایج از نسبت شریعت و اخلاق و نقد خشونت در احکام فقهی (۳) | مفاهیم و واژگان قرآن | ۲ | لزوم وجود مدل روانکاوی برای بررسی واژگان قرآن | ~۲ دقیقه |
| واژهشناسی ایمان و رابطه آن با عمل صالح در قرآن در کنار معنای عرفی آن، سطوح مختلف آگاهی | مفاهیم و واژگان قرآن | ۸ | واژهشناسی ایمان در قرآن در کنار معنای عرفی آن، سطوح مختلف آگاهی | ~۱۹ دقیقه |
| استقلال در تفکر | مفاهیم و واژگان قرآن | ۱۰ | استقلال در تفکر و واژه صالح | ~۳۳ دقیقه |
| نگاه کلی به مفهوم زبان و واژه - بخش ۱ | مفاهیم و واژگان قرآن | ۱۲ | مفهوم زبان و واژه تعریف مفاهیم | ~۱۶ دقیقه |
| خودکشی، بارداری و خلاقیت در خوانش فرویدی | روانکاوی و فرهنگ | ۱۵ | ناخودآگاه فرویدی و یونگی در نقد هنری | ~۵ دقیقه |
| پیشنهاد موضوع برای تحلیل روانکاوانه | روانکاوی و فرهنگ | ۳۳ | کنار هم گذاشتنِ یونگ و فروید (۲) | ~۵ دقیقه |
| انجمن شاعران مرده و ناکامی پیر خردمند | روانکاوی و فرهنگ | ۵۸ | یونگ و عرفان/دین — پیوند با قرآن | ~۵ دقیقه |
| نظر مارکسیستها نسبت به مدرنیته | روانکاوی و فرهنگ | ۷۵ | نظر مارکسیستها نسبت به مدرنیته | ~۳ دقیقه |
| هنر، نابغه و شناخت ناب | روانکاوی و فرهنگ | ۸۹ | نیچه — کانت و شوپنهاور | ~۱۸ دقیقه |
| فرافکنی و جهان درونی در نگاه یونگی | روانکاوی و فرهنگ | ۹۰ | نیچه زایشِ تراژدی | ~۳ دقیقه |
| روانکاوی و فرهنگ - جلسه ۹۱ | روانکاوی و فرهنگ | ۹۱ | زایش تراژدی: نیچه، رنج و هنر دیونیزوسی | ~۹ دقیقه |
| معیارهای بحث روشن و همدلانه | روانکاوی و فرهنگ | ۹۵ | نیچه — تعارضِ جنسیتی و موسیقی | ~۹ دقیقه |
| نمونهٔ اختلاف تفسیری دربارهٔ نیهیلیسم نیچه | روانکاوی و فرهنگ | ۹۶ | نیچه، اشرافیت و نیهیلیسم | ~۲۲ دقیقه |
| روانکاوی و فرهنگ - جلسه ۹۷ | روانکاوی و فرهنگ | ۹۷ | نیچه، پوچگرایی و خوانش روانکاوانه | ~۶ دقیقه |
| دریدا، باشلار و مرگ مؤلف | روانکاوی و فرهنگ | ۹۷ | نیچه، پوچگرایی و خوانش روانکاوانه | ~۱۶ دقیقه |
| مرگ روان پیش | روانکاوی و فرهنگ | ۹۹ | مرگ روان، بندباز زرتشت، و محو و جنون | ~۵ دقیقه |
| محو، جنون و فردانیت | روانکاوی و فرهنگ | ۹۹ | مرگ روان، بندباز زرتشت، و محو و جنون | ~۳ دقیقه |
| فرزندان آینده و تنهایی نیچه | روانکاوی و فرهنگ | ۱۰۰ | فردانیت و شناخت حقیقت — جلسهٔ پایانی | ~۱۹ دقیقه |
| قرآن بهمثابه معجزهٔ حاضر | فلسفه متن مقدس | ۱۴ | پلورالیسم دینی، خاتمیت و معجزه حاضر قرآن | ~۵ دقیقه |
| شرح وضعیت بشر از دیدگاه مسیحیت | مسیحیت | ۳ | وضعیت بشر و مسئله هویت عیسی مسیح | ~۶ دقیقه |
| ایده ی مدرن در مورد عدم ارتباط کشف حقیقت با زندگی عملی | مسیحیت | ۴ | کشف حقیقت، زندگی عملی و سخن خداوند | ~۵ دقیقه |
| اثبات در دستگاه اصل موضوعی | دفاع عقلانی از دین | ۱ | منظور و هدف از جلسات دفاع عقلانی از دین چیست؟ | ~۱۸ دقیقه |
| جمعبندی محتوای جلسات و نسبت دین و عقلانیت | دفاع عقلانی از دین | ۱ | منظور و هدف از جلسات دفاع عقلانی از دین چیست؟ | ~۶ دقیقه |
| هنوز مقدمات ناگریز | دفاع عقلانی از دین | ۳ | تفاوت دفاع عقلانی در گذشته و حال | ~۶ دقیقه |
| شبهه چیست و چطور ایجاد می شود، تفاوت دین با معرفت دینی | دفاع عقلانی از دین | ۳ | تفاوت دفاع عقلانی در گذشته و حال | ~۱۶ دقیقه |
| مثال رویا و مخالفت علوم قرن نوزده با آن | دفاع عقلانی از دین | ۳ | تفاوت دفاع عقلانی در گذشته و حال | ~۲۴ دقیقه |
| واجبالوجود و تعریف آن | دفاع عقلانی از دین | ۴ | اعتقاد به شواهد موجود و رویکرد انسان در مورد اعتقادات | ~۴ دقیقه |
| واجبالوجود و افراد خداناباور | دفاع عقلانی از دین | ۴ | اعتقاد به شواهد موجود و رویکرد انسان در مورد اعتقادات | ~۳ دقیقه |
| توجیه پیدایش جهان و شان مرجعیت علمی | دفاع عقلانی از دین | ۴ | اعتقاد به شواهد موجود و رویکرد انسان در مورد اعتقادات | ~۴۰ دقیقه |
| چرا مجموع ماده و انرژی، واجب الوجود نیست؟ | دفاع عقلانی از دین | ۵ | یک مدل منطقی برای توجیه وجود جهان | ~۱۰ دقیقه |
| هستی مطلق | دفاع عقلانی از دین | ۵ | یک مدل منطقی برای توجیه وجود جهان | ~۵ دقیقه |
| تجربه مواجهه با هستی | دفاع عقلانی از دین | ۵ | یک مدل منطقی برای توجیه وجود جهان | ~۷ دقیقه |
| مثال اول: سیاره نپتون و ذرات زیراتمی | دفاع عقلانی از دین | ۶ | قوانین علمی و نسبت آن با خداوند | ~۱۸ دقیقه |
| مقاومت آتئيست ها درباره برهان هاي علمي | دفاع عقلانی از دین | ۷ | مثال مهم گوی های فلزی | ~۲۷ دقیقه |
| برهان صدیقین و تبیین نسبت خدا با جهان | دفاع عقلانی از دین | ۹ | تبعات عملی التزام به خدای فلسفی (توحید) | ~۱۵ دقیقه |
| تبعات عملی خداباوری فلسفی: توحید افعالی و نسبت آن با اختیار انسان | دفاع عقلانی از دین | ۹ | تبعات عملی التزام به خدای فلسفی (توحید) | ~۴ دقیقه |
| مدل هستیشناسی | دفاع عقلانی از دین | ۱۰ | مراد از عرفان و دین چیست؟ | ~۴ دقیقه |
| زبان متفاوت علم و دین | دفاع عقلانی از دین | ۲۷ | تعارض علم و متون دینی در گزارههای ناظر به طبیعت | ~۶۰ دقیقه |
| رؤیا و علم | دفاع عقلانی از دین | ۲۸ | تفاوت نگاه علم و دین به طبیعت | ~۳۹ دقیقه |
| علم و اعجاز اعجاز بیانی و فصاحت و بلاغت اعجاز تشریعی و معارفی اعجاز علمی و اخبار غیبی مصونیت قرآن از تحریف و وجوه مختلف آن | دفاع عقلانی از دین | ۲۸ | تفاوت نگاه علم و دین به طبیعت | ~۲۴ دقیقه |
| ادامه بحث جن در قرآن و نقد شبهات | دفاع عقلانی از دین | ۳۳ | ایراد علمی به قرآن (مسئله جن) | ~۲۶ دقیقه |
| جن در اعجاز اعجاز بیانی و فصاحت و بلاغت اعجاز تشریعی و معارفی اعجاز علمی و اخبار غیبی مصونیت قرآن از تحریف و وجوه مختلف آن (۷) / جن در اعجاز اعجاز بیانی و فصاحت و بلاغت اعجاز تشریعی و معارفی اعجاز علمی و اخبار غیبی مصونیت قرآن از تحریف و وجوه مختلف آن (۸) | دفاع عقلانی از دین | ۳۳ | ایراد علمی به قرآن (مسئله جن) | ~۲۳ دقیقه |
| دانشی نمیدانم چنین اسمی میشود گذاشت | دفاع عقلانی از دین | ۳۴ | یادآوری جلسات قبل | ~۱۳ دقیقه |
| معجزات | دفاع عقلانی از دین | ۳۶ | ترور قاسم سلیمانی و زمین شناسی، مسطح بودن زمین | ~۴۰ دقیقه |
| معجزه (۱۰) | دفاع عقلانی از دین | ۳۸ | چیستی معجزه، ادامه ایرادات علمی به قرآن | ~۲۰ دقیقه |
| وجود نداشتن نقص در دنیا | دفاع عقلانی از دین | ۳۸ | چیستی معجزه، ادامه ایرادات علمی به قرآن | ~۱۱ دقیقه |
| آیا اعتقاد به جن و فرشته ایراد علمی حساب میشود؟ | دفاع عقلانی از دین | ۳۹ | ایراد علمی به فرشته و جن | ~۷۵ دقیقه |
| ادامهٔ قدیمی بودن متون دینی | دفاع عقلانی از دین | ۴۱ | دربارۀ طوفان نوح و داستانهای مشابه در قرآن | ~۳ دقیقه |
| ادامهٔ قدیمی بودن متون دینی | دفاع عقلانی از دین | ۴۱ | دربارۀ طوفان نوح و داستانهای مشابه در قرآن | ~۱۱ دقیقه |
| هفت آسمان | دفاع عقلانی از دین | ۴۲ | هفت آسمان و ادامه بحث خطاهای تاریخی به قرآن | ~۶۹ دقیقه |
| انجام بخشی از شریعت بدون درک عقلی آن: مثالی از درخت ممنوعه | دفاع عقلانی از دین | ۴۷ | احکام اجتهاد و جهد، عقل و وحی | ~۸ دقیقه |
| شبهات درباره شریعت در مقایسه با شبهات درباره حقایق دین، بایدها و نبایدهای رفتاری در اسلام و مقایسه با آمیشها در برابر هستها | دفاع عقلانی از دین | ۴۸ | احکام بایدها و نبایدها در مقایسه با هستها | ~۱۹ دقیقه |
| تاریخچه مفهوم عقل، تعبد | دفاع عقلانی از دین | ۴۸ | احکام بایدها و نبایدها در مقایسه با هستها | ~۱۵ دقیقه |
| بینالاذهانی بودن، ملاک اشتباه برای ارزشگذاری تجربه دینی | دفاع عقلانی از دین | ۴۸ | احکام بایدها و نبایدها در مقایسه با هستها | ~۲۰ دقیقه |
| جایگاه اعجاز اعجاز بیانی و فصاحت و بلاغت اعجاز تشریعی و معارفی اعجاز علمی و اخبار غیبی مصونیت قرآن از تحریف و وجوه مختلف آن در بحث فعلی و اهمیت داستان آفرینش (بررسی بیان سوره بقره از رابطه احکام شرعی و داستان آفرینش) | دفاع عقلانی از دین | ۵۴ | احکام بررسی ایدههای مطرح شده برای اصلاح فقه (رابطه فقه و علوم | ~۵ دقیقه |
| زمان در شریعت، اوقات نماز | دفاع عقلانی از دین | ۵۸ | احکام نسبت شریعت و مسیر رشد اوقات شرعی | ~۲ دقیقه |
| نتیجه سری تعارضات گزارهای وجود نظر | تقابل علم و دین | ۰ | تعارض علم و دین | ~۳۵ دقیقه |
| نکتهٔ شما متدلوژی ماتریالیستی قرار میدهید | تقابل علم و دین | ۰ | تعارض علم و دین | ~۵۰ دقیقه |
| نکتهٔ آخر میشنوم فرضیهای خوب پیش | تقابل علم و دین | ۰ | تعارض علم و دین | ~۴۰ دقیقه |
| کلیسا کلی گزارهٔ دینی تولید کرده | تقابل علم و دین | ۰ | تعارض علم و دین | ~۸۴ دقیقه |
| طرح بحث جدایی علم از دین و تعارض ذاتی و عرضی | جدایی علم از دین | ۱ | جدایی و تعارض ذاتی و جدایی و تعارض عرضی | ~۲۹ دقیقه |
| نیاز به آشناییزدایی در نماز گزاشتن | جدایی علم از دین | ۲ | مرور جلسه گذشته و رد فرضیه جدایی در قرون شانزده و هفده | ~۲۲ دقیقه |
| نقد بخش دوم توهم لاپلاسی: کفایت کشف فرمولها برای تبیین علمی | جدایی علم از دین | ۴ | بخش دوم توهم: کشف فرمول ها برای تبیین علمی کافی است | ~۱۸ دقیقه |
| ابزارانگاری | جدایی علم از دین | ۵ | شباهتهای بین علم و دین | ~۲۷ دقیقه |
| ماده فعال | جدایی علم از دین | ۵ | شباهتهای بین علم و دین | ~۷ دقیقه |
| شیوه اندازه گیری | جدایی علم از دین | ۶ | خلاصهای از آنچه گذشت و اهداف سه گانه | ~۱۳۲ دقیقه |
| انرژی | جدایی علم از دین | ۶ | خلاصهای از آنچه گذشت و اهداف سه گانه | ~۵۸ دقیقه |
| نکاتی درباره طبیعی گرایی | جدایی علم از دین | ۸ | نکاتی درباره بحث جلسه گذشته | ~۱۹ دقیقه |
| آینده و تعادل قوا | جدایی علم از دین | ۹ | اصلاً ساینس یعنی چه؟ و تحولات نظری و سخت افزار معیشت | ~۲۰ دقیقه |
| نسبی گرایی یا قهرمان ستایی؟ | جدایی علم از دین | ۹ | اصلاً ساینس یعنی چه؟ و تحولات نظری و سخت افزار معیشت | ~۱۲ دقیقه |
| دو پایه اصلی داروینیسم | جدایی علم از دین | ۱۰ | استدلال پیلی و تطابق موجودات زنده با محیط. پیچیدگی و زیبایی | ~۲۱ دقیقه |
| پاردایم چیست و چگونه به وجود میآید؟ | جدایی علم از دین | ۱۰ | استدلال پیلی و تطابق موجودات زنده با محیط. پیچیدگی و زیبایی | ~۲۸ دقیقه |
| آتوریته وارونگی: انسان میمونی بیش نیست | جدایی علم از دین | ۱۱ | تبیین عملی و وارونگی داروینی | ~۲۲ دقیقه |
| علم شکست ناپذیر | جدایی علم از دین | ۱۱ | تبیین عملی و وارونگی داروینی | ~۱۴ دقیقه |
| مدعی بودن بیسابقه و بیمورد ساینس | جدایی علم از دین | ۱۲ | فلسفه و علم در دوران مدرن | ~۱۷ دقیقه |
| هوش مصنوعی | جدایی علم از دین | ۱۲ | فلسفه و علم در دوران مدرن | ~۱۴ دقیقه |
| تمثیل سوم: داستان مباهله و اثبات حقانیت پیامبر(ص) - بررسی مفهوم زن در نظام مردسالار و نسبت آن با طبیعت | تفسیر سوره آلعمران - آل عمران | ۳ | شیوه بحث با اهل کتاب | ~۱۰ دقیقه |
| شرک به عنوان تأثیرگذارترین گناه | انعام | ۱ | بیان تم کلی سوره، کفر و شرک | ~۶ دقیقه |
| نسبت سرمایهداری با علم و فرهنگ عمومی | تفسیر سوره حج | ۱۷ | مخالفان دین، منطق کتاب و نقد تصویر مدرن از ایمان | ~۲۳ دقیقه |
| دموکراسی مستقیم، پوپولیسم و ناسیونالیسم مذهبی | تفسیر سوره حج | ۲۱ | قیامت، مسائل روز و نسبت دین با مردم | ~۱۴ دقیقه |
| امر و نهیها، توحید و شرک | تفسیر سوره هود | ۱ | رابطه بین توحید و خودشکوفایی | ~۲۱ دقیقه |
| نکاتی از جلسه قبل | تفسیر سوره هود | ۲ | دنیا محل آزمایش | ~۳ دقیقه |
| مثال۱ – کشف هندسه نا اقلیدسی | تفسیر سوره کهف | ۸ | متدولوژی اثبات تئوری ادامه سوره کهف (داستان ذوالقرنین | ~۱۴ دقیقه |
| مثال ۲ - اثبات قضیه گراف تام | تفسیر سوره کهف | ۸ | متدولوژی اثبات تئوری ادامه سوره کهف (داستان ذوالقرنین | ~۳۱ دقیقه |
| نزدیکی دیدگاه دوم به تئوری ما درباره سوره کهف | تفسیر سوره کهف | ۸ | متدولوژی اثبات تئوری ادامه سوره کهف (داستان ذوالقرنین | ~۵۶ دقیقه |
| تفاوت علم جدید و طبیعیات | تفسیر سوره مریم | ۵ | پاکی و نیکوکاری یحیی | ~۳۴ دقیقه |
| علم غیب الهی و نشانههای قیامت | تفسیر سوره نمل | ۴ | بخش دوم سوره | ~۱۴ دقیقه |
| سوره انبیا، وعده الهی و نشانههای قیامت رعد | رعد | ۲ | حق بودن محتوای قرآن، تمثیل، عِلْمُ الْكِتَابِ | ~۴۰ دقیقه |
| مقدمه سوره | شعراء | ۱ | کلمه شعراء، داستان اول (داستان موسی و فرعون) | ~۳ دقیقه |
| اطمینان به شرک به عنوان تأثیرگذارترین گناه نهایی: آینده علم و خداگرایی و امکان همزیستی دنیا | تفسیر سوره یونس | ۲ | هدایت تکوینی مقدمه هدایت تشریعی بررسی تواتر واژگان اطمینان به حیات دنیا | ~۵ دقیقه |
ایمانوئل کانت۷۱ گفتار
| تیتر بخش | سری | جلسه | تیتر جلسه | زمان |
|---|---|---|---|---|
| مثال هایی از شکستن توصیف واژگان ناآشنای مقدمه و مرور مباحث جلسات گذشته برای عرب (۴) / مثال هایی از شکستن توصیف واژگان ناآشنای مقدمه و مرور مباحث جلسات گذشته برای عرب (۵) | قرآن و ادبیات مدرن | ۳ | واژگان و گرامر قرآن | ~۳ دقیقه |
| فعالیت و رشد مخاطب در پی تلاش برای درک محتوا | قرآن و ادبیات مدرن | ۶ | مشارکت مخاطب در داستانهای قرآن و چندلایه بودن آنها (ادامه بررسی داستان | ~۸ دقیقه |
| قرار گرفتن محتوای عمیقتر در بطن قرآن | قرآن و ادبیات مدرن | ۶ | مشارکت مخاطب در داستانهای قرآن و چندلایه بودن آنها (ادامه بررسی داستان | ~۳ دقیقه |
| شیوه کلی بررسی داستان آفرینش | داستان آفرینش در قرآن | ۵ | شیوه کلی بررسی داستان آفرینش، استفاده از روایات و اطلاعات خارج از متن، و عدم هماهنگی نیاز و خواسته و بروز شر | ~۸ دقیقه |
| خطوات شیطان | داستان آفرینش در قرآن | ۱۲ | سوآت، معاد جسمانی و زندگی درونی | ~۸ دقیقه |
| مبانی عرفان اسلامی، سیر نزولی و صعودی انسان و جایگاه توبه | داستان آفرینش در قرآن | ۱۳ | عرفان اسلامی، توبه و مسیر بازگشت انسان | ~۶ دقیقه |
| عشق | داستان آفرینش در قرآن | ۱۳ | عرفان اسلامی، توبه و مسیر بازگشت انسان | ~۷ دقیقه |
| صلات | مقدمهای بر فهم قرآن | ۱۷ | منظور از سبع السماوات چیست؟ | ~۱۱ دقیقه |
| ادامهٔ مثال های نقض توصیف واژگان ناآشنای مقدمه و مرور مباحث جلسات گذشته برای عرب عربی در قرآن | مقدمهای بر فهم قرآن | ۲۱ | گرامر در قرآن و مثالهایی از شکسته شده آن در قرآن هنر | ~۳ دقیقه |
| ناخودآگاه بودن درک فصاحت، بلاغت و زیباییشناسی زبان قرآن | مقدمهای بر فهم قرآن | ۲۲ | مرور و مقدمه و سلسله مراتب نظریات از جنبه فاصله از نظریه | ~۲ دقیقه |
| ریتم در قرآن | مقدمهای بر فهم قرآن | ۲۳ | هنر کلاسیک و مدرن، ریتم در قرآن | ~۳ دقیقه |
| تاثیر تلفظ حروف بر ریتم و جمعبندی مباحث | مقدمهای بر فهم قرآن | ۲۴ | ریتم در نقل داستان، خواص حروف و لغات | ~۹ دقیقه |
| عقلانیت انتقادی | مفاهیم و واژگان قرآن | ۹ | عقلانیت انتقادی، نکاتی در مورد ایمان | ~۹ دقیقه |
| دو نکته در مورد ایمان و رابطه آن با عمل صالح در قرآن | مفاهیم و واژگان قرآن | ۹ | عقلانیت انتقادی، نکاتی در مورد ایمان | ~۱۷ دقیقه |
| اراده، رنج و خاموشی خواستن | روانکاوی و فرهنگ | ۸۹ | نیچه — کانت و شوپنهاور | — |
| نزول آیات | معجزه چیست؟ | ۱ | کلمه معجزه و miracle و منظور از دیدگاه اسلامی | ~۳ دقیقه |
| اصول بررسی مفهوم آیه در قرآن | معجزه چیست؟ | ۲ | روش بررسی مفهوم آیه در قرآن | ~۷ دقیقه |
| انکار نیاز به ادیان | دفاع عقلانی از دین | ۵ | یک مدل منطقی برای توجیه وجود جهان | ~۳ دقیقه |
| نکاتی درباره عرفان و موانع آن | دفاع عقلانی از دین | ۱۱ | ارتباط با هستی محض | ~۲ دقیقه |
| تکنیکهای ادبی در اعجاز اعجاز بیانی و فصاحت و بلاغت اعجاز تشریعی و معارفی اعجاز علمی و اخبار غیبی مصونیت قرآن از تحریف و وجوه مختلف آن | دفاع عقلانی از دین | ۱۳ | انتظار صحیح نسبت به متن مقدس | ~۷ دقیقه |
| آغاز بحث - داستان حضرت یوسف(ع) و تحلیل مفهوم عصمت | دفاع عقلانی از دین | ۱۶ | دین و مؤلفههای محوری آن | ~۶ دقیقه |
| خردگریزی و اثبات پذیری | دفاع عقلانی از دین | ۱۷ | بررسی پدیده تحریف دین | ~۱۰ دقیقه |
| کیهانشناسی و هفتآسمان | دفاع عقلانی از دین | ۲۷ | تعارض علم و متون دینی در گزارههای ناظر به طبیعت | ~۷۶ دقیقه |
| بررسی خطاهای علمی در زیستشناسی و امکان کریشنیست بودن آدم علیهالسلام | دفاع عقلانی از دین | ۳۴ | یادآوری جلسات قبل | ~۱۰ دقیقه |
| اینجا فصلی بیولوژی ساینتیفیک ارورهای مربوط | دفاع عقلانی از دین | ۳۴ | یادآوری جلسات قبل | ~۴ دقیقه |
| مسئله معجزه | دفاع عقلانی از دین | ۳۷ | نحوه آپلود فایلهای سخنرانی در کانالهای مختلف | ~۳۱ دقیقه |
| جن و شهاب سنگ ها | دفاع عقلانی از دین | ۴۲ | هفت آسمان و ادامه بحث خطاهای تاریخی به قرآن | ~۱۸ دقیقه |
| ادامه بررسی اینکه شریعت ما را به چه سمتی میبرد بر اساس داستان آفرینش | دفاع عقلانی از دین | ۵۵ | احکام حکومت دینی فقها | ~۳ دقیقه |
| تحولات نظری و سخت افزار معیشت | جدایی علم از دین | ۹ | اصلاً ساینس یعنی چه؟ و تحولات نظری و سخت افزار معیشت | ~۲۸ دقیقه |
| ادامهٔ پرسش و پاسخ | تفسیر سوره آلعمران - آل عمران | ۵ | مواجهۀ امت جدید با خارج از فضای ایمانی | ~۶ دقیقه |
| دلیل عدم بیان داستان ابراهیم | اعراف | ۳ | فرهنگهای انحرافی بشر انحراف به سمت شرک دلیل عدم بیان داستان ابراهیم | ~۴ دقیقه |
| داستان اصحاب سبت و مسخ به بوزینه | اعراف | ۴ | داستان قوم بنیاسرائیل | ~۱۳ دقیقه |
| اطلاعاتی راجب سوره فرقان | فرقان | ۱ | اطلاعاتی راجب سوره فرقان و شروع صحبت دربارهی قطعات سوره | ~۳ دقیقه |
| قسمت تلخ دریا | فرقان | ۳ | قسمت شیرین و تلخ دریا، عبادالرحمن | ~۷ دقیقه |
| بازگشت به حج، عرفان و شریعت | تفسیر سوره حج | ۹ | روح جمعی حج، امت و نسبت آیین با جامعه | ~۱۸ دقیقه |
| نقد معیارهای رایج پیشرفت | تفسیر سوره حج | ۱۴ | اجازهٔ قتال، حدود قدرت و مسئلهٔ مرگ در شریعت | ~۱۸ دقیقه |
| آزاداندیشی، سنت و ایدئولوژی غربی | تفسیر سوره حج | ۱۸ | مدرنیته، میل، زندگی و بازتابهای بحث شریعت | ~۵۳ دقیقه |
| تبلیغات، سنتهای رقیب و مرجعیتهای جدید | تفسیر سوره حج | ۱۸ | مدرنیته، میل، زندگی و بازتابهای بحث شریعت | ~۳۱ دقیقه |
| حقیقت، عمل و نقد اندیشه صرف | تفسیر سوره حج | ۱۸ | مدرنیته، میل، زندگی و بازتابهای بحث شریعت | ~۱۸ دقیقه |
| قرون وسطا، اسلام، گالیله و افسانه اختناق مطلق | تفسیر سوره حج | ۱۸ | مدرنیته، میل، زندگی و بازتابهای بحث شریعت | ~۲۱ دقیقه |
| شریعت، مراقبه و معنای ولایت | تفسیر سوره حج | ۱۹ | اختلاف شیعه و سنی، زیارت، توحید و خطر شرک | ~۳ دقیقه |
| مثل مگس و قدرناشناسی نسبت به خداوند، رسالت، عبادت و شرک به عنوان تأثیرگذارترین گناه شریعت | تفسیر سوره حج | ۲۸ | جمعبندی پایانی، نصرت، فتنه، توحید و اعتصام | ~۲ دقیقه |
| عبادت راه لازم و نه کافی برای هدایت | تفسیر سوره هود | ۲ | دنیا محل آزمایش | ~۳ دقیقه |
| آمادهسازی پیامبر لطیف القلب و قوم برای عذاب | تفسیر سوره هود | ۴ | داستان پنج پیامبر | ~۱۰ دقیقه |
| اصلاح ژنتیکی و دخالت تکوینی خداوند در نسل بشر | تفسیر سوره هود | ۴ | داستان پنج پیامبر | ~۲ دقیقه |
| واقعی یا تمثیلی بودن داستان ها - بخش ۱ | تفسیر سوره کهف | ۱ | شمای کلی سوره کهف | ~۱۱ دقیقه |
| ارتباط بین داستان ها و متن ها | تفسیر سوره کهف | ۱ | شمای کلی سوره کهف | ~۳ دقیقه |
| روش بسط نظریهها در برابر اثبات آنها در مباحث احکام | تفسیر سوره کهف | ۲ | مراتب مختلف کهف در داستان های سوره | ~۲۳ دقیقه |
| شأن نزول | تفسیر سوره کهف | ۲ | مراتب مختلف کهف در داستان های سوره | ~۳ دقیقه |
| تئوری بیان شده برای سوره کهف | تفسیر سوره کهف | ۲ | مراتب مختلف کهف در داستان های سوره | ~۳ دقیقه |
| شأن نزول سوره کهف، روش فهم سوره و موضوع آخرت در داستانها | تفسیر سوره کهف | ۲ | مراتب مختلف کهف در داستان های سوره | ~۳ دقیقه |
| نقد نظریه رویای رسولانه دکتر سروش | تفسیر سوره کهف | ۳ | ارتباط داستان دوم سوره کهف با سایر بخش ها | ~۶ دقیقه |
| ارتباط داستان موسی و خضر با اصحاب کهف و ساختار سوره | تفسیر سوره کهف | ۳ | ارتباط داستان دوم سوره کهف با سایر بخش ها | ~۳ دقیقه |
| اعتزال مؤمنین | تفسیر سوره کهف | ۴ | بررسی جزئیات داستان اصحاب کهف | ~۳ دقیقه |
| قرآن به مثابه خضر | تفسیر سوره کهف | ۸ | متدولوژی اثبات تئوری ادامه سوره کهف (داستان ذوالقرنین | ~۳ دقیقه |
| ابراهیم و قرآن | تفسیر سوره مریم | ۳ | دعای پنهانی زکریا برای وارث | ~۶ دقیقه |
| فقه | تفسیر سوره نحل | ۱۱ | اولین حکم فقهی قرآن و پرسش و پاسخ | ~۱۵ دقیقه |
| پرسش و پاسخ | تفسیر سوره نحل | ۱۱ | اولین حکم فقهی قرآن و پرسش و پاسخ | ~۶ دقیقه |
| آیا عرش تو شبیه این است؟ | تفسیر سوره نمل | ۳ | مقدمه، مروری بر محتوای جلسه ی قبل | ~۱۴ دقیقه |
| ما از قبل هم میدمرور جلسات گذشته و مرور جلسات گذشته و کلیات سوره انبیاای بر بحث ایمان و اهل کتاب و طرح بحث خداناباوری نو و نسبت علم با خداگراییتیم | تفسیر سوره نمل | ۳ | مقدمه، مروری بر محتوای جلسه ی قبل | ~۳ دقیقه |
| دابة الارض | تفسیر سوره نمل | ۵ | جمع بندی مسئله نطق و تکلم زیبانی حکمت ظرافت در حکومت سلیمان | ~۹ دقیقه |
| قسمت پایانی سوره | تفسیر سوره نمل | ۵ | جمع بندی مسئله نطق و تکلم زیبانی حکمت ظرافت در حکومت سلیمان | ~۲۲ دقیقه |
| رعد | رعد | ۱ | مدنی یا مکی بودن سوره | ~۲ دقیقه |
| تحلیل ساختاری و محتوایی نیمه دوم سوره | رعد | ۳ | حق محتوای اصلی سوره، انسان و اقوام، تغییر، نیمه دوم سوره | ~۴ دقیقه |
| آیات الهی و فطرت، اعتباریات و واقعیات | روم | ۰ | حکومت خداوند و آیات او در تار و پود دنیا | ~۹ دقیقه |
| آیات ابتدایی سوره، نزول تعریف فلسفی معجزه و تمایز آن از کرامت و سحر و عرش عظیم (۲) | تفسیر سوره صاد | ۶ | آغاز سوره – پرده اول | ~۳ دقیقه |
| آیات میانی و پایانی سوره، پیوند داستانها و جایگاه زن | تفسیر سوره طه | ۷ | نگاه کلی به سوره و سکانس های اصلی | ~۴ دقیقه |
| نزول آیات | یس | ۱ | سورهای برای غفلت زدایی | ~۳ دقیقه |
| اصول بررسی مفهوم آیه در قرآن | یس | ۲ | روش بررسی مفهوم آیه در قرآن | ~۷ دقیقه |
| تعجب غیرعقلانی مردمان زمان پیامبران از وحی / تعجب غیرعقلانی مردمان زمان پیامبران از وحی (۲) | تفسیر سوره یونس | ۱ | اهمیت اعتقاد به توحید و معاد در پذیرش نبوت | ~۵ دقیقه |
| سوره انبیا، وعده الهی و نشانههای قیامت | تفسیر سوره یونس | ۵ | عتاب به پیامبر برای دلسوزی برای مردمش و حرص به هدایت قومش | ~۶ دقیقه |
افلاطون۵۳ گفتار
| تیتر بخش | سری | جلسه | تیتر جلسه | زمان |
|---|---|---|---|---|
| توصیف واژگانی که عرب نمیشناخت | قرآن و ادبیات مدرن | ۳ | واژگان و گرامر قرآن | ~۳ دقیقه |
| مثال هایی از شکستن توصیف واژگان ناآشنای مقدمه و مرور مباحث جلسات گذشته برای عرب | قرآن و ادبیات مدرن | ۳ | واژگان و گرامر قرآن | ~۲ دقیقه |
| ورودی از درون به سیستم شناختی | داستان آفرینش در قرآن | ۹ | غریزه جنسی، سوآت و آشکار شدن جسم | ~۱۴ دقیقه |
| ماهیت قانون و ارتباط آن با خرافه | مفاهیم و واژگان قرآن | ۱ | مفهوم واژهی شرک، قانون و الحاد مدرن | ~۷ دقیقه |
| نسبت داستان خلقت آدم و سجده ملائکه در قرآن و نقد نگاه سکولار | مفاهیم و واژگان قرآن | ۸ | واژهشناسی ایمان در قرآن در کنار معنای عرفی آن، سطوح مختلف آگاهی | ~۴۰ دقیقه |
| ابهام در کیفیت و اصل فروکاست و وجود مبانی همارز | روانکاوی و فرهنگ | ۷ | فروید، فلسفه علم و مسئله علمی بودن روانکاوی | ~۶ دقیقه |
| نقد روانکاوانه سینمای فرهادی و مفهوم آزمایش | روانکاوی و فرهنگ | ۷۷ | مرورِ نقدِ فیلم و نقدِ روانکاوانه | ~۳ دقیقه |
| جلسهٔ هشتادونهم: روانکاوی و فرهنگ | روانکاوی و فرهنگ | ۸۹ | نیچه — کانت و شوپنهاور | ~۱۲ دقیقه |
| موسیقی، اوپرا و فلسفهٔ هنر | روانکاوی و فرهنگ | ۸۹ | نیچه — کانت و شوپنهاور | ~۶ دقیقه |
| رنج جسمانی نیچه و نسبت او با شوپنهاور | روانکاوی و فرهنگ | ۹۰ | نیچه زایشِ تراژدی | ~۶ دقیقه |
| بازگشت به نیچه | روانکاوی و فرهنگ | ۹۵ | نیچه — تعارضِ جنسیتی و موسیقی | ~۳ دقیقه |
| دریدا، باشلار و مرگ مؤلف | روانکاوی و فرهنگ | ۹۷ | نیچه، پوچگرایی و خوانش روانکاوانه | — |
| زبان، واژگان و مسئلهٔ توحید | فلسفه متن مقدس | ۱۳ | زبان قرآن، توحید و مسئله تحدی | ~۸ دقیقه |
| شباهت ادبی و پرسش از داور (۷) / شباهت ادبی و پرسش از داور (۸) | فلسفه متن مقدس | ۱۳ | زبان قرآن، توحید و مسئله تحدی | ~۳ دقیقه |
| روش تاریخی و مسئله سندیت | مسیحیت | ۸ | روش نقد مسیحیت و بازخوانی حبوط انسان | ~۴ دقیقه |
| مفهوم معجزه در قرآن، نقد تعریف هیومی و تمایز آن با کرامت و سحر | معجزه چیست؟ | ۵ | مفهوم قرآنی معجزه و نقد تعریف هیومی | ~۱۱ دقیقه |
| نظریه قبض و بسط تئوریک شریعت از دکتر سروش | دفاع عقلانی از دین | ۳ | تفاوت دفاع عقلانی در گذشته و حال | ~۱۴ دقیقه |
| رابطه قوانین علمی و دین | دفاع عقلانی از دین | ۷ | مثال مهم گوی های فلزی | ~۱۸ دقیقه |
| نسبت توحید افعالی با عرفان و وحدت وجود | دفاع عقلانی از دین | ۹ | تبعات عملی التزام به خدای فلسفی (توحید) | ~۳ دقیقه |
| آغاز بحث - نسبت توحید افعالی با دعا و قانون علیت | دفاع عقلانی از دین | ۱۶ | دین و مؤلفههای محوری آن | ~۱۰ دقیقه |
| گرایشهای تفسیری و ابزار تفسیر | دفاع عقلانی از دین | ۱۸ | انواع شبهات دینی و نحوه پاسخگویی به آنها | ~۱۷ دقیقه |
| ادامهٔ اصول داروینیسم | دفاع عقلانی از دین | ۲۲ | تفاوت زبان فنومنال با زبان علمی | ~۲ دقیقه |
| تفاوت زبان علم با زبان پدیداری | دفاع عقلانی از دین | ۲۷ | تعارض علم و متون دینی در گزارههای ناظر به طبیعت | ~۲۴ دقیقه |
| نکته در مورد تعارض علم و متن مقدس | دفاع عقلانی از دین | ۲۸ | تفاوت نگاه علم و دین به طبیعت | ~۳۷ دقیقه |
| شما دارید شاخهٔ دوم معنایی طبیعیاند | دفاع عقلانی از دین | ۳۴ | یادآوری جلسات قبل | ~۱۹ دقیقه |
| معجزه | دفاع عقلانی از دین | ۳۸ | چیستی معجزه، ادامه ایرادات علمی به قرآن | ~۲۸ دقیقه |
| ادامهٔ تئوری اومریسم | دفاع عقلانی از دین | ۴۱ | دربارۀ طوفان نوح و داستانهای مشابه در قرآن | ~۱۱ دقیقه |
| طرح بحث جدایی علم از دین و تعارض ذاتی و عرضی | دفاع عقلانی از دین | ۴۴ | مریم، اخت هارون | ~۱۰ دقیقه |
| بیان انسجام جلسات برگزار شده تا به الان | دفاع عقلانی از دین | ۶۱ | بیان انسجام جلسات برگزار شده تا به الان احکام ادامه بحث نماز | ~۱۳ دقیقه |
| داستان آفرینش و خانواده | دفاع عقلانی از دین | ۶۸ | احکام خانواده در شریعت و داستان آفرینش | ~۶ دقیقه |
| احکام خانواده | دفاع عقلانی از دین | ۶۹ | احکام ادامه مبحث احکام خانواده | ~۵ دقیقه |
| مرز مشخصی بین اخلاق و شریعت (معناگرا) نیست | دفاع عقلانی از دین | ۷۰ | احکام ادامه مبحث احکام خانواده، احساس به والدین | ~۳ دقیقه |
| عنوان نادقیق برای جلسات: «شریعت و عقلانیت» به جای «فقه و عرف» | دفاع عقلانی از دین | ۷۱ | نگاهی به مناظرهی دکتر سروش و آقای علیدوست | ~۶ دقیقه |
| دلیل آمدن انبیا | دفاع عقلانی از دین | ۷۱ | نگاهی به مناظرهی دکتر سروش و آقای علیدوست | ~۹ دقیقه |
| فلسفه و علم در دوران مدرن | جدایی علم از دین | ۱۲ | فلسفه و علم در دوران مدرن | ~۴۱ دقیقه |
| تاریخ انبیا | فرقان | ۱ | اطلاعاتی راجب سوره فرقان و شروع صحبت دربارهی قطعات سوره | ~۹ دقیقه |
| جایگاه حج در سورهٔ بقره، مائده و حج | تفسیر سوره حج | ۱۱ | اخلاق جنگ، دفاع دینی و حدود خشونت مأذون | ~۱۸ دقیقه |
| سنت دینی، سنت غربی و شیفتگی به مدرنیته | تفسیر سوره حج | ۱۵ | تصویر انسان معاصر، کتاب، سنت و وضعیت جهان جدید | ~۲۶ دقیقه |
| پزشکی، قرون وسطی و افسانهٔ تاریکی کامل / تفصیل بیشتر دربارهٔ توهم تعارض علم و دین | تفسیر سوره حج | ۱۷ | مخالفان دین، منطق کتاب و نقد تصویر مدرن از ایمان | ~۵۰ دقیقه |
| قیامت بهمثابه واقعهٔ عمومی، نه تولد خصوصی / زمین مرده، باران و معنای حیات | تفسیر سوره حج | ۲۵ | جمعبندی حاشیهها و بازگشت روشمند به سوره | ~۸ دقیقه |
| تفاوت دیدگاه عرفانی و علمی | تفسیر سوره مریم | ۴ | بشارت یحیی و اجابت دعا | ~۴۹ دقیقه |
| عالم مُثُل افلاطون | تفسیر سوره مریم | ۴ | بشارت یحیی و اجابت دعا | ~۷ دقیقه |
| یافتههای جدید علمی | تفسیر سوره مریم | ۴ | بشارت یحیی و اجابت دعا | ~۳۰ دقیقه |
| قانون، بحث روز | تفسیر سوره مریم | ۴ | بشارت یحیی و اجابت دعا | ~۹ دقیقه |
| مروری بر جلسهی قبل | تفسیر سوره مریم | ۵ | پاکی و نیکوکاری یحیی | ~۱۱ دقیقه |
| یژگیهای انسان مدرن و بحران معنا | تفسیر سوره مریم | ۵ | پاکی و نیکوکاری یحیی | ~۶ دقیقه |
| نقش زبان در شکلگیری ناخودآگاه و ساختار روانی | تفسیر سوره مریم | ۵ | پاکی و نیکوکاری یحیی | ~۲۴ دقیقه |
| دوره جلسه قبل: | تفسیر سوره مریم | ۷ | بشارت فرزند پاک به مریم | ~۱۰ دقیقه |
| تفسیر سوره مریم - جلسه ۲۱ | تفسیر سوره مریم | ۲۱ | توبه و ایمان در باغهای عدن | ~۱۵ دقیقه |
| مقدمهای برای فصوصالحکم | تفسیر سوره مریم | ۲۳ | نزول فرشتگان و شکیبایی در عبادت | ~۲۰ دقیقه |
| نقش سوره نور و بحث قذف به عنوان معیار سنجش احکام و روایات | تفسیر سوره نور | ۱۵ | فقه، شریعت و ضرورت بازنگری در احکام | ~۱۰ دقیقه |
| مرور جلسات گذشته و مرور جلسات گذشته و کلیات سوره انبیاای بر بحث ایمان و اهل کتاب سوره | رعد | ۱ | مدنی یا مکی بودن سوره | ~۴ دقیقه |
| دموکراسی | سرمایهسالاری (کاپیتالیسم) | ۳ | انتقاد از کاپیتالیسم، ویژگیهای مثبت دوران مدرن، دموکراسی و آزادی بیان | ~۵ دقیقه |
ارسطو۴۱ گفتار
| تیتر بخش | سری | جلسه | تیتر جلسه | زمان |
|---|---|---|---|---|
| فلسفه تحلیلی ابزار خاصی است و هر ابزاری کارکرد خاص خود دارد | قرآن و ادبیات مدرن | ۸ | سبکهای روایی متفاوت قرآن | ~۸ دقیقه |
| در یک زبان مولد مي توان گزاره هاي نادرست ساخت | داستان آفرینش در قرآن | ۵ | شیوه کلی بررسی داستان آفرینش، استفاده از روایات و اطلاعات خارج از متن، و عدم هماهنگی نیاز و خواسته و بروز شر | ~۲ دقیقه |
| آیا شیطان از ملائكه بود یا از جن؟ | داستان آفرینش در قرآن | ۸ | شیطان، جن و نقش او در معصیت انسان | ~۸ دقیقه |
| وجود امیال پیچیده در انسان | داستان آفرینش در قرآن | ۸ | شیطان، جن و نقش او در معصیت انسان | ~۸ دقیقه |
| سویهی کشف حقیقت در علم | مقدمهای بر فهم قرآن | ۳ | قرآن و دانش (science) | ~۱۱ دقیقه |
| مردسالاری و فمینیسم | مقدمهای بر فهم قرآن | ۶ | والد و نقش آن در زندگی مردسالاری و فمینیسم | ~۲۱ دقیقه |
| روش علمی | روانکاوی و فرهنگ | ۲۷ | یونگ — رؤیا، مقدمهٔ کهنالگو، سمبلیسم | ~۶ دقیقه |
| جمعبندی مباحث ناخودآگاه و بازگشت به مفاهیم اصلی | روانکاوی و فرهنگ | ۷۷ | مرورِ نقدِ فیلم و نقدِ روانکاوانه | ~۳ دقیقه |
| پیرنگ، شخصیت و اجرای نمایشی | روانکاوی و فرهنگ | ۹۰ | نیچه زایشِ تراژدی | ~۳ دقیقه |
| انس | روانکاوی و فرهنگ | ۹۱ | زایش تراژدی: نیچه، رنج و هنر دیونیزوسی | ~۶ دقیقه |
| زن، زنانگی و تناقضهای گفتار نیچه | روانکاوی و فرهنگ | ۹۶ | نیچه، اشرافیت و نیهیلیسم | ~۲ دقیقه |
| شباهت ادبی و پرسش از داور (۵) / شباهت ادبی و پرسش از داور (۶) | فلسفه متن مقدس | ۱۳ | زبان قرآن، توحید و مسئله تحدی | ~۳ دقیقه |
| روش تاریخی و مسئله سندیت | مسیحیت | ۸ | روش نقد مسیحیت و بازخوانی حبوط انسان | ~۲۹ دقیقه |
| منظور از دیدگاه اسلامی (۳) / منظور از دیدگاه اسلامی (۴) | معجزه چیست؟ | ۱ | کلمه معجزه و miracle و منظور از دیدگاه اسلامی | ~۳ دقیقه |
| استدلال در مورد معنی آیه در قرآن (۲) | معجزه چیست؟ | ۳ | تعریف معجزه هیوم و مفهوم آیه در قرآن | ~۵ دقیقه |
| مدل واجبالوجود | دفاع عقلانی از دین | ۸ | اظهارات یک اتئیست معروف و ارتباط فیزیکالیسم با ماتریالیسم | ~۷ دقیقه |
| دیدگاه ماتریالیستها | دفاع عقلانی از دین | ۸ | اظهارات یک اتئیست معروف و ارتباط فیزیکالیسم با ماتریالیسم | ~۶ دقیقه |
| فصلبندی در اعجاز اعجاز بیانی و فصاحت و بلاغت اعجاز تشریعی و معارفی اعجاز علمی و اخبار غیبی مصونیت قرآن از تحریف و وجوه مختلف آن (ترتیب و اسم سورهها) | دفاع عقلانی از دین | ۱۳ | انتظار صحیح نسبت به متن مقدس | ~۵ دقیقه |
| آغاز بحث - نسبت توحید افعالی با شرور و تبیین فلسفی عدل الهی | دفاع عقلانی از دین | ۱۶ | دین و مؤلفههای محوری آن | ~۲ دقیقه |
| شواهد جغرافیایی ارائه شده در مکتب تجدیدنظرطلبی | دفاع عقلانی از دین | ۱۹ | مفهوم تحدی و بررسی کتاب الفرقان الحق | ~۹ دقیقه |
| نوع توصیف اعجاز اعجاز بیانی و فصاحت و بلاغت اعجاز تشریعی و معارفی اعجاز علمی و اخبار غیبی مصونیت قرآن از تحریف و وجوه مختلف آن از طبیعت | دفاع عقلانی از دین | ۳۱ | شروع بررسی scientific errorهای گرفته شده به قرآن | ~۱۰ دقیقه |
| مقدمه | دفاع عقلانی از دین | ۳۳ | ایراد علمی به قرآن (مسئله جن) | ~۱۹ دقیقه |
| برویم سراغ بحثهای بیولوژی مهمترین مسألهای | دفاع عقلانی از دین | ۳۴ | یادآوری جلسات قبل | ~۱۵ دقیقه |
| جنینشناسی | دفاع عقلانی از دین | ۳۵ | پاسخ ایراد مطرح شده به آیه «يَخْرُجُ مِنْ بَيْنِ الصُّلْبِ وَالتَّرَائِبِ» | ~۹ دقیقه |
| تئوری اومریسم | دفاع عقلانی از دین | ۴۱ | دربارۀ طوفان نوح و داستانهای مشابه در قرآن | ~۶ دقیقه |
| ادامهٔ تئوری اومریسم | دفاع عقلانی از دین | ۴۱ | دربارۀ طوفان نوح و داستانهای مشابه در قرآن | ~۱۶ دقیقه |
| مقدمه و مرور جلسه قبل: برهان نظم و برهان وجودی | دفاع عقلانی از دین | ۴۳ | تفاوت معجزه یابی و معجزه تراشی در قرآن، معجزه سلبی قرآن | ~۲۵ دقیقه |
| تبعات عملی خداباوری فلسفی: توحید افعالی و نسبت آن با اختیار انسان | دفاع عقلانی از دین | ۴۳ | تفاوت معجزه یابی و معجزه تراشی در قرآن، معجزه سلبی قرآن | ~۱۴ دقیقه |
| نسبت توحید افعالی با عرفان و وحدت وجود | دفاع عقلانی از دین | ۴۳ | تفاوت معجزه یابی و معجزه تراشی در قرآن، معجزه سلبی قرآن | ~۲۱ دقیقه |
| ادامه بررسی مصادیق معجزه سلبی و جمعبندی مباحث | دفاع عقلانی از دین | ۴۳ | تفاوت معجزه یابی و معجزه تراشی در قرآن، معجزه سلبی قرآن | ~۲۹ دقیقه |
| نیاز به آشناییزدایی در نماز گزاشتن | دفاع عقلانی از دین | ۵۱ | احکام ارزش شریعت بدعت احکام بدون ادلّه و روایات مشخص در فقه | ~۳ دقیقه |
| کندی و دشواری پیشبردن بحث احکام اقتصادی در شریعت | دفاع عقلانی از دین | ۵۶ | احکام اندک بودن ایدههای مربوط به اقتصاد در شریعت | ~۶ دقیقه |
| موروثی بودن، ویژگی مکتب شرک | انعام | ۱ | بیان تم کلی سوره، کفر و شرک | ~۲ دقیقه |
| نسبت ایمان، کفر و کتاب منیر در جهان امروز | تفسیر سوره حج | ۱۵ | تصویر انسان معاصر، کتاب، سنت و وضعیت جهان جدید | ~۲۸ دقیقه |
| غذا، شریعت، رابطه جنسی و فرهنگ مدرن | تفسیر سوره حج | ۱۵ | تصویر انسان معاصر، کتاب، سنت و وضعیت جهان جدید | ~۸ دقیقه |
| سقوط فرهنگی، جنگیری، رمالی و سیاست روز | تفسیر سوره حج | ۲۱ | قیامت، مسائل روز و نسبت دین با مردم | ~۸ دقیقه |
| فلسفهٔ قدیم و خواندن همدلانهٔ برهان | تفسیر سوره حج | ۲۴ | زبان، اثبات، فرمالیسم و امکان سخن گفتن از دین | ~۵ دقیقه |
| تمثیل در قرآن و تمثیل زمین و آسمانها | تفسیر سوره نور | ۱۱ | پوشش زنان، ازدواج، تمثیل شجره و مفهوم شرقی-غربی | ~۴ دقیقه |
| منظور از دیدگاه اسلامی | یس | ۱ | سورهای برای غفلت زدایی | ~۵ دقیقه |
| فهم تمثیل ها | تفسیر سوره یوسف | ۷ | تفاوت در گرایش به حیات بین زن و مرد | ~۳ دقیقه |
| مسئله قضاوت و شهادت زنان در دادگاه هم به وجه تکوینی آنان مرتبط است. | تفسیر سوره یوسف | ۹ | یوسف، گمراهی قرآن، قضاوت بین نظریات | ~۳ دقیقه |
توشیهیکو ایزوتسو۲۶ گفتار
| تیتر بخش | سری | جلسه | تیتر جلسه | زمان |
|---|---|---|---|---|
| پرسش و پاسخ | قرآن و ادبیات مدرن | ۲ | ریتم کلام، حروف و واژگان در قرآن | ~۷ دقیقه |
| دشواریهای مسئلهی واژگان در قرآن | مقدمهای بر فهم قرآن | ۱۴ | معنی لغت در متن ادبی | ~۴ دقیقه |
| نکات مهم در واژهپژوهی قرآن | مقدمهای بر فهم قرآن | ۱۶ | ملاحظاتی در باب واژهپژوهی در قرآن | ~۳ دقیقه |
| ویژگی محسنین | مقدمهای بر فهم قرآن | ۱۸ | سه گانه نهاد، من و ابرمن و اصل لذت در نظریه فروید | ~۸ دقیقه |
| روش فهمیدن معنی واژه، اسلام و حکمت | مقدمهای بر فهم قرآن | ۱۹ | روش فهميدن معني واژه | ~۱۲ دقیقه |
| اسلام | مقدمهای بر فهم قرآن | ۱۹ | روش فهميدن معني واژه | ~۳ دقیقه |
| معنی واژه در قالب جملات، واحد معنی | مقدمهای بر فهم قرآن | ۲۰ | تأثیر فرهنگ بر متون | ~۲۲ دقیقه |
| برداشت قدیمی و جدید درباره توصیف واژگان ناآشنای مقدمه و مرور مباحث جلسات گذشته برای عرب زبانهای مختلف | مقدمهای بر فهم قرآن | ۲۱ | گرامر در قرآن و مثالهایی از شکسته شده آن در قرآن هنر | ~۴ دقیقه |
| یک واژه، یک معنی | مفاهیم و واژگان قرآن | ۱ | مفهوم واژهی شرک، قانون و الحاد مدرن | ~۱۱ دقیقه |
| شرک نهفته در زبان در عصر مدرن (۳) | مفاهیم و واژگان قرآن | ۲ | لزوم وجود مدل روانکاوی برای بررسی واژگان قرآن | ~۶ دقیقه |
| تمایل ذاتی انسان به هماهنگی افکار و عقاید | مفاهیم و واژگان قرآن | ۳ | درجهبندی درونی ما و افکار یا اعمال؟ کدام مقدماند؟ | ~۳ دقیقه |
| منشا کفر و داستان خلقت | مفاهیم و واژگان قرآن | ۳ | درجهبندی درونی ما و افکار یا اعمال؟ کدام مقدماند؟ | ~۴ دقیقه |
| تمثیلی از تماشاگری در سینما | مفاهیم و واژگان قرآن | ۳ | درجهبندی درونی ما و افکار یا اعمال؟ کدام مقدماند؟ | ~۶ دقیقه |
| صفات ذاتی انسان | مفاهیم و واژگان قرآن | ۳ | درجهبندی درونی ما و افکار یا اعمال؟ کدام مقدماند؟ | ~۲۸ دقیقه |
| فجور (فاجر) | مفاهیم و واژگان قرآن | ۶ | فجور، ظلم، تعدی | ~۸ دقیقه |
| نسبت داستان خلقت آدم و سجده ملائکه در قرآن و نقد نگاه سکولار | مفاهیم و واژگان قرآن | ۸ | واژهشناسی ایمان در قرآن در کنار معنای عرفی آن، سطوح مختلف آگاهی | ~۵ دقیقه |
| یک معنای عرفی دیگر واژه ایمان و رابطه آن با عمل صالح | مفاهیم و واژگان قرآن | ۸ | واژهشناسی ایمان در قرآن در کنار معنای عرفی آن، سطوح مختلف آگاهی | ~۵ دقیقه |
| استقلال در تفکر | مفاهیم و واژگان قرآن | ۱۰ | استقلال در تفکر و واژه صالح | ~۴ دقیقه |
| زبان حجاب حقیقت | مفاهیم و واژگان قرآن | ۱۱ | واژهشناسی یک کار فرهنگی و درک کردن جهان قرآن | ~۵ دقیقه |
| چرا اعتقاد به سخنگو بودن خداوند معقول است؟ اهمیت زبان در شناخت ما از جهان | دفاع عقلانی از دین | ۱۱ | ارتباط با هستی محض | ~۶ دقیقه |
| اعجاز اعجاز بیانی و فصاحت و بلاغت اعجاز تشریعی و معارفی اعجاز علمی و اخبار غیبی مصونیت قرآن از تحریف و وجوه مختلف آن | دفاع عقلانی از دین | ۱۲ | اعجاز قرآن و مصونیت از تحریف | ~۱۱ دقیقه |
| اعجاز اعجاز بیانی و فصاحت و بلاغت اعجاز تشریعی و معارفی اعجاز علمی و اخبار غیبی مصونیت قرآن از تحریف و وجوه مختلف آن | یهودیت | ۱۹ | لزوم دین، قرآن صنعا و قرائتهای قرآن | ~۴ دقیقه |
| ماجراهای صدر اسلام | تفسیر سوره حج | ۲ | شب قدر، ارض، جهاد و بازدارندگی سوره | ~۷ دقیقه |
| وعدهٔ پیروزی و مقیاس زمان الهی - بخش ۲ | تفسیر سوره حج | ۲۷ | پیوند آغاز سوره با جهاد و منطق بستهٔ احکام | ~۴ دقیقه |
| جمعبندی بحث چگونه به فقه نگاه کنیم؟ | تفسیر سوره نور | ۱۴ | حصن و محصنات حکم رجم موارد اختلاف احکام در قرآن و فقه | ~۲۰ دقیقه |
| سوره انبیا، وعده الهی و نشانههای قیامت بعد از تمثیل | رعد | ۲ | حق بودن محتوای قرآن، تمثیل، عِلْمُ الْكِتَابِ | ~۱۱۹ دقیقه |
بلز پاسکال۱۰ گفتار
| تیتر بخش | سری | جلسه | تیتر جلسه | زمان |
|---|---|---|---|---|
| انواع خداناباورها | دفاع عقلانی از دین | ۴ | اعتقاد به شواهد موجود و رویکرد انسان در مورد اعتقادات | ~۶ دقیقه |
| شبهات دینی | دفاع عقلانی از دین | ۱۸ | انواع شبهات دینی و نحوه پاسخگویی به آنها | ~۳ دقیقه |
| مؤمن آل فرعون (۳) | غافر | ۲ | واقعه کربلا در تاریخ مسلمانان مجادله در آیات الهی (مصداق تاریخی آن | ~۱۲ دقیقه |
| درآمد / حج، فراتر از برداشت عرفانی و فردی | تفسیر سوره حج | ۱۰ | حج، جهاد، سیاست زمین و دفاع از مکان عبادت | ~۸ دقیقه |
| هنوززایی، نقصها و مسئلهٔ شر | تفسیر سوره حج | ۲۳ | انحرافهای فکری، خیال دینی و بازگشت به متن سوره | ~۲۳ دقیقه |
| پرسش دربارهٔ بهشت، جهنم و کامل شدن در | تفسیر سوره حج | ۲۳ | انحرافهای فکری، خیال دینی و بازگشت به متن سوره | ~۱۶ دقیقه |
| بازگشت به متن سوره: سه گروه انسانها | تفسیر سوره حج | ۲۵ | جمعبندی حاشیهها و بازگشت روشمند به سوره | ~۱۱ دقیقه |
| آیهٔ پانزدهم: متن دشوار و چند ابهام تفسیری | تفسیر سوره حج | ۲۵ | جمعبندی حاشیهها و بازگشت روشمند به سوره | ~۵ دقیقه |
| سؤال دربارهٔ توسل و مرز توحید و شرک | تفسیر سوره حج | ۲۸ | جمعبندی پایانی، نصرت، فتنه، توحید و اعتصام | ~۳ دقیقه |
| مرور جلسات گذشته و مرور جلسات گذشته و کلیات سوره انبیاای بر بحث ایمان و اهل کتاب و مروری بر جلسه گذشته | تفسیر سوره یونس | ۴ | خطر دقیق کردن شهود (با استدلال) و از بین رفتن بداهت | ~۵ دقیقه |
مفاهیم علمی و طبیعی۲۲۲ گفتار
فیزیک۱۳۰ گفتار
| تیتر بخش | سری | جلسه | تیتر جلسه | زمان |
|---|---|---|---|---|
| تکامل و داستان آفرینش، درجه اطمینان ما نسبت به نظریه تکامل | داستان آفرینش در قرآن | ۳ | فساد و خونریزی در میان حیوانات و گیاهان، روش فهم واژگان قرآن، و نسبت زبان و معیشت | ~۵ دقیقه |
| نحوه فهمیدن معنی یک واژه در قرآن | داستان آفرینش در قرآن | ۳ | فساد و خونریزی در میان حیوانات و گیاهان، روش فهم واژگان قرآن، و نسبت زبان و معیشت | ~۱۲ دقیقه |
| جواب فلسفی به مساله شر | داستان آفرینش در قرآن | ۴ | تمثیلی بودن داستان آفرینش، شبهههای مردسالارانه، و نسبت زبان با مسئله شر | ~۴ دقیقه |
| ظهور انسان و تعليم اسماء | داستان آفرینش در قرآن | ۵ | شیوه کلی بررسی داستان آفرینش، استفاده از روایات و اطلاعات خارج از متن، و عدم هماهنگی نیاز و خواسته و بروز شر | ~۲۱ دقیقه |
| بیان ریاضی قوانین دلیل وجود آنها را توضیح نمیدهد | داستان آفرینش در قرآن | ۶ | تعلیم اسماء، جامعیت زبان انسان، و سجده در داستان آفرینش | ~۵ دقیقه |
| تاثیر واژه ها در نحوه نگاه ما به جهان | داستان آفرینش در قرآن | ۷ | شبهههای مردسالارانه و زنانه در آدم | ~۱۲ دقیقه |
| نحوه مواجهه با شبهات دینی | داستان آفرینش در قرآن | ۸ | شیطان، جن و نقش او در معصیت انسان | ~۱۰ دقیقه |
| حالات ذهنی و حالات مغزی | داستان آفرینش در قرآن | ۱۱ | کلمه، درخت و واسطه تکوین و تشریع | ~۶ دقیقه |
| عرفان هندی، و انسانی که تنها چشم است | داستان آفرینش در قرآن | ۱۱ | کلمه، درخت و واسطه تکوین و تشریع | ~۶ دقیقه |
| انتهای سقوط در عالم اجسام | داستان آفرینش در قرآن | ۱۳ | عرفان اسلامی، توبه و مسیر بازگشت انسان | ~۷ دقیقه |
| ادامهٔ مبانی عرفان اسلامی، سیر نزولی و صعودی انسان و جایگاه توبه | داستان آفرینش در قرآن | ۱۳ | عرفان اسلامی، توبه و مسیر بازگشت انسان | ~۱۷ دقیقه |
| والد و نقش آن در زندگی | مقدمهای بر فهم قرآن | ۶ | والد و نقش آن در زندگی مردسالاری و فمینیسم | ~۲۴ دقیقه |
| عدم ارائه تبیینی از مقولهی کمال | روانکاوی و فرهنگ | ۶ | دین، علم و نقدهای اصلی به فروید | ~۴ دقیقه |
| معرفت و نه علم بودن روانکاوی | روانکاوی و فرهنگ | ۷ | فروید، فلسفه علم و مسئله علمی بودن روانکاوی | ~۶ دقیقه |
| علم بهمثابهی یک فعالیت اجتماعی | روانکاوی و فرهنگ | ۷ | فروید، فلسفه علم و مسئله علمی بودن روانکاوی | ~۶ دقیقه |
| وضع فیلترهایی برای مشاهدهی تجربی | روانکاوی و فرهنگ | ۷ | فروید، فلسفه علم و مسئله علمی بودن روانکاوی | ~۲ دقیقه |
| تفاوت فکتهای روانشناختی با علوم تجربی | روانکاوی و فرهنگ | ۸ | تفاوت فکتهای روانشناختی و علوم تجربی | ~۳ دقیقه |
| متدولوژی علمی فروید | روانکاوی و فرهنگ | ۸ | تفاوت فکتهای روانشناختی و علوم تجربی | ~۳ دقیقه |
| تعامل میان روانکاوی و علوم تجربی | روانکاوی و فرهنگ | ۸ | تفاوت فکتهای روانشناختی و علوم تجربی | ~۲ دقیقه |
| دلایل مبنا شدن علوم تجربی در نسبت با علوم انسانی | روانکاوی و فرهنگ | ۸ | تفاوت فکتهای روانشناختی و علوم تجربی | ~۲ دقیقه |
| ناخودآگاه در نگاه یونگی | روانکاوی و فرهنگ | ۲۰ | رشدمحوری - جنبهی دوم تفاوت اساسی دیدگاه یونگ با فروید | ~۱۲ دقیقه |
| خودآگاهی سوار بر اقیانوس مکانیسمهای حیاتی است | روانکاوی و فرهنگ | ۲۰ | رشدمحوری - جنبهی دوم تفاوت اساسی دیدگاه یونگ با فروید | ~۹ دقیقه |
| یک خلاصهی کوتاه از آنچه جلسهی قبل گفته شد | روانکاوی و فرهنگ | ۲۱ | یونگ انسانشناس در برابر فروید درمانگر | ~۸ دقیقه |
| رسیدن به unity of science بدون reduction | روانکاوی و فرهنگ | ۲۱ | یونگ انسانشناس در برابر فروید درمانگر | ~۷ دقیقه |
| تبادل اطلاعات بین ناخودآگاهی و محیط خارج | روانکاوی و فرهنگ | ۲۱ | یونگ انسانشناس در برابر فروید درمانگر | ~۶ دقیقه |
| unity of science | روانکاوی و فرهنگ | ۲۴ | یونگ — رؤیا (۲) | ~۷ دقیقه |
| رویا، دین و امکان سازگاری با یونگ | روانکاوی و فرهنگ | ۲۵ | یونگ — رؤیا (۳) | ~۴ دقیقه |
| درک سمبلیسم | روانکاوی و فرهنگ | ۲۶ | یونگ — رؤیا (۴) | ~۵ دقیقه |
| تغییر رفتار طبیعی در اثر سلطهی فرهنگ (قدیمی یا جدید؟) | روانکاوی و فرهنگ | ۳۶ | کاربردِ یونگ در روابطِ زن و مرد | — |
| روانکاوی و فرهنگ - جلسه ۵۱ | روانکاوی و فرهنگ | ۵۱ | هنرپیشه ی مخملباف | ~۶ دقیقه |
| کاربست ایدههای یونگی در تحلیل سیاسی | روانکاوی و فرهنگ | ۵۵ | دیدگاههای سیاسی‑اجتماعیِ یونگ | ~۲ دقیقه |
| جزئیات شلختگی و بدن هامون | روانکاوی و فرهنگ | ۶۷ | هامون — گذر از کودکی به بزرگسالی | ~۳ دقیقه |
| نقد هنری، روش علمی و مسئلهٔ همگرایی | روانکاوی و فرهنگ | ۷۱ | نقدِ پالپ فیکشن (۱) | ~۲۱ دقیقه |
| خانواده، جنسیت و ساختار روانی در بستر زبان | روانکاوی و فرهنگ | ۷۷ | مرورِ نقدِ فیلم و نقدِ روانکاوانه | ~۱۱ دقیقه |
| دیالوگ، دوربین و اطلاعات ناقص | روانکاوی و فرهنگ | ۸۳ | بیگانه در فضای زناشویی و پروجکشن آنیما | ~۷ دقیقه |
| خانواده، جنسیت و ساختار روانی در بستر زبان | روانکاوی و فرهنگ | ۸۳ | بیگانه در فضای زناشویی و پروجکشن آنیما | ~۱۵ دقیقه |
| مرور جلسات گذشته و مرور جلسات گذشته و کلیات سوره انبیاای بر بحث ایمان و اهل کتاب و طرح بحث خداناباوری نو و نسبت علم با خداگرایی | آینده علم و خداگرایی | ۱ | خداناباوری نو و نسبت علم با خداگرایی | ~۱۴ دقیقه |
| بیت | آینده علم و خداگرایی | ۱ | خداناباوری نو و نسبت علم با خداگرایی | ~۹ دقیقه |
| بیت | آینده علم و خداگرایی | ۲ | پارادایم سوم و آینده علم پس از طبیعتگرایی | ~۵ دقیقه |
| روش پیشنهادی پوپر | مسیحیت | ۲ | روش دکارتی و نقد استدلال در مسیحیت | ~۳ دقیقه |
| نکتهای در مورد پوپر | مسیحیت | ۲ | روش دکارتی و نقد استدلال در مسیحیت | ~۶ دقیقه |
| روش تاریخی و مسئله سندیت | مسیحیت | ۱۴ | خلافت انسان و نسبت مسیح با مخلوقات | ~۱۲ دقیقه |
| روش تاریخی و مسئله سندیت | مسیحیت | ۱۴ | خلافت انسان و نسبت مسیح با مخلوقات | ~۱۴ دقیقه |
| ادامهٔ ۲۵ دسامبر و سیاست کلیسا. حالا فرض شده که محول طبیعتی وجود ندارد. | مسیحیت | ۱۸ | اسطورههای مسیحگون و محدودیت اسناد باستانی | ~۳ دقیقه |
| ادامهٔ تاریخنگاری و نقش جهانبینی | مسیحیت | ۲۰ | تاریخنگاری، جهانبینی و داوری قرآن درباره مسیح | ~۲ دقیقه |
| رسالت، تشریع و تکوین و رشد روانی انسان | معجزه چیست؟ | ۲ | روش بررسی مفهوم آیه در قرآن | ~۲۲ دقیقه |
| بررسی مفهوم علم و تمایز آن از شبهعلم و متافیزیک | معجزه چیست؟ | ۴ | تعریف فلسفی معجزه و نقد برهان هیوم | ~۷ دقیقه |
| شبهه چیست و چطور ایجاد میشود | دفاع عقلانی از دین | ۳ | تفاوت دفاع عقلانی در گذشته و حال | ~۲۰ دقیقه |
| قانون چیست؟ | دفاع عقلانی از دین | ۶ | قوانین علمی و نسبت آن با خداوند | ~۱۵ دقیقه |
| اگر با یک مدل مخالفت داریم، باید برای رد آن مدل جایگزین ارائه دهیم | دفاع عقلانی از دین | ۶ | قوانین علمی و نسبت آن با خداوند | ~۱۳ دقیقه |
| طرح بحث جدایی علم از دین و تعارض ذاتی و عرضی | دفاع عقلانی از دین | ۷ | مثال مهم گوی های فلزی | ~۶ دقیقه |
| برهان نظم و مثال گویهای فلزی | دفاع عقلانی از دین | ۷ | مثال مهم گوی های فلزی | ~۴ دقیقه |
| نظر راجر پنروز درباره Fine tuning | دفاع عقلانی از دین | ۷ | مثال مهم گوی های فلزی | ~۱۴ دقیقه |
| بررسی مفهوم علم و تمایز آن از شبهعلم و متافیزیک | دفاع عقلانی از دین | ۱۲ | اعجاز قرآن و مصونیت از تحریف | ~۶ دقیقه |
| علت بدبینانه: مسائل مالی و انگیزههای اقتصادی در تحریف دین - مقدمه و مرور جلسه قبل: برهان نظم و برهان وجودی | دفاع عقلانی از دین | ۱۷ | بررسی پدیده تحریف دین | ~۱۳ دقیقه |
| شبهه به احکام، حقایق و ارزشگذاریهای اعجاز اعجاز بیانی و فصاحت و بلاغت اعجاز تشریعی و معارفی اعجاز علمی و اخبار غیبی مصونیت قرآن از تحریف و وجوه مختلف آن | دفاع عقلانی از دین | ۱۸ | انواع شبهات دینی و نحوه پاسخگویی به آنها | ~۲۲ دقیقه |
| پذیرفتن وحیانی بودن اعجاز اعجاز بیانی و فصاحت و بلاغت اعجاز تشریعی و معارفی اعجاز علمی و اخبار غیبی مصونیت قرآن از تحریف و وجوه مختلف آن، چگونه میشود که آدمی | دفاع عقلانی از دین | ۲۰ | تشابه داستانهای قرآن و کتب مقدس، چگونه ممکن است آتئیستها ایمان آورند؟ | ~۲۴ دقیقه |
| نیاز به آشناییزدایی در نماز گزاشتن | دفاع عقلانی از دین | ۲۰ | تشابه داستانهای قرآن و کتب مقدس، چگونه ممکن است آتئیستها ایمان آورند؟ | ~۲۱ دقیقه |
| دو پایه اصلی داروینیسم، داروینیسم و جستجوی شاهد به جای مثال نقض | دفاع عقلانی از دین | ۲۱ | بررسی مسئله تعارض علم و دین | ~۵۵ دقیقه |
| علم چیست؟ | دفاع عقلانی از دین | ۲۱ | بررسی مسئله تعارض علم و دین | ~۸ دقیقه |
| پیدایش تئوریهای مهم در علم، تمثیلی برای پیدایش تئوریها، سرگذشت تئوری | دفاع عقلانی از دین | ۲۱ | بررسی مسئله تعارض علم و دین | ~۵ دقیقه |
| آیا نظریهی تکامل واقعیت (fact) است یا تئوری؟، تکامل، واقعیت (fact) اس | دفاع عقلانی از دین | ۲۱ | بررسی مسئله تعارض علم و دین | ~۱۲ دقیقه |
| ارائهی یک مدل ساده برای رفع تعارض بین دو منبع معرفت برای خود شخص | دفاع عقلانی از دین | ۲۲ | تفاوت زبان فنومنال با زبان علمی | ~۲۵ دقیقه |
| لزوم پاسخ دادن عرفانی به حکمت مکانیسمهایی که در علم کشف میشود | دفاع عقلانی از دین | ۲۴ | مؤلفههای ترجیح بخش تکاملگرایی بر خلقتگرایی | ~۷ دقیقه |
| شواهدی که نشان میدهد در انتخاب طبیعی فنوتیپ مهم است نه ژنوتیپ | دفاع عقلانی از دین | ۲۵ | آیا نظریه تکامل با هدفمندی جهان تعارض دارد؟ | ~۵ دقیقه |
| نتیجه گیری: قابلیت پیشبینی فرایندی نمیتواند معنای آن را نفی کند یا حتی در مورد آن نظر دهد. | دفاع عقلانی از دین | ۲۶ | بررسی دو بدفهمی حاصل از سنتز مدرن در تعارض نظریة تکامل و | ~۱۸ دقیقه |
| ایرادات علمی گرفته شده به اعجاز اعجاز بیانی و فصاحت و بلاغت اعجاز تشریعی و معارفی اعجاز علمی و اخبار غیبی مصونیت قرآن از تحریف و وجوه مختلف آن | دفاع عقلانی از دین | ۳۰ | شروع بررسی ایرادات علمی به قرآن | ~۷۷ دقیقه |
| پاسخ به سؤالات گروه تلگرام درباره اعجاز علمی و نقد قرآن | دفاع عقلانی از دین | ۳۲ | نقد معجزات قرآن و ادامه ایردات علمی به قرآن | ~۱۸ دقیقه |
| مسئله هفتآسمان و هفت زمین | دفاع عقلانی از دین | ۳۲ | نقد معجزات قرآن و ادامه ایردات علمی به قرآن | ~۷۵ دقیقه |
| جن در قرآن، ویژگیها و خلقت آنها | دفاع عقلانی از دین | ۳۳ | ایراد علمی به قرآن (مسئله جن) | ~۲۶ دقیقه |
| جن در اعجاز اعجاز بیانی و فصاحت و بلاغت اعجاز تشریعی و معارفی اعجاز علمی و اخبار غیبی مصونیت قرآن از تحریف و وجوه مختلف آن (۵) / جن در اعجاز اعجاز بیانی و فصاحت و بلاغت اعجاز تشریعی و معارفی اعجاز علمی و اخبار غیبی مصونیت قرآن از تحریف و وجوه مختلف آن (۶) | دفاع عقلانی از دین | ۳۳ | ایراد علمی به قرآن (مسئله جن) | ~۲۹ دقیقه |
| زیستشناسی امروز ملاک قرار بدهید بگویید | دفاع عقلانی از دین | ۳۴ | یادآوری جلسات قبل | ~۴ دقیقه |
| زوج بودن همهچیز | دفاع عقلانی از دین | ۳۵ | پاسخ ایراد مطرح شده به آیه «يَخْرُجُ مِنْ بَيْنِ الصُّلْبِ وَالتَّرَائِبِ» | ~۱۰ دقیقه |
| مسئلهٔ معجزه (۵) | دفاع عقلانی از دین | ۳۷ | نحوه آپلود فایلهای سخنرانی در کانالهای مختلف | ~۷ دقیقه |
| معجزه (۶) / معجزه (۷) | دفاع عقلانی از دین | ۳۸ | چیستی معجزه، ادامه ایرادات علمی به قرآن | ~۲۵ دقیقه |
| معجزه (۸) / معجزه (۹) | دفاع عقلانی از دین | ۳۸ | چیستی معجزه، ادامه ایرادات علمی به قرآن | ~۳۲ دقیقه |
| امتهایی مانند شما | دفاع عقلانی از دین | ۳۸ | چیستی معجزه، ادامه ایرادات علمی به قرآن | ~۳۱ دقیقه |
| رابطه بین علم و تاریخ | دفاع عقلانی از دین | ۴۰ | مرور مطالب قبلی و بخشبندی موضوعات جلسه | ~۲۹ دقیقه |
| محدوده دفاع ما | دفاع عقلانی از دین | ۴۷ | احکام اجتهاد و جهد، عقل و وحی | ~۷ دقیقه |
| میزان اهمیت الویتها – عقل، اعجاز اعجاز بیانی و فصاحت و بلاغت اعجاز تشریعی و معارفی اعجاز علمی و اخبار غیبی مصونیت قرآن از تحریف و وجوه مختلف آن و… – نسبت به ابزارهای فقهی دیگر در حوزههای علمیه | دفاع عقلانی از دین | ۴۸ | احکام بایدها و نبایدها در مقایسه با هستها | ~۲ دقیقه |
| سیر تاریخی فقه | دفاع عقلانی از دین | ۵۰ | احکام رفتارهای غیرعقلانی پیرو شریعت ادامه نقد پارادایم فعلی فقه (پیشفرضهای پارادایم | ~۵ دقیقه |
| مناسک و مسائل جمعی شریعت | دفاع عقلانی از دین | ۶۲ | احکام فقدان نگاه اخلاقی در تبیین شریعت مناسک جمعی نماز جمعه صیام | ~۵ دقیقه |
| نقد دیدگاه آقای علیدوست | دفاع عقلانی از دین | ۶۹ | احکام ادامه مبحث احکام خانواده | ~۶ دقیقه |
| فقه بریده از اعجاز اعجاز بیانی و فصاحت و بلاغت اعجاز تشریعی و معارفی اعجاز علمی و اخبار غیبی مصونیت قرآن از تحریف و وجوه مختلف آن | دفاع عقلانی از دین | ۷۱ | نگاهی به مناظرهی دکتر سروش و آقای علیدوست | ~۴ دقیقه |
| داستان بقره در سوره بقره | دفاع عقلانی از دین | ۷۱ | نگاهی به مناظرهی دکتر سروش و آقای علیدوست | ~۴ دقیقه |
| سخنرانی موضوع تعارض علم دین دانشگاه | تقابل علم و دین | ۰ | تعارض علم و دین | ~۴۶ دقیقه |
| مثالی بزنم سطح توضیح متفاوت | تقابل علم و دین | ۰ | تعارض علم و دین | ~۲۴ دقیقه |
| توضیح خوبی امّا توضیح رفع میکند | تقابل علم و دین | ۰ | تعارض علم و دین | ~۵۸ دقیقه |
| مثال مفصلاً دانشگاه شریف کردهام میخواهم | تقابل علم و دین | ۰ | تعارض علم و دین | ~۳۶ دقیقه |
| قانون اهم | جدایی علم از دین | ۶ | خلاصهای از آنچه گذشت و اهداف سه گانه | ~۱۹ دقیقه |
| نتیجه بحث قانون اهم | جدایی علم از دین | ۶ | خلاصهای از آنچه گذشت و اهداف سه گانه | ~۹ دقیقه |
| عینیت مکانیکی و مدل های آلترناتیو | جدایی علم از دین | ۸ | نکاتی درباره بحث جلسه گذشته | ~۳۷ دقیقه |
| پارادایم جدید | جدایی علم از دین | ۱۲ | فلسفه و علم در دوران مدرن | ~۳۸ دقیقه |
| جزئیات فصل سوم سوره غافر | غافر | ۱ | محتوای کلی سوره | ~۶ دقیقه |
| حج (۲) | تفسیر سوره حج | ۱ | کلیات سوره، زلزلهٔ ساعت و نمای دور از ناس | ~۶ دقیقه |
| وقوف در مشعرالحرام | تفسیر سوره حج | ۵ | عرفات، مشعر، منا، رمی و قربانی | ~۱۴ دقیقه |
| مفاسد جامعه دینی، ارزش امکان رشد و تمایز آن از نظامهای غیردینی | تفسیر سوره حج | ۱۳ | حکومت دینی، تهجر، سیاست و خطر فروکاستن دین | ~۷ دقیقه |
| شک، ثبات قدم و فهم همدلانه | تفسیر سوره حج | ۱۴ | اجازهٔ قتال، حدود قدرت و مسئلهٔ مرگ در شریعت | ~۲۱ دقیقه |
| مبانی دینی و خطر زندگی حجرهای | تفسیر سوره حج | ۱۴ | اجازهٔ قتال، حدود قدرت و مسئلهٔ مرگ در شریعت | ~۱۰ دقیقه |
| «فیلمی کوتاه دربارهٔ کشتن» و خوانش دینی از | تفسیر سوره حج | ۱۴ | اجازهٔ قتال، حدود قدرت و مسئلهٔ مرگ در شریعت | ~۳ دقیقه |
| رفاه، فراغت و سرگرمی / سرمایهداری و تثبیت انسان در نیازهای فیزیولوژیک | تفسیر سوره حج | ۱۷ | مخالفان دین، منطق کتاب و نقد تصویر مدرن از ایمان | ~۷ دقیقه |
| عقلانیت ادعایی و بیسمتی پیشرفت مدرن | تفسیر سوره حج | ۱۸ | مدرنیته، میل، زندگی و بازتابهای بحث شریعت | ~۱۱ دقیقه |
| بازگشت به متن سورهٔ حج | تفسیر سوره حج | ۱۹ | اختلاف شیعه و سنی، زیارت، توحید و خطر شرک | ~۱۷ دقیقه |
| نمونههایی از آیات قیامت و احوال مرگ | تفسیر سوره حج | ۲۰ | ساعت، مرگ، قیامت و تمثیل جنین | ~۲ دقیقه |
| تجربهٔ جنینی، مرگ و روییدن زمین | تفسیر سوره حج | ۲۰ | ساعت، مرگ، قیامت و تمثیل جنین | ~۷ دقیقه |
| رشد جسمانی، رشد روانی و ناتمام بودن دنیا | تفسیر سوره حج | ۲۲ | ظهور نزدیک، فرهنگ عامهٔ دینی و نسبت دنیا با آخرت | ~۳ دقیقه |
| محدودیت تصور جنین و محدودیت تصور ما از آخرت | تفسیر سوره حج | ۲۲ | ظهور نزدیک، فرهنگ عامهٔ دینی و نسبت دنیا با آخرت | ~۳ دقیقه |
| مدلهای علمی و نسبت آنها با جهان خارج | تفسیر سوره حج | ۲۴ | زبان، اثبات، فرمالیسم و امکان سخن گفتن از دین | ~۱۱ دقیقه |
| پرسش دربارهٔ ژنتیک، دیانای و امکان بازسازی | تفسیر سوره حج | ۲۶ | پرسشها، ادامهٔ آیات و نقد معبودهای باطل | ~۲۸ دقیقه |
| ابهام آیه و معنای آزمون پیشنهادی | تفسیر سوره حج | ۲۶ | پرسشها، ادامهٔ آیات و نقد معبودهای باطل | ~۱۲ دقیقه |
| موسی و زن | تفسیر سوره کهف | ۶ | ورود به جزئیات بیشتر در مورد داستانها و ارتباط آنها با متنهای | ~۱۲ دقیقه |
| دلیل پرداختن به موضوع تضاد علم و دین | تفسیر سوره مریم | ۴ | بشارت یحیی و اجابت دعا | ~۷ دقیقه |
| بارداری از دید فروید و یونگ | تفسیر سوره مریم | ۱۳ | صداقت ابراهیم و گفتوگوی پدر | ~۷ دقیقه |
| مقالهای مسیحی دربارهٔ وعدهٔ اسماعیل - بخش ۲ | تفسیر سوره مریم | ۲۲ | سلام و روزی در بهشت موعود | ~۱۲ دقیقه |
| اهل کتاب و نسبت ادیان ابراهیمی - تعریف مردسالاری و نسبت آن با سرمایهسالاری | تفسیر سوره مریم | ۲۲ | سلام و روزی در بهشت موعود | ~۷ دقیقه |
| سیر تاریخی انبیا و اسماء الهی | تفسیر سوره مریم | ۲۳ | نزول فرشتگان و شکیبایی در عبادت | ~۳ دقیقه |
| تجلی اسماء و مراتب خلقت | تفسیر سوره مریم | ۲۵ | گردآوری منکران و نجات پرهیزکاران | ~۲ دقیقه |
| عرفان، جغرافیای معنوی و زبان تأویل | تفسیر سوره مریم | ۲۶ | آیات روشن و فریب جلوه دنیا | ~۳ دقیقه |
| جمعبندی بحث انبیا و فصوص | تفسیر سوره مریم | ۲۷ | ادعای مال و فرزند در آینده | ~۳ دقیقه |
| قیامت و روز حسرت در سوره مریم | تفسیر سوره مریم | ۲۸ | عهد با رحمن و بیاعتباری شفاعت | ~۷ دقیقه |
| انذار، حسرت و پیامد انکار | تفسیر سوره مریم | ۲۸ | عهد با رحمن و بیاعتباری شفاعت | ~۱۰ دقیقه |
| حرکت سیارات و نظم کیهانی | تفسیر سوره مریم | ۲۹ | نفی فرزند برای خدای رحمن | ~۱۲ دقیقه |
| رسالت، تشریع و تکوین و رشد روانی انسان | یس | ۲ | روش بررسی مفهوم آیه در قرآن | ~۲۲ دقیقه |
| قصه یوسف داستانی استثنایی از روایت قطعههایی کوتاه از یک رمان طولانی | تفسیر سوره یوسف | ۴ | تعبیر نمادین داستانهای قرآن | ~۱۰ دقیقه |
| نقد مارکس / نقد: ایدئولوژی کاپیتالیسم در ورای نظام اقتصادی | سرمایهسالاری (کاپیتالیسم) | ۱ | گرایشات عجیب به مارکسیسم، نقد ایدئولوژی کاپیتالیسم، و دوران مبادله کالا | ~۸ دقیقه |
| بررسی هرم مازلو، توقف در طبقات پایین / کلوپ به جای تعلق به گروه | سرمایهسالاری (کاپیتالیسم) | ۱ | گرایشات عجیب به مارکسیسم، نقد ایدئولوژی کاپیتالیسم، و دوران مبادله کالا | ~۷ دقیقه |
| آسیب های نظری وهژمونی / کاپیتالیسم و مردسالاری | سرمایهسالاری (کاپیتالیسم) | ۱ | گرایشات عجیب به مارکسیسم، نقد ایدئولوژی کاپیتالیسم، و دوران مبادله کالا | ~۱۴ دقیقه |
| تاریخچهی نظام سرمایه سالاری / بین شروع جهش علمی و شروع انقلاب فرانسه به عنوان نقطهی آغاز سرمایه سالاری... | سرمایهسالاری (کاپیتالیسم) | ۲ | دفاعیات سرمایهسالاری، خردباوری و افسونزدایی، و هژمونی فرهنگی در کار زنان | ~۳۸ دقیقه |
| نه | آیا تکامل قابل پیشبینی است؟ | ۰ | آیا تکامل قابل پیشبینی است؟ | ~۴ دقیقه |
| نقش روانکاوی در تحلیل و نقد مردسالاری | مردسالاری | ۱ | تعریف مردسالاری و نسبت آن با سرمایهسالاری | ~۸ دقیقه |
طبیعت۹۲ گفتار
| تیتر بخش | سری | جلسه | تیتر جلسه | زمان |
|---|---|---|---|---|
| هماهنگی حروف با محتوا | قرآن و ادبیات مدرن | ۲ | ریتم کلام، حروف و واژگان در قرآن | ~۹ دقیقه |
| واژه و فرهنگ | داستان آفرینش در قرآن | ۶ | تعلیم اسماء، جامعیت زبان انسان، و سجده در داستان آفرینش | ~۶ دقیقه |
| واژگان و فرهنگ | داستان آفرینش در قرآن | ۷ | شبهههای مردسالارانه و زنانه در آدم | ~۳ دقیقه |
| نگاه معنایی به دنیا به عنوان یک جهان کارگردانی شده | داستان آفرینش در قرآن | ۱۰ | زندگی در عالم معنا و هبوط به جسم | ~۵ دقیقه |
| تکنولوژی | مقدمهای بر فهم قرآن | ۳ | قرآن و دانش (science) | ~۵ دقیقه |
| تعیینکنندگی جامعه علمی از نظر فایرابند، تقابل تعلیمات عمومی با تجربههای معنوی، و مواجهه یونگ و نیچه با مدرنیزم | مقدمهای بر فهم قرآن | ۴ | تعیینکنندگی جامعهی علمی از نظر فایرابند | ~۴ دقیقه |
| تأثیر تمرکز علم بر روش در ترتیب و ترکیب علوم | مقدمهای بر فهم قرآن | ۴ | تعیینکنندگی جامعهی علمی از نظر فایرابند | ~۳ دقیقه |
| جایگاه قرآن و موانع ارتباط با آن | مقدمهای بر فهم قرآن | ۶ | والد و نقش آن در زندگی مردسالاری و فمینیسم | ~۸ دقیقه |
| نشانههای افراد پيرو بالغ | مقدمهای بر فهم قرآن | ۷ | نشانههای افراد پيرو والد و نشانههای افراد پيرو بالغ | ~۴ دقیقه |
| تسبیح موجودات و آسمانها (۲) | مقدمهای بر فهم قرآن | ۱۷ | منظور از سبع السماوات چیست؟ | ~۱۰ دقیقه |
| انطباق معجزات با بستر اجتماعی زمانه | مقدمهای بر فهم قرآن | ۲۲ | مرور و مقدمه و سلسله مراتب نظریات از جنبه فاصله از نظریه | ~۵ دقیقه |
| تصاویر طبیعت در قرآن | مقدمهای بر فهم قرآن | ۲۵ | فصاحت و بلاغت قرآن – داستان موسی و خضر | ~۴ دقیقه |
| تصویری بودن زبان قرآن | مقدمهای بر فهم قرآن | ۲۶ | تصویری بودن متن در قرآن – مقدمهای بر داستان یوسف | ~۵ دقیقه |
| کات شدن صحنهها در قرآن | مقدمهای بر فهم قرآن | ۲۶ | تصویری بودن متن در قرآن – مقدمهای بر داستان یوسف | ~۸ دقیقه |
| شرک نهفته در زبان در عصر مدرن | مفاهیم و واژگان قرآن | ۲ | لزوم وجود مدل روانکاوی برای بررسی واژگان قرآن | ~۱۲ دقیقه |
| شرک و انانیت | مفاهیم و واژگان قرآن | ۳ | درجهبندی درونی ما و افکار یا اعمال؟ کدام مقدماند؟ | ~۵ دقیقه |
| آیا نیازی دارد از دیدگاه فرویدی دور شویم؟ | روانکاوی و فرهنگ | ۲۱ | یونگ انسانشناس در برابر فروید درمانگر | ~۶ دقیقه |
| رابطه عاشقانه، آن طور که بود | روانکاوی و فرهنگ | ۴۱ | مقالهٔ زنِ اروپایی (یونگ) (۱) | ~۵ دقیقه |
| خطر خرافهسازی | روانکاوی و فرهنگ | ۵۱ | هنرپیشه ی مخملباف | ~۷ دقیقه |
| دستفروش و درونمایهٔ کودک | روانکاوی و فرهنگ | ۵۱ | هنرپیشه ی مخملباف | ~۱۶ دقیقه |
| کارگردانی، نما و دیالوگ | روانکاوی و فرهنگ | ۸۰ | شهرِ زیبا (فرهادی) | ~۵ دقیقه |
| جمعبندی بحث سایه و چشمانداز جلسات آینده | روانکاوی و فرهنگ | ۹۳ | نیچه — توهمِ قدرت و شهرت | ~۳ دقیقه |
| دین | آینده علم و خداگرایی | ۲ | پارادایم سوم و آینده علم پس از طبیعتگرایی | ~۳۱ دقیقه |
| داستان آفرینش، حبوط و انسانشناسی | مسیحیت | ۷ | چهره اخلاقی مسیح و آغاز نقد تاریخی مسیحیت | ~۳ دقیقه |
| خلافت انسان و نسبت آن با مخلوقات | مسیحیت | ۱۰ | حبوط زودرس انسان و نسبت جسم با رشد | ~۴ دقیقه |
| ارادهٔ قتل مسیح و پایان یک عهد. به هر حال روایات قرآنی اینه که اینجای اتفاقای این شکلی افتاده مثل این روهای زخیر اینجا هستن و بعد نبابت بارد شاخه اسحاقی شده تو بنی اسحایی ظهور کرده و با عیسی ختم شد. | مسیحیت | ۲۰ | تاریخنگاری، جهانبینی و داوری قرآن درباره مسیح | ~۱۲ دقیقه |
| مقدمهای بر روش بررسی مفهوم آیه در مقدمه و مرور مباحث جلسات گذشته | معجزه چیست؟ | ۲ | روش بررسی مفهوم آیه در قرآن | ~۸ دقیقه |
| هستی مطلق | دفاع عقلانی از دین | ۵ | یک مدل منطقی برای توجیه وجود جهان | ~۲ دقیقه |
| دفاع عقلانی از دین | دفاع عقلانی از دین | ۱۰ | مراد از عرفان و دین چیست؟ | ~۶ دقیقه |
| اعجاز اعجاز بیانی و فصاحت و بلاغت اعجاز تشریعی و معارفی اعجاز علمی و اخبار غیبی مصونیت قرآن از تحریف و وجوه مختلف آن | دفاع عقلانی از دین | ۱۲ | اعجاز قرآن و مصونیت از تحریف | ~۳ دقیقه |
| آغاز بحث - مقدمه و مرور جلسه قبل: برهان نظم و برهان وجودی | دفاع عقلانی از دین | ۱۶ | دین و مؤلفههای محوری آن | ~۶ دقیقه |
| بررسی دو نمونه از توصیفات طبیعی اعجاز اعجاز بیانی و فصاحت و بلاغت اعجاز تشریعی و معارفی اعجاز علمی و اخبار غیبی مصونیت قرآن از تحریف و وجوه مختلف آن | دفاع عقلانی از دین | ۲۷ | تعارض علم و متون دینی در گزارههای ناظر به طبیعت | ~۵۷ دقیقه |
| معناداری پدیدهها | دفاع عقلانی از دین | ۲۸ | تفاوت نگاه علم و دین به طبیعت | ~۳۹ دقیقه |
| انتظارات از کتابی از طرف خدا آمده است | دفاع عقلانی از دین | ۲۹ | زبان پدیدارشناسانه قرآن | ~۲۲ دقیقه |
| بررسی دقیقتر مفهوم زبان پدیدارشناسانه | دفاع عقلانی از دین | ۲۹ | زبان پدیدارشناسانه قرآن | ~۹ دقیقه |
| هدف اعجاز اعجاز بیانی و فصاحت و بلاغت اعجاز تشریعی و معارفی اعجاز علمی و اخبار غیبی مصونیت قرآن از تحریف و وجوه مختلف آن از ارجاع به طبیعت | دفاع عقلانی از دین | ۲۹ | زبان پدیدارشناسانه قرآن | ~۲۲ دقیقه |
| زبان اعجاز اعجاز بیانی و فصاحت و بلاغت اعجاز تشریعی و معارفی اعجاز علمی و اخبار غیبی مصونیت قرآن از تحریف و وجوه مختلف آن | دفاع عقلانی از دین | ۳۰ | شروع بررسی ایرادات علمی به قرآن | ~۱۱ دقیقه |
| حرکت ماه و خورشید بدون اشاره به حرکت زمین | دفاع عقلانی از دین | ۳۱ | شروع بررسی scientific errorهای گرفته شده به قرآن | ~۱۴ دقیقه |
| مثلاً هفت آسمان کراتی همراه ماه | دفاع عقلانی از دین | ۳۴ | یادآوری جلسات قبل | ~۱۵ دقیقه |
| زمین شناسی: مسطح بودن زمین | دفاع عقلانی از دین | ۳۶ | ترور قاسم سلیمانی و زمین شناسی، مسطح بودن زمین | ~۶ دقیقه |
| مرور مطالب قبلی | دفاع عقلانی از دین | ۴۰ | مرور مطالب قبلی و بخشبندی موضوعات جلسه | ~۵ دقیقه |
| ادامهٔ تئوری اومریسم | دفاع عقلانی از دین | ۴۱ | دربارۀ طوفان نوح و داستانهای مشابه در قرآن | ~۷ دقیقه |
| نسبت توحید افعالی با شرور و تبیین فلسفی عدل الهی | دفاع عقلانی از دین | ۴۳ | تفاوت معجزه یابی و معجزه تراشی در قرآن، معجزه سلبی قرآن | ~۱۲ دقیقه |
| نسبت توحید افعالی با دعا و قانون علیت | دفاع عقلانی از دین | ۴۳ | تفاوت معجزه یابی و معجزه تراشی در قرآن، معجزه سلبی قرآن | ~۵ دقیقه |
| بیان ارزش شریعت / بیان ارزش شریعت (۲) | دفاع عقلانی از دین | ۵۱ | احکام ارزش شریعت بدعت احکام بدون ادلّه و روایات مشخص در فقه | ~۷ دقیقه |
| بیتوجهی به معنای احکام - مقدمه و مرور جلسه قبل: برهان نظم و برهان وجودی | دفاع عقلانی از دین | ۵۲ | احکام ادامه انتقادها به پارادایم فقهی کنونی با تأکید بر ضرورت اکتشاف | ~۹ دقیقه |
| تفاوت و بیمعنا بودن دولت اسلامی در برابر امت اسلامی | دفاع عقلانی از دین | ۵۴ | احکام بررسی ایدههای مطرح شده برای اصلاح فقه (رابطه فقه و علوم | ~۵ دقیقه |
| ارائه درس در گروه فسلفه علم دانشگاه شریف درباره مفهوم معجزه | دفاع عقلانی از دین | ۵۷ | احکام اصطلاحات فقهی | ~۲۳ دقیقه |
| دیدگاه مارکسیستی | جدایی علم از دین | ۱ | جدایی و تعارض ذاتی و جدایی و تعارض عرضی | ~۱۱ دقیقه |
| دیدگاه مارکسیستی | جدایی علم از دین | ۱ | جدایی و تعارض ذاتی و جدایی و تعارض عرضی | ~۵ دقیقه |
| تاریخچهای از شش جلسه اول | جدایی علم از دین | ۷ | علت شروع جلسات و در آستانۀ قرن نوزدهم | ~۸ دقیقه |
| عینیت (objectivity) علم | جدایی علم از دین | ۸ | نکاتی درباره بحث جلسه گذشته | ~۲۲ دقیقه |
| ادامهٔ ژانر جدید برای نویسندگی و اجتناب از تجدیدنظر در پیشفرضها | جدایی علم از دین | ۱۲ | فلسفه و علم در دوران مدرن | ~۵ دقیقه |
| ادامهٔ بخش اصلی | یهودیت | ۳ | ضایعات هدایت، تحریف دین و امت واحده | ~۱۵ دقیقه |
| تصویر کافر: کسی که حقیقتِ واضح را نمی | انعام | ۱ | بیان تم کلی سوره، کفر و شرک | ~۳ دقیقه |
| تناسب ذکر نام نوح در داستان حضرت ابراهیم | تفسیر سوره انبیا | ۴ | معنای «نُکِسوا» آیا حضرت ابراهیم دروغ گفته است؟ | ~۴ دقیقه |
| نیاز به یک دین واحد | تفسیر سوره بقره | ۵ | مفهوم اسلام در سوره بقره | ~۱۱ دقیقه |
| کبر | غافر | ۱ | محتوای کلی سوره | ~۱۹ دقیقه |
| اهداف حج | تفسیر سوره حج | ۳ | کلیات حج، زیارت، مکان مقدس و هدفهای آیین | ~۷ دقیقه |
| الهامات عرفانی و محدودیت طبیعی آنها | تفسیر سوره حج | ۸ | حج در قرآن و تفاوت شریعت اجتماعی با تجربهٔ فردی | ~۶ دقیقه |
| نمونهای از ابهام در علم جدید: قانون علمی | تفسیر سوره حج | ۱۱ | اخلاق جنگ، دفاع دینی و حدود خشونت مأذون | ~۱۴ دقیقه |
| مسئله علم و جهل در آغاز سوره حج | تفسیر سوره حج | ۱۵ | تصویر انسان معاصر، کتاب، سنت و وضعیت جهان جدید | ~۳۰ دقیقه |
| محاسن دنیایی غرب و نسبت آن با دعوت انبیا | تفسیر سوره حج | ۱۶ | تعارض شریعت و ساختار زندگی جدید | ~۱۰ دقیقه |
| قانون، نظم و برهان نظم / رابطهٔ مستقیم و غیرمستقیم با طبیعت | تفسیر سوره حج | ۱۷ | مخالفان دین، منطق کتاب و نقد تصویر مدرن از ایمان | ~۸ دقیقه |
| بازگشت به مسئلهٔ ترس، دعا و درمان | تفسیر سوره حج | ۱۷ | مخالفان دین، منطق کتاب و نقد تصویر مدرن از ایمان | ~۶ دقیقه |
| اعتراض به تفاوت تولد و مرگ | تفسیر سوره حج | ۲۲ | ظهور نزدیک، فرهنگ عامهٔ دینی و نسبت دنیا با آخرت | ~۵ دقیقه |
| مرگ پیامبر و بزرگترین صورت ناتمامی | تفسیر سوره حج | ۲۳ | انحرافهای فکری، خیال دینی و بازگشت به متن سوره | ~۲ دقیقه |
| روشن کردن موضع مخالف در بحث | تفسیر سوره حج | ۲۳ | انحرافهای فکری، خیال دینی و بازگشت به متن سوره | ~۳ دقیقه |
| جسم، روح و فرض بههدررفتن | تفسیر سوره حج | ۲۳ | انحرافهای فکری، خیال دینی و بازگشت به متن سوره | ~۴ دقیقه |
| کسوف، خسوف و معنای نماز آیات / سونامی، تجربهٔ رسانهای و حدود حکم | تفسیر سوره حج | ۲۵ | جمعبندی حاشیهها و بازگشت روشمند به سوره | ~۶ دقیقه |
| چگالی اسماء الهی و استناد به آیات طبیعت | تفسیر سوره حج | ۲۷ | پیوند آغاز سوره با جهاد و منطق بستهٔ احکام | ~۳ دقیقه |
| بیان محتوای سوره هود - تعریف مردسالاری و نسبت آن با سرمایهسالاری | تفسیر سوره هود | ۲ | دنیا محل آزمایش | ~۶ دقیقه |
| قرآن تنها معجزه پیامبر | تفسیر سوره هود | ۳ | مقدمه سوره هود و معنی عبارت كَانَ عَرْشُهُ عَلَى الْمَاءِ | ~۴ دقیقه |
| خلاف شرع بودن کارهای حضرت خضر | تفسیر سوره کهف | ۵ | وجود دو گروه در داستان اصحاب کهف و سه پرده نمایش داستان | ~۴۲ دقیقه |
| پیشنهاد برای جمع آوری سوالات مطرح شده در گروه تلگرامی | تفسیر سوره کهف | ۸ | متدولوژی اثبات تئوری ادامه سوره کهف (داستان ذوالقرنین | ~۳ دقیقه |
| انسان کامل، نبوت و ولایت | تفسیر سوره مریم | ۲۴ | انکار رستاخیز و یادآوری آفرینش | ~۲ دقیقه |
| وقفهای برای روششناسی خواندن قرآن | تفسیر سوره مریم | ۲۶ | آیات روشن و فریب جلوه دنیا | ~۱۰ دقیقه |
| خیام، مرگ و مسئله نیستی | تفسیر سوره مریم | ۲۸ | عهد با رحمن و بیاعتباری شفاعت | ~۱۴ دقیقه |
| ایمان، امکان و ناتوانی در بازگشت | تفسیر سوره مریم | ۲۸ | عهد با رحمن و بیاعتباری شفاعت | ~۶ دقیقه |
| داستان حضرت سلیمان (ع) | تفسیر سوره نمل | ۱ | حروف مقطعه ابتدای سوره و زینت دادن اعمال | ~۱۲ دقیقه |
| نقش سوره نور و بحث قذف به عنوان معیار سنجش احکام و روایات | تفسیر سوره نور | ۱۵ | فقه، شریعت و ضرورت بازنگری در احکام | ~۲۶ دقیقه |
| مرور جلسه قبل، تعمیم سوره قصص به همه مستضعفین و سنتهای الهی | تفسیر سوره قصص | ۲ | عصمت انبیاء و ماجرای قتل موسی دعوای شیعه موسی | ~۴ دقیقه |
| حق، محتوای اصلی سوره | رعد | ۳ | حق محتوای اصلی سوره، انسان و اقوام، تغییر، نیمه دوم سوره | ~۷ دقیقه |
| پیروی از هواء | روم | ۰ | حکومت خداوند و آیات او در تار و پود دنیا | ~۱۱ دقیقه |
| وزنی که قرآن به متون قدیمی میدهد | تفسیر سوره صاد | ۵ | تکمیل داستان ایوب بررسی داستانهای سوره از نظر میزان اتکا به فرامتنها | ~۲ دقیقه |
| ادامهٔ اسم عزیز | شعراء | ۲ | معنی کلمه عزیز، داستان حضرت ابراهیم | ~۷ دقیقه |
| مقدمهای بر روش بررسی مفهوم آیه در مقدمه و مرور مباحث جلسات گذشته | یس | ۲ | روش بررسی مفهوم آیه در قرآن | ~۸ دقیقه |
| ما در وسط طیف | تفسیر سوره یونس | ۱ | اهمیت اعتقاد به توحید و معاد در پذیرش نبوت | ~۳ دقیقه |
| نکات ادبی در تفسیر آیات سوره یوسف | تفسیر سوره یوسف | ۹ | یوسف، گمراهی قرآن، قضاوت بین نظریات | ~۳ دقیقه |
| تصورات انتزاعی انسان کامل و مطلق در مورد پیامبران | تفسیر سوره یوسف | ۱۵ | صبر و امید درونمایه اصلی داستان، تأویل رؤیای یوسف | ~۹ دقیقه |
| خرد باوری (۳) / افسون زدایی | سرمایهسالاری (کاپیتالیسم) | ۲ | دفاعیات سرمایهسالاری، خردباوری و افسونزدایی، و هژمونی فرهنگی در کار زنان | ~۱۳ دقیقه |
| دلایل رد اسطورهی پیشرفت | سرمایهسالاری (کاپیتالیسم) | ۳ | انتقاد از کاپیتالیسم، ویژگیهای مثبت دوران مدرن، دموکراسی و آزادی بیان | ~۱۶ دقیقه |
چهرههای علمی۲۱۲ گفتار
آلبرت اینشتین۷۸ گفتار
| تیتر بخش | سری | جلسه | تیتر جلسه | زمان |
|---|---|---|---|---|
| فساد و خونریزی در میان حیوانات و گیاهان | داستان آفرینش در قرآن | ۳ | فساد و خونریزی در میان حیوانات و گیاهان، روش فهم واژگان قرآن، و نسبت زبان و معیشت | ~۱۷ دقیقه |
| روش علمی | مقدمهای بر فهم قرآن | ۳ | قرآن و دانش (science) | ~۱۱ دقیقه |
| اختراع قوانین و واژهی کشف | مفاهیم و واژگان قرآن | ۱ | مفهوم واژهی شرک، قانون و الحاد مدرن | ~۳۵ دقیقه |
| ابطالپذیری ایمان و رابطه آن با عمل صالح | مفاهیم و واژگان قرآن | ۹ | عقلانیت انتقادی، نکاتی در مورد ایمان | ~۲۴ دقیقه |
| نگاه کلی به مفهوم زبان و واژه | مفاهیم و واژگان قرآن | ۱۲ | مفهوم زبان و واژه تعریف مفاهیم | ~۳۱ دقیقه |
| شرح فضای فروید | روانکاوی و فرهنگ | ۱ | مبانی فروید و نسبت روانکاوی با فرهنگ | ~۱۳ دقیقه |
| پایگاه روشی فیزیکالیستی علم معاصر | روانکاوی و فرهنگ | ۶ | دین، علم و نقدهای اصلی به فروید | ~۱۶ دقیقه |
| نقدهای پوپر به فروید | روانکاوی و فرهنگ | ۶ | دین، علم و نقدهای اصلی به فروید | ~۳ دقیقه |
| شهود به عنوان پدیدهای روزمره، نه صرفاً عجیب | روانکاوی و فرهنگ | ۱۷ | کاربردِ فروید در نقدِ هنری | ~۶ دقیقه |
| فرق مدرنیته و مدرنیسم | روانکاوی و فرهنگ | ۷۴ | پستمدرنیته و هنرِ پستمدرن | ~۳ دقیقه |
| کانت، شناخت و جهان پدیدار | روانکاوی و فرهنگ | ۸۹ | نیچه — کانت و شوپنهاور | ~۲۸ دقیقه |
| جمعبندی مسیر و پیشنهاد ادامه | روانکاوی و فرهنگ | ۹۴ | نیچه — نفرت از زنانگی | ~۲۸ دقیقه |
| مرور جلسات گذشته و مرور جلسات گذشته و کلیات سوره انبیاای بر بحث ایمان و اهل کتاب و طرح بحث خداناباوری نو و نسبت علم با خداگرایی | آینده علم و خداگرایی | ۱ | خداناباوری نو و نسبت علم با خداگرایی | ~۷۵ دقیقه |
| دین | آینده علم و خداگرایی | ۱ | خداناباوری نو و نسبت علم با خداگرایی | ~۱۸ دقیقه |
| مرور جلسات گذشته و مرور جلسات گذشته و کلیات سوره انبیاای بر بحث ایمان و اهل کتاب و طرح بحث خداناباوری نو و نسبت علم با خداگرایی | آینده علم و خداگرایی | ۱ | خداناباوری نو و نسبت علم با خداگرایی | ~۳۸ دقیقه |
| بررسی مفهوم علم و تمایز آن از شبهعلم و متافیزیک | آینده علم و خداگرایی | ۱ | خداناباوری نو و نسبت علم با خداگرایی | ~۴۰ دقیقه |
| مرور جلسات گذشته و مرور جلسات گذشته و کلیات سوره انبیاای بر بحث ایمان و اهل کتاب و طرح بحث خداناباوری نو و نسبت علم با خداگرایی | آینده علم و خداگرایی | ۱ | خداناباوری نو و نسبت علم با خداگرایی | ~۳۸ دقیقه |
| مرور جلسات گذشته و مرور جلسات گذشته و کلیات سوره انبیاای بر بحث ایمان و اهل کتاب و طرح بحث خداناباوری نو و نسبت علم با خداگرایی | آینده علم و خداگرایی | ۱ | خداناباوری نو و نسبت علم با خداگرایی | ~۳۶ دقیقه |
| دین | آینده علم و خداگرایی | ۱ | خداناباوری نو و نسبت علم با خداگرایی | ~۵۷ دقیقه |
| مرور جلسات گذشته و مرور جلسات گذشته و کلیات سوره انبیاای بر بحث ایمان و اهل کتاب و طرح بحث خداناباوری نو و نسبت علم با خداگرایی | آینده علم و خداگرایی | ۱ | خداناباوری نو و نسبت علم با خداگرایی | ~۴۳ دقیقه |
| شرک به عنوان تأثیرگذارترین گناه نهایی: آینده علم و خداگرایی و امکان همزیستی | آینده علم و خداگرایی | ۱ | خداناباوری نو و نسبت علم با خداگرایی | ~۷۷ دقیقه |
| بررسی مفهوم علم و تمایز آن از شبهعلم و متافیزیک | آینده علم و خداگرایی | ۲ | پارادایم سوم و آینده علم پس از طبیعتگرایی | ~۳۵ دقیقه |
| دین | آینده علم و خداگرایی | ۲ | پارادایم سوم و آینده علم پس از طبیعتگرایی | ~۲۵ دقیقه |
| بیت | آینده علم و خداگرایی | ۲ | پارادایم سوم و آینده علم پس از طبیعتگرایی | ~۲۹ دقیقه |
| موجودات غیرمادی، جن و شیطان در فرهنگ یهود | آینده علم و خداگرایی | ۲ | پارادایم سوم و آینده علم پس از طبیعتگرایی | ~۲۳ دقیقه |
| بیت | آینده علم و خداگرایی | ۲ | پارادایم سوم و آینده علم پس از طبیعتگرایی | ~۶۲ دقیقه |
| دین | آینده علم و خداگرایی | ۲ | پارادایم سوم و آینده علم پس از طبیعتگرایی | ~۵۸ دقیقه |
| دین و لزوم وجود عقیده | دفاع عقلانی از دین | ۱ | منظور و هدف از جلسات دفاع عقلانی از دین چیست؟ | ~۱۰ دقیقه |
| مقتضیات تصمیم گیری در زمان محدود | دفاع عقلانی از دین | ۲ | موانع موجود در عقیدهورزی | ~۱۱ دقیقه |
| مثال سوم: قانون نسبیت عام اینشتین | دفاع عقلانی از دین | ۶ | قوانین علمی و نسبت آن با خداوند | ~۲۲ دقیقه |
| نقد دیدگاه پوزیتیویستی و اثباتگرایی در علم | دفاع عقلانی از دین | ۶ | قوانین علمی و نسبت آن با خداوند | ~۷ دقیقه |
| فیزیکالیسم، ماتریالیسم و ماهیت نور | دفاع عقلانی از دین | ۸ | اظهارات یک اتئیست معروف و ارتباط فیزیکالیسم با ماتریالیسم | ~۲۰ دقیقه |
| ماده و جهان در اعجاز اعجاز بیانی و فصاحت و بلاغت اعجاز تشریعی و معارفی اعجاز علمی و اخبار غیبی مصونیت قرآن از تحریف و وجوه مختلف آن و علم - برهان صدیقین و تبیین نسبت خدا با جهان | دفاع عقلانی از دین | ۸ | اظهارات یک اتئیست معروف و ارتباط فیزیکالیسم با ماتریالیسم | ~۵ دقیقه |
| طرح بحث جدایی علم از دین و تعارض ذاتی و عرضی | دفاع عقلانی از دین | ۱۷ | بررسی پدیده تحریف دین | ~۲۹ دقیقه |
| متدولوژی ساینس و خدانابوری | دفاع عقلانی از دین | ۲۰ | تشابه داستانهای قرآن و کتب مقدس، چگونه ممکن است آتئیستها ایمان آورند؟ | ~۲۵ دقیقه |
| هستههای مرکزی اعجاز اعجاز بیانی و فصاحت و بلاغت اعجاز تشریعی و معارفی اعجاز علمی و اخبار غیبی مصونیت قرآن از تحریف و وجوه مختلف آن | دفاع عقلانی از دین | ۲۱ | بررسی مسئله تعارض علم و دین | ~۲۳ دقیقه |
| در علم فرض میشود که همهی قوانین ریاضیاتی هستند | دفاع عقلانی از دین | ۲۱ | بررسی مسئله تعارض علم و دین | ~۳۸ دقیقه |
| اهمیت به صورتها در علوم و تفکر مدرن و اهمیت ندادن به حقیقت درونی و معنا | دفاع عقلانی از دین | ۲۵ | آیا نظریه تکامل با هدفمندی جهان تعارض دارد؟ | ~۱۹ دقیقه |
| علم به محاسبات تمایل دارد و خیلی با معانی کاری ندارد | دفاع عقلانی از دین | ۲۶ | بررسی دو بدفهمی حاصل از سنتز مدرن در تعارض نظریة تکامل و | ~۱۹ دقیقه |
| نگاه علم و دین به طبیعت | دفاع عقلانی از دین | ۲۸ | تفاوت نگاه علم و دین به طبیعت | ~۶۲ دقیقه |
| علم و اعجاز اعجاز بیانی و فصاحت و بلاغت اعجاز تشریعی و معارفی اعجاز علمی و اخبار غیبی مصونیت قرآن از تحریف و وجوه مختلف آن | دفاع عقلانی از دین | ۲۸ | تفاوت نگاه علم و دین به طبیعت | ~۳۹ دقیقه |
| کیهان در اعجاز اعجاز بیانی و فصاحت و بلاغت اعجاز تشریعی و معارفی اعجاز علمی و اخبار غیبی مصونیت قرآن از تحریف و وجوه مختلف آن - برهان صدیقین و تبیین نسبت خدا با جهان | دفاع عقلانی از دین | ۳۰ | شروع بررسی ایرادات علمی به قرآن | ~۵۶ دقیقه |
| انسان از زمین؛ ناظر طبیعت | دفاع عقلانی از دین | ۳۱ | شروع بررسی scientific errorهای گرفته شده به قرآن | ~۳۹ دقیقه |
| جن در قرآن، ابلیس و داستان خلقت آدم | دفاع عقلانی از دین | ۳۳ | ایراد علمی به قرآن (مسئله جن) | ~۲۲ دقیقه |
| مسئله معجزه | دفاع عقلانی از دین | ۳۷ | نحوه آپلود فایلهای سخنرانی در کانالهای مختلف | ~۱۸ دقیقه |
| مسئلهٔ معجزه (۶) | دفاع عقلانی از دین | ۳۷ | نحوه آپلود فایلهای سخنرانی در کانالهای مختلف | ~۱۷ دقیقه |
| مسئله معجزه | دفاع عقلانی از دین | ۳۷ | نحوه آپلود فایلهای سخنرانی در کانالهای مختلف | ~۱۷ دقیقه |
| معجزه (۳) / معجزه (۴) | دفاع عقلانی از دین | ۳۸ | چیستی معجزه، ادامه ایرادات علمی به قرآن | ~۲۲ دقیقه |
| معجزه (۵) | دفاع عقلانی از دین | ۳۸ | چیستی معجزه، ادامه ایرادات علمی به قرآن | ~۹ دقیقه |
| معجزه (۱۱) / معجزه (۱۲) | دفاع عقلانی از دین | ۳۸ | چیستی معجزه، ادامه ایرادات علمی به قرآن | ~۲۸ دقیقه |
| تفاوت غیر علمی بودن با ضد علمی | دفاع عقلانی از دین | ۳۹ | ایراد علمی به فرشته و جن | ~۱۲۰ دقیقه |
| محاکمه گالیله | جدایی علم از دین | ۱ | جدایی و تعارض ذاتی و جدایی و تعارض عرضی | ~۱۳۴ دقیقه |
| طرح بحث جدایی علم از دین و تعارض ذاتی و عرضی | جدایی علم از دین | ۲ | مرور جلسه گذشته و رد فرضیه جدایی در قرون شانزده و هفده | ~۴۶ دقیقه |
| بررسی برخی تبیینهای ممکن برای جدایی و دلایل مردود بودن آنها | جدایی علم از دین | ۲ | مرور جلسه گذشته و رد فرضیه جدایی در قرون شانزده و هفده | ~۴۸ دقیقه |
| تشریح توهم لاپلاسی | جدایی علم از دین | ۲ | مرور جلسه گذشته و رد فرضیه جدایی در قرون شانزده و هفده | ~۴۹ دقیقه |
| چرایی رخداد توهم بزرگ | جدایی علم از دین | ۲ | مرور جلسه گذشته و رد فرضیه جدایی در قرون شانزده و هفده | ~۴۱ دقیقه |
| نقش نیوتون در شروع مسیر منجرشونده به توهم بزرگ | جدایی علم از دین | ۲ | مرور جلسه گذشته و رد فرضیه جدایی در قرون شانزده و هفده | ~۳۴ دقیقه |
| ادعا بودن افسانه نیوتن | جدایی علم از دین | ۳ | فضای قرن هجدهم و ادعا بودن افسانه نیوتن | ~۳۱ دقیقه |
| افسانه نیوتون | جدایی علم از دین | ۴ | بخش دوم توهم: کشف فرمول ها برای تبیین علمی کافی است | ~۷۳ دقیقه |
| افسانه پیشرفت | جدایی علم از دین | ۴ | بخش دوم توهم: کشف فرمول ها برای تبیین علمی کافی است | ~۱۱۰ دقیقه |
| شباهتهای بین علم و دین | جدایی علم از دین | ۵ | شباهتهای بین علم و دین | ~۶۴ دقیقه |
| جعبه سیاه | جدایی علم از دین | ۵ | شباهتهای بین علم و دین | ~۳۲ دقیقه |
| ادامهٔ جعبه سیاه | جدایی علم از دین | ۵ | شباهتهای بین علم و دین | ~۱۵ دقیقه |
| داستان دو توپ | جدایی علم از دین | ۵ | شباهتهای بین علم و دین | ~۳۴ دقیقه |
| نیوتنگرایی | جدایی علم از دین | ۵ | شباهتهای بین علم و دین | ~۱۹ دقیقه |
| آموزش | جدایی علم از دین | ۵ | شباهتهای بین علم و دین | ~۲۸ دقیقه |
| نیاز به آشناییزدایی در نماز گزاشتن | جدایی علم از دین | ۵ | شباهتهای بین علم و دین | ~۲۳ دقیقه |
| تفکیک بخش گالیله ای انقلاب علمی | جدایی علم از دین | ۶ | خلاصهای از آنچه گذشت و اهداف سه گانه | ~۱۴ دقیقه |
| تفکیک جهان بینی نیوتن گرا از موفقیت های علمی | جدایی علم از دین | ۶ | خلاصهای از آنچه گذشت و اهداف سه گانه | ~۳۹ دقیقه |
| نشان دادن مضر بودن نیوتن گرایی | جدایی علم از دین | ۶ | خلاصهای از آنچه گذشت و اهداف سه گانه | ~۲۳ دقیقه |
| در آستانۀ قرن نوزدهم | جدایی علم از دین | ۶ | خلاصهای از آنچه گذشت و اهداف سه گانه | ~۲۲ دقیقه |
| نکتۀ سوم: ضررهای جهانبینی علمی | جدایی علم از دین | ۷ | علت شروع جلسات و در آستانۀ قرن نوزدهم | ~۹ دقیقه |
| بررسی متون تقریباً همزمان با نیوتن | جدایی علم از دین | ۷ | علت شروع جلسات و در آستانۀ قرن نوزدهم | ~۲۰ دقیقه |
| تحولات فیزیک در قرن بیستم، ابطال فیزیک نیوتونی | جدایی علم از دین | ۱۲ | فلسفه و علم در دوران مدرن | ~۴۰ دقیقه |
| ژانر جدید برای نویسندگی و اجتناب از تجدیدنظر در پیشفرضها | جدایی علم از دین | ۱۲ | فلسفه و علم در دوران مدرن | ~۵۶ دقیقه |
| نیاز به آشناییزدایی در نماز گزاشتن | جدایی علم از دین | ۱۲ | فلسفه و علم در دوران مدرن | ~۳۶ دقیقه |
| آیات tagend، نظم قرآن | غافر | ۲ | واقعه کربلا در تاریخ مسلمانان مجادله در آیات الهی (مصداق تاریخی آن | ~۱۴ دقیقه |
| مثالی از حذف موجبیت در علم در مقابل ماتریالیسم | تفسیر سوره یوسف | ۹ | یوسف، گمراهی قرآن، قضاوت بین نظریات | ~۱۴ دقیقه |
چارلز داروین۵۳ گفتار
| تیتر بخش | سری | جلسه | تیتر جلسه | زمان |
|---|---|---|---|---|
| پیشینهی علمی و فرهنگی زمانهی فروید | روانکاوی و فرهنگ | ۲ | نقطههای آغاز نظریه فروید | ~۶ دقیقه |
| مروری بر برخی سخنان پیشین در باب فروید و روش کار او | روانکاوی و فرهنگ | ۳ | سازوکار نهاد، خود و فراخود در نظریه فروید | ~۱۰ دقیقه |
| زبانآموزی کودک | روانکاوی و فرهنگ | ۶ | دین، علم و نقدهای اصلی به فروید | ~۵ دقیقه |
| reduction به فیزیک؟ | روانکاوی و فرهنگ | ۲۴ | یونگ — رؤیا (۲) | — |
| caring در مرد و nursing در زن | روانکاوی و فرهنگ | ۳۶ | کاربردِ یونگ در روابطِ زن و مرد | ~۳ دقیقه |
| روانکاوی و فرهنگ - جلسه ۸۷ | روانکاوی و فرهنگ | ۸۷ | گزارش زندگی نیچه متقدم تا استادی | ~۲۵ دقیقه |
| مفهوم معجزه در قرآن، نقد تعریف هیومی و تمایز آن با کرامت و سحر | معجزه چیست؟ | ۵ | مفهوم قرآنی معجزه و نقد تعریف هیومی | ~۷ دقیقه |
| نظر راجر پنروز درباره تنظیم ظریف | دفاع عقلانی از دین | ۷ | مثال مهم گوی های فلزی | ~۱۵ دقیقه |
| اظهارات یک اتئیست معروف | دفاع عقلانی از دین | ۸ | اظهارات یک اتئیست معروف و ارتباط فیزیکالیسم با ماتریالیسم | ~۷ دقیقه |
| نظریه تکامل - مقدمه و مرور جلسه قبل: برهان نظم و برهان وجودی | دفاع عقلانی از دین | ۸ | اظهارات یک اتئیست معروف و ارتباط فیزیکالیسم با ماتریالیسم | ~۳ دقیقه |
| نظریه تکامل - برهان صدیقین و تبیین نسبت خدا با جهان | دفاع عقلانی از دین | ۸ | اظهارات یک اتئیست معروف و ارتباط فیزیکالیسم با ماتریالیسم | ~۳ دقیقه |
| مقدمه و مرور جلسه قبل: برهان نظم و برهان وجودی | دفاع عقلانی از دین | ۹ | تبعات عملی التزام به خدای فلسفی (توحید) | ~۱۷ دقیقه |
| مزیت علم چیست؟ | دفاع عقلانی از دین | ۲۱ | بررسی مسئله تعارض علم و دین | ~۵۲ دقیقه |
| هسته سخت و کمربند ایمنی در نظریه تکامل | دفاع عقلانی از دین | ۲۲ | تفاوت زبان فنومنال با زبان علمی | ~۶ دقیقه |
| اصول داروینیسم | دفاع عقلانی از دین | ۲۲ | تفاوت زبان فنومنال با زبان علمی | ~۳۵ دقیقه |
| از الهیات هم میشد به تکامل رسید اما موانعی هم وجود دارد | دفاع عقلانی از دین | ۲۳ | تعارض علم و دین با تمرکز بر دوگانهی تکاملگرایی و خلقتگرایی | ~۱۴ دقیقه |
| تمثیلی برای رسیدن به تکامل از الهیات | دفاع عقلانی از دین | ۲۳ | تعارض علم و دین با تمرکز بر دوگانهی تکاملگرایی و خلقتگرایی | ~۱۳ دقیقه |
| تمثیلی برای رسیدن به تکامل از الهیات (۲) | دفاع عقلانی از دین | ۲۳ | تعارض علم و دین با تمرکز بر دوگانهی تکاملگرایی و خلقتگرایی | ~۱۵ دقیقه |
| مقدمه | دفاع عقلانی از دین | ۲۴ | مؤلفههای ترجیح بخش تکاملگرایی بر خلقتگرایی | ~۱۳ دقیقه |
| تعارض بین تکامل و دیزاین در چیست؟ | دفاع عقلانی از دین | ۲۴ | مؤلفههای ترجیح بخش تکاملگرایی بر خلقتگرایی | ~۱۲ دقیقه |
| بررسی تعارض بین دین و نظریه تکامل از دیدگاه لاکاتوش | دفاع عقلانی از دین | ۲۵ | آیا نظریه تکامل با هدفمندی جهان تعارض دارد؟ | ~۱۷ دقیقه |
| دیدگاهی که معتقد است حیات تکرار میشود | دفاع عقلانی از دین | ۲۵ | آیا نظریه تکامل با هدفمندی جهان تعارض دارد؟ | ~۱۵ دقیقه |
| تصورات رندومگونه به دلیل افزایش هیجانات بعد از کشف DNA و اطلاعات مربوط به آن | دفاع عقلانی از دین | ۲۵ | آیا نظریه تکامل با هدفمندی جهان تعارض دارد؟ | ~۱۰ دقیقه |
| برخی قواعد، کوتاه یا بلند بودن اسامی یا اینکه حروف خاصی در آن وجود داشته باشد را حکم میکنند | دفاع عقلانی از دین | ۲۶ | بررسی دو بدفهمی حاصل از سنتز مدرن در تعارض نظریة تکامل و | ~۴ دقیقه |
| نقد پارادایم موجود فقه و ضرورت ارائه جایگزین، با اشاره به کتاب «ذهن و کیهان» تامس نیگل | دفاع عقلانی از دین | ۷۰ | احکام ادامه مبحث احکام خانواده، احساس به والدین | ~۱۲ دقیقه |
| طرح بحث جدایی علم از دین و تعارض ذاتی و عرضی | جدایی علم از دین | ۴ | بخش دوم توهم: کشف فرمول ها برای تبیین علمی کافی است | ~۲۲ دقیقه |
| پیشفرض طبیعتگرایی | جدایی علم از دین | ۷ | علت شروع جلسات و در آستانۀ قرن نوزدهم | ~۳۰ دقیقه |
| تحلیل روانکاوانه از انقلاب داروینی! | جدایی علم از دین | ۹ | اصلاً ساینس یعنی چه؟ و تحولات نظری و سخت افزار معیشت | ~۲۱ دقیقه |
| کشیش ها یا دانشمندها؟ | جدایی علم از دین | ۹ | اصلاً ساینس یعنی چه؟ و تحولات نظری و سخت افزار معیشت | ~۱۶ دقیقه |
| وارونگی داروینی | جدایی علم از دین | ۹ | اصلاً ساینس یعنی چه؟ و تحولات نظری و سخت افزار معیشت | ~۱۶ دقیقه |
| نردبان طبیعت و جایگاه انسان | جدایی علم از دین | ۱۰ | استدلال پیلی و تطابق موجودات زنده با محیط. پیچیدگی و زیبایی | ~۱۶ دقیقه |
| اهمیت نیوتن و داروین | جدایی علم از دین | ۱۰ | استدلال پیلی و تطابق موجودات زنده با محیط. پیچیدگی و زیبایی | ~۱۳ دقیقه |
| دو پایه اصلی داروینیسم | جدایی علم از دین | ۱۰ | استدلال پیلی و تطابق موجودات زنده با محیط. پیچیدگی و زیبایی | ~۲۴ دقیقه |
| کشف طولانیتر بودن سن زمین در زمان داروین | جدایی علم از دین | ۱۰ | استدلال پیلی و تطابق موجودات زنده با محیط. پیچیدگی و زیبایی | ~۱۱ دقیقه |
| پذیرش داروین با وجود عدم وجود شواهد کافی | جدایی علم از دین | ۱۰ | استدلال پیلی و تطابق موجودات زنده با محیط. پیچیدگی و زیبایی | ~۱۵ دقیقه |
| جستجوی شاهد به جای مثال نقض | جدایی علم از دین | ۱۰ | استدلال پیلی و تطابق موجودات زنده با محیط. پیچیدگی و زیبایی | ~۱۸ دقیقه |
| مثالی از نردبان طبیعت و جایگاه انسان | جدایی علم از دین | ۱۰ | استدلال پیلی و تطابق موجودات زنده با محیط. پیچیدگی و زیبایی | ~۳۳ دقیقه |
| داروینیسم و غایت شناسی | جدایی علم از دین | ۱۰ | استدلال پیلی و تطابق موجودات زنده با محیط. پیچیدگی و زیبایی | ~۲۹ دقیقه |
| وضعیت موجود: ساختار وراثت | جدایی علم از دین | ۱۰ | استدلال پیلی و تطابق موجودات زنده با محیط. پیچیدگی و زیبایی | ~۱۹ دقیقه |
| خدمات علمی | جدایی علم از دین | ۱۱ | تبیین عملی و وارونگی داروینی | ~۱۶ دقیقه |
| گر صبر کنی ز هیچ انسان سازی | جدایی علم از دین | ۱۱ | تبیین عملی و وارونگی داروینی | ~۳۳ دقیقه |
| تیغ اٌکام | جدایی علم از دین | ۱۱ | تبیین عملی و وارونگی داروینی | ~۲۵ دقیقه |
| بیماریها هم رندوم هستند | جدایی علم از دین | ۱۱ | تبیین عملی و وارونگی داروینی | ~۲۸ دقیقه |
| جهان لاپلاسی بی معنا، بی هدف، بی اخلاق | جدایی علم از دین | ۱۱ | تبیین عملی و وارونگی داروینی | ~۲۲ دقیقه |
| علم عوام گرا و قدرت | جدایی علم از دین | ۱۱ | تبیین عملی و وارونگی داروینی | ~۳۰ دقیقه |
| سیطره کیمیت | جدایی علم از دین | ۱۱ | تبیین عملی و وارونگی داروینی | ~۲۲ دقیقه |
| پیشگویی گوته | جدایی علم از دین | ۱۱ | تبیین عملی و وارونگی داروینی | ~۳۰ دقیقه |
| اشتباهات یک نهاد وقتی در قدرت است | جدایی علم از دین | ۱۲ | فلسفه و علم در دوران مدرن | ~۱۶ دقیقه |
| شروع مقایسه ی دیدگاه قرآن و تورات | یهودیت | ۱۵ | مقایسه قرآن و تورات در بیان یهودیت | ~۲۵ دقیقه |
| روانکاوی، خودتصویر غرب و واکنش به سنت | تفسیر سوره حج | ۱۸ | مدرنیته، میل، زندگی و بازتابهای بحث شریعت | ~۷ دقیقه |
| آیا نظریه تکامل یک نظریه علمی است؟ | تفسیر سوره یوسف | ۱۰ | آیا اعتقاد به یک چیز تخیلی میتواند به انسان آرامش واقعی دهد؟ | ~۳۶ دقیقه |
| زیستشبررسی مفهوم علم و تمایز آن از شبهعلم و متافیزیکی | آیا تکامل قابل پیشبینی است؟ | ۰ | آیا تکامل قابل پیشبینی است؟ | ~۲۱ دقیقه |
| زیستشبررسی مفهوم علم و تمایز آن از شبهعلم و متافیزیکی | آیا تکامل قابل پیشبینی است؟ | ۰ | آیا تکامل قابل پیشبینی است؟ | ~۳۱ دقیقه |
گالیلئو گالیله۵۰ گفتار
| تیتر بخش | سری | جلسه | تیتر جلسه | زمان |
|---|---|---|---|---|
| مردسالاری در فرهنگ غرب | مقدمهای بر فهم قرآن | ۱۵ | فمنیسم و ایجاد پیشفرضهای ناصواب | ~۳ دقیقه |
| مرور جلسات گذشته و مرور جلسات گذشته و کلیات سوره انبیاای بر بحث ایمان و اهل کتاب و طرح بحث خداناباوری نو و نسبت علم با خداگرایی | آینده علم و خداگرایی | ۱ | خداناباوری نو و نسبت علم با خداگرایی | ~۴۱ دقیقه |
| بررسی مفهوم علم و تمایز آن از شبهعلم و متافیزیک | آینده علم و خداگرایی | ۲ | پارادایم سوم و آینده علم پس از طبیعتگرایی | ~۲۶ دقیقه |
| موجودات غیرمادی، جن و شیطان در فرهنگ یهود | آینده علم و خداگرایی | ۲ | پارادایم سوم و آینده علم پس از طبیعتگرایی | ~۵۱ دقیقه |
| انحراف در تاریخ مسیحیت | مسیحیت | ۱ | روایت ضد مسیحی و اشکالات عقیدتی مسیحیت | ~۷ دقیقه |
| در الهیات استدلال پیلی جایگاهی ندارد | دفاع عقلانی از دین | ۲۳ | تعارض علم و دین با تمرکز بر دوگانهی تکاملگرایی و خلقتگرایی | ~۱۰ دقیقه |
| مانع دوم: تکامل را از روز اول به عنوان چیزی ضد خدا شناختیم! | دفاع عقلانی از دین | ۲۳ | تعارض علم و دین با تمرکز بر دوگانهی تکاملگرایی و خلقتگرایی | ~۱۷ دقیقه |
| ارائه چند مثال برای نشان دادن عدم تعارض بین فهمیدن قوانین طبیعی و معنادار بودن | دفاع عقلانی از دین | ۲۶ | بررسی دو بدفهمی حاصل از سنتز مدرن در تعارض نظریة تکامل و | ~۳۱ دقیقه |
| مسئلهٔ معجزه | دفاع عقلانی از دین | ۳۷ | نحوه آپلود فایلهای سخنرانی در کانالهای مختلف | ~۳۰ دقیقه |
| طرح آغازین / طرح آغازین (۲) | دفاع عقلانی از دین | ۳۸ | چیستی معجزه، ادامه ایرادات علمی به قرآن | ~۳۳ دقیقه |
| خطاهای تاریخی | دفاع عقلانی از دین | ۳۹ | ایراد علمی به فرشته و جن | ~۱۰ دقیقه |
| قدیمی بودن متون دینی | دفاع عقلانی از دین | ۴۱ | دربارۀ طوفان نوح و داستانهای مشابه در قرآن | ~۲۳ دقیقه |
| مقصد و مسیر | دفاع عقلانی از دین | ۴۶ | احکام هدف احکام نیاز به بینه برای تغییر در فرم احکام | ~۱۵ دقیقه |
| مقدمه: مرور جلسات گذشته | دفاع عقلانی از دین | ۵۴ | احکام بررسی ایدههای مطرح شده برای اصلاح فقه (رابطه فقه و علوم | ~۷ دقیقه |
| بررسی تاریخی جدایی علم از دین | جدایی علم از دین | ۱ | جدایی و تعارض ذاتی و جدایی و تعارض عرضی | ~۲۰ دقیقه |
| انقلاب علمی | جدایی علم از دین | ۱ | جدایی و تعارض ذاتی و جدایی و تعارض عرضی | ~۵۱ دقیقه |
| بستر سختافزاریدانشگاهها | جدایی علم از دین | ۱ | جدایی و تعارض ذاتی و جدایی و تعارض عرضی | ~۲۷ دقیقه |
| بستر نرمافزاری | جدایی علم از دین | ۱ | جدایی و تعارض ذاتی و جدایی و تعارض عرضی | ~۶۰ دقیقه |
| نیاز به آشناییزدایی در نماز گزاشتن | جدایی علم از دین | ۱ | جدایی و تعارض ذاتی و جدایی و تعارض عرضی | ~۲۰ دقیقه |
| محدود کردن دامنه تاریخی وقوع جدایی به قرون هجده و نوزده میلادی | جدایی علم از دین | ۲ | مرور جلسه گذشته و رد فرضیه جدایی در قرون شانزده و هفده | ~۱۳ دقیقه |
| دیگر تفاوتهای پارادایم اول و دوم | جدایی علم از دین | ۲ | مرور جلسه گذشته و رد فرضیه جدایی در قرون شانزده و هفده | ~۴۵ دقیقه |
| نظم و مفهوم قوانین طبیعت در مسیحیت قرون میانی | جدایی علم از دین | ۲ | مرور جلسه گذشته و رد فرضیه جدایی در قرون شانزده و هفده | ~۲۶ دقیقه |
| تحولات ریاضیاتی در فهم قوانین طبیعت با گالیله، دکارت و لایبنیتس | جدایی علم از دین | ۲ | مرور جلسه گذشته و رد فرضیه جدایی در قرون شانزده و هفده | ~۲۷ دقیقه |
| از نیوتون تا لاپلاس | جدایی علم از دین | ۲ | مرور جلسه گذشته و رد فرضیه جدایی در قرون شانزده و هفده | ~۱۱ دقیقه |
| توهم لاپلاسی | جدایی علم از دین | ۳ | فضای قرن هجدهم و ادعا بودن افسانه نیوتن | ~۶۷ دقیقه |
| فضای قرن هجدهم | جدایی علم از دین | ۳ | فضای قرن هجدهم و ادعا بودن افسانه نیوتن | ~۶۱ دقیقه |
| افسانه نیوتون | جدایی علم از دین | ۳ | فضای قرن هجدهم و ادعا بودن افسانه نیوتن | ~۴۴ دقیقه |
| شکلگیری جامعۀ علمی براساس این علم جدید | جدایی علم از دین | ۳ | فضای قرن هجدهم و ادعا بودن افسانه نیوتن | ~۳۳ دقیقه |
| دانشمند به مثابه روحانی | جدایی علم از دین | ۳ | فضای قرن هجدهم و ادعا بودن افسانه نیوتن | ~۵۸ دقیقه |
| مدل سه گانه: کودک-والد-بالغ | جدایی علم از دین | ۴ | بخش دوم توهم: کشف فرمول ها برای تبیین علمی کافی است | ~۲۷ دقیقه |
| یکپارچگی علم | جدایی علم از دین | ۵ | شباهتهای بین علم و دین | ~۱۸ دقیقه |
| مدل مکانیکی دکارت | جدایی علم از دین | ۵ | شباهتهای بین علم و دین | ~۳۹ دقیقه |
| سیطره کمیت | جدایی علم از دین | ۵ | شباهتهای بین علم و دین | ~۲۹ دقیقه |
| نکتۀ اول: چیزی به اسم انقلاب علمی | جدایی علم از دین | ۷ | علت شروع جلسات و در آستانۀ قرن نوزدهم | ~۱۰ دقیقه |
| تحلیل مفهوم انرژی و نسبت آن با علم و دین در قرن نوزدهم | جدایی علم از دین | ۷ | علت شروع جلسات و در آستانۀ قرن نوزدهم | ~۶۱ دقیقه |
| شروع قرن نوزدهم | جدایی علم از دین | ۷ | علت شروع جلسات و در آستانۀ قرن نوزدهم | ~۹۳ دقیقه |
| پیشفرض ها در فیزیک | جدایی علم از دین | ۸ | نکاتی درباره بحث جلسه گذشته | ~۲۱ دقیقه |
| پیشفرض های متدولوژیک و آنتولوژیک در علم | جدایی علم از دین | ۸ | نکاتی درباره بحث جلسه گذشته | ~۲۵ دقیقه |
| آزمایشگاه لیبگ | جدایی علم از دین | ۹ | اصلاً ساینس یعنی چه؟ و تحولات نظری و سخت افزار معیشت | ~۲۴ دقیقه |
| ساختار انقلاب های علمی | جدایی علم از دین | ۹ | اصلاً ساینس یعنی چه؟ و تحولات نظری و سخت افزار معیشت | ~۶۱ دقیقه |
| دو پایه اصلی داروینیسم، داروینیسم و جستجوی شاهد به جای مثال نقض | جدایی علم از دین | ۱۰ | استدلال پیلی و تطابق موجودات زنده با محیط. پیچیدگی و زیبایی | ~۱۶ دقیقه |
| طرح بحث جدایی علم از دین و تعارض ذاتی و عرضی | جدایی علم از دین | ۱۱ | تبیین عملی و وارونگی داروینی | ~۳۷ دقیقه |
| فواید علم گرایی – فواید بی معنایی | جدایی علم از دین | ۱۱ | تبیین عملی و وارونگی داروینی | ~۲۳ دقیقه |
| شباهت نهاد علمی و دینی در ناحیه قدرت | جدایی علم از دین | ۱۲ | فلسفه و علم در دوران مدرن | ~۱۴ دقیقه |
| ختم جلسات، ادامه کار | جدایی علم از دین | ۱۲ | فلسفه و علم در دوران مدرن | ~۹ دقیقه |
| مثالی از نظریه تکامل و نظریه مقابلش | تفسیر سوره یوسف | ۹ | یوسف، گمراهی قرآن، قضاوت بین نظریات | ~۲۲ دقیقه |
| اطلاعات به جای دانش / بازار هنر به جای زیبایی شناسی | سرمایهسالاری (کاپیتالیسم) | ۱ | گرایشات عجیب به مارکسیسم، نقد ایدئولوژی کاپیتالیسم، و دوران مبادله کالا | ~۱۱ دقیقه |
| پیدایش خرد باوری و روحیهی نقادی / افسون زدایی / انسان گرایی یا اومانیسم | سرمایهسالاری (کاپیتالیسم) | ۲ | دفاعیات سرمایهسالاری، خردباوری و افسونزدایی، و هژمونی فرهنگی در کار زنان | ~۳۷ دقیقه |
| زبان | آیا تکامل قابل پیشبینی است؟ | ۰ | آیا تکامل قابل پیشبینی است؟ | ~۵ دقیقه |
| نه | آیا تکامل قابل پیشبینی است؟ | ۰ | آیا تکامل قابل پیشبینی است؟ | ~۱۰ دقیقه |
آیزاک نیوتون۱۸ گفتار
| تیتر بخش | سری | جلسه | تیتر جلسه | زمان |
|---|---|---|---|---|
| نقض قواعد توصیف واژگان ناآشنای مقدمه و مرور مباحث جلسات گذشته برای عربی هنجار زبان عربی در بعضی آیات قرآن - بخش ۲ | مقدمهای بر فهم قرآن | ۲۰ | تأثیر فرهنگ بر متون | ~۶ دقیقه |
| شرک نهفته در زبان در عصر مدرن | مفاهیم و واژگان قرآن | ۲ | لزوم وجود مدل روانکاوی برای بررسی واژگان قرآن | ~۱۴ دقیقه |
| آنیما، هنر، عشق، دین، طبیعت و مردم | روانکاوی و فرهنگ | ۵۲ | رشدِ آنیما هنرپیشه | ~۳ دقیقه |
| تکملهٔ کوتاه دربارهٔ علم، آنیموس و تفاوت با هنر | روانکاوی و فرهنگ | ۵۲ | رشدِ آنیما هنرپیشه | ~۱۸ دقیقه |
| جنبههای روانکاوانه در داستان | روانکاوی و فرهنگ | ۷۶ | تحلیلِ داستانِ نامهٔ گمشده | ~۳ دقیقه |
| تحلیل مفهوم آیه و نسبت آن با زنانگی | فلسفه متن مقدس | ۴ | پرسشهای پژوهشی فلسفه دین و متون مقدس | ~۵ دقیقه |
| زن و علم | فلسفه متن مقدس | ۴ | پرسشهای پژوهشی فلسفه دین و متون مقدس | ~۳۱ دقیقه |
| زن و علم | فلسفه متن مقدس | ۴ | پرسشهای پژوهشی فلسفه دین و متون مقدس | ~۳۷ دقیقه |
| مثال دوم: قوانین نیوتن | دفاع عقلانی از دین | ۶ | قوانین علمی و نسبت آن با خداوند | ~۱۴ دقیقه |
| فرضیه تصادفی بودن نظام خلقت | دفاع عقلانی از دین | ۷ | مثال مهم گوی های فلزی | ~۵ دقیقه |
| برهان Fine Tuning | دفاع عقلانی از دین | ۷ | مثال مهم گوی های فلزی | ~۳ دقیقه |
| مروری بر دو بدفهمی حاصل از نظریهی تکامل در تعارض با دین | دفاع عقلانی از دین | ۲۷ | تعارض علم و متون دینی در گزارههای ناظر به طبیعت | ~۳۳ دقیقه |
| نیاز به آشناییزدایی در نماز گزاشتن | دفاع عقلانی از دین | ۵۳ | احکام فقه جعفری شاخ و برگ یافتن فقه | ~۹ دقیقه |
| نکتۀ دوم: جهانبینی علمی | جدایی علم از دین | ۷ | علت شروع جلسات و در آستانۀ قرن نوزدهم | ~۸ دقیقه |
| ماهیت فکتهای علمی | جدایی علم از دین | ۸ | نکاتی درباره بحث جلسه گذشته | ~۱۱ دقیقه |
| علم و قرآن | تفسیر سوره مریم | ۳ | دعای پنهانی زکریا برای وارث | ~۱۰۱ دقیقه |
| انگیزههای نظری و مسئلهٔ زبان قرآن | تفسیر سوره مریم | ۲۳ | نزول فرشتگان و شکیبایی در عبادت | ~۸ دقیقه |
| همهی این نکات مثبت دروغ هستند / وقتی از یک مکتب انتقاد میکنیم به این معنا نیست که با همهی جنبههای آن... | سرمایهسالاری (کاپیتالیسم) | ۲ | دفاعیات سرمایهسالاری، خردباوری و افسونزدایی، و هژمونی فرهنگی در کار زنان | ~۷ دقیقه |
پیر-سیمون لاپلاس۱۳ گفتار
| تیتر بخش | سری | جلسه | تیتر جلسه | زمان |
|---|---|---|---|---|
| نکته مثبت علم: در خدمت مشاهدات دقیقتر جهان | دفاع عقلانی از دین | ۲۶ | بررسی دو بدفهمی حاصل از سنتز مدرن در تعارض نظریة تکامل و | ~۱۶ دقیقه |
| تعارض علم و متون دینی در گزارههای ناظر به طبیعت | دفاع عقلانی از دین | ۲۷ | تعارض علم و متون دینی در گزارههای ناظر به طبیعت | ~۲۴ دقیقه |
| ادامهٔ تشریح توهم لاپلاسی | جدایی علم از دین | ۲ | مرور جلسه گذشته و رد فرضیه جدایی در قرون شانزده و هفده | ~۱۰ دقیقه |
| طرح بحث جدایی علم از دین و تعارض ذاتی و عرضی | جدایی علم از دین | ۳ | فضای قرن هجدهم و ادعا بودن افسانه نیوتن | ~۱۷ دقیقه |
| نقد بخش اول توهم لاپلاسی: کشف قوانین ریاضی | جدایی علم از دین | ۴ | بخش دوم توهم: کشف فرمول ها برای تبیین علمی کافی است | ~۲۱ دقیقه |
| خلأ بزرگ | جدایی علم از دین | ۴ | بخش دوم توهم: کشف فرمول ها برای تبیین علمی کافی است | ~۳۷ دقیقه |
| معطوف به قدرت و تکنولوژی بودن علم | جدایی علم از دین | ۸ | نکاتی درباره بحث جلسه گذشته | ~۵ دقیقه |
| تحولات مهم قرن نوزدهم | جدایی علم از دین | ۸ | نکاتی درباره بحث جلسه گذشته | ~۶۰ دقیقه |
| معادلات ماکسول | تفسیر سوره مریم | ۴ | بشارت یحیی و اجابت دعا | ~۸ دقیقه |
| انقلاب کوانتومی | تفسیر سوره مریم | ۴ | بشارت یحیی و اجابت دعا | ~۵ دقیقه |
| پیامدهای آموزش عمومی علم | تفسیر سوره مریم | ۵ | پاکی و نیکوکاری یحیی | ~۱۱ دقیقه |
| خلاصهای از روند طی شده | تفسیر سوره مریم | ۶ | کنارهگیری مریم و خلوت شرقی | ~۳۸ دقیقه |
| پایان | تفسیر سوره مریم | ۶ | کنارهگیری مریم و خلوت شرقی | ~۳ دقیقه |
نظریهها و دانشهای علمی۱۵۳ گفتار
نظریهٔ تکامل۱۵۳ گفتار
| تیتر بخش | سری | جلسه | تیتر جلسه | زمان |
|---|---|---|---|---|
| پرسش و پاسخ / پرسش و پاسخ (۲) | قرآن و ادبیات مدرن | ۲ | ریتم کلام، حروف و واژگان در قرآن | ~۶ دقیقه |
| پرسش و پاسخ (۳) / پرسش و پاسخ (۴) | قرآن و ادبیات مدرن | ۲ | ریتم کلام، حروف و واژگان در قرآن | ~۱۴ دقیقه |
| پرسش و پاسخ (۵) / پرسش و پاسخ (۶) | قرآن و ادبیات مدرن | ۲ | ریتم کلام، حروف و واژگان در قرآن | ~۱۵ دقیقه |
| تحقیقات آقای مهندس بازرگان | قرآن و ادبیات مدرن | ۳ | واژگان و گرامر قرآن | ~۳ دقیقه |
| تحولی که قرآن در نظام اخلاقی عرب به وجود آورد | قرآن و ادبیات مدرن | ۳ | واژگان و گرامر قرآن | ~۳ دقیقه |
| مشارکت مخاطب در اثر هنری و هنر مدرن و مفهوم محکمات و متشابهات | قرآن و ادبیات مدرن | ۴ | نتایج تئوری و عملی بررسیهای ادبی و زبانشاسانه قرآن | ~۹ دقیقه |
| ادامه بحث محکمات و متشابهات در قرآن: خوانشهای نادرست و خطر گمراهی | قرآن و ادبیات مدرن | ۵ | سهم مخاطب در ساخت محتوای اثر در هنر مدرن و متشابهات در | ~۱۹ دقیقه |
| مرور جلسات گذشته: چند معنایی بودن و مشارکت مخاطب در محتوای قرآن | قرآن و ادبیات مدرن | ۶ | مشارکت مخاطب در داستانهای قرآن و چندلایه بودن آنها (ادامه بررسی داستان | ~۲ دقیقه |
| تکامل مخاطب قرآن در طول زمان، چرا مسلمانها از شیوه ادبیات قرآن تقلید نکردند | قرآن و ادبیات مدرن | ۷ | مسئله شر تحولات بین ادبیات کلاسیک و مدرن | ~۷ دقیقه |
| زبان و معیشت | داستان آفرینش در قرآن | ۳ | فساد و خونریزی در میان حیوانات و گیاهان، روش فهم واژگان قرآن، و نسبت زبان و معیشت | ~۶ دقیقه |
| توضیحات بیشتری درباره نهایت عرفان و «یکسان نگریستن» | داستان آفرینش در قرآن | ۱۲ | سوآت، معاد جسمانی و زندگی درونی | ~۳ دقیقه |
| حس کمال جویی | داستان آفرینش در قرآن | ۱۲ | سوآت، معاد جسمانی و زندگی درونی | ~۳ دقیقه |
| توبه | داستان آفرینش در قرآن | ۱۲ | سوآت، معاد جسمانی و زندگی درونی | ~۶ دقیقه |
| تعریفی از رشد | مقدمهای بر فهم قرآن | ۱۸ | سه گانه نهاد، من و ابرمن و اصل لذت در نظریه فروید | ~۱۲ دقیقه |
| شناخت پیشینی خداوند لازمه درک الهی بودن قرآن | مقدمهای بر فهم قرآن | ۲۲ | مرور و مقدمه و سلسله مراتب نظریات از جنبه فاصله از نظریه | ~۲ دقیقه |
| شبهههایی تاییدکننده الهی بودن قرآن | مقدمهای بر فهم قرآن | ۲۲ | مرور و مقدمه و سلسله مراتب نظریات از جنبه فاصله از نظریه | ~۲ دقیقه |
| متدولوژی برخورد با شبهات | مقدمهای بر فهم قرآن | ۲۳ | هنر کلاسیک و مدرن، ریتم در قرآن | ~۱۰ دقیقه |
| فصاحت و بلاغت | مقدمهای بر فهم قرآن | ۲۳ | هنر کلاسیک و مدرن، ریتم در قرآن | ~۱۳ دقیقه |
| ریتم | مقدمهای بر فهم قرآن | ۲۴ | ریتم در نقل داستان، خواص حروف و لغات | ~۶ دقیقه |
| نتیجه (۳) / نتیجه (۴) / نتیجه (۵) | مقدمهای بر فهم قرآن | ۲۴ | ریتم در نقل داستان، خواص حروف و لغات | ~۳ دقیقه |
| نیاز به مدلی از انسان | مفاهیم و واژگان قرآن | ۱ | مفهوم واژهی شرک، قانون و الحاد مدرن | ~۷ دقیقه |
| نتیجه معصیت انسان در داستان آفرینش | مفاهیم و واژگان قرآن | ۳ | درجهبندی درونی ما و افکار یا اعمال؟ کدام مقدماند؟ | ~۸ دقیقه |
| منشأ نمود یافتن صفات بد در انسان و داستان آفرینش | مفاهیم و واژگان قرآن | ۷ | بررسی داستان آفرینش و منشأ نمود یافتن صفات بد در انسان اسراف | ~۳۳ دقیقه |
| نقد تعریفگرایی و ذاتگرایی در فهم مفاهیم | مفاهیم و واژگان قرآن | ۱۲ | مفهوم زبان و واژه تعریف مفاهیم | ~۵ دقیقه |
| پرسش و پاسخ درباره نظریه فروید و ناخودآگاه | روانکاوی و فرهنگ | ۱ | مبانی فروید و نسبت روانکاوی با فرهنگ | ~۶ دقیقه |
| پول، سرمایه و تقارن قدرت | روانکاوی و فرهنگ | ۵۷ | قدرت و جنسیت | — |
| سلف، مسیح و فرافکنی | روانکاوی و فرهنگ | ۹۸ | چنین گفت زرتشت و سمینار یونگ | ~۳ دقیقه |
| اعجاز اعجاز بیانی و فصاحت و بلاغت اعجاز تشریعی و معارفی اعجاز علمی و اخبار غیبی مصونیت قرآن از تحریف و وجوه مختلف آن و مفهوم | فلسفه متن مقدس | ۴ | پرسشهای پژوهشی فلسفه دین و متون مقدس | ~۱۶ دقیقه |
| زبان، واژگان و مسئلهٔ توحید (۸) / زبان، واژگان و مسئلهٔ توحید (۹) | فلسفه متن مقدس | ۱۳ | زبان قرآن، توحید و مسئله تحدی | ~۳ دقیقه |
| اشکالات وارد به این نوع استدلال - تعریف مردسالاری و نسبت آن با سرمایهسالاری | مسیحیت | ۲ | روش دکارتی و نقد استدلال در مسیحیت | ~۸ دقیقه |
| اشکالات وارد به این نوع استدلال - نقش روانکاوی در تحلیل و نقد مردسالاری | مسیحیت | ۲ | روش دکارتی و نقد استدلال در مسیحیت | ~۶ دقیقه |
| داستان آفرینش، حبوط و انسانشناسی | مسیحیت | ۹ | حبوط، انسانشناسی و مسئله گناه در مسیحیت | ~۶ دقیقه |
| ادامهٔ داستان آفرینش، حبوط و انسانشناسی که شما داستان اگر اینجوری بهش نگاه بکنید مسئله حبوط و رفتن، به زمین فیضا آن چیزی که من سعی کردم دو جرس قرار میگویم مثل بی موقع، در موگش بحش شد سرنوشت طبیعی انسانه قرار نیست انسان تا عبد در رحم، در آن جنمت باغی بمونه ولی چیزی که از قرآن اگر این مدل فهم داستان را قبول بکنید چیزی، که از قرآن برمیآید اینه که انسان به دلیل اختلالی که به وجیب میآید اخراج میشود، یعنی همه انسانها به یک معنایی زود رست به دنیا میآیند مثل این که انسان میتواند بیش. از این و به طور دیگهی در جنینه روزمندر زمانی رشد انسان در رهن، به دلائل دچار اختلال میشود و انسان به نوعی انگار از آن محیط بدون این، که وقتش رسیده باشد و اندازه کافی تکامل پیدا کرده باشد و رشت کرده باشد، خارج میشود و عامل همه بدبختیها اینه اخراد شدن از جنته نه آمدند به زن بگفتون کنید؟ یعنی میشود تصور کرد که به نوعی این رشت بتواند مراحل دیگهی داشته باشد، که انسانها الان تقییم نمیکنند من یک بار در جلسات به یک دلیلی که یادم نیست چی بود، اشاره کردم که یکی از مشکلات زیست شناسا نظریک تکامل اینه که انسان که، مثلا یک موجود خیلی تکامل یافته از نظر این درخت تکامل جزه موجودات انتهایی اصاب میشود، و از هر نظر به نظر میخواهید خیلی روش پیدا کرده از نظر زیستی مشکلی وجود دارد، که واقعا اینقدر نارسته چهار دست باید نیستند و دمار. | مسیحیت | ۱۰ | حبوط زودرس انسان و نسبت جسم با رشد | ~۵ دقیقه |
| روش تاریخی و مسئله سندیت | مسیحیت | ۱۶ | روش تاریخی و مسئله سندیت در مسیحیت | ~۷ دقیقه |
| روش تاریخی و مسئله سندیت | مسیحیت | ۱۶ | روش تاریخی و مسئله سندیت در مسیحیت | ~۱۰ دقیقه |
| روش تاریخی و مسئله سندیت | مسیحیت | ۱۷ | کتاب مقدس، سندیت و نقد تاریخی مسیحیت | ~۹ دقیقه |
| انجیل، تورات و معنای کتاب | مسیحیت | ۲۴ | جمعبندی مسیحشناسی قرآنی و تاریخ مسیحیت | ~۳ دقیقه |
| کلمه معجزه و miracle | معجزه چیست؟ | ۱ | کلمه معجزه و miracle و منظور از دیدگاه اسلامی | ~۲ دقیقه |
| تاریخ مراحلی انبیا و نزول آیات | معجزه چیست؟ | ۲ | روش بررسی مفهوم آیه در قرآن | ~۱۹ دقیقه |
| دقیق کردن تعریف آیه | معجزه چیست؟ | ۳ | تعریف معجزه هیوم و مفهوم آیه در قرآن | ~۱۳ دقیقه |
| میل به بی عقیدگی | دفاع عقلانی از دین | ۲ | موانع موجود در عقیدهورزی | ~۲ دقیقه |
| باید ملاکهای برتری یک ایده مشخص باشد | دفاع عقلانی از دین | ۳ | تفاوت دفاع عقلانی در گذشته و حال | ~۱۹ دقیقه |
| دین باید مطالبی ورای درک بشر داشته باشد | دفاع عقلانی از دین | ۳ | تفاوت دفاع عقلانی در گذشته و حال | ~۶ دقیقه |
| رویکرد دینی به اعتقادات | دفاع عقلانی از دین | ۴ | اعتقاد به شواهد موجود و رویکرد انسان در مورد اعتقادات | ~۴ دقیقه |
| نظریه تکامل - تبعات عملی خداباوری فلسفی: توحید افعالی و نسبت آن با اختیار انسان | دفاع عقلانی از دین | ۸ | اظهارات یک اتئیست معروف و ارتباط فیزیکالیسم با ماتریالیسم | ~۶ دقیقه |
| طرح آغازین / طرح آغازین (۲) | دفاع عقلانی از دین | ۱۵ | تبارشناسی اشکالات به دین، مسئلهی شرّ و تحدی در قرآن | ~۸ دقیقه |
| طرح آغازین (۴) / طرح آغازین (۵) | دفاع عقلانی از دین | ۱۵ | تبارشناسی اشکالات به دین، مسئلهی شرّ و تحدی در قرآن | ~۲ دقیقه |
| آغاز بحث - برهان صدیقین و تبیین نسبت خدا با جهان | دفاع عقلانی از دین | ۱۶ | دین و مؤلفههای محوری آن | ~۵ دقیقه |
| حفظ نام و نشان و شهرت در ادیان | دفاع عقلانی از دین | ۱۷ | بررسی پدیده تحریف دین | ~۷ دقیقه |
| تعارض درون متنی | دفاع عقلانی از دین | ۱۸ | انواع شبهات دینی و نحوه پاسخگویی به آنها | ~۷ دقیقه |
| شبهات فلسفی | دفاع عقلانی از دین | ۱۸ | انواع شبهات دینی و نحوه پاسخگویی به آنها | ~۷ دقیقه |
| طرح بحث جدایی علم از دین و تعارض ذاتی و عرضی | دفاع عقلانی از دین | ۲۲ | تفاوت زبان فنومنال با زبان علمی | ~۴ دقیقه |
| توصیفات اعجاز اعجاز بیانی و فصاحت و بلاغت اعجاز تشریعی و معارفی اعجاز علمی و اخبار غیبی مصونیت قرآن از تحریف و وجوه مختلف آنی | دفاع عقلانی از دین | ۲۲ | تفاوت زبان فنومنال با زبان علمی | ~۶ دقیقه |
| ارائهی مدل برای لایههای مختلف هر معرفت | دفاع عقلانی از دین | ۲۲ | تفاوت زبان فنومنال با زبان علمی | ~۴۰ دقیقه |
| ادامهٔ ارائهی مدل برای لایههای مختلف هر معرفت | دفاع عقلانی از دین | ۲۲ | تفاوت زبان فنومنال با زبان علمی | ~۸ دقیقه |
| مقایسهی دو مدل و نتیجه گیری | دفاع عقلانی از دین | ۲۲ | تفاوت زبان فنومنال با زبان علمی | ~۲۶ دقیقه |
| تعارض علم حضوری با نوروساینس | دفاع عقلانی از دین | ۲۲ | تفاوت زبان فنومنال با زبان علمی | ~۲۶ دقیقه |
| طرح بحث جدایی علم از دین و تعارض ذاتی و عرضی | دفاع عقلانی از دین | ۲۳ | تعارض علم و دین با تمرکز بر دوگانهی تکاملگرایی و خلقتگرایی | ~۱۲ دقیقه |
| چه توجیحاتی برای خلقتگرایی وجود دارد؟ | دفاع عقلانی از دین | ۲۳ | تعارض علم و دین با تمرکز بر دوگانهی تکاملگرایی و خلقتگرایی | ~۱۳ دقیقه |
| استدلال پیلی با خود تکامل تعارض ندارد بلکه با مکانیسمهای آن تعارض دارد | دفاع عقلانی از دین | ۲۳ | تعارض علم و دین با تمرکز بر دوگانهی تکاملگرایی و خلقتگرایی | ~۴ دقیقه |
| نتیجه گیری | دفاع عقلانی از دین | ۲۳ | تعارض علم و دین با تمرکز بر دوگانهی تکاملگرایی و خلقتگرایی | ~۱۱ دقیقه |
| نگاهی به اعجاز اعجاز بیانی و فصاحت و بلاغت اعجاز تشریعی و معارفی اعجاز علمی و اخبار غیبی مصونیت قرآن از تحریف و وجوه مختلف آن در مورد تکامل و خلقتگرایی | دفاع عقلانی از دین | ۲۳ | تعارض علم و دین با تمرکز بر دوگانهی تکاملگرایی و خلقتگرایی | ~۲۵ دقیقه |
| تمثیلی برای رسیدن به تکامل از الهیات (۳) | دفاع عقلانی از دین | ۲۳ | تعارض علم و دین با تمرکز بر دوگانهی تکاملگرایی و خلقتگرایی | ~۲ دقیقه |
| مقدمه | دفاع عقلانی از دین | ۲۵ | آیا نظریه تکامل با هدفمندی جهان تعارض دارد؟ | ~۲۲ دقیقه |
| دیدگاهی که معتقد است حیات تکرار نمیشود | دفاع عقلانی از دین | ۲۵ | آیا نظریه تکامل با هدفمندی جهان تعارض دارد؟ | ~۶ دقیقه |
| مراحل جنین | دفاع عقلانی از دین | ۲۷ | تعارض علم و متون دینی در گزارههای ناظر به طبیعت | ~۱۵ دقیقه |
| آیه و اعجاز اعجاز بیانی و فصاحت و بلاغت اعجاز تشریعی و معارفی اعجاز علمی و اخبار غیبی مصونیت قرآن از تحریف و وجوه مختلف آن | دفاع عقلانی از دین | ۲۸ | تفاوت نگاه علم و دین به طبیعت | ~۸ دقیقه |
| اعجاز اعجاز بیانی و فصاحت و بلاغت اعجاز تشریعی و معارفی اعجاز علمی و اخبار غیبی مصونیت قرآن از تحریف و وجوه مختلف آن و علم | دفاع عقلانی از دین | ۲۸ | تفاوت نگاه علم و دین به طبیعت | ~۴۳ دقیقه |
| زبان رمزی اعجاز اعجاز بیانی و فصاحت و بلاغت اعجاز تشریعی و معارفی اعجاز علمی و اخبار غیبی مصونیت قرآن از تحریف و وجوه مختلف آن | دفاع عقلانی از دین | ۲۹ | زبان پدیدارشناسانه قرآن | ~۱۷ دقیقه |
| زبان پدیدارشناسانه اعجاز اعجاز بیانی و فصاحت و بلاغت اعجاز تشریعی و معارفی اعجاز علمی و اخبار غیبی مصونیت قرآن از تحریف و وجوه مختلف آن | دفاع عقلانی از دین | ۲۹ | زبان پدیدارشناسانه قرآن | ~۱۳ دقیقه |
| کیهان در اعجاز اعجاز بیانی و فصاحت و بلاغت اعجاز تشریعی و معارفی اعجاز علمی و اخبار غیبی مصونیت قرآن از تحریف و وجوه مختلف آن - مقدمه و مرور جلسه قبل: برهان نظم و برهان وجودی | دفاع عقلانی از دین | ۳۰ | شروع بررسی ایرادات علمی به قرآن | ~۹ دقیقه |
| مسیر طی شده در جلسات دفاع عقلانی | دفاع عقلانی از دین | ۳۱ | شروع بررسی scientific errorهای گرفته شده به قرآن | ~۱۲ دقیقه |
| الزام بیان تئوری توسط شخص منتقد | دفاع عقلانی از دین | ۳۱ | شروع بررسی scientific errorهای گرفته شده به قرآن | ~۶ دقیقه |
| جن و علم | دفاع عقلانی از دین | ۳۳ | ایراد علمی به قرآن (مسئله جن) | ~۱۹ دقیقه |
| جن در اعجاز اعجاز بیانی و فصاحت و بلاغت اعجاز تشریعی و معارفی اعجاز علمی و اخبار غیبی مصونیت قرآن از تحریف و وجوه مختلف آن (۳) / جن در اعجاز اعجاز بیانی و فصاحت و بلاغت اعجاز تشریعی و معارفی اعجاز علمی و اخبار غیبی مصونیت قرآن از تحریف و وجوه مختلف آن (۴) | دفاع عقلانی از دین | ۳۳ | ایراد علمی به قرآن (مسئله جن) | ~۲۱ دقیقه |
| ببخشید کریشنیست بودن آدم علیهالسلام میتواند | دفاع عقلانی از دین | ۳۴ | یادآوری جلسات قبل | ~۵ دقیقه |
| ایرادها به معجزات اعجاز اعجاز بیانی و فصاحت و بلاغت اعجاز تشریعی و معارفی اعجاز علمی و اخبار غیبی مصونیت قرآن از تحریف و وجوه مختلف آن | دفاع عقلانی از دین | ۳۷ | نحوه آپلود فایلهای سخنرانی در کانالهای مختلف | ~۱۵ دقیقه |
| ادامه بحث ایرادهای علمی به اعجاز اعجاز بیانی و فصاحت و بلاغت اعجاز تشریعی و معارفی اعجاز علمی و اخبار غیبی مصونیت قرآن از تحریف و وجوه مختلف آن | دفاع عقلانی از دین | ۳۸ | چیستی معجزه، ادامه ایرادات علمی به قرآن | ~۳۳ دقیقه |
| بخشبندی موضوعات جلسه | دفاع عقلانی از دین | ۴۰ | مرور مطالب قبلی و بخشبندی موضوعات جلسه | ~۱۲ دقیقه |
| اساطیر و شباهت اعجاز اعجاز بیانی و فصاحت و بلاغت اعجاز تشریعی و معارفی اعجاز علمی و اخبار غیبی مصونیت قرآن از تحریف و وجوه مختلف آن به آنها | دفاع عقلانی از دین | ۴۱ | دربارۀ طوفان نوح و داستانهای مشابه در قرآن | ~۶ دقیقه |
| داستان حضرت یوسف(ع) و تحلیل مفهوم عصمت | دفاع عقلانی از دین | ۴۳ | تفاوت معجزه یابی و معجزه تراشی در قرآن، معجزه سلبی قرآن | ~۱۲ دقیقه |
| هدف از التزام به احکام شرعی چیست؟ | دفاع عقلانی از دین | ۴۵ | هدف از التزام به احکام شرعی چیست؟ | ~۹ دقیقه |
| فردگرایی در دین و در عصر مدرن | دفاع عقلانی از دین | ۴۵ | هدف از التزام به احکام شرعی چیست؟ | ~۱۳ دقیقه |
| پرسشهای مطرح شده درباره احکام و نسبت آن با عقلانیت | دفاع عقلانی از دین | ۴۶ | احکام هدف احکام نیاز به بینه برای تغییر در فرم احکام | ~۹ دقیقه |
| اهمیت شناختن شرایط موجود در زمان تشریع احکام | دفاع عقلانی از دین | ۴۹ | احکام خطرات و علت نیاز به وجود شریعت | ~۷ دقیقه |
| ایرادهای پارادایمیک جریان فعلی فقه | دفاع عقلانی از دین | ۵۰ | احکام رفتارهای غیرعقلانی پیرو شریعت ادامه نقد پارادایم فعلی فقه (پیشفرضهای پارادایم | ~۸ دقیقه |
| حدیثشناسی | دفاع عقلانی از دین | ۵۰ | احکام رفتارهای غیرعقلانی پیرو شریعت ادامه نقد پارادایم فعلی فقه (پیشفرضهای پارادایم | ~۸ دقیقه |
| مرور دیاگرام کلی دفاع عقلانی از دین - مقدمه و مرور جلسه قبل: برهان نظم و برهان وجودی | دفاع عقلانی از دین | ۵۲ | احکام ادامه انتقادها به پارادایم فقهی کنونی با تأکید بر ضرورت اکتشاف | ~۳ دقیقه |
| فقه جعفری | دفاع عقلانی از دین | ۵۳ | احکام فقه جعفری شاخ و برگ یافتن فقه | ~۸ دقیقه |
| تا چه میزان جزئیات برای مسائل در فقه قائل شویم؟ | دفاع عقلانی از دین | ۵۳ | احکام فقه جعفری شاخ و برگ یافتن فقه | ~۱۳ دقیقه |
| نیاز به جهانبینی درست و گسترش دادن علومی مانند روانشناسی و انسانشناسی برای شناخت احکام | دفاع عقلانی از دین | ۵۴ | احکام بررسی ایدههای مطرح شده برای اصلاح فقه (رابطه فقه و علوم | ~۷ دقیقه |
| تعدد مکاتب فقهی | دفاع عقلانی از دین | ۵۴ | احکام بررسی ایدههای مطرح شده برای اصلاح فقه (رابطه فقه و علوم | ~۷ دقیقه |
| ادامهٔ نقش مقایسه شریعت با دیگر طریقتها و شیوههای زندگانی در بحث شریعت، مفهوم آزادی | دفاع عقلانی از دین | ۵۵ | احکام حکومت دینی فقها | ~۳ دقیقه |
| بررسی داستان آفرینش در قرآن و مقایسه با تورات - مقدمه و مرور جلسه قبل: برهان نظم و برهان وجودی | دفاع عقلانی از دین | ۵۶ | احکام اندک بودن ایدههای مربوط به اقتصاد در شریعت | ~۱۰ دقیقه |
| توبه: شور و نشاط و رهایی از تعینات، نماز | دفاع عقلانی از دین | ۶۰ | احکام وسواس بیهوده حول شریعت | ~۵ دقیقه |
| انتقاد از تمرکز بر نهیها پس از توبه و غفلت از سعی کردن، نفی تنبلی | دفاع عقلانی از دین | ۶۰ | احکام وسواس بیهوده حول شریعت | ~۲۰ دقیقه |
| نقد فلسفهورزی صرف و ضرورت کار عملی در دینداری | دفاع عقلانی از دین | ۷۰ | احکام ادامه مبحث احکام خانواده، احساس به والدین | ~۵ دقیقه |
| مرور مباحث جلسات پیشین و تبیین چارچوب کلی بحث جدایی علم از دین | جدایی علم از دین | ۷ | علت شروع جلسات و در آستانۀ قرن نوزدهم | ~۴۶ دقیقه |
| تمثیل دوم: آرزوی طول عمر یهودیان و نقد آن | تفسیر سوره آلعمران - آل عمران | ۳ | شیوه بحث با اهل کتاب | ~۳ دقیقه |
| تمثیل سوم: داستان مباهله و اثبات حقانیت پیامبر(ص) - تعریف مردسالاری و نسبت آن با سرمایهسالاری | تفسیر سوره آلعمران - آل عمران | ۳ | شیوه بحث با اهل کتاب | ~۳ دقیقه |
| سوره آل عمران | تفسیر سوره آلعمران - آل عمران | ۴ | توحید و شرک و نیمۀ دوم سوره آلعمران، آزمون عملی توحید | ~۳ دقیقه |
| حب دنیا | تفسیر سوره آلعمران - آل عمران | ۵ | مواجهۀ امت جدید با خارج از فضای ایمانی | ~۲ دقیقه |
| شرک شیعیان در نگاه اهل سنت: بررسی نکتهای جامانده از جلسهی قبل | انعام | ۲ | نبوت، یکپارچگی سوره، کلامیترین سوره | ~۱۲ دقیقه |
| آیات توحید | تفسیر سوره انبیا | ۶ | رجوع به اسناد پیش از قرآن | ~۷ دقیقه |
| روش و مبانی تفسیر، معجزه، و مروری بر تاریخ انبیاء در عهدین | بقره + نساء | ۱ | پیش درآمدی بر مباحث سوره نساء شبهات و نحوه برخورد با آنها | ~۶ دقیقه |
| روش و مبانی تفسیر پیش ر | بقره + نساء | ۱ | پیش درآمدی بر مباحث سوره نساء شبهات و نحوه برخورد با آنها | ~۱۰ دقیقه |
| آیتالکرسی (از آیه ۲۵۵ تا ۲۵۷) | تفسیر سوره بقره | ۷ | بخش مؤخره سوره بقره | ~۱۶ دقیقه |
| بیماری چیست؟ | فرقان | ۲ | معنی واژه فرقان حق و باطل در کنار هم | ~۳ دقیقه |
| نماز خواندن در مقام ابراهیم | تفسیر سوره حج | ۶ | اقامت در منا، طواف، سعی و طواف نساء | ~۱۰ دقیقه |
| وحی، الهام عرفانی و بحث واژگان | تفسیر سوره حج | ۹ | روح جمعی حج، امت و نسبت آیین با جامعه | ~۲ دقیقه |
| بردهداری، زنان و داوری با معیار امروز | تفسیر سوره حج | ۹ | روح جمعی حج، امت و نسبت آیین با جامعه | ~۴ دقیقه |
| گفتوگو دربارهٔ محبت، مسیحیت و اثر عملی ایمان | تفسیر سوره حج | ۱۹ | اختلاف شیعه و سنی، زیارت، توحید و خطر شرک | ~۱۲ دقیقه |
| شباهت، احتمال و استدلال بر حقانیت عالم | تفسیر سوره حج | ۲۰ | ساعت، مرگ، قیامت و تمثیل جنین | ~۳ دقیقه |
| شریعت، آخرت و نقد توجیههای صرفاً دنیوی | تفسیر سوره حج | ۲۰ | ساعت، مرگ، قیامت و تمثیل جنین | ~۳ دقیقه |
| دین، ایدئولوژی و تماس با توده مردم | تفسیر سوره حج | ۲۱ | قیامت، مسائل روز و نسبت دین با مردم | ~۱۲ دقیقه |
| نمای دور سورهٔ حج: زمین، مردم و سرنوشت نهایی | تفسیر سوره حج | ۲۵ | جمعبندی حاشیهها و بازگشت روشمند به سوره | ~۴ دقیقه |
| آیه یعنی چه؟ نشانهای که شهود درونی را بیدار میکند | تفسیر سوره حج | ۲۵ | جمعبندی حاشیهها و بازگشت روشمند به سوره | ~۶ دقیقه |
| دنیا، آخرت و دو نوع یاری / گفتوگو دربارهٔ «سبب»، آسمان و استعمال نصرت | تفسیر سوره حج | ۲۵ | جمعبندی حاشیهها و بازگشت روشمند به سوره | ~۵ دقیقه |
| محل اختلاف در تفسیر آیه و حاشیهای درباره نظریه | تفسیر سوره حج | ۲۶ | پرسشها، ادامهٔ آیات و نقد معبودهای باطل | ~۵ دقیقه |
| لطف، خبر، غنا و رحمت در آیات پایانی، جایی که سوره میتوانست تمام شود و | تفسیر سوره حج | ۲۸ | جمعبندی پایانی، نصرت، فتنه، توحید و اعتصام | ~۵ دقیقه |
| جنبههای تشریعی و تکوینی سلسلهٔ انبیا و پاکسازی قومها | تفسیر سوره هود | ۵ | شباهت داستان قوم هود با داستان پیامبر | ~۶ دقیقه |
| انحراف سرمایهسالاری در قوم شعیب و انحراف مردسالاری در قوم لوط | تفسیر سوره هود | ۷ | تقلید و بهرهی پرستش تقلیدی | ~۷ دقیقه |
| مکانیسم معرفت | ابراهیم | ۱ | مقدمهٔ سوره و فضای کلی ابراهیم | ~۲ دقیقه |
| لزوم داشتن استاد | تفسیر سوره کهف | ۵ | وجود دو گروه در داستان اصحاب کهف و سه پرده نمایش داستان | ~۵ دقیقه |
| مثال ۳ - مارکسیست | تفسیر سوره کهف | ۸ | متدولوژی اثبات تئوری ادامه سوره کهف (داستان ذوالقرنین | ~۳ دقیقه |
| شرحی بر تفاسیر عرفانی | تفسیر سوره مریم | ۸ | رنج زایمان و تسلای الهی | ~۳ دقیقه |
| مفاهیم رمزی موجود در داستان مریم | تفسیر سوره مریم | ۱۱ | عبودیت عیسی و سفارش صلوة | ~۷ دقیقه |
| احسان به والدین و حدود اطاعت | تفسیر سوره مریم | ۲۰ | ضایع کردن صلوة و پیروی شهوات | ~۲ دقیقه |
| نقد دیدگاههای سروش دربارهٔ قرآن | تفسیر سوره مریم | ۲۱ | توبه و ایمان در باغهای عدن | ~۶ دقیقه |
| اسماء الهی و تاریخ انبیا | تفسیر سوره مریم | ۲۱ | توبه و ایمان در باغهای عدن | ~۱۱ دقیقه |
| اهل کتاب و نسبت ادیان ابراهیمی | تفسیر سوره مریم | ۲۲ | سلام و روزی در بهشت موعود | ~۶ دقیقه |
| انسان کامل، نبوت و ولایت | تفسیر سوره مریم | ۲۴ | انکار رستاخیز و یادآوری آفرینش | ~۵ دقیقه |
| خوانش عرفانی داستان انبیا | تفسیر سوره مریم | ۲۵ | گردآوری منکران و نجات پرهیزکاران | ~۶ دقیقه |
| تجلی اسماء الهی در داستان حضرت عیسی(ع) | تفسیر سوره مریم | ۲۵ | گردآوری منکران و نجات پرهیزکاران | ~۱۰ دقیقه |
| تفسیر عرفانی داستان حضرت ابراهیم(ع) و معنای نمادین قربانی | تفسیر سوره مریم | ۲۵ | گردآوری منکران و نجات پرهیزکاران | ~۴ دقیقه |
| قیامت در سورهی مریم - بخش ۱ | تفسیر سوره مریم | ۲۹ | نفی فرزند برای خدای رحمن | ~۹ دقیقه |
| قیامت در سوره مریم - بخش ۲ | تفسیر سوره مریم | ۲۹ | نفی فرزند برای خدای رحمن | ~۶ دقیقه |
| حی، انفاق و جریان ایمان در جامعه از آیه ۸۲ | تفسیر سوره نمل | ۴ | بخش دوم سوره | ~۳ دقیقه |
| حصن ویژگی ذاتی زنان است، نه زاییدۀ فرهنگ | تفسیر سوره نور | ۱۴ | حصن و محصنات حکم رجم موارد اختلاف احکام در قرآن و فقه | ~۵ دقیقه |
| ارتباط حکم قذف با ماجرای افک | تفسیر سوره نور | ۱۶ | حکم ﴿يَرْمُونَ الْمُحْصَنَاتِ﴾ و ارتباط ماجرای اِفک با آن | ~۴ دقیقه |
| شیوه بیان متناسب با محتوا در سوره، باطن دنیا | روم | ۰ | حکومت خداوند و آیات او در تار و پود دنیا | ~۲ دقیقه |
| شرک به عنوان تأثیرگذارترین گناه | تفسیر سوره صاد | ۷ | سایر نکات سوره، درجات واژه ذکر | ~۳ دقیقه |
| تاریخ مراحلی انبیا و نزول آیات | یس | ۲ | روش بررسی مفهوم آیه در قرآن | ~۱۹ دقیقه |
| یکی بودن الله و رب | تفسیر سوره یونس | ۱ | اهمیت اعتقاد به توحید و معاد در پذیرش نبوت | ~۶ دقیقه |
| تمایل آیات انفسی به رب و آیات آفاقی به الله | تفسیر سوره یونس | ۱ | اهمیت اعتقاد به توحید و معاد در پذیرش نبوت | ~۳ دقیقه |
| خطر دقیق کردن شهود (با استدلال) و از بین رفتن بداهت | تفسیر سوره یونس | ۴ | خطر دقیق کردن شهود (با استدلال) و از بین رفتن بداهت | ~۲ دقیقه |
| زبان قرآن، زبان عرفی یا غیرعرفی | تفسیر سوره یوسف | ۲ | بررسی داستان یوسف به عنوان یک متن ادبی | ~۷ دقیقه |
| فرض ماتریالست در ساینس یه فرض متدولوژیک است | تفسیر سوره یوسف | ۱۰ | آیا اعتقاد به یک چیز تخیلی میتواند به انسان آرامش واقعی دهد؟ | ~۷ دقیقه |
| نقش شیطان در داستان یوسف | تفسیر سوره یوسف | ۱۰ | آیا اعتقاد به یک چیز تخیلی میتواند به انسان آرامش واقعی دهد؟ | ~۸ دقیقه |
| تکنیکهای ادبی | تفسیر سوره یوسف | ۱۲ | تکنیکهای ادبی در نگاه پیامبر، مردسالاری، یوسف در زندان | ~۳ دقیقه |
| معرفی یوسف به برادرانش | تفسیر سوره یوسف | ۱۵ | صبر و امید درونمایه اصلی داستان، تأویل رؤیای یوسف | ~۵ دقیقه |
| دوران مبادله کالا / فرانروایی کاپیتال بدون هیچ هدایتی | سرمایهسالاری (کاپیتالیسم) | ۱ | گرایشات عجیب به مارکسیسم، نقد ایدئولوژی کاپیتالیسم، و دوران مبادله کالا | ~۲۲ دقیقه |
| انس | مردسالاری | ۲ | سرمایهسالاری، پدرسالاری و درمان ریشهای فرهنگ | — |
مفاهیم قرآنی و الهیاتی۷۵ گفتار
حج۲۲ گفتار
| تیتر بخش | سری | جلسه | تیتر جلسه | زمان |
|---|---|---|---|---|
| مقدمه: شیوه و موضوع بحث | دفاع عقلانی از دین | ۲۰ | تشابه داستانهای قرآن و کتب مقدس، چگونه ممکن است آتئیستها ایمان آورند؟ | ~۱۵ دقیقه |
| عقبماندگی | فرقان | ۴ | عقبماندگی مسلمانان نزول تدریجی ادامه اعتراضات آیات توحیدی مرج البحرین اختیار | ~۶ دقیقه |
| اسم سوره و آغاز هولانگیز سوره / ارض | تفسیر سوره حج | ۱ | کلیات سوره، زلزلهٔ ساعت و نمای دور از ناس | ~۵ دقیقه |
| اصناف مردم | تفسیر سوره حج | ۱ | کلیات سوره، زلزلهٔ ساعت و نمای دور از ناس | ~۵ دقیقه |
| معنی ارض در قرآن | تفسیر سوره حج | ۲ | شب قدر، ارض، جهاد و بازدارندگی سوره | ~۵ دقیقه |
| فضای اطراف پیامبر با توجه به پیشزمینهی بخش اول سوره | تفسیر سوره حج | ۲ | شب قدر، ارض، جهاد و بازدارندگی سوره | ~۴ دقیقه |
| حج و مناسک حج | تفسیر سوره حج | ۶ | اقامت در منا، طواف، سعی و طواف نساء | ~۳ دقیقه |
| شیطان: دشمن واقعی انسان | تفسیر سوره حج | ۶ | اقامت در منا، طواف، سعی و طواف نساء | ~۵ دقیقه |
| آغاز جلسه و نسبت دههٔ محرم با بحث | تفسیر سوره حج | ۱۲ | عاشورا، تجربهٔ دینی و نسبت حج با شهادت | ~۴ دقیقه |
| پرسش دربارهٔ ترک حج و پاسخ به احتمال | تفسیر سوره حج | ۱۲ | عاشورا، تجربهٔ دینی و نسبت حج با شهادت | ~۳ دقیقه |
| مرور مسیر بحث حج در جلسات قبل و آیات آغازین سوره حج | تفسیر سوره حج | ۱۳ | حکومت دینی، تهجر، سیاست و خطر فروکاستن دین | ~۱۰ دقیقه |
| مناسک همه امتها و بازگشت به بهیمةالأنعام / از قربانی به جهاد: دفاع خدا از مؤمنان | تفسیر سوره حج | ۱۳ | حکومت دینی، تهجر، سیاست و خطر فروکاستن دین | ~۳ دقیقه |
| ادامه بحث و علت طرح مسئله | تفسیر سوره حج | ۱۶ | تعارض شریعت و ساختار زندگی جدید | ~۳ دقیقه |
| تأکید دوباره بر نسبت فرم، محتوا و دعوت انبیا | تفسیر سوره حج | ۱۶ | تعارض شریعت و ساختار زندگی جدید | ~۳ دقیقه |
| پرسش دربارهٔ تمثیل و قاعدهٔ خواندن قرآن | تفسیر سوره حج | ۲۰ | ساعت، مرگ، قیامت و تمثیل جنین | ~۳ دقیقه |
| غرور ملی و باقی ماندن الگوهای انحرافی | تفسیر سوره حج | ۲۲ | ظهور نزدیک، فرهنگ عامهٔ دینی و نسبت دنیا با آخرت | ~۳ دقیقه |
| زندگی جمعی انسان و زمینهٔ عبادت جمعی | تفسیر سوره حج | ۲۷ | پیوند آغاز سوره با جهاد و منطق بستهٔ احکام | ~۴ دقیقه |
| حج، جغرافیا و ورود دین به عرصهٔ سیاست | تفسیر سوره حج | ۲۷ | پیوند آغاز سوره با جهاد و منطق بستهٔ احکام | ~۶ دقیقه |
| منافقان، آزمون جنگ و تقسیمبندی جامعه | تفسیر سوره حج | ۲۷ | پیوند آغاز سوره با جهاد و منطق بستهٔ احکام | ~۳ دقیقه |
| حجاب، زیاد کردن حکم و خطر تحریف دین، پایان سوره: جای دادن حج در کل دین | تفسیر سوره حج | ۲۸ | جمعبندی پایانی، نصرت، فتنه، توحید و اعتصام | ~۵ دقیقه |
| مسیحیت و انجیل | تفسیر سوره مریم | ۱۵ | اعتزال ابراهیم و موهبت فرزندان | ~۷ دقیقه |
| ادریس، الیاس و حفظ رسالت (۲) / ادریس، الیاس و حفظ رسالت (۳) | تفسیر سوره مریم | ۱۹ | ادریس و سجده پیامبران رحمن | ~۴ دقیقه |
شر۱۷ گفتار
| تیتر بخش | سری | جلسه | تیتر جلسه | زمان |
|---|---|---|---|---|
| توجه به بخش صوری زبان در فرهنگ پسامدرن و منشأ شر | داستان آفرینش در قرآن | ۵ | شیوه کلی بررسی داستان آفرینش، استفاده از روایات و اطلاعات خارج از متن، و عدم هماهنگی نیاز و خواسته و بروز شر | ~۵ دقیقه |
| مرور مباحث پیشین: زبان، اسماء و جامعیت انسان | داستان آفرینش در قرآن | ۶ | تعلیم اسماء، جامعیت زبان انسان، و سجده در داستان آفرینش | ~۱۱ دقیقه |
| خطر خطا و نمونهٔ «سرخ و سیاه» | روانکاوی و فرهنگ | ۵۹ | تمهای اساطیری انجمنِ شاعرانِ مرده | ~۳ دقیقه |
| تثلیث، تجسد و مسئله شرک | مسیحیت | ۱۰ | حبوط زودرس انسان و نسبت جسم با رشد | ~۷ دقیقه |
| جن در اعجاز اعجاز بیانی و فصاحت و بلاغت اعجاز تشریعی و معارفی اعجاز علمی و اخبار غیبی مصونیت قرآن از تحریف و وجوه مختلف آن | دفاع عقلانی از دین | ۳۳ | ایراد علمی به قرآن (مسئله جن) | ~۲۸ دقیقه |
| ادامه انتقادات به پارادایم فعلی فقه | دفاع عقلانی از دین | ۵۰ | احکام رفتارهای غیرعقلانی پیرو شریعت ادامه نقد پارادایم فعلی فقه (پیشفرضهای پارادایم | ~۵ دقیقه |
| فقه معناگرا و فقه صورتگرا | دفاع عقلانی از دین | ۷۰ | احکام ادامه مبحث احکام خانواده، احساس به والدین | ~۵ دقیقه |
| تعلیم اسماء به انسان و مسئلهی شرّ | تفسیر سوره بقره | ۳ | تأملاتی پیرامون مقدمه سوره بقره و داستان آفرینش | ~۳ دقیقه |
| مقدمه: تجربهٔ سفر و مسئلهٔ شیعه و سنی | تفسیر سوره حج | ۱۹ | اختلاف شیعه و سنی، زیارت، توحید و خطر شرک | ~۶ دقیقه |
| قسمت میانی سوره | ابراهیم | ۳ | ارتباط بخشهای مختلف سوره | ~۴ دقیقه |
| ادامه تا انتهای سوره، پایان خوب سوره اسراء | اسراء | ۰ | اسراء: قرآن، هدایت اقوم | ~۱۱ دقیقه |
| طرح سؤال هایی در مورد دیدار موسی با خضر | تفسیر سوره کهف | ۴ | بررسی جزئیات داستان اصحاب کهف | ~۱۵ دقیقه |
| ادامه داستان حضرت ابراهیم | تفسیر سوره مریم | ۲۰ | ضایع کردن صلوة و پیروی شهوات | ~۴ دقیقه |
| داستان حضرت سلیمان (ع) و اجزای آن | تفسیر سوره نمل | ۱ | حروف مقطعه ابتدای سوره و زینت دادن اعمال | ~۱۴ دقیقه |
| دعوای شیعه موسی در شهر | تفسیر سوره قصص | ۲ | عصمت انبیاء و ماجرای قتل موسی دعوای شیعه موسی | ~۶ دقیقه |
| الواح - بخش ۱ | تفسیر سوره صاد | ۴ | نکاتی در مورد داستان حضرت داوود، داستان حضرت ایوب | ~۷ دقیقه |
| نقطه اوج عاطفی داستان، ملاقات یوسف و برادرش | تفسیر سوره یوسف | ۱۴ | قسمت پایانی داستان، بازگشت برادران | ~۱۶ دقیقه |
معجزه۱۶ گفتار
| تیتر بخش | سری | جلسه | تیتر جلسه | زمان |
|---|---|---|---|---|
| تفاوت شیوه سخن گفتن پیامبر با قرآن | قرآن و ادبیات مدرن | ۴ | نتایج تئوری و عملی بررسیهای ادبی و زبانشاسانه قرآن | ~۶ دقیقه |
| کارکردهای اصلی و فرعی نزول قرآن | مقدمهای بر فهم قرآن | ۲ | کارکردهای قرآن و مواجههی صحیح با قرآن | ~۲ دقیقه |
| ادامهٔ قرآن، فکتهای تاریخی و داوری دربارهٔ مسیح. بنابراین شعنی در انجیل یک عبارتی هست که البته این عبارت در مورد یهیه بکار رفته از طرف از دیگه عیسی. | مسیحیت | ۲۰ | تاریخنگاری، جهانبینی و داوری قرآن درباره مسیح | ~۹ دقیقه |
| داوری قرآن در اختلاف اهل کتاب | مسیحیت | ۲۳ | داوری قرآن، آزمون عیسی و زبان مسیحیت | ~۶ دقیقه |
| مقایسه متون مقدس ادیان | دفاع عقلانی از دین | ۱۱ | ارتباط با هستی محض | ~۲ دقیقه |
| انسان بهمثابه ناظر زمینی طبیعت در اعجاز اعجاز بیانی و فصاحت و بلاغت اعجاز تشریعی و معارفی اعجاز علمی و اخبار غیبی مصونیت قرآن از تحریف و وجوه مختلف آن و بررسی حرکت ماه و خورشید | دفاع عقلانی از دین | ۳۱ | شروع بررسی scientific errorهای گرفته شده به قرآن | ~۸ دقیقه |
| مقدمه | دفاع عقلانی از دین | ۳۲ | نقد معجزات قرآن و ادامه ایردات علمی به قرآن | ~۳ دقیقه |
| نقد بعضی از معجزات علمی اعجاز اعجاز بیانی و فصاحت و بلاغت اعجاز تشریعی و معارفی اعجاز علمی و اخبار غیبی مصونیت قرآن از تحریف و وجوه مختلف آن | دفاع عقلانی از دین | ۳۲ | نقد معجزات قرآن و ادامه ایردات علمی به قرآن | ~۷ دقیقه |
| ماه منیر | دفاع عقلانی از دین | ۳۲ | نقد معجزات قرآن و ادامه ایردات علمی به قرآن | ~۸ دقیقه |
| شقّ القمر | دفاع عقلانی از دین | ۳۲ | نقد معجزات قرآن و ادامه ایردات علمی به قرآن | ~۲۰ دقیقه |
| ظلمات ثلاث | دفاع عقلانی از دین | ۳۵ | پاسخ ایراد مطرح شده به آیه «يَخْرُجُ مِنْ بَيْنِ الصُّلْبِ وَالتَّرَائِبِ» | ~۶ دقیقه |
| خطاهای تاریخی در قرآن | دفاع عقلانی از دین | ۳۹ | ایراد علمی به فرشته و جن | ~۱۴ دقیقه |
| برهان صدیقین و تبیین نسبت خدا با جهان | دفاع عقلانی از دین | ۴۳ | تفاوت معجزه یابی و معجزه تراشی در قرآن، معجزه سلبی قرآن | ~۶ دقیقه |
| تواتر واژگان آیات و تکذیب در این سوره | اعراف | ۴ | داستان قوم بنیاسرائیل | ~۱۸ دقیقه |
| دوره قسمتی از جلسه قبل: | تفسیر سوره مریم | ۸ | رنج زایمان و تسلای الهی | ~۴ دقیقه |
| ارتباط دعای حضرت موسی(ع) برای عذاب فرعون و | تفسیر سوره یونس | ۵ | عتاب به پیامبر برای دلسوزی برای مردمش و حرص به هدایت قومش | ~۶ دقیقه |
فقه۹ گفتار
| تیتر بخش | سری | جلسه | تیتر جلسه | زمان |
|---|---|---|---|---|
| اعجاز اعجاز بیانی و فصاحت و بلاغت اعجاز تشریعی و معارفی اعجاز علمی و اخبار غیبی مصونیت قرآن از تحریف و وجوه مختلف آن | دفاع عقلانی از دین | ۱۲ | اعجاز قرآن و مصونیت از تحریف | ~۱۱ دقیقه |
| بیان دیاگرام سهمرحلهای استخراج احکام و فقدان مرحله سوم | دفاع عقلانی از دین | ۵۱ | احکام ارزش شریعت بدعت احکام بدون ادلّه و روایات مشخص در فقه | ~۴ دقیقه |
| اجماع | دفاع عقلانی از دین | ۵۱ | احکام ارزش شریعت بدعت احکام بدون ادلّه و روایات مشخص در فقه | ~۱۰ دقیقه |
| ضعف در مواجهه با متن اعجاز اعجاز بیانی و فصاحت و بلاغت اعجاز تشریعی و معارفی اعجاز علمی و اخبار غیبی مصونیت قرآن از تحریف و وجوه مختلف آن | دفاع عقلانی از دین | ۶۸ | احکام خانواده در شریعت و داستان آفرینش | ~۶ دقیقه |
| فقه بریده از اخلاق و کلام | دفاع عقلانی از دین | ۷۱ | نگاهی به مناظرهی دکتر سروش و آقای علیدوست | ~۶ دقیقه |
| مواجهه با مرگ و بیرون آمدن دانش ناخودآگاه | تفسیر سوره حج | ۲۵ | جمعبندی حاشیهها و بازگشت روشمند به سوره | ~۲ دقیقه |
| معادل ده فرمان در قرآن | اسراء | ۰ | اسراء: قرآن، هدایت اقوم | ~۶ دقیقه |
| انسجام متن قرآن، سبک غیرخطی بیان قرآن و ادبیات مدرن | تفسیر سوره نحل | ۱۰ | امت واحده، فقه و استنباط احکام | ~۸ دقیقه |
| ترجمه آیه ۴۴ ص | تفسیر سوره صاد | ۵ | تکمیل داستان ایوب بررسی داستانهای سوره از نظر میزان اتکا به فرامتنها | ~۳ دقیقه |
باطل۸ گفتار
| تیتر بخش | سری | جلسه | تیتر جلسه | زمان |
|---|---|---|---|---|
| نگاه به زندگی هر روز فرد در شریعت | دفاع عقلانی از دین | ۵۹ | احکام ادامه بحث نماز، گذشته انسان و توبه | ~۴ دقیقه |
| مقدمه سوره، دوگانگی صفات الهی و سبک ادبی متمایز قرآن | غافر | ۲ | واقعه کربلا در تاریخ مسلمانان مجادله در آیات الهی (مصداق تاریخی آن | ~۴ دقیقه |
| حج و پیوند آن با ابراهیم | تفسیر سوره حج | ۱ | کلیات سوره، زلزلهٔ ساعت و نمای دور از ناس | ~۱۱ دقیقه |
| ارتباط داستان و مسایل سیاسی بویژه مشکل ایرانیان با مسئله قدرت | تفسیر سوره نمل | ۲ | قدرت و شگفتی های حکومت سلیمان، علت نام گذاری سوره | ~۱۰ دقیقه |
| درگیرشدن در منازعه و ارتکاب قتل | تفسیر سوره قصص | ۱ | ساختار کلی سوره و مشابهت داستان سوره با داستان سوره یوسف (ع) | ~۲ دقیقه |
| ادامهٔ داستان حضرت ابراهیم | شعراء | ۲ | معنی کلمه عزیز، داستان حضرت ابراهیم | ~۴ دقیقه |
| داستان نوح (ع) | شعراء | ۳ | بررسی ادامه داستانهای انبیاء | ~۷ دقیقه |
| جنبه هدایتی داستان | تفسیر سوره طه | ۶ | دقت و تدبر در جزئیات خوب با بد؟ ارتباط داستان موسی با | ~۵ دقیقه |
معاد۳ گفتار
| تیتر بخش | سری | جلسه | تیتر جلسه | زمان |
|---|---|---|---|---|
| تشابه با سوره انعام | اعراف | ۲ | دو نگاه به داستان آفرینش | ~۹ دقیقه |
| داستان قارون | تفسیر سوره قصص | ۴ | دریا در داستان دو قطبی حضرت موسی و یوسف ید بیضاء قارون | ~۲۶ دقیقه |
| بررسی کلی سوره | تفسیر سوره صاد | ۱ | وابستگی به اطلاعات خارج از قرآن | ~۵ دقیقه |
مفاهیم فلسفی و معرفتشناختی۶۷ گفتار
فلسفه۴۸ گفتار
| تیتر بخش | سری | جلسه | تیتر جلسه | زمان |
|---|---|---|---|---|
| مروری بر مطالب جلسات گذشته | قرآن و ادبیات مدرن | ۳ | واژگان و گرامر قرآن | ~۲ دقیقه |
| بداعت قرآن در مقایسه با تکنیکهای ادبی مدرن و استفاده از ابزارهای جدید زبانشناسی | قرآن و ادبیات مدرن | ۴ | نتایج تئوری و عملی بررسیهای ادبی و زبانشاسانه قرآن | ~۸ دقیقه |
| بیان تصویری و سینماگونه قرآن و تنوع فرمهای روایی قرآن (داستان یوسف، سوره قصص، سوره ص به عنوان نمونه Flash Fiction در قرآن) | قرآن و ادبیات مدرن | ۷ | مسئله شر تحولات بین ادبیات کلاسیک و مدرن | ~۶ دقیقه |
| اسم و قدرت نمایش سمبلیک | داستان آفرینش در قرآن | ۳ | فساد و خونریزی در میان حیوانات و گیاهان، روش فهم واژگان قرآن، و نسبت زبان و معیشت | ~۲۲ دقیقه |
| اهمیت مقولهی زبان از منظر قرآن | مقدمهای بر فهم قرآن | ۱ | به هنگام بودن نزول قرآن و تبیین مسئلهی خاتمیت | ~۶ دقیقه |
| به هنگام بودن نزول قرآن و تبیین مسئلهی خاتمیت | مقدمهای بر فهم قرآن | ۱ | به هنگام بودن نزول قرآن و تبیین مسئلهی خاتمیت | ~۴ دقیقه |
| تفاوت منظرهای فرهنگی و تأثیر آن بر فهم قرآن | مقدمهای بر فهم قرآن | ۱ | به هنگام بودن نزول قرآن و تبیین مسئلهی خاتمیت | ~۱۵ دقیقه |
| نظرات فایرابند دربارهی علم | مقدمهای بر فهم قرآن | ۳ | قرآن و دانش (science) | ~۳ دقیقه |
| اعتباربخشی به علم بهواسطهی نتایج آن | مقدمهای بر فهم قرآن | ۳ | قرآن و دانش (science) | ~۳ دقیقه |
| هنر مردانه | مقدمهای بر فهم قرآن | ۱۵ | فمنیسم و ایجاد پیشفرضهای ناصواب | ~۶ دقیقه |
| حکمت | مقدمهای بر فهم قرآن | ۱۹ | روش فهميدن معني واژه | ~۱۴ دقیقه |
| مقدمه ای بر بحث های هنری | مقدمهای بر فهم قرآن | ۲۳ | هنر کلاسیک و مدرن، ریتم در قرآن | ~۵ دقیقه |
| یادآوری روش تحلیل فیلم | روانکاوی و فرهنگ | ۷۰ | ادامهٔ سگهای انباری — ژانر | ~۳ دقیقه |
| کار منتقد و مسئله ارزشگذاری | روانکاوی و فرهنگ | ۸۱ | چهارشنبهسوری (فرهادی) | ~۳ دقیقه |
| اهمیت نیچه | روانکاوی و فرهنگ | ۸۶ | تحلیلِ روانکاوانهٔ متنِ فلسفی — نیچه | ~۲ دقیقه |
| آنک انسان، دیونیزوس و خودخوانی نیچه | روانکاوی و فرهنگ | ۸۸ | نیچه — مقدمهٔ زایشِ تراژدی | ~۳ دقیقه |
| جن | روانکاوی و فرهنگ | ۹۱ | زایش تراژدی: نیچه، رنج و هنر دیونیزوسی | ~۵ دقیقه |
| از روانکاوی به نظریهٔ ادبی | روانکاوی و فرهنگ | ۹۴ | نیچه — نفرت از زنانگی | ~۶ دقیقه |
| بررسی مفهوم معجزه و نسبت آن با زنانگی | فلسفه متن مقدس | ۴ | پرسشهای پژوهشی فلسفه دین و متون مقدس | ~۷ دقیقه |
| پلورالیسم دینی و خاتمیت | فلسفه متن مقدس | ۱۴ | پلورالیسم دینی، خاتمیت و معجزه حاضر قرآن | ~۳ دقیقه |
| روش تاریخی و مسئله سندیت / روش تاریخی و مسئله سندیت (۲) | مسیحیت | ۱۴ | خلافت انسان و نسبت مسیح با مخلوقات | ~۳ دقیقه |
| شیوع بیدینی در دنیای مدرن و فقدان پایه علمی آن | دفاع عقلانی از دین | ۶ | قوانین علمی و نسبت آن با خداوند | ~۱۰ دقیقه |
| ارتباط با هستی محض و برهان وجود واجبالوجود | دفاع عقلانی از دین | ۱۰ | مراد از عرفان و دین چیست؟ | ~۳ دقیقه |
| تعارض خارج از متن، شبهه حاصل از انتظار خواننده | دفاع عقلانی از دین | ۱۸ | انواع شبهات دینی و نحوه پاسخگویی به آنها | ~۳ دقیقه |
| ایراد نسبت دادن تفکر به قلب | دفاع عقلانی از دین | ۳۵ | پاسخ ایراد مطرح شده به آیه «يَخْرُجُ مِنْ بَيْنِ الصُّلْبِ وَالتَّرَائِبِ» | ~۵ دقیقه |
| مرور جلسه گذشته | دفاع عقلانی از دین | ۵۲ | احکام ادامه انتقادها به پارادایم فقهی کنونی با تأکید بر ضرورت اکتشاف | ~۶ دقیقه |
| نقد تصور پارادایم فقهی موجود از شریعت | دفاع عقلانی از دین | ۵۲ | احکام ادامه انتقادها به پارادایم فقهی کنونی با تأکید بر ضرورت اکتشاف | ~۶ دقیقه |
| دیدگاه کلی در مورد شریعت | دفاع عقلانی از دین | ۶۹ | احکام ادامه مبحث احکام خانواده | ~۵ دقیقه |
| دیدگاه کلی در مورد شریعت؛ پیشنیاز ضروری قبل از بیان احکام شریعت | دفاع عقلانی از دین | ۶۹ | احکام ادامه مبحث احکام خانواده | ~۱۲ دقیقه |
| ضرورت وجود خانواده | دفاع عقلانی از دین | ۶۹ | احکام ادامه مبحث احکام خانواده | ~۴ دقیقه |
| اصلاً ساینس یعنی چه؟ | جدایی علم از دین | ۹ | اصلاً ساینس یعنی چه؟ و تحولات نظری و سخت افزار معیشت | ~۱۲ دقیقه |
| باروت و مبانی دموکراسی | جدایی علم از دین | ۹ | اصلاً ساینس یعنی چه؟ و تحولات نظری و سخت افزار معیشت | ~۵۳ دقیقه |
| ظهور نوابغ | جدایی علم از دین | ۱۲ | فلسفه و علم در دوران مدرن | ~۶ دقیقه |
| بنیاسرائیل، قوم برگزیده و رابطه آنان با سایر ملل | یهودیت | ۲ | بیماری قلب، نفاق و تحریف شریعت | ~۶ دقیقه |
| پرسش و پاسخ | انفال | ۱ | ابتدای سوره، مقدمه سورههای قرآن | ~۶ دقیقه |
| روش و مبانی تفسیر پیش رو | بقره + نساء | ۱ | پیش درآمدی بر مباحث سوره نساء شبهات و نحوه برخورد با آنها | ~۱۶ دقیقه |
| تکبر به عنوان یک مانع اساسی شناختی | فرقان | ۲ | معنی واژه فرقان حق و باطل در کنار هم | ~۲ دقیقه |
| فرح | غافر | ۲ | واقعه کربلا در تاریخ مسلمانان مجادله در آیات الهی (مصداق تاریخی آن | ~۳ دقیقه |
| نقد رویکرد احساسی به فقرزدایی و لزوم تعادل میان رشد فردی و مسئولیت اجتماعی | تفسیر سوره حج | ۷ | هزینهٔ حج، اولویت عبادت و نقد پرسشهای صرفاً اقتصادی | ~۶ دقیقه |
| ریب در اعجاز اعجاز بیانی و فصاحت و بلاغت اعجاز تشریعی و معارفی اعجاز علمی و اخبار غیبی مصونیت قرآن از تحریف و وجوه مختلف آن، شهود واقعیت و نقد برهانهای فلسفی | تفسیر سوره حج | ۲۴ | زبان، اثبات، فرمالیسم و امکان سخن گفتن از دین | ~۸ دقیقه |
| بازگشت به آغاز سوره و سه گروه مردم | تفسیر سوره حج | ۲۶ | پرسشها، ادامهٔ آیات و نقد معبودهای باطل | ~۹ دقیقه |
| بیان محتوای سوره هود - جمعبندی و چشمانداز: از مردسالاری به پسامردسالاری | تفسیر سوره هود | ۲ | دنیا محل آزمایش | ~۷ دقیقه |
| خضر و موسی | تفسیر سوره کهف | ۶ | ورود به جزئیات بیشتر در مورد داستانها و ارتباط آنها با متنهای | ~۳۵ دقیقه |
| نقش سوره نور و بحث قذف به عنوان معیار سنجش احکام و روایات | تفسیر سوره نور | ۱۵ | فقه، شریعت و ضرورت بازنگری در احکام | ~۱۰ دقیقه |
| قطعهبندی سوره | تفسیر سوره صاد | ۶ | آغاز سوره – پرده اول | ~۷ دقیقه |
| ذکر | تفسیر سوره طه | ۷ | نگاه کلی به سوره و سکانس های اصلی | ~۴ دقیقه |
| خطبه حضرت یوسف در زندان | تفسیر سوره یوسف | ۱۲ | تکنیکهای ادبی در نگاه پیامبر، مردسالاری، یوسف در زندان | ~۱۲ دقیقه |
| تعریف مردسالاری و نسبت آن با سرمایهسالاری | علوم داده و ملاحظات فلسفی | ۰ | علوم داده- ملاحظات فلسفی | ~۲ دقیقه |
عقل۱۹ گفتار
| تیتر بخش | سری | جلسه | تیتر جلسه | زمان |
|---|---|---|---|---|
| علم فرشتگان به فساد و خونریزی انسان | داستان آفرینش در قرآن | ۲ | مردسالاری در قرآن، خلیفه بودن انسان و پرسش فرشتگان | ~۱۳ دقیقه |
| جمعبندی دربارهی محتوای جلسات | دفاع عقلانی از دین | ۱ | منظور و هدف از جلسات دفاع عقلانی از دین چیست؟ | ~۴ دقیقه |
| طرح بحث جدایی علم از دین و تعارض ذاتی و عرضی | دفاع عقلانی از دین | ۶ | قوانین علمی و نسبت آن با خداوند | ~۶ دقیقه |
| محدودهی دفاع عقلانی | دفاع عقلانی از دین | ۱۰ | مراد از عرفان و دین چیست؟ | ~۵ دقیقه |
| آیا ذوالقرنین اسکندر است؟ | دفاع عقلانی از دین | ۴۰ | مرور مطالب قبلی و بخشبندی موضوعات جلسه | ~۱۹ دقیقه |
| پارادایم فعلی فقه | دفاع عقلانی از دین | ۴۹ | احکام خطرات و علت نیاز به وجود شریعت | ~۳ دقیقه |
| بیان احکام در پارادایم فعلی فقه به فرم گزارههای شرطی | دفاع عقلانی از دین | ۴۹ | احکام خطرات و علت نیاز به وجود شریعت | ~۶ دقیقه |
| بیان ارزش شریعت | دفاع عقلانی از دین | ۵۱ | احکام ارزش شریعت بدعت احکام بدون ادلّه و روایات مشخص در فقه | ~۵ دقیقه |
| نسخ | دفاع عقلانی از دین | ۶۶ | احکام جهاد هابیل و قابیل سلیمان و ملکه سبا نسخ سوره توبه | ~۶ دقیقه |
| نسخ (۳) / نسخ (۴) | دفاع عقلانی از دین | ۶۶ | احکام جهاد هابیل و قابیل سلیمان و ملکه سبا نسخ سوره توبه | ~۵ دقیقه |
| جداکردن ظاهر از باطن و صورت از محتوا | دفاع عقلانی از دین | ۷۱ | نگاهی به مناظرهی دکتر سروش و آقای علیدوست | ~۳ دقیقه |
| دو نقطهٔ حساس در نظریهٔ «شهید جاوید» | تفسیر سوره حج | ۱۲ | عاشورا، تجربهٔ دینی و نسبت حج با شهادت | ~۲ دقیقه |
| جامعهٔ دینی، سیاست و حساسیتهای زمانه | تفسیر سوره حج | ۱۲ | عاشورا، تجربهٔ دینی و نسبت حج با شهادت | ~۴ دقیقه |
| بازگشت به بحث قیامت در سورهٔ حج | تفسیر سوره حج | ۲۲ | ظهور نزدیک، فرهنگ عامهٔ دینی و نسبت دنیا با آخرت | ~۱۲ دقیقه |
| تربیت موسی در قصر توسط دشمنان خود | تفسیر سوره قصص | ۱ | ساختار کلی سوره و مشابهت داستان سوره با داستان سوره یوسف (ع) | ~۴ دقیقه |
| داستان موسی | شعراء | ۱ | کلمه شعراء، داستان اول (داستان موسی و فرعون) | ~۷ دقیقه |
| کلام دوگانه پیامبر در انتقال وحی و بیان قرآن و زندگی روزمره | تفسیر سوره یونس | ۳ | آرامش ناشی از والد و زندگی جمعی دوگانگی سرنوشت آدمها | ~۸ دقیقه |
| عتاب به پیامبر برای دلسوزی برای مردمش و حرص به هدایت قومش | تفسیر سوره یونس | ۵ | عتاب به پیامبر برای دلسوزی برای مردمش و حرص به هدایت قومش | ~۴ دقیقه |
| برده داری و زدن زنها در قرآن | تفسیر سوره یوسف | ۱۳ | مردسالاری برده داری و آیه نشوز ادامه سورهی یوسف (تکرار رویای پادشاه | ~۷ دقیقه |
مفاهیم عرفانی و وجودی۴۷ گفتار
عرفان۳۰ گفتار
| تیتر بخش | سری | جلسه | تیتر جلسه | زمان |
|---|---|---|---|---|
| سوالات از متن داستان | داستان آفرینش در قرآن | ۱ | آیه کتاب کریم و آشناییزدایی در داستان | ~۷ دقیقه |
| زندگی در عالم معنا | داستان آفرینش در قرآن | ۱۰ | زندگی در عالم معنا و هبوط به جسم | ~۱۱ دقیقه |
| نگاه علم به دنیا به عنوان یک ماشین | داستان آفرینش در قرآن | ۱۰ | زندگی در عالم معنا و هبوط به جسم | ~۹ دقیقه |
| تقابل تعلیمات عمومی باتجربههای معنوی | مقدمهای بر فهم قرآن | ۴ | تعیینکنندگی جامعهی علمی از نظر فایرابند | ~۵ دقیقه |
| اسامی و تاریخ و جغرافیا در قرآن | مقدمهای بر فهم قرآن | ۲۵ | فصاحت و بلاغت قرآن – داستان موسی و خضر | ~۹ دقیقه |
| مقدمهای بر سوره یوسف | مقدمهای بر فهم قرآن | ۲۶ | تصویری بودن متن در قرآن – مقدمهای بر داستان یوسف | ~۲۴ دقیقه |
| تصویر دین در فیلم هامون | روانکاوی و فرهنگ | ۶۱ | تحلیلِ هامون — ۱ | ~۵ دقیقه |
| دوربین مهرجویی و دوربین مستندسازها | روانکاوی و فرهنگ | ۶۱ | تحلیلِ هامون — ۱ | — |
| خلقت زمین قبل از ستارهها | دفاع عقلانی از دین | ۳۱ | شروع بررسی scientific errorهای گرفته شده به قرآن | ~۱۲ دقیقه |
| زاد و توشه حج | تفسیر سوره حج | ۴ | نیت، آمادگی، احرام، توبه و لبیک | ~۳ دقیقه |
| تکرار مبانی دینی: زمین، هدایت و جامعه | تفسیر سوره حج | ۱۴ | اجازهٔ قتال، حدود قدرت و مسئلهٔ مرگ در شریعت | ~۳ دقیقه |
| مدرنیسم، پستمدرنیسم و لیبرالدموکراسی - بخش ۱ | تفسیر سوره حج | ۱۵ | تصویر انسان معاصر، کتاب، سنت و وضعیت جهان جدید | ~۳ دقیقه |
| يُؤْتِ كُلَّ ذِي فَضْلٍ فَضْلَهُ | تفسیر سوره هود | ۱ | رابطه بین توحید و خودشکوفایی | ~۶ دقیقه |
| نام سوره و ارتباط آن با کل سوره - تعریف مردسالاری و نسبت آن با سرمایهسالاری | تفسیر سوره کهف | ۱ | شمای کلی سوره کهف | ~۴ دقیقه |
| واقعی یا تمثیلی بودن داستان ها | تفسیر سوره کهف | ۱ | شمای کلی سوره کهف | ~۷ دقیقه |
| ارتباط بین متن های میانی | تفسیر سوره کهف | ۱ | شمای کلی سوره کهف | ~۸ دقیقه |
| تفاوت خضر با ذوالقرنین | تفسیر سوره کهف | ۲ | مراتب مختلف کهف در داستان های سوره | ~۷ دقیقه |
| موضوع آخرت در متن ها و داستان ها - بخش ۱ | تفسیر سوره کهف | ۲ | مراتب مختلف کهف در داستان های سوره | ~۴ دقیقه |
| چکیده داستان | تفسیر سوره کهف | ۴ | بررسی جزئیات داستان اصحاب کهف | ~۷ دقیقه |
| سه پرده نمایش خضر و موسی | تفسیر سوره کهف | ۵ | وجود دو گروه در داستان اصحاب کهف و سه پرده نمایش داستان | ~۳ دقیقه |
| اهمیت پرسشگری و پاسخ به سوالات دینی | تفسیر سوره مریم | ۵ | پاکی و نیکوکاری یحیی | ~۵ دقیقه |
| معنی دار بودن عالم | تفسیر سوره مریم | ۵ | پاکی و نیکوکاری یحیی | ~۶ دقیقه |
| مسیح، معصومیت و ولایت مطلقه | تفسیر سوره مریم | ۱۶ | اخلاص موسی و ندای طور | ~۵ دقیقه |
| تناظر مسیح و قرآن | تفسیر سوره مریم | ۱۷ | موهبت هارون برای یاری موسی | ~۳ دقیقه |
| خلافت الهی و ولایت پیامبران | تفسیر سوره مریم | ۱۸ | وفای اسماعیل و سفارش خانواده | ~۱۰ دقیقه |
| وراثت نبوت در نسل ابراهیم (۲) / وراثت نبوت در نسل ابراهیم (۳) | تفسیر سوره مریم | ۱۹ | ادریس و سجده پیامبران رحمن | ~۵ دقیقه |
| الله، رحمان و نامهای الهی | تفسیر سوره مریم | ۲۴ | انکار رستاخیز و یادآوری آفرینش | ~۶ دقیقه |
| ارتباط منطقالطیر (زبان پرندگان) و فهم زبان مورچه توسط سلیمان | تفسیر سوره نمل | ۲ | قدرت و شگفتی های حکومت سلیمان، علت نام گذاری سوره | ~۸ دقیقه |
| مرور دوباره صحنه قتل (۲) / مرور دوباره صحنه قتل (۳) | تفسیر سوره قصص | ۳ | مراحل رشد موسی، معجزات، ابلاغ رسالت به فرعون | ~۷ دقیقه |
| دورنمای بحث / عنوان دقیق بحث | سرمایهسالاری (کاپیتالیسم) | ۱ | گرایشات عجیب به مارکسیسم، نقد ایدئولوژی کاپیتالیسم، و دوران مبادله کالا | ~۷ دقیقه |
حیات۱۷ گفتار
| تیتر بخش | سری | جلسه | تیتر جلسه | زمان |
|---|---|---|---|---|
| مردسالاری در قرآن | داستان آفرینش در قرآن | ۲ | مردسالاری در قرآن، خلیفه بودن انسان و پرسش فرشتگان | ~۳ دقیقه |
| واژه غریزه جنسی | داستان آفرینش در قرآن | ۹ | غریزه جنسی، سوآت و آشکار شدن جسم | ~۱۴ دقیقه |
| غریزه جنسی و پورنوگرافی | داستان آفرینش در قرآن | ۱۰ | زندگی در عالم معنا و هبوط به جسم | ~۴ دقیقه |
| نگاه علمی در برابر نگاه عرفی در روانشناسی و رویکرد فیزیکالیستی | روانکاوی و فرهنگ | ۳ | سازوکار نهاد، خود و فراخود در نظریه فروید | ~۵ دقیقه |
| سلف و مسئلهٔ مرکز روان | روانکاوی و فرهنگ | ۳۱ | یونگ — کهنالگوی خود (Self) | ~۳ دقیقه |
| جن در اعجاز اعجاز بیانی و فصاحت و بلاغت اعجاز تشریعی و معارفی اعجاز علمی و اخبار غیبی مصونیت قرآن از تحریف و وجوه مختلف آن (۹) / جن در اعجاز اعجاز بیانی و فصاحت و بلاغت اعجاز تشریعی و معارفی اعجاز علمی و اخبار غیبی مصونیت قرآن از تحریف و وجوه مختلف آن (۱۰) | دفاع عقلانی از دین | ۳۳ | ایراد علمی به قرآن (مسئله جن) | ~۱۲ دقیقه |
| تعریف فلسفی معجزه و تمایز آن از کرامت و سحر به عنوان معجزه پیامبر | تفسیر سوره انبیا | ۲ | يادآوری جلسه گذشته و لعب و لهو | ~۸ دقیقه |
| خطابهایی به آدم | اعراف | ۱ | سوره های قبل از سوره اعراف | ~۳ دقیقه |
| نحوه برخورد با دنیا، ایمان و انفاق - تعریف مردسالاری و نسبت آن با سرمایهسالاری | حدید | ۲ | محتوای کلی سوره، نحوه برخورد و زندگی در دنیا | ~۸ دقیقه |
| مکان حج | تفسیر سوره حج | ۳ | کلیات حج، زیارت، مکان مقدس و هدفهای آیین | ~۴ دقیقه |
| جمعبندی و پرسش دربارهٔ تناسخ | تفسیر سوره حج | ۲۲ | ظهور نزدیک، فرهنگ عامهٔ دینی و نسبت دنیا با آخرت | ~۳ دقیقه |
| مرز سخن علمی دربارهٔ معاد | تفسیر سوره حج | ۲۶ | پرسشها، ادامهٔ آیات و نقد معبودهای باطل | ~۱۶ دقیقه |
| مرور پیوند آغاز سوره با حج و جهاد | تفسیر سوره حج | ۲۷ | پیوند آغاز سوره با جهاد و منطق بستهٔ احکام | ~۵ دقیقه |
| مقابله به مثل، حد خشونت و افق عفو، آیات اسمای الهی: شناخت خدا از راه ن | تفسیر سوره حج | ۲۸ | جمعبندی پایانی، نصرت، فتنه، توحید و اعتصام | ~۳ دقیقه |
| «مرد» مفهوم فرزندش را میسازد و «زن» خود کودک را | تفسیر سوره مریم | ۱۲ | اختلاف در عیسی و روز حسرت | ~۵ دقیقه |
| آرامش ناشی از والد و زندگی جمعی | تفسیر سوره یونس | ۳ | آرامش ناشی از والد و زندگی جمعی دوگانگی سرنوشت آدمها | ~۲ دقیقه |
| رابطهی سرمایه سالاری و آزادی / توهم آزادی | سرمایهسالاری (کاپیتالیسم) | ۲ | دفاعیات سرمایهسالاری، خردباوری و افسونزدایی، و هژمونی فرهنگی در کار زنان | ~۷ دقیقه |
ادیان و مذاهب۳۸ گفتار
کلیسا۱۸ گفتار
| تیتر بخش | سری | جلسه | تیتر جلسه | زمان |
|---|---|---|---|---|
| همجنسگرایی، زیستشناسی و مسئلهٔ درمان | روانکاوی و فرهنگ | ۳۳ | کنار هم گذاشتنِ یونگ و فروید (۲) | ~۹ دقیقه |
| ایران، آمریکا و صورتبندی دشمن | روانکاوی و فرهنگ | ۵۵ | دیدگاههای سیاسی‑اجتماعیِ یونگ | — |
| مرگ خدا و بازگشت خدایان سیاسی | روانکاوی و فرهنگ | ۵۵ | دیدگاههای سیاسی‑اجتماعیِ یونگ | ~۸ دقیقه |
| تحلیل یونگی داستان | روانکاوی و فرهنگ | ۷۶ | تحلیلِ داستانِ نامهٔ گمشده | ~۳ دقیقه |
| اشکالات عقیدتی | مسیحیت | ۱ | روایت ضد مسیحی و اشکالات عقیدتی مسیحیت | ~۶ دقیقه |
| روش تاریخی و مسئله سندیت | مسیحیت | ۱۳ | کتاب مقدس، روایتها و آغاز بحث سندیت | ~۷ دقیقه |
| روش تاریخی و مسئله سندیت | مسیحیت | ۱۴ | خلافت انسان و نسبت مسیح با مخلوقات | ~۵ دقیقه |
| روش تاریخی و مسئله سندیت | مسیحیت | ۱۷ | کتاب مقدس، سندیت و نقد تاریخی مسیحیت | ~۷ دقیقه |
| شیوع عدم دینداری در دنیای مدرن بدون هیچ پایهی علمی | دفاع عقلانی از دین | ۶ | قوانین علمی و نسبت آن با خداوند | ~۱۴ دقیقه |
| نسبت توحید افعالی با دعا و قانون علیت | دفاع عقلانی از دین | ۹ | تبعات عملی التزام به خدای فلسفی (توحید) | ~۳ دقیقه |
| جریانهای غالب در جوامع | دفاع عقلانی از دین | ۱۸ | انواع شبهات دینی و نحوه پاسخگویی به آنها | ~۸ دقیقه |
| بررسی علمی پدیده جن، تسخیر و ارتباط با علوم مدرن | دفاع عقلانی از دین | ۳۳ | ایراد علمی به قرآن (مسئله جن) | ~۳۷ دقیقه |
| بررسی علمی پدیده جن، تسخیر و ارتباط با علوم مدرن (۲) / بررسی علمی پدیده جن، تسخیر و ارتباط با علوم مدرن (۳) | دفاع عقلانی از دین | ۳۳ | ایراد علمی به قرآن (مسئله جن) | ~۱۳ دقیقه |
| مثالی از قانون همجنسگرایی | دفاع عقلانی از دین | ۴۷ | احکام اجتهاد و جهد، عقل و وحی | ~۷ دقیقه |
| مفهوم تسبیح و نماز (۲) | دفاع عقلانی از دین | ۵۹ | احکام ادامه بحث نماز، گذشته انسان و توبه | ~۴ دقیقه |
| تعارض علم و دین | تفسیر سوره مریم | ۲ | محور رحمانیت و صلوة در مریم | ~۷ دقیقه |
| وحی، تجربهٔ پیامبر و متن قرآن | تفسیر سوره مریم | ۲۳ | نزول فرشتگان و شکیبایی در عبادت | ~۱۸ دقیقه |
| فقه اهل سنت | تفسیر سوره نور | ۱۴ | حصن و محصنات حکم رجم موارد اختلاف احکام در قرآن و فقه | ~۵ دقیقه |
عرفان اسلامی۸ گفتار
| تیتر بخش | سری | جلسه | تیتر جلسه | زمان |
|---|---|---|---|---|
| توجه به سیگنالهای درونی و درک لذتهای سطح بالا | داستان آفرینش در قرآن | ۱۱ | کلمه، درخت و واسطه تکوین و تشریع | ~۵ دقیقه |
| زندگی درونی | داستان آفرینش در قرآن | ۱۲ | سوآت، معاد جسمانی و زندگی درونی | ~۶ دقیقه |
| شبهه غلط در قرآن | مقدمهای بر فهم قرآن | ۲۱ | گرامر در قرآن و مثالهایی از شکسته شده آن در قرآن هنر | ~۷ دقیقه |
| عرفان شرقی، یونگ و راز گل زرین | روانکاوی و فرهنگ | ۵۸ | یونگ و عرفان/دین — پیوند با قرآن | ~۶ دقیقه |
| نظریه رقیب هفت آسمان: هفت لایۀ جو | دفاع عقلانی از دین | ۴۲ | هفت آسمان و ادامه بحث خطاهای تاریخی به قرآن | ~۱۱ دقیقه |
| مشارکت مخاطب در ساخت معنا | تفسیر سوره هود | ۷ | تقلید و بهرهی پرستش تقلیدی | ~۵ دقیقه |
| شاخههای باقیماندهٔ داستان ابراهیم | تفسیر سوره مریم | ۲۰ | ضایع کردن صلوة و پیروی شهوات | ~۱۰ دقیقه |
| تحلیل پایان داستان، عدم موفقیت برادران و تأویل رؤیای یوسف | تفسیر سوره یوسف | ۱۵ | صبر و امید درونمایه اصلی داستان، تأویل رؤیای یوسف | ~۱۲ دقیقه |
سنی۷ گفتار
| تیتر بخش | سری | جلسه | تیتر جلسه | زمان |
|---|---|---|---|---|
| مقدمه: جای خالی مسائل اخلاقی بین اصول و فروع دین | دفاع عقلانی از دین | ۶۲ | احکام فقدان نگاه اخلاقی در تبیین شریعت مناسک جمعی نماز جمعه صیام | ~۴ دقیقه |
| جایگاه والدین در روان فرزند؛ تظاهر اسماء الهی جلال و جمال (۲) / جایگاه والدین در روان فرزند؛ تظاهر اسماء... | دفاع عقلانی از دین | ۶۹ | احکام ادامه مبحث احکام خانواده | ~۱۲ دقیقه |
| فصل آخر سوره، عاقبت مجادله | غافر | ۲ | واقعه کربلا در تاریخ مسلمانان مجادله در آیات الهی (مصداق تاریخی آن | ~۶ دقیقه |
| پرسش دربارهٔ کشتهشدن در مکه و حرمت حرم | تفسیر سوره حج | ۱۲ | عاشورا، تجربهٔ دینی و نسبت حج با شهادت | ~۲ دقیقه |
| آداب خواندن قرآن و نسبت احترام با فهم | تفسیر سوره مریم | ۱۸ | وفای اسماعیل و سفارش خانواده | ~۹ دقیقه |
| خلق و امر | تفسیر سوره نحل | ۱ | دادن نعمت از روی لطف و رحمت | ~۱۱ دقیقه |
| تحلیل پدیده داعش، نسبت آن با اسلام و جریانهای تکفیری | رعد | ۲ | حق بودن محتوای قرآن، تمثیل، عِلْمُ الْكِتَابِ | ~۴۰ دقیقه |
تشیع۵ گفتار
| تیتر بخش | سری | جلسه | تیتر جلسه | زمان |
|---|---|---|---|---|
| مرور جلسه گذشته: مسئله حکومت دینی | دفاع عقلانی از دین | ۵۵ | احکام حکومت دینی فقها | ~۶ دقیقه |
| رفتار ایرانیها در حرم | تفسیر سوره حج | ۱۹ | اختلاف شیعه و سنی، زیارت، توحید و خطر شرک | ~۳ دقیقه |
| وعدهٔ پیروزی و مقیاس زمان الهی - بخش ۳ | تفسیر سوره حج | ۲۷ | پیوند آغاز سوره با جهاد و منطق بستهٔ احکام | ~۷ دقیقه |
| شبهه در عدالت الهی و وضع دنیوی خوب کسانی که اهل حق نیستند | روم | ۰ | حکومت خداوند و آیات او در تار و پود دنیا | ~۵ دقیقه |
| مرور سه صحنه اصلی داستان حضرت موسی(ع) - بخش | تفسیر سوره طه | ۳ | سه صحنه صحنه یادآوری تولد | ~۱۱ دقیقه |
متفکران دینی و مفسران۲۸ گفتار
علامه محمدحسین طباطبایی۲۰ گفتار
| تیتر بخش | سری | جلسه | تیتر جلسه | زمان |
|---|---|---|---|---|
| شبهه های مردسالارانه | داستان آفرینش در قرآن | ۴ | تمثیلی بودن داستان آفرینش، شبهههای مردسالارانه، و نسبت زبان با مسئله شر | ~۴ دقیقه |
| تفاوت تبعیت از سنت و الگوپذیری | مقدمهای بر فهم قرآن | ۵ | ارتباط شرک و سنت، کودک والد، بالغ | ~۳ دقیقه |
| مقابله با رهزنيهاي والد و سنت | مقدمهای بر فهم قرآن | ۷ | نشانههای افراد پيرو والد و نشانههای افراد پيرو بالغ | ~۳ دقیقه |
| مفهوم آیه، نشانه و هلاکت متعاقب آن | معجزه چیست؟ | ۲ | روش بررسی مفهوم آیه در قرآن | ~۹ دقیقه |
| دلیل ضرورت این نوع جلسات | دفاع عقلانی از دین | ۱ | منظور و هدف از جلسات دفاع عقلانی از دین چیست؟ | ~۴ دقیقه |
| دفاعیات فرد ملحد | دفاع عقلانی از دین | ۴۰ | مرور مطالب قبلی و بخشبندی موضوعات جلسه | ~۹ دقیقه |
| اجماع | دفاع عقلانی از دین | ۵۱ | احکام ارزش شریعت بدعت احکام بدون ادلّه و روایات مشخص در فقه | ~۹ دقیقه |
| بررسی مسئله جمع بین دو نماز، اعتبارسنجی روایات و کتب روایی | دفاع عقلانی از دین | ۵۷ | احکام اصطلاحات فقهی | ~۷ دقیقه |
| مفهوم آیات میانی فصل اول سوره | تفسیر سوره انبیا | ۳ | مفهوم نزدیک بودن حساب استهزاء مشرکین یا درک عذاب إِنَّا کُنَّا ظَالِمِینَ | ~۶ دقیقه |
| خروج آرام از آن فضای هولناک در قرائت سوره | اعراف | ۲ | دو نگاه به داستان آفرینش | ~۶ دقیقه |
| ملک سماوات و ارض | حدید | ۱ | قطعه دوم: بحث اصلی سوره، ایمان و انفاق | ~۴ دقیقه |
| آغاز بخش دوم: آیات سورهٔ حج و استدلال بر بعث | تفسیر سوره حج | ۲۰ | ساعت، مرگ، قیامت و تمثیل جنین | ~۷ دقیقه |
| تطابق داستانها با متنهای میانی | تفسیر سوره کهف | ۷ | تطابق داستانها با متنهای میانی (رشد-ولایت-معاد) | ~۵ دقیقه |
| نحوه برخورد با پدر و مادر | تفسیر سوره مریم | ۱۰ | سخن گفتن عیسی در گهواره | ~۶ دقیقه |
| حکم رجم | تفسیر سوره نور | ۱۴ | حصن و محصنات حکم رجم موارد اختلاف احکام در قرآن و فقه | ~۶ دقیقه |
| مثالهایی از نقض فقه، نسبت نسبت شریعت و اخلاق و نقد خشونت در احکام فقهی با فقه و نقد تلقی رایج از نسبت شریعت و اخلاق و نقد خشونت در احکام فقهی و ضرورت بازنگری در نقد رویکرد فقهی موجود و لزوم تحول در آن قرآنی با سنت | تفسیر سوره نور | ۱۴ | حصن و محصنات حکم رجم موارد اختلاف احکام در قرآن و فقه | ~۳ دقیقه |
| نقد حدیثگرایی و تبیین رویکرد مقدمه و مرور مباحث جلسات گذشتهمحوری در فهم دین | رعد | ۲ | حق بودن محتوای قرآن، تمثیل، عِلْمُ الْكِتَابِ | ~۳۷ دقیقه |
| توضیح تمثیل | رعد | ۲ | حق بودن محتوای قرآن، تمثیل، عِلْمُ الْكِتَابِ | ~۵۷ دقیقه |
| مفهوم آیه، نشانه و هلاکت متعاقب آن | یس | ۲ | روش بررسی مفهوم آیه در قرآن | ~۹ دقیقه |
| اتمام حجت پیامبران توسط معجزه و عذاب قطعی کسانیکه ایمان و رابطه آن با عمل صالح نمیآورند: قرآن معجزه پیامبر است! | تفسیر سوره یونس | ۵ | عتاب به پیامبر برای دلسوزی برای مردمش و حرص به هدایت قومش | ~۱۴ دقیقه |
محییالدین ابنعربی۸ گفتار
| تیتر بخش | سری | جلسه | تیتر جلسه | زمان |
|---|---|---|---|---|
| برخی دشواریهای فهم معنای واژگان قرآن | مقدمهای بر فهم قرآن | ۱۲ | دشواریهای فهم معنای واژگان با تمرکز بر رمان تهوع سارتر | ~۳ دقیقه |
| مقاومتهایی که در برابر این بحث وجود دارد | دفاع عقلانی از دین | ۵ | یک مدل منطقی برای توجیه وجود جهان | ~۱۰ دقیقه |
| ذوالقرنین | دفاع عقلانی از دین | ۳۹ | ایراد علمی به فرشته و جن | ~۴۲ دقیقه |
| تمثیل سوم: داستان مباهله و اثبات حقانیت پیامبر(ص) - نقش روانکاوی در تحلیل و نقد مردسالاری | تفسیر سوره آلعمران - آل عمران | ۳ | شیوه بحث با اهل کتاب | ~۵ دقیقه |
| نقد نظری رفتار دینی ایرانیها و تحلیل مفاهیم شرک و توحید | تفسیر سوره حج | ۱۹ | اختلاف شیعه و سنی، زیارت، توحید و خطر شرک | ~۱۳ دقیقه |
| قول و شیطان | اسراء | ۰ | اسراء: قرآن، هدایت اقوم | ~۱۲ دقیقه |
| دوگانگی اسماء الهی و مقایسه حضرت یوسف و حضرت موسی | تفسیر سوره قصص | ۳ | مراحل رشد موسی، معجزات، ابلاغ رسالت به فرعون | ~۳ دقیقه |
| نتیجهگیری | تفسیر سوره صاد | ۳ | داستان حضرت سلیمان | ~۱۳ دقیقه |
مفاهیم روانکاوی و نمادشناسی۲۵ گفتار
اسطوره۱۵ گفتار
| تیتر بخش | سری | جلسه | تیتر جلسه | زمان |
|---|---|---|---|---|
| تفاوت نوع مواجههی یونگ و نیچه با مدرنیزم | مقدمهای بر فهم قرآن | ۴ | تعیینکنندگی جامعهی علمی از نظر فایرابند | ~۳ دقیقه |
| چرا در قرآن اسم خضر نیامده است؟ | مقدمهای بر فهم قرآن | ۲۶ | تصویری بودن متن در قرآن – مقدمهای بر داستان یوسف | ~۱۰ دقیقه |
| پی بردن به مکانیسمهای روان از روی بررسی اختلالهای حاصل | روانکاوی و فرهنگ | ۱ | مبانی فروید و نسبت روانکاوی با فرهنگ | ~۲ دقیقه |
| دفاع از علمی بودن روانکاوی | روانکاوی و فرهنگ | ۶ | دین، علم و نقدهای اصلی به فروید | ~۷ دقیقه |
| نمادهای حیوانات و گیاهانی مشترک | روانکاوی و فرهنگ | ۱۹ | یونگ — درآمد | ~۹ دقیقه |
| کشف ناخودآگاه جمعی و آرکتایپها با بررسی رویاها و اسطورهها | روانکاوی و فرهنگ | ۲۴ | یونگ — رؤیا (۲) | ~۳ دقیقه |
| ادامهٔ بازگشت به مسئلهٔ تعبیر رویا | روانکاوی و فرهنگ | ۲۵ | یونگ — رؤیا (۳) | ~۵ دقیقه |
| جلسهٔ ۳۱: فردانیت، سلف و نسبت یونگ با دین | روانکاوی و فرهنگ | ۳۱ | یونگ — کهنالگوی خود (Self) | ~۳ دقیقه |
| مقایسه با داستان اسطورهای | روانکاوی و فرهنگ | ۵۹ | تمهای اساطیری انجمنِ شاعرانِ مرده | ~۳ دقیقه |
| جلسهٔ هفتاد و یکم: «پالپ فیکشن»، نقد روانکاوانه و اسطورهٔ آمریکایی | روانکاوی و فرهنگ | ۷۱ | نقدِ پالپ فیکشن (۱) | ~۳ دقیقه |
| رقص در غبار و مسئلهٔ عشق | روانکاوی و فرهنگ | ۷۷ | مرورِ نقدِ فیلم و نقدِ روانکاوانه | ~۸ دقیقه |
| پیرمرد، بیابان و تجربهٔ واقعی شکست عشقی | روانکاوی و فرهنگ | ۷۸ | رقص در غبار (فرهادی) | ~۲ دقیقه |
| نظر، عشق بیمالکیت و محدودیتهای دراماتیک فیلم | روانکاوی و فرهنگ | ۷۸ | رقص در غبار (فرهادی) | ~۷ دقیقه |
| سمینار یونگ و روش خواندن متن | روانکاوی و فرهنگ | ۹۸ | چنین گفت زرتشت و سمینار یونگ | — |
| روش تاریخی و مسئله سندیت | مسیحیت | ۱۵ | روش نقد، پرسشهای سندیت و جمعبندی موقت | ~۹ دقیقه |
رؤیا۱۰ گفتار
| تیتر بخش | سری | جلسه | تیتر جلسه | زمان |
|---|---|---|---|---|
| تبیین علمی و بیولوژیکی رؤیا | روانکاوی و فرهنگ | ۴ | تئوری رؤیای فروید و نقش ناخودآگاه | ~۶ دقیقه |
| بیان اصول نظریهی تفسیر رؤیای فروید بر مبنای تفسیر او از رؤیای ایرما | روانکاوی و فرهنگ | ۴ | تئوری رؤیای فروید و نقش ناخودآگاه | — |
| تفسیر اثر هنری بهمثابهی تعبیر رؤیا | روانکاوی و فرهنگ | ۱۳ | پستمدرنیسم، تمدن و نقد هنری روانکاوانه | ~۳ دقیقه |
| چرا رویا اطلاعات را نه به صورت کلامی بلکه به صورت تصویری میدهد؟ آیا فایدهای دارد؟ | روانکاوی و فرهنگ | ۲۲ | رویا بهعنوان زبان نمادین ناخودآگاه | ~۳ دقیقه |
| ادامهٔ سطح نمادپردازی و اهمیت رویا | روانکاوی و فرهنگ | ۲۵ | یونگ — رؤیا (۳) | ~۳ دقیقه |
| آغاز بحث: از اثر هنری به نظریهٔ روانکاوانهٔ فرهنگ | روانکاوی و فرهنگ | ۴۹ | مقدمهٔ هنرپیشه | ~۳ دقیقه |
| روش تاریخی و مسئله سندیت در انجیل | مسیحیت | ۱۰ | حبوط زودرس انسان و نسبت جسم با رشد | ~۵ دقیقه |
| نکتههای بدتر مشاهداتی آنها مشاهدات علمی | تقابل علم و دین | ۰ | تعارض علم و دین | ~۵ دقیقه |
| چرا یوسف پیش خانواده خود بازنمیگردد؟ | تفسیر سوره یوسف | ۱ | نگاه کلی به سوره | ~۵ دقیقه |
| رفتار یعقوب هم در جهت با خواست یوسف | تفسیر سوره یوسف | ۱۴ | قسمت پایانی داستان، بازگشت برادران | ~۹ دقیقه |
نظریههای اجتماعی و سیاسی۲۴ گفتار
مدرنیته۲۴ گفتار
| تیتر بخش | سری | جلسه | تیتر جلسه | زمان |
|---|---|---|---|---|
| مقدمهای بر روش بررسی مفهوم آیه در مقدمه و مرور مباحث جلسات گذشته | قرآن و ادبیات مدرن | ۱ | ادبیات قرآن و ارتباط آن با ادبیات مدرن | ~۱۰ دقیقه |
| ریتم | قرآن و ادبیات مدرن | ۱ | ادبیات قرآن و ارتباط آن با ادبیات مدرن | ~۷ دقیقه |
| مرور جلسه گذشته: ریتم | قرآن و ادبیات مدرن | ۲ | ریتم کلام، حروف و واژگان در قرآن | ~۵ دقیقه |
| تنافر حروف و شکستن ریتم در تناسب با محتوا | قرآن و ادبیات مدرن | ۲ | ریتم کلام، حروف و واژگان در قرآن | ~۶ دقیقه |
| ادامه بررسی داستانگویی قرآن با تمرکز بر موضوع مشارکت مخاطب و چند لایه بودن | قرآن و ادبیات مدرن | ۶ | مشارکت مخاطب در داستانهای قرآن و چندلایه بودن آنها (ادامه بررسی داستان | ~۷ دقیقه |
| پرسش و پاسخ | قرآن و ادبیات مدرن | ۸ | سبکهای روایی متفاوت قرآن | ~۳ دقیقه |
| منشأ معنایی بیماری های جسمی | داستان آفرینش در قرآن | ۱۰ | زندگی در عالم معنا و هبوط به جسم | ~۱۴ دقیقه |
| ادامهٔ مثال های نقض توصیف واژگان ناآشنای مقدمه و مرور مباحث جلسات گذشته برای عرب عربی در قرآن | مقدمهای بر فهم قرآن | ۲۱ | گرامر در قرآن و مثالهایی از شکسته شده آن در قرآن هنر | ~۷ دقیقه |
| فرم و محتوا | مقدمهای بر فهم قرآن | ۲۳ | هنر کلاسیک و مدرن، ریتم در قرآن | ~۷ دقیقه |
| ریتم | مقدمهای بر فهم قرآن | ۲۳ | هنر کلاسیک و مدرن، ریتم در قرآن | ~۵ دقیقه |
| تاثیر تکرار در ریتم | مقدمهای بر فهم قرآن | ۲۴ | ریتم در نقل داستان، خواص حروف و لغات | ~۵ دقیقه |
| فرهنگ یونیورسال | روانکاوی و فرهنگ | ۳۲ | مقایسهٔ یونگ و فروید (۱) | ~۳ دقیقه |
| گم شدن مفاهیم مردانگی و زنانگی | روانکاوی و فرهنگ | ۴۲ | مقالهٔ زنِ اروپایی (یونگ) (۲) | ~۱۱ دقیقه |
| هنرمند، ناخودآگاهِ شخصی و ناخودآگاهِ جمعی | روانکاوی و فرهنگ | ۴۵ | بحثِ فهمِ اثرِ هنری | ~۷ دقیقه |
| معنای ماء و دُخان در اعجاز اعجاز بیانی و فصاحت و بلاغت اعجاز تشریعی و معارفی اعجاز علمی و اخبار غیبی مصونیت قرآن از تحریف و وجوه مختلف آن و ایرادات علمی | دفاع عقلانی از دین | ۳۲ | نقد معجزات قرآن و ادامه ایردات علمی به قرآن | ~۶ دقیقه |
| اهمیت داستان آفرینش | تفسیر سوره بقره | ۳ | تأملاتی پیرامون مقدمه سوره بقره و داستان آفرینش | ~۳ دقیقه |
| زندگی زمینی انسان و یادآوری جهانبینی قرآنی | تفسیر سوره حج | ۱۴ | اجازهٔ قتال، حدود قدرت و مسئلهٔ مرگ در شریعت | ~۷ دقیقه |
| ذهن چندحجرهای و تعارض سنتها | تفسیر سوره حج | ۱۵ | تصویر انسان معاصر، کتاب، سنت و وضعیت جهان جدید | ~۳ دقیقه |
| ایدئال دینی زندگی روی زمین | تفسیر سوره حج | ۱۵ | تصویر انسان معاصر، کتاب، سنت و وضعیت جهان جدید | ~۱۷ دقیقه |
| دفاع معمول از جهان جدید و مسئلهٔ علم | تفسیر سوره حج | ۱۷ | مخالفان دین، منطق کتاب و نقد تصویر مدرن از ایمان | ~۲۰ دقیقه |
| برخورد مومنانه با تئوری | تفسیر سوره کهف | ۸ | متدولوژی اثبات تئوری ادامه سوره کهف (داستان ذوالقرنین | ~۹ دقیقه |
| زبان ادبی | تفسیر سوره یوسف | ۱ | نگاه کلی به سوره | ~۶ دقیقه |
| مقدمه | تفسیر سوره یوسف | ۲ | بررسی داستان یوسف به عنوان یک متن ادبی | ~۱۰ دقیقه |
| مرور مباحث جلسات گذشته: ساختار سوره، رویای یوسف و تعبیر آن | تفسیر سوره یوسف | ۳ | اهمیت شروع داستان یوسف | ~۷ دقیقه |
روایتهای آفرینش و قصههای بنیادین۱۴ گفتار
داستانِ آفرینش۱۴ گفتار
| تیتر بخش | سری | جلسه | تیتر جلسه | زمان |
|---|---|---|---|---|
| اهمیت تعلیم اسماء | داستان آفرینش در قرآن | ۳ | فساد و خونریزی در میان حیوانات و گیاهان، روش فهم واژگان قرآن، و نسبت زبان و معیشت | ~۶ دقیقه |
| قرآن و خلقت انسان | داستان آفرینش در قرآن | ۳ | فساد و خونریزی در میان حیوانات و گیاهان، روش فهم واژگان قرآن، و نسبت زبان و معیشت | ~۶ دقیقه |
| خلقت انسان و مسئلهٔ زبان | داستان آفرینش در قرآن | ۴ | تمثیلی بودن داستان آفرینش، شبهههای مردسالارانه، و نسبت زبان با مسئله شر | ~۶ دقیقه |
| سجده در داستان آفرینش | داستان آفرینش در قرآن | ۶ | تعلیم اسماء، جامعیت زبان انسان، و سجده در داستان آفرینش | ~۱۴ دقیقه |
| تقدم با جسم است یا روح؟ | داستان آفرینش در قرآن | ۱۰ | زندگی در عالم معنا و هبوط به جسم | ~۹ دقیقه |
| کلمه خبیثه و کلمه طیبه | داستان آفرینش در قرآن | ۱۰ | زندگی در عالم معنا و هبوط به جسم | ~۳ دقیقه |
| تاثیرات گناه | داستان آفرینش در قرآن | ۱۰ | زندگی در عالم معنا و هبوط به جسم | ~۱۲ دقیقه |
| خلافت انسان و نسبت آن با مخلوقات | مسیحیت | ۷ | چهره اخلاقی مسیح و آغاز نقد تاریخی مسیحیت | ~۵ دقیقه |
| مسیح، معصومیت و ولایت مطلقه | تفسیر سوره مریم | ۱۶ | اخلاص موسی و ندای طور | ~۴ دقیقه |
| اسماعیل، خانواده و صادقالوعد بودن - بخش ۱ | تفسیر سوره مریم | ۲۲ | سلام و روزی در بهشت موعود | ~۵ دقیقه |
| تقسیمبندی سوره | تفسیر سوره صاد | ۱ | وابستگی به اطلاعات خارج از قرآن | ~۴ دقیقه |
| خلافت | تفسیر سوره صاد | ۶ | آغاز سوره – پرده اول | ~۶ دقیقه |
| ادامهٔ داستان آفرینش | تفسیر سوره صاد | ۷ | سایر نکات سوره، درجات واژه ذکر | ~۱۱ دقیقه |
| آیات تکوینی هدایت دلیلی بر اثبات هدایت تشریعی | تفسیر سوره یونس | ۱ | اهمیت اعتقاد به توحید و معاد در پذیرش نبوت | ~۳ دقیقه |
مکاتب فلسفی و الهیاتی۱۳ گفتار
الهیات۱۳ گفتار
| تیتر بخش | سری | جلسه | تیتر جلسه | زمان |
|---|---|---|---|---|
| دیدگاه تعریف فلسفی معجزه و تمایز آن از کرامت و سحر درباره مسیح | مسیحیت | ۳ | وضعیت بشر و مسئله هویت عیسی مسیح | ~۳ دقیقه |
| روش تاریخی و مسئله سندیت | مسیحیت | ۱۳ | کتاب مقدس، روایتها و آغاز بحث سندیت | ~۷ دقیقه |
| روش تاریخی و مسئله سندیت در انجیل | مسیحیت | ۱۴ | خلافت انسان و نسبت مسیح با مخلوقات | ~۸ دقیقه |
| انتظار مسیحا و روایت سکولار | مسیحیت | ۱۹ | فکتهای تاریخی، پولس و شکلگیری مسیحیت | ~۶ دقیقه |
| ضرورت مسیحشناسی تعریف فلسفی معجزه و تمایز آن از کرامت و سحری | مسیحیت | ۲۴ | جمعبندی مسیحشناسی قرآنی و تاریخ مسیحیت | ~۳ دقیقه |
| ربط بین برهان هیوم و بحث قرآنی آیه (۲) / ربط بین برهان هیوم و بحث قرآنی آیه (۳) | معجزه چیست؟ | ۳ | تعریف معجزه هیوم و مفهوم آیه در قرآن | ~۳ دقیقه |
| تمثیل تولید ناخنگیر از یک کارخانه با تشکیلات عظیم | دفاع عقلانی از دین | ۷۱ | نگاهی به مناظرهی دکتر سروش و آقای علیدوست | ~۷ دقیقه |
| تحولات اجتماعی در قرن نوزدهم، قرن علم | جدایی علم از دین | ۸ | نکاتی درباره بحث جلسه گذشته | ~۳ دقیقه |
| مروری بر تاریخ انبیاء در عهدین | تفسیر سوره بقره | ۱ | ماجرای جلسات تفسیر و تفسیر سورهی بقره | ~۶ دقیقه |
| اشکال نظریهٔ ترجمهٔ الهام به زبان | تفسیر سوره حج | ۸ | حج در قرآن و تفاوت شریعت اجتماعی با تجربهٔ فردی | ~۵ دقیقه |
| پرسش دربارهٔ فساد قدیم و تفاوت آن با جهان جدید / آیا علم و تکنولوژی جای پیام انبیا را گرفتند؟ | تفسیر سوره حج | ۱۷ | مخالفان دین، منطق کتاب و نقد تصویر مدرن از ایمان | ~۳۱ دقیقه |
| تخصصی شدن علم و ضعف حس فلسفی | تفسیر سوره حج | ۱۷ | مخالفان دین، منطق کتاب و نقد تصویر مدرن از ایمان | ~۲۲ دقیقه |
| اسماعیل در الهیات مسیحی و یهودی - بخش ۱ | تفسیر سوره مریم | ۲۲ | سلام و روزی در بهشت موعود | ~۴ دقیقه |
روش تفسیر و تأویل۹ گفتار
تأویل۹ گفتار
| تیتر بخش | سری | جلسه | تیتر جلسه | زمان |
|---|---|---|---|---|
| چندمعنایی بودن و سهم بیشتر دادن به مخاطب، بررسی داستان یوسف - بخش ۱ | قرآن و ادبیات مدرن | ۵ | سهم مخاطب در ساخت محتوای اثر در هنر مدرن و متشابهات در | ~۳ دقیقه |
| ادامه بررسی داستانگویی قرآن با تمرکز بر موضوع مشارکت مخاطب و چند لایه بودن | قرآن و ادبیات مدرن | ۶ | مشارکت مخاطب در داستانهای قرآن و چندلایه بودن آنها (ادامه بررسی داستان | ~۱۰ دقیقه |
| بررسی اجمالی داستانهای سوره کهف، شروع غیر منتظره | قرآن و ادبیات مدرن | ۸ | سبکهای روایی متفاوت قرآن | ~۱۳ دقیقه |
| داستان موسی و خضر | مقدمهای بر فهم قرآن | ۲۵ | فصاحت و بلاغت قرآن – داستان موسی و خضر | ~۵ دقیقه |
| تاکید جدی بر «کتاب» و تفسیر تحریفی آن توسط افراد رشدنیافته با دستاویز قراردادنِ متشابهات | تفسیر سوره آلعمران - آل عمران | ۲ | انتظارات ما از وقایع امت جدید (اسلام) | ~۵ دقیقه |
| تمکین حضرت یوسف در مقابل حضرت موسی | تفسیر سوره قصص | ۴ | دریا در داستان دو قطبی حضرت موسی و یوسف ید بیضاء قارون | ~۴ دقیقه |
| در قرآن اصلا حرفی از "تعبیر رؤیا" نیست، حرف از "تأویل احادیث" است | تفسیر سوره یوسف | ۴ | تعبیر نمادین داستانهای قرآن | ~۴ دقیقه |
| تهمت دزدی زدن برادران به یوسف | تفسیر سوره یوسف | ۱۴ | قسمت پایانی داستان، بازگشت برادران | ~۸ دقیقه |
| تحلیل پایان داستان، عدم موفقیت برادران و تأویل رؤیای یوسف، تفاوت نبأ و علم | تفسیر سوره یوسف | ۱۵ | صبر و امید درونمایه اصلی داستان، تأویل رؤیای یوسف | ~۲۶ دقیقه |
گفتارهای دیگر۶۶ گفتار
| تیتر بخش | سری | جلسه | تیتر جلسه | زمان |
|---|---|---|---|---|
| معرفت بخشی تام و انحصاری علم | مقدمهای بر فهم قرآن | ۳ | قرآن و دانش (science) | ~۴ دقیقه |
| فروکاست ذهن به ساحات مشخصی از آن در روش علمی | مقدمهای بر فهم قرآن | ۳ | قرآن و دانش (science) | ~۴ دقیقه |
| اصل موجبیت و ماتریالیسم | مقدمهای بر فهم قرآن | ۴ | تعیینکنندگی جامعهی علمی از نظر فایرابند | ~۲ دقیقه |
| نشانههای افراد پيرو والد | مقدمهای بر فهم قرآن | ۷ | نشانههای افراد پيرو والد و نشانههای افراد پيرو بالغ | ~۴ دقیقه |
| محسن | مقدمهای بر فهم قرآن | ۱۶ | ملاحظاتی در باب واژهپژوهی در قرآن | ~۴ دقیقه |
| نقض قواعد توصیف واژگان ناآشنای مقدمه و مرور مباحث جلسات گذشته برای عربی هنجار زبان عربی در بعضی آیات قرآن - بخش ۳ | مقدمهای بر فهم قرآن | ۲۰ | تأثیر فرهنگ بر متون | ~۸ دقیقه |
| ادامهٔ مثال های نقض توصیف واژگان ناآشنای مقدمه و مرور مباحث جلسات گذشته برای عرب عربی در قرآن | مقدمهای بر فهم قرآن | ۲۱ | گرامر در قرآن و مثالهایی از شکسته شده آن در قرآن هنر | ~۴ دقیقه |
| تاثیر حروف بر روی ریتم / تاثیر حروف بر روی ریتم (۲) | مقدمهای بر فهم قرآن | ۲۴ | ریتم در نقل داستان، خواص حروف و لغات | ~۳ دقیقه |
| اصول ارائهشده توسط فروید | روانکاوی و فرهنگ | ۲ | نقطههای آغاز نظریه فروید | ~۶ دقیقه |
| مروری بر مطالب جلسات پیشین | روانکاوی و فرهنگ | ۴ | تئوری رؤیای فروید و نقش ناخودآگاه | ~۶ دقیقه |
| اصناف منتقدان فروید | روانکاوی و فرهنگ | ۶ | دین، علم و نقدهای اصلی به فروید | ~۵ دقیقه |
| ماتریالیسم تاریخی | روانکاوی و فرهنگ | ۱۱ | فروید، مارکس و نظریه انتقادی اجتماعی | ~۳ دقیقه |
| چرا روانکاوی در تحلیل فرهنگ عامه مفید است؟ | روانکاوی و فرهنگ | ۱۶ | کاربردِ فروید در نقدِ هنری | ~۳ دقیقه |
| پرسیوینگ و جاجینگ؛ دوگانهٔ چهارم آزمون | روانکاوی و فرهنگ | ۱۷ | کاربردِ فروید در نقدِ هنری | ~۳ دقیقه |
| معیار برای مقایسهی دو نظریهی مختلف | روانکاوی و فرهنگ | ۲۰ | رشدمحوری - جنبهی دوم تفاوت اساسی دیدگاه یونگ با فروید | ~۳ دقیقه |
| بازگشت به نقد آثار هنری | روانکاوی و فرهنگ | ۳۳ | کنار هم گذاشتنِ یونگ و فروید (۲) | ~۵ دقیقه |
| اتفاقات تاریخی منجر به شبیه شدن رفتارهای زن و مرد / تحلیل شبیه شدن زن و مرد | روانکاوی و فرهنگ | ۳۶ | کاربردِ یونگ در روابطِ زن و مرد | ~۳ دقیقه |
| علم امروزی بیتاثیر از نظام اقتصادی نیست. | روانکاوی و فرهنگ | ۳۶ | کاربردِ یونگ در روابطِ زن و مرد | ~۲ دقیقه |
| حرکت هنر به سمت فرم و نقد تقابلهای عمودی | روانکاوی و فرهنگ | ۳۷ | مردسالاری (۲) | — |
| موضوع اصلی مقاله: زنان دیگر به خانواده پایبند نیستند | روانکاوی و فرهنگ | ۴۱ | مقالهٔ زنِ اروپایی (یونگ) (۱) | — |
| حقیقت بیرونی، مستند و تحریف روایت | روانکاوی و فرهنگ | ۴۵ | بحثِ فهمِ اثرِ هنری | ~۳ دقیقه |
| روانکاوی و فرهنگ - جلسه ۶۹ | روانکاوی و فرهنگ | ۶۹ | سگهای انباری (تارانتینو) | ~۸ دقیقه |
| خلاصهٔ پلات: نفوذ پلیس در گروه دزدها | روانکاوی و فرهنگ | ۶۹ | سگهای انباری (تارانتینو) | ~۷ دقیقه |
| مسیر روانکاوانه و بیان نهایی | روانکاوی و فرهنگ | ۷۰ | ادامهٔ سگهای انباری — ژانر | ~۳ دقیقه |
| True Romance و گانگستر شدن به مثابه خیال نوجوانانه | روانکاوی و فرهنگ | ۷۲ | پاپ فیکشن کنار رزروار داگز و مرگ وینسنت | ~۷ دقیقه |
| جولز، وینسنت و حرفهایگری - بخش ۲ | روانکاوی و فرهنگ | ۷۲ | پاپ فیکشن کنار رزروار داگز و مرگ وینسنت | ~۶ دقیقه |
| جولز، وینسنت و حرفهایگری - بخش ۵ | روانکاوی و فرهنگ | ۷۲ | پاپ فیکشن کنار رزروار داگز و مرگ وینسنت | ~۷ دقیقه |
| قدرت | روانکاوی و فرهنگ | ۹۲ | نیچه — عنصرِ آپولونی | ~۵ دقیقه |
| روش تاریخی و مسئله سندیت | مسیحیت | ۱۵ | روش نقد، پرسشهای سندیت و جمعبندی موقت | ~۷ دقیقه |
| روش تاریخی و مسئله سندیت / روش تاریخی و مسئله سندیت (۲) | مسیحیت | ۱۵ | روش نقد، پرسشهای سندیت و جمعبندی موقت | ~۵ دقیقه |
| ادامهٔ بحث و شرک به عنوان تأثیرگذارترین گناه موقت | مسیحیت | ۱۵ | روش نقد، پرسشهای سندیت و جمعبندی موقت | ~۳ دقیقه |
| روایت تاریخی و معیار انسجام / قرآن، فکتهای تاریخی و داوری دربارهٔ مسیح. بنابراین شعنی در انجیل یک عبارتی هست که البته این عبارت در مورد یهیه بکار رفته از طرف از دیگه عیسی. | مسیحیت | ۲۰ | تاریخنگاری، جهانبینی و داوری قرآن درباره مسیح | ~۱۰ دقیقه |
| دعای باغ زیتون و معنای صلیب. حالا ما تو پاک میکنیم و به نظر خودمون بالا میره مشخصه که اصلاً قربانی شدن عیسی اینجا از اول عیسی میدونست که یک هم شد میگوید و مکر رو و مکر الله آنها مکر کردن و خداوند مکر آنها مکر کردن و خداوند مکر مکر خدا چیه. | مسیحیت | ۲۱ | مکر یهودیان، صلیب و جانشین مسیح | ~۴ دقیقه |
| مثال مهم گوی های فلزی | دفاع عقلانی از دین | ۷ | مثال مهم گوی های فلزی | ~۶ دقیقه |
| داستان حضرت یوسف(ع) و تحلیل مفهوم عصمت | دفاع عقلانی از دین | ۹ | تبعات عملی التزام به خدای فلسفی (توحید) | ~۴ دقیقه |
| دعوت از منکران اعجاز اعجاز بیانی و فصاحت و بلاغت اعجاز تشریعی و معارفی اعجاز علمی و اخبار غیبی مصونیت قرآن از تحریف و وجوه مختلف آن به ارائه کتاب جایگزین | دفاع عقلانی از دین | ۱۴ | چه نوع انتظاری از متن قرآن باید داشته باشیم؟ | ~۵ دقیقه |
| مدلسازی لایههای معرفت و اصول داروینیسم | دفاع عقلانی از دین | ۲۲ | تفاوت زبان فنومنال با زبان علمی | ~۳ دقیقه |
| زمین شناسی: معنا داشتن پدیده های طبیعی | دفاع عقلانی از دین | ۳۶ | ترور قاسم سلیمانی و زمین شناسی، مسطح بودن زمین | ~۱۷ دقیقه |
| مریم خواهر هارون | دفاع عقلانی از دین | ۳۹ | ایراد علمی به فرشته و جن | ~۱۳ دقیقه |
| سامری | دفاع عقلانی از دین | ۳۹ | ایراد علمی به فرشته و جن | ~۱۰ دقیقه |
| پرستش مریم | دفاع عقلانی از دین | ۳۹ | ایراد علمی به فرشته و جن | ~۶ دقیقه |
| علم | جدایی علم از دین | ۶ | خلاصهای از آنچه گذشت و اهداف سه گانه | ~۲ دقیقه |
| اهداف سه گانه | جدایی علم از دین | ۶ | خلاصهای از آنچه گذشت و اهداف سه گانه | ~۳ دقیقه |
| در آستانۀ قرن نوزدهم | جدایی علم از دین | ۷ | علت شروع جلسات و در آستانۀ قرن نوزدهم | ~۶ دقیقه |
| علم | جدایی علم از دین | ۸ | نکاتی درباره بحث جلسه گذشته | ~۳ دقیقه |
| تأثیر حضرت زکریا (ع) از حضرت مریم (ع) و درخواست فرزند پاک | تفسیر سوره آلعمران - آل عمران | ۷ | داستان تولد حضرت مریم (ع) | ~۳ دقیقه |
| پرسش و پاسخ | تفسیر سوره آلعمران - آل عمران | ۷ | داستان تولد حضرت مریم (ع) | ~۶ دقیقه |
| فرعون، هامان و قارون | غافر | ۱ | محتوای کلی سوره | ~۶ دقیقه |
| پرسش دربارهٔ اعمال زور و تغییر صورت مسئله | تفسیر سوره حج | ۱۱ | اخلاق جنگ، دفاع دینی و حدود خشونت مأذون | ~۶ دقیقه |
| آغاز جلسه و طرح دو پرسش | تفسیر سوره حج | ۲۶ | پرسشها، ادامهٔ آیات و نقد معبودهای باطل | ~۱۰ دقیقه |
| تذکری برای آرامش قلب پیامبر | تفسیر سوره هود | ۴ | داستان پنج پیامبر | ~۵ دقیقه |
| صحنهٔ غرق شدن پسر پیامبر خدا، نوح | تفسیر سوره هود | ۴ | داستان پنج پیامبر | ~۸ دقیقه |
| دلیل تربیت داستانهای سوره کهف | تفسیر سوره کهف | ۴ | بررسی جزئیات داستان اصحاب کهف | ~۶ دقیقه |
| متدولوژی اثبات تئوری- برخورد مومنانه با تئوری به جای تاکید بیش از حد بر روی اثبات اصول موضوع | تفسیر سوره کهف | ۸ | متدولوژی اثبات تئوری ادامه سوره کهف (داستان ذوالقرنین | ~۱۱ دقیقه |
| اجازه دهیم این کتاب، اثرش را روی ما بگذارد... | تفسیر سوره مریم | ۱۳ | صداقت ابراهیم و گفتوگوی پدر | ~۶ دقیقه |
| توصیف مکانیسم هایی برای بارداری که غیر علمی | تفسیر سوره مریم | ۱۳ | صداقت ابراهیم و گفتوگوی پدر | ~۵ دقیقه |
| رابطهٔ فرزندان با والدین و محیط | تفسیر سوره مریم | ۱۷ | موهبت هارون برای یاری موسی | ~۵ دقیقه |
| واقعیت تاریخی، مدلسازی و فهم متن | تفسیر سوره مریم | ۲۱ | توبه و ایمان در باغهای عدن | ~۱۸ دقیقه |
| مرور جلسات گذشته و مرور جلسات گذشته و کلیات سوره انبیاای بر بحث ایمان و اهل کتاب و مرور جلسه قبل | تفسیر سوره نمل | ۲ | قدرت و شگفتی های حکومت سلیمان، علت نام گذاری سوره | ~۱۱ دقیقه |
| نکات ضمنی داستان | تفسیر سوره نمل | ۲ | قدرت و شگفتی های حکومت سلیمان، علت نام گذاری سوره | ~۶ دقیقه |
| قطعه سوم از آیه ۷۹ تا ۸۱ | تفسیر سوره نمل | ۴ | بخش دوم سوره | ~۲ دقیقه |
| رابطه جبر و اختیار با هدایت الهی | تفسیر سوره قصص | ۵ | مروری بر جلسه قبل و غربی و شرقی | ~۶ دقیقه |
| نکات حاشیه ای پیرامون جلسات | رعد | ۲ | حق بودن محتوای قرآن، تمثیل، عِلْمُ الْكِتَابِ | ~۱۷ دقیقه |
| ایوب | تفسیر سوره صاد | ۵ | تکمیل داستان ایوب بررسی داستانهای سوره از نظر میزان اتکا به فرامتنها | ~۳ دقیقه |
| نقش برادر کوچکتر (بنیامین) در داستان | تفسیر سوره یوسف | ۱ | نگاه کلی به سوره | ~۴ دقیقه |
| نتیجهگیری بحث | تفسیر سوره یوسف | ۲ | بررسی داستان یوسف به عنوان یک متن ادبی | ~۳ دقیقه |
محاکمه گالیله
در درسگفتارها، «علم» در مسیرهای مشخصی دنبال میشود: تفاوت غیر علمی بودن با ضد علمی، علم جدید و مسئله معجزه، نگاه علم و دین به طبیعت و شروع قرن نوزدهم.
در مجموعه «دفاع عقلانی از دین»، جلسه «تفاوت غیر علمی بودن با ضد علمی، زبان در حیوانات و خطاهای تاریخی»، بخش «تفاوت غیر علمی بودن با ضد علمی»، موضوع «علم» در زمینهٔ تفاوت غیر علمی بودن با ضد علمی، زبان، سلیمان، علم و خودآگاهی قرار میگیرد. بخش «تفاوت غیر علمی بودن با ضد علمی» را در پیوند با «زبان، سلیمان، علم، انسان» صورتبندی میکند. نمونههای «ارسطو، کانت، ویتگنشتاین، یونگ» برای بازیابی و تفکیک محتوای بخش حفظ شدهاند. حرکت درونی بخش از جهان، دارند، نگاه، خودآگاهی و روانکاوی عبور میکند و این نشانهها را به تفاوت غیر علمی بودن با ضد علمی، زبان، سلیمان، علم و خودآگاهی پیوند میزند. به این ترتیب، مسیر بحث از عنوان جلسه به مسئلهٔ خاص همین بخش میرسد و جایگاه «علم» را در همان زنجیره روشن میکند. نمونههای متن از ارسطو، داروین، ویتگنشتاین و کانت و ارجاعهای قرآنی Q19:17 و Q40:83 میآیند؛ آیهای در این تحلیل نقل نشده و فقط جایگاه آن در استدلال حفظ شده است. بنابراین سهم «علم» در این بخش از دل همین استدلال و نمونهها فهمیده میشود، نه از معنایی بیرون از گفتار. [۱]
در مجموعه «فلسفه متن مقدس»، جلسه «قصد مؤلف، مداخله الهی و مسئله معجزه»، بخش «علم جدید و مسئله معجزه»، موضوع «علم» در زمینهٔ علم جدید و مسئلهٔ miracle، خدا، ایمان، دعا و معجزه قرار میگیرد. محور بخش «خدا» را در پیوند با خدا، دعا، آدم صورتبندی میکند. در متن، نسبت کانت، موسی، آدم، معجزه با مسئله اصلی روشن میشود و مرز بحث از سطح کلی جلسه به سطح یک بخش مستقل محدود میماند. حرکت درونی بخش از یعنی، باشه، تعریف، حالا و ایمان عبور میکند و این نشانهها را به علم جدید و مسئلهٔ miracle، خدا، ایمان، دعا و معجزه پیوند میزند. به این ترتیب، مسیر بحث از عنوان جلسه به مسئلهٔ خاص همین بخش میرسد و جایگاه «علم» را در همان زنجیره روشن میکند. نمونهها و نامهای همراه بحث، کانت، عیسی، موسی، پیامبر و غرب هستند و نشان میدهند بخش از سطح نامبردن عبور میکند. بنابراین سهم «علم» در این بخش از دل همین استدلال و نمونهها فهمیده میشود، نه از معنایی بیرون از گفتار. [۲]
در مجموعه «دفاع عقلانی از دین»، جلسه «تفاوت نگاه علم و دین به طبیعت»، بخش «نگاه علم و دین به طبیعت»، موضوع «علم» در زمینهٔ نگاه علم و دین به طبیعت، علم، ارض، دین و ذوالقرنین قرار میگیرد. محور بخش «علم» را در قالب علم، دین، زبان، زن صورتبندی میکند. بحث از عنوان «علم و دین» به نسبت مفهومیِ اجزای بخش منتقل میشود و مرز آن در سطح همین گفتار باقی میماند. نمونههای اصلی بحث، لاک، آدم، طور، هند را به این محور پیوند میدهند. حرکت درونی بخش از گزارهٔ، معنی، تعارض، علمی و آیه عبور میکند و این نشانهها را به نگاه علم و دین به طبیعت، علم، ارض، دین و ذوالقرنین پیوند میزند. به این ترتیب، مسیر بحث از عنوان جلسه به مسئلهٔ خاص همین بخش میرسد و جایگاه «علم» را در همان زنجیره روشن میکند. نمونهها و نامهای همراه بحث، لاک، طور، هند، علم و قرآن هستند و نشان میدهند بخش از سطح نامبردن عبور میکند. بنابراین سهم «علم» در این بخش از دل همین استدلال و نمونهها فهمیده میشود، نه از معنایی بیرون از گفتار. [۳]
در مجموعه «جدایی علم از دین»، جلسه «علت شروع جلسات و علم در آستانه قرن نوزدهم»، بخش «شروع قرن نوزدهم»، موضوع «علم» در زمینهٔ شروع قرن نوزدهم، انرژی، دین، رندوم و زبان قرار میگیرد. محور بخش «انرژی» را در قالب انرژی، علم، فیزیک، دین صورتبندی میکند. بحث از عنوان «شروع قرن نوزدهم» به نسبت مفهومیِ اجزای بخش منتقل میشود و مرز آن در سطح همین گفتار باقی میماند. نمونههای اصلی بحث، داروین، دکارت، ارسطو، آدم را به این محور پیوند میدهند. حرکت درونی بخش از واقع، غایی، کنید، هایی و انرژی عبور میکند و این نشانهها را به شروع قرن نوزدهم، انرژی، دین، رندوم و زبان پیوند میزند. به این ترتیب، مسیر بحث از عنوان جلسه به مسئلهٔ خاص همین بخش میرسد و جایگاه «علم» را در همان زنجیره روشن میکند. نمونهها و نامهای همراه بحث، ارسطو، داروین، دکارت، روم و طور هستند و نشان میدهند بخش از سطح نامبردن عبور میکند. بنابراین سهم «علم» در این بخش از دل همین استدلال و نمونهها فهمیده میشود، نه از معنایی بیرون از گفتار. [۴]
در مجموعه «دفاع عقلانی از دین»، جلسه «تعارض علم و متون دینی در گزارههای ناظر به طبیعت»، بخش «زبان متفاوت علم و دین»، موضوع «علم» در زمینهٔ زبان متفاوت علم و دین، حکمت، دین، زبان و علم قرار میگیرد. بخش «زبان متفاوت علم و دین» را در پیوند با «زبان، دین، علم، انسان» صورتبندی میکند. نمونههای «هایدگر، پیامبر، علی» برای بازیابی و تفکیک محتوای بخش حفظ شدهاند. حرکت درونی بخش از درباره، کسوف، جنین، گونه و حکمت عبور میکند و این نشانهها را به زبان متفاوت علم و دین، حکمت، دین، زبان و علم پیوند میزند. به این ترتیب، مسیر بحث از عنوان جلسه به مسئلهٔ خاص همین بخش میرسد و جایگاه «علم» را در همان زنجیره روشن میکند. نمونهها و نامهای همراه بحث، هایدگر، علی، پیامبر، یونان و علم هستند و نشان میدهند بخش از سطح نامبردن عبور میکند. بنابراین سهم «علم» در این بخش از دل همین استدلال و نمونهها فهمیده میشود، نه از معنایی بیرون از گفتار. [۵]
در مجموعه «جدایی علم از دین»، جلسه «فلسفه و علم در دوران مدرن»، بخش «اجتناب از تجدیدنظر در پیشفرضها، نفوذ علم»، موضوع «علم» در زمینهٔ صداقت دانشمندان / اجتناب از تجدیدنظر در پیشفرضها، نفوذ علم، صداقت دانشمندان، احکام، دین و زبان قرار میگیرد. بخش به «صداقت دانشمندان» میپردازد و چند قطعهٔ پیوسته از بحث را ذیل محورهایی مانند قدرت، دین، کار، پیشفرض یکجا صورتبندی میکند. در این محدوده، نسبت میان انیشتین، لاپلاس، مکانیک کوانتومی، ناخودآگاه، آدم دنبال میشود و ارجاعات متن برای روشن کردن مسیر بحث کنار هم قرار میگیرد. حرکت درونی بخش از نسبت، درست، اعدام، هایی و احکام عبور میکند و این نشانهها را به صداقت دانشمندان / اجتناب از تجدیدنظر در پیشفرضها، نفوذ علم، صداقت دانشمندان، احکام، دین و زبان پیوند میزند. به این ترتیب، مسیر بحث از عنوان جلسه به مسئلهٔ خاص همین بخش میرسد و جایگاه «علم» را در همان زنجیره روشن میکند. نمونهها و نامهای همراه بحث، ارسطو، انیشتین، لاپلاس، عدم قطعیت و مکانیک کوانتومی هستند و نشان میدهند بخش از سطح نامبردن عبور میکند. بنابراین سهم «علم» در این بخش از دل همین استدلال و نمونهها فهمیده میشود، نه از معنایی بیرون از گفتار. [۶]
در جمعبندی، «علم» در امتداد تفاوت غیر علمی بودن با ضد علمی، علم جدید و مسئله معجزه، نگاه علم و دین به طبیعت، شروع قرن نوزدهم و زبان متفاوت علم و دین معنا میگیرد. مسیر شواهد در دفاع عقلانی از دین، فلسفه متن مقدس و جدایی علم از دین نشان میدهد که بحث از نامبردن ساده فراتر میرود و به شبکهٔ مسئلههایی میرسد که خود درسگفتارها ساختهاند.
فهرستِ گفتارهای این بخش در «ارجاعهای همنشین» بالای صفحه آمده است.
ادامه سوره بعد از تمثیل
در ادامهٔ سورهٔ رعد، پس از تمثیل حق و باطل، مفسر مسیر استدلال را نه با تعریف انتزاعی «علم»، بلکه با ردیابی سرنوشت دو گروه در دل آیات پیش میبرد. او در گزیدهٔ [۱۲]، بلافاصله پس از تمثیل، به آیهٔ «لِلَّذِينَ اسْتَجَابُوا لِرَبِّهِمُ الْحُسْنَى» میرسد و توضیح میدهد که این آیه «دیگر وارد اینجا میشود» (رعد، جلسهٔ ۲ — ادامه سوره بعد از تمثیل) [۱۲]. این ورود، یک چرخش از سطح تشبیه به سطح تکلیف و عاقبت است؛ گویی تمثیل فقط زمینهای میچیند تا خواننده ببیند «علم» در مقام داوری، میان «استجابتکنندگان» و «استجابتنکنندگان» فرق میگذارد. بنابراین، علم در این بافت، نه انباشت اطلاعات، که نیروی تمییزدهندهای است که در ادامهٔ منطقی سوره فعال میشود.
این تمییز در گزیدهٔ [۱۳] با توصیف استجابتکنندگان به «الَّذِينَ يُوفُونَ بِعَهْدِ اللَّهِ وَلَا يَنْقُضُونَ الْمِيثَاقَ» بسط مییابد. او اشاره میکند که عاقبت این گروه به «سَلَامٌ عَلَيْكُمْ بِمَا صَبَرْتُمْ فَنِعْمَ عُقْبَى الدَّارِ» میرسد، اما جزئیات را به جلسهٔ بعد موکول میکند (رعد، جلسهٔ ۲ — ادامه سوره بعد از تمثیل) [۱۳]. این تعویق آگاهانه نشان میدهد که «علم» در این گفتار، با شتابِ توضیحِ همهچیز نسبتی ندارد. برعکس، مفسر با نگهداشتن بخشی از تصویر، خواننده را در موقعیتی قرار میدهد که خودش مسیر وفای به عهد و نقض آن را در ادامهٔ سوره دنبال کند. علم، در این معنا، در گرو صبر بر ندانستن موقت و حرکت در دل روایت سوره است، نه دریافت یکجای پاسخ.
در گزیدهٔ [۱۴]، مفسر از آیهٔ «اللَّهُ يَبْسُطُ الرِّزْقَ لِمَنْ يَشَاءُ وَيَقْدِرُ» به عنوان «یک جور بازگشت به تکوین» یاد میکند. او توضیح میدهد که رازقیت خداوند، بهعنوان صفتی تکوینی، برای همهٔ انسانها در این دنیا برقرار است و «اینگونه نیست که یک آدمی که گناهکار است در این دنیا غذا به او ندهند» (رعد، جلسهٔ ۲ — ادامه سوره بعد از تمثیل) [۱۴]. این بازگشت، تمایزی حیاتی میان دو قلمرو میسازد: قلمرو تشریع که در آن حق و باطل داوری میشوند، و قلمرو تکوین که در آن رزق، فارغ از ایمان و گناه، جاری است. علم در این نقطه، فهم همین مرز است؛ اینکه بدانی چرا نشانههای رحمت عام الهی، دلیل بر تأیید نهایی یک مسیر نیستند.
همین مرز در ادامهٔ همان گزیده با آیهٔ «وَفَرِحُوا بِالْحَيَاةِ الدُّنْيَا وَمَا الْحَيَاةُ الدُّنْيَا فِي الْآخِرَةِ إِلَّا مَتَاعٌ» بسته میشود. او تصریح میکند که «کل حیات این دنیا در آخرت مثل یک کالای کوچکی بیش نیست» (رعد، جلسهٔ ۲ — ادامه سوره بعد از تمثیل) [۱۴]. این تقلیل حیات دنیا به «متاع»، کارکردی معرفتی دارد: کسی که صرفاً رزق گسترده در دنیا را میبیند و از آن شاد میشود، در واقع از «علم» به نسبت میان دنیا و آخرت محروم است. علم در اینجا، نه با انکار رزق، بلکه با دیدن اندازهٔ واقعی آن در مقایسه با «عُقْبَى الدَّار» تعریف میشود.
چرخش به سورهٔ مریم در گزیدهٔ [۱۵]، بُعد دیگری از نسبت «علم» با «ادامهٔ سوره» را آشکار میکند. مفسر به این نکته اشاره میکند که «مقدمهای بر روش بررسی مفهوم آیه در مقدمه و مرور مباحث جلسات گذشته و طرح بحث خداناباوری نو و نسبت علم با خداگراییانها از آنها ذکری باقی نمانده است؛ یعنی تعداد زیادی مقدمهای بر روش بررسی مفهوم آیه در مقدمه و مرور مباحث جلسات گذشته و طرح بحث خداناباوری نو و نسبت علم با خداگراییان آمده و رفتهاند که هیچ اثری از آنها باقی نمانده است» (تفسیر سوره مریم، جلسهٔ ۳ — علم و نقش سوره نور و بحث قذف به عنوان معیار سنجش احکام و روایات) [۱۵]. این مشاهده، مستقیماً از ادامهٔ سوره پس از ذکر شخصی خاص (حضرت زکریا (ع)) بیرون میآید. علم در این بافت، آگاهی از همین محو شدن تودههای عظیم مقدمهای بر روش بررسی مفهوم آیه در مقدمه و مرور مباحث جلسات گذشته و طرح بحث خداناباوری نو و نسبت علم با خداگراییانی در برابر معدود نامهایی است که در کتاب باقی ماندهاند. سوره با حرکت از یک شخص به این افق وسیعِ فراموشی، خواننده را در موقعیتی قرار میدهد که «علم» را نه به عنوان دانستن نامها، که به عنوان فهمِ نسبت خود با این جریان محو و اثبات تجربه کند.
فهرستِ گفتارهای این بخش در «ارجاعهای همنشین» بالای صفحه آمده است.
اینده علم و خداگرایی
علم در بحث آینده علم و خداگرایی از راه محدودیتهای علمزدگی طرح میشود. سخنران نشان میدهد علم تجربی توان عظیمی در توضیح طبیعت دارد، اما این توان به معنای حذف پرسش از خدا، معنا و بنیاد هستی نیست.
در این گفتار، آینده علم میتواند هم خداگرایی را به چالش بکشد و هم فهم دینی را دقیقتر کند. مسئله این است که علم به قلمرو خود وفادار بماند و از تبدیل شدن به ایدئولوژی کلنگر پرهیز کند [۲۳] [۲۴] [۲۵] [۲۶] [۲۷] [۲۹]
فهرستِ گفتارهای این بخش در «ارجاعهای همنشین» بالای صفحه آمده است.
دریدا، باشلار و مرگ مولف
علم در بحث دریدا، باشلار و مرگ مؤلف با مسئله زبان و ساخت نظریه درگیر میشود. سخنران نشان میدهد آنچه علم نامیده میشود نیز از زبان، استعاره، تاریخ و شیوه تولید متن جدا نیست.
این نگاه علم را بیاعتبار نمیکند، اما ادعای خنثی و بیواسطه بودن آن را میسنجد. باشلار حساسیت نسبت به خیال علمی و گسست معرفتی میآورد، و دریدا نشان میدهد متن علمی نیز در زبان زندگی میکند [۳۱] [۳۳] [۳ناخودآگاه و تبیین علمی رؤیا در روانکاوی] [۳۵]
فهرستِ گفتارهای این بخش در «ارجاعهای همنشین» بالای صفحه آمده است.
نزدیکی دیدگاه دوم به تیوری ما درباره سوره کهف
در تحلیل نسبت «علم» با تئوری تداوم داستانهای سوره کهف، مفسر از همان ابتدا مرز میان خوانش تاریخی و خوانش معنوی را پررنگ میکند. او تصریح میکند که اگر قرار باشد داستانی سؤالبرانگیز در ادامهٔ ماجرای حضرت موسی (ع) و خضر روایت شود، رجوع به یک شخصیت معنویِ به کمالرسیده منطقیتر از ارجاع به یک پادشاه تاریخی است: «اگر میخواهم یک داستان سؤالبرانگیزی بگویم چرا بروم سراغ یک پادشاه؟ از یکی از اولیاء یک چیزی نقل کنم که سؤالبرانگیز باشد» (تفسیر سوره کهف، جلسهٔ ۸ — متدولوژی اثبات تئوری ادامه سوره کهف) [۳۸]. این استدلال نشان میدهد که معیار «علم» در این گفتار، نه انطباق با گزارشهای تاریخی، بلکه تناسب با یک الگوی تربیتی و سلوکی است که در آن هر داستان، پردهای از یک نمایشِ واحد را تشکیل میدهد.
سخنران برای مستند کردن این الگو، به سراغ پیوندهای ساختاری میان داستانها میرود و یکی از آشکارترین آنها را مسئلهٔ «دیوار» معرفی میکند. او میگوید که در پردهٔ سومِ هر دو داستان، عملی مشابه رخ میدهد: خضر دیواری در حال ویرانی را تعمیر میکند و ذوالقرنین میان دو کوه دیواری میسازد. این همآوایی از نظر او تصادفی نیست، بلکه نشانهای از یک تعمد روایی است که جایگاه ذوالقرنین را فراتر از خضر قرار میدهد: «او یک دیوار در حالی ویرانی را تعمیر میکند و این دارد بین دو کوه دیوار علم میکند. مثل این است که بفهمیم که ذوالقرنین چقدر انگار پیشرفتهتر است و کاری که دارد میکند بالاتر از کاری است که خضر دارد انجام میدهد» [۳۹]. در این مقایسه، «علم» نه صرفاً آگاهی نظری، بلکه توانایی عاملیتی دیده میشود که از ترمیمِ ویرانی به خلقِ مانعی استوار ارتقا یافته است.
این منطقِ صعودی، مفسر را به ترسیم یک سلسلهمراتب معنوی در کل سوره میکشاند که از اصحاب کهف آغاز میشود و به ذوالقرنین ختم میگردد. در این نردبان، هر شخصیت نسبت به قبلی درجهای از رشد و فاعلیت را نمایندگی میکند و ذوالقرنین در رأس آن میایستد. چنین چینشی برای مفسر فقط یک حدس ادبی نیست، بلکه شاهدی بر انسجام درونی سوره است که تئوری تداوم داستانها را تقویت میکند. او این ترتیب را چنین فهرست میکند: «آن جوانان اصحاب کهف و رقیم در ابتدای راه هستند، بعد یک فتایی همراه حضرت موسی (ع) هست، بعد خود موسی و بعد خضر و نهایتاً ذوالقرنین» [۴۰]. در این تصویر، «علم» به مثابهٔ مراتب آگاهی و قدرتِ تصرف در جهان، محور اصلی تمایز شخصیتها میشود.
نشانهٔ دومی که مفسر برای اثبات پیوند میان داستانها به کار میگیرد، نقش نمادین «خورشید» است. او با دقت به واژگان قرآن اشاره میکند که در داستان اصحاب کهف، خورشید با طلوع و غروب خود، جوانان غار را در حالتی منفعلانه احاطه کرده است، حال آنکه در داستان ذوالقرنین، این شخصیت است که به سرچشمههای خورشید دست مییابد. مفسر این تقابل را چنین شرح میدهد: «آنجا آنها دور از خورشید در تاریکی غار هستند، خورشید دارد برای خودش طلوع و غروب میکند و آنها آنجا انگار با طلوع و غروب این فقط میچرخند؛ یک حالت منفعلانهای دارند، انگار تابع خورشید هستند» [۴۰]. این انفعال در برابرِ فاعلیت ذوالقرنین که «به مطلع الشمس و مغرب الشمس دسترسی پیدا کرده» [۴۰]، دقیقاً همان منطق صعودی را از زاویهای دیگر تأیید میکند و «علم» را به مثابهٔ گذار از تبعیت به تسخیر تصویر میکند.
با این حال، مفسر در تحلیل خود از داستان خضر و موسی، محدودیت ذاتی «علم» انسانی را نیز به رسمیت میشناسد و آن را به بحث میگذارد. در مواجهه با پرسشی دربارهٔ واژهٔ «فَخَشِينَا» در قرآن، او تصریح میکند که حتی علم خضر نیز مطلق نیست و با احتمال آمیخته است: «من فکر میکنم که شما باید اینگونه تعبیر کنید که علم خضر هم مطلق نیست؛ دانستن صد درصد نیست. منتهی در حدی هست که اقدام به عملی کند» (تفسیر سوره کهف، جلسهٔ ۵ — لزوم داشتن استاد و سه پرده نمایش داستان خضر و موسی) [۴۲]. این تلقی از علم، آن را از یک اشراق کامل و خطاناپذیر به یک تشخیص عملیِ مبتنی بر قرائن فرو میکاهد و همزمان، فاصلهٔ آن را با علم مطلق الهی حفظ میکند.
فهرستِ گفتارهای این بخش در «ارجاعهای همنشین» بالای صفحه آمده است.
ازاداندیشی، سنت و ایدیولوژی غربی
در نگاه سخنران، علم در بستر مدرن نه بهعنوان یک جستجوی بیغرض برای حقیقت، بلکه در مقام یک فعالیت اقتصادی و تبلیغاتی ظاهر میشود. او سازوکار علم را اینگونه ترسیم میکند: «دانشمندان به همین ترتیب روی مسائل مختلف کار میکنند و تکنولوژی به وجود میآید. هرچه سود بیشتری داشته باشد، تولید میشود و وارد بازار میشود» (تفسیر سوره حج، جلسهٔ ۱۸ — آزاداندیشی، سنت و ایدئولوژی غربی؛ تبلیغات، سنتهای رقیب و مرجعیتهای جدید؛ روانکاوی و خودتصویر غرب) [۴۵]. در این تصویر، محرک اصلی نه کنجکاوی نظری، که سودآوری است و مسیر علم را بازار تعیین میکند. پیامد این وضعیت آن است که شعار پیشرفت، جای خالیِ فقدان یک جهتگیری معنادار را پر میکند. او تأکید میکند که حرکت پرشتاب علمی همواره با این ادعا همراه است که «پیشرفت کردهایم»، اما در پاسخ به این پرسش که «چه سمتی داریم میرویم»، اذعان میدارد که «هیچ سمتی وجود ندارد» [۴۵]. این تنش میان حرکت و بیجهتی، هستهٔ اصلی نقد او به علم مدرن را شکل میدهد.
برای عینیسازی این ایده که علم به ابزاری برای تبلیغات بدل شده، سخنران به نمونهٔ سفر به ماه اشاره میکند. او نقل میکند که در جایی خوانده بود: «تلاش در سال ۱۹۶۸ به ثمر رسید و برای اولین بار انسان روی ماه قدم گذاشت و بشر به آرزوی دیرینهاش رسید» [۴۵]. اما بلافاصله این روایت رسمی را به چالش میکشد و میگوید اگر تمام متون بشری تا پیش از میانهٔ قرن بیستم بررسی شود، «جایی کسی آرزو نداشته که به ماه برود» [۴۵]. آرزوی انسان، دانستن اسرار آسمانها بوده، نه لمس فیزیکی خاک ماه. این جابهجایی میان کنجکاوی اصیل و یک دستاورد فنی که پس از وقوع، بهعنوان آرزوی دیرینه بازتعریف میشود، از نظر مدرس مصداق «دقیقاً تبلیغات» است [۴۵]. علم در اینجا دیگر پاسخ به یک نیاز انسانی نیست، بلکه قدرتی است که پس از عمل، برای خود تقاضا و توجیه میسازد.
این نگاه انتقادی به علمِ در خدمت تبلیغات، صرفاً محدود به غرب نیست. سخنران با برقراری تقارنی میان دو فضای بهظاهر متضاد، ادعا میکند که ساختار ایدئولوژیک حاکم بر علم در هر دو سوی این تقابل یکسان عمل میکند. او میگوید: «همانقدر که عدهای در دانشکدهها الان در این اختلافات سیاسی که هست، مطلقاً سنتگرا هستند، هرچه از رادیو، تلویزیون و جمهوری اسلامی ایران میشنوند، همه را باور میکنند. واقعاً طرف مقابلم به نظر من همینقدر تحت تأثیر تبلیغات یک سنت دیگر است که خارج از ایران قرار دارد» [۴۶]. در این تحلیل، «علم» در قامت «جهش علمی» یا «پیشرفت» در روایت رسمی داخلی، دقیقاً همان کارکرد «پیشرفت» در روایت غربی را پیدا میکند: توجیهگر وضع موجود. مدرس با مقایسهٔ وعدههای اولیهٔ حکومت اسلامی با تبلیغات کنونی که حول محور «موشک ساختهایم، فضا را فتح کردهایم» میچرخد، نتیجه میگیرد که علم به مؤلفهای در یک دستگاه ایدئولوژیک تبدیل شده که هدفش نه حقیقت، که القای حس خوب بودنِ هر اقدام حکومت است [۴۷].
سخنران سپس پرسش را به سطحی بنیادیتر میبرد و از تغییر جایگاه علم در نسبت با باورهای دینی سخن میگوید. او این تحول تاریخی را نه محصول یک استدلال قاطع، بلکه پیامد یک جابهجایی فرهنگی و تبلیغاتی میداند. به گفتهٔ او، در گذشته «همه فلاسفه و دانشمندان مطلقاً به این باور اعتقاد داشتند» که خدایی وجود دارد و «واقعاً اگر تاریخ را بگردید، شاید یک نفر پیدا کنید که مثلاً اعتقادات الهی نداشته باشد» (تفسیر سوره حج و پیوند آن با ابراهیم، جلسهٔ ۱۸ — تبلیغات، سنتهای رقیب و مرجعیتهای جدید) [۴۸]. این غیاب تقریباً کامل بیخدایی در تاریخ علم، برای مفسر نشانهٔ آن است که وضعیت کنونی، که در آن «آدمهایی که اصلاً کت و شلوار و کراوات دارند و مقام دانشگاهی هم دارند. رسماً به خدا اعتقاد نداشته باشند»، یک «پدیدهٔ جدید» است [۴۹]. تحلیل او این تصور رایج را که علم، انسان را بهطور طبیعی به بیخدایی رسانده، وارونه میکند و آن را نه نتیجهٔ بلوغ فکری، که اثر یک فشار اجتماعی نوظهور میبیند.
فهرستِ گفتارهای این بخش در «ارجاعهای همنشین» بالای صفحه آمده است.
تفاوت دیدگاه عرفانی و علمی
در نقطهٔ آغاز بحث، مفسر تمایز میان نگاه عرفانی و علمی را نه صرفاً یک اختلاف سطحی در روش، بلکه تفاوتی بنیادین در نوع پرسشگری معرفی میکند. او با مثالی ساده اما گویا این شکاف را ترسیم میکند: «سوال دیگر میتواند این باشد که چرا درختها به سمت بالا رشد میکنند؟ جواب عرفانی قطعا متفاوت خواهد بود با جواب علمی و هر دو هم به گونههای واقعا جواب سوال هستند» (تفسیر سوره مریم، جلسهٔ ۴ — تفاوت دیدگاه عرفانی و علمی، و یافتههای جدید علمی) [۵۱]. در اینجا، پاسخ علمی به سازوکارهای فیزیکی و زیستشناختی ارجاع میدهد، در حالی که پاسخ عرفانی در پی غایت و معنای نهفته در این رویداد است. نکتهٔ کلیدی این است که هر دو پاسخ، به یک اندازه «واقعی» دانسته میشوند، اما به دو قلمرو کاملاً متفاوت از حقیقت تعلق دارند. این بدان معناست که تعارض، نه از نادرستی یکی از دو پاسخ، بلکه از همپوشانی نداشتن افقهای پرسش آنها ناشی میشود.
با این حال، مدرس بلافاصله از این سطح فراتر میرود و تأکید میکند که شکاف عمیقتر از یک اختلاف صرف در «نگاه کردن» است. او هستهٔ اصلی تعارض را در جهتگیری معکوس علیت در این دو جهانبینی مییابد. در نگاه عرفانی، «اول معانی بودهاند و بعد اینها به صورتی در دنیا ظهور پیدا کردهاند. یعنی معانی حتی حالت فاعلی هم دارند. اما در نگاه علمی، انگار همه چیز از پایین به بالاست» (تفسیر سوره مریم، جلسهٔ ۴ — تفاوت دیدگاه عرفانی و علمی، و یافتههای جدید علمی) [۵۲]. این توصیف، یک هستیشناسی معکوس را آشکار میکند: در یک سو، معنا و غایت، نیرویی فاعلی و پیشینی است که جهان مادی را شکل میدهد، و در سوی دیگر، مادهٔ بیجان و قوانین کور آن، بنیاد واقعیت هستند و معنا صرفاً محصولی ثانویه و ذهنی در مغز انسان است. این تقابل، دیگر بر سر پاسخ به یک پرسش واحد نیست، بلکه بر سر تعیین این است که اساساً چه چیزی «واقعی» و چه چیزی «اصل» است.
این هستیشناسی معکوس، پیامدهای مستقیمی برای جایگاه انسان و مفاهیم متعالی دارد. سخنران با اشاره به نگاه علمی خاطرنشان میکند که در این دیدگاه، «آنچه وجود دارد یک جهان بیجان فیزیکی است. در این دیدگاه، من کف آن هرم را که فیزیکی است واقعیت میدانم و بقیهی هرم را در ذهن انسان میدانم و واقعیت ندارند» [۵۲]. در چنین جهانی، مفاهیمی چون خدا، روح یا غایت، نه حقایقی مستقل، بلکه ساختههای ذهن بشری تلقی میشوند. این همان منطقی است که به تعبیر مشهور «انسان خدا را خلق کرده است» میانجامد. در مقابل، جهانبینی عرفانی با سلسلهمراتبی از وجود، از «هویت غیبیه» تا «عالم اجسام»، ساختاری را ترسیم میکند که در آن، مراتب بالاتر وجود، علت و اصل مراتب پایینترند. این دو تصویر از هستی، نه تنها همزیستی مسالمتآمیز ندارند، بلکه هر یک، بنیانهای دیگری را به چالش میکشد.
با وجود این تقابل عمیق، سخنران موضعی پیچیده و غیرمنتظره در قبال خود «علم» اتخاذ میکند. او از یک سو تصریح میکند که «من مخالف وجود جهان بینیای به نام علمی هستم چون جهان بینی، باید جنبه کل نگری داشته باشد. اما در علم کسی انتظار ندارد به جهان برسد و هر کسی در حوزه خودش گزاره هایی را تست میکند» (تفسیر سوره مریم، جلسهٔ ۶ — کنارهگیری مریم و خلوت شرقی) [۵۳]. این گزاره، علم را از سطح یک جهانبینی کلنگر پایین میکشد و آن را به مجموعهای از روشهای آزمونپذیر در حوزههای محدود تقلیل میدهد. با این کار، مدرس عملاً مشروعیت علم برای پاسخگویی به پرسشهای بنیادین دربارهٔ معنا و غایت را رد میکند، اما همزمان آن را به عنوان یک ابزار کارآمد در قلمرو خودش به رسمیت میشناسد. این یک استراتژی ظریف برای خلع سلاح علم در نبرد جهانبینیهاست، بدون آنکه دستاوردهای فنی آن انکار شود.
در ادامه، سخنران برای شفافسازی بیشتر، تمایزی حیاتی میان «علم جدید» (Science) و «طبیعیات» قدیم قائل میشود. او استدلال میکند که این دو، نه مراحل تکاملی یکدیگر، بلکه دو پروژهٔ کاملاً متفاوت با اهداف و مقولاتی ناهمسان هستند. هدف علم جدید، پیشبینی و کنترل است: «در واقع ساینس به دنبال اینست که اگر فلان کار را بکنم چه میشود. چرا که به دنبال کنترل داشتن بر جهان است و تمام علتی که از ساینس تکنولوژی در میآید هم همین است» (تفسیر سوره مریم، جلسهٔ ۵ — تفاوت علم جدید و طبیعیات، نقش زبان در شکلگیری ناخودآگاه و ساختار روانی و معنیداری عالم) [۵۷]. در مقابل، طبیعیات قدیم، مانند سنت ارسطویی، به دنبال فهم کیفی و عقلی جهان در «یک لحظه» بود و هیچ دغدغهای برای پیشبینی یا تسلط تجربی بر طبیعت نداشت. این تمایز نشان میدهد که آنچه امروز به عنوان «علم» میشناسیم، یک شیوهٔ نگاه خنثی و جهانشمول نیست، بلکه محصول یک انتخاب تاریخی مشخص با اولویتهای عملی ویژه است.
فهرستِ گفتارهای این بخش در «ارجاعهای همنشین» بالای صفحه آمده است.
تحلیل کلان یکپارچه
در تحلیل کلان صفحهٔ «علم»، با مجموعهای از گفتارها روبرو هستیم که هر یک از زاویهای متفاوت به این مفهوم میتازند، اما در مجموع، تصویری واحد و چندلایه از یک بحران ترسیم میکنند: بحرانِ تبدیل شدن علم از یک شیوهٔ فهم به یک نیروی اجتماعی، اقتصادی و ایدئولوژیک که همزمان مدعی بیطرفی است و عمیقاً جهتدار عمل میکند. نقطهٔ عزیمت مفسر در تمام این جنبهها، نه ردّ علم، بلکه تلاش برای بیرون کشیدن آن از روایتهای رسمیای است که خود علم را به یک اسطوره بدل کردهاند. این اسطورهزدایی از دو مسیر اصلی پیش میرود: یکی بازنگری در تاریخ علم برای شکستن افسانهٔ تعارض ذاتی علم و دین، و دیگری کالبدشکافی سازوکار درونی علم مدرن برای نشان دادن پیوند ناگسستنی آن با نظام سرمایهداری و تبلیغات.
نخستین گام در این اسطورهزدایی، حمله به روایتهای خطی و سادهانگارانه از تاریخ علم است. مفسر در جنبهٔ «ماجرای گالیله»، با به کارگیری مفهوم مغالطهٔ «پستهاک» (post hoc fallacy)، این تصور را که محاکمهٔ گالیله علت اصلی خیزش علمی اروپا بوده، به چالش میکشد. او این استدلال را که «هر چیزی که بعد از یک چیزی اتفاق افتاده باشد را معلول بگیریم» یک خطای منطقی میداند [۱]. این هشدار روششناختی، مقدمهای برای یک ادعای کمّی جسورانه است: «بالای نود درصد خیزش علمی اروپا از جای دیگری آمده است و به دو شاخۀ دین اروپایی مربوط میشود» [۲]. این عدد، هرچند نمادین، کارکردی بلاغی دارد و مرکز ثقل بحث را از یک درگیری سیاسی-مذهبی به بستر الهیاتی گستردهتری منتقل میکند که به باور سخنران، موتور محرک علم بوده است. با این حال، سخنران از مطلقگرایی پرهیز میکند و بلافاصله راه را برای کندوکاو عمیقتر باز میگذارد و اذعان میدارد که «همۀ حرفهایی که من زدم، از لحاظ بررسی عمیق تاریخی جای کار دارد» [۳]. این احتیاط، تحلیل را از دام توطئهباوری میرهاند و آن را به یک فراخوان برای پژوهش دقیقتر در انگیزههای الهیاتی کلیسا و پروتستانها تبدیل میکند.
این بازنگری تاریخی در جنبهٔ «آینده علم و خداگرایی» با استناد به پژوهشهای تاریخنگاران علم از دههٔ پنجاه میلادی به بعد، ابعاد صریحتری پیدا میکند. سخنران در اینجا روایت تعارض را یک «توهم» میخواند و با قاطعیت اعلام میکند که «کلیسا مروج علم بوده در تمام طول تاریخ تا قرن نوزدهم» [۲۶]. این ادعا، تصویر کلیسا را از یک نهاد سرکوبگر به یک حامی و مروج علم دگرگون میکند. سازوکار این ترویج، ایجاد نظام آموزش عمومی با انگیزهای الهیاتی بود؛ چرا که کلیسا «تردیدی نداشتند در اینکه دانش ما را به سمت خدا میبرد برای همین ترسی نداشتند» [۲۷]. این اعتماد بهنفس الهیاتی، که مطالعهٔ طبیعت را راهی برای کشف آثار خدا میدانست، نقطهٔ مقابل روایت تعارض است. در این تصویر، گسست تاریخی نه در ذات علم، بلکه در تغییر نگاه انسان مدرن به جهان رخ داده است. این تغییر نگاه، در ادامهٔ تحلیل مدرس، نه به عنوان یک بلوغ فکری، بلکه به عنوان یک «فیکسیشن» یا تثبیت روانی بر لذتهای گذشته فهم میشود؛ لذتی که دانشمندان از جهان ساده و پیشبینیپذیر نیوتنی بردهاند و اکنون «نمیخواهیم قبول کنیم که لذت اشتباهی» [۲۹].
این بند به دلیل وجود نقل خام یا مبهم از STT در flagged.json قرنطینه شد و برای انتشار معتبر نیازمند بازبینی انسانی است.
این نقد، در جنبهٔ «آزاداندیشی» با مفهوم «تبلیغات» گره میخورد و ابعاد ایدئولوژیک عمیقتری پیدا میکند. مدرس با ذکر نمونهٔ سفر به ماه، نشان میدهد که چگونه یک دستاورد فنی، پس از وقوع، به عنوان «آرزوی دیرینهٔ بشر» بازتعریف میشود. او این جابهجایی میان کنجکاوی اصیل (دانستن اسرار آسمانها) و یک موفقیت مهندسی (لمس خاک ماه) را «دقیقاً تبلیغات» میخواند [۴۵]. علم در اینجا دیگر پاسخ به یک نیاز انسانی نیست، بلکه قدرتی است که پس از عمل، برای خود تقاضا و توجیه میسازد. نکتهٔ تأملبرانگیز در تحلیل مدرس، تعمیم این سازوکار تبلیغاتی به فراسوی مرزهای غرب است. او با برقراری تقارنی جسورانه، ادعا میکند که ساختار ایدئولوژیک حاکم بر علم در روایتهای رسمی داخلی نیز همان کارکرد را دارد و وعدههای اولیهٔ یک حکومت دینی، اکنون جای خود را به تبلیغاتی داده که حول محور «موشک ساختهایم، فضا را فتح کردهایم» میچرخد [۴۷]. در این تحلیل، «علم» در هر دو فضا، به مؤلفهای در یک دستگاه ایدئولوژیک تبدیل شده که هدفش نه حقیقت، که القای حس خوب بودنِ هر اقدام حکومت است.
در لایهای عمیقتر، گفتارهای مدرس به سرشت خود «علم» و مرزهای آن میپردازند. جنبهٔ «تفاوت دیدگاه عرفانی و علمی» این پرسش را پیش میکشد که آیا اساساً «علم» میتواند یک جهانبینی باشد؟ سخنران با قاطعیت پاسخ منفی میدهد و تصریح میکند که «من مخالف وجود جهان بینیای به نام علمی هستم چون جهان بینی، باید جنبه کل نگری داشته باشد. اما در علم کسی انتظار ندارد به جهان برسد و هر کسی در حوزه خودش گزاره هایی را تست میکند» [۵۳]. این گزاره، یک استراتژی ظریف برای خلع سلاح علم در نبرد جهانبینیهاست. علم از سطح یک رقیب برای دین و عرفان پایین کشیده میشود و به مجموعهای از روشهای آزمونپذیر در حوزههای محدود تقلیل مییابد. این کار، مشروعیت علم برای پاسخگویی به پرسشهای بنیادین دربارهٔ معنا و غایت را رد میکند، اما همزمان دستاوردهای فنی آن را به رسمیت میشناسد. این تمایز با تفکیک «علم جدید» (Science) از «طبیعیات» قدیم تکمیل میشود. سخنران استدلال میکند که هدف علم جدید، پیشبینی و کنترل است: «در واقع ساینس به دنبال اینست که اگر فلان کار را بکنم چه میشود. چرا که به دنبال کنترل داشتن بر جهان است» [۵۷]. این هدف عملی، آن را از طبیعیات قدیم که به دنبال فهم کیفی و عقلی جهان بود، جدا میکند و نشان میدهد که علم مدرن یک شیوهٔ نگاه خنثی و جهانشمول نیست، بلکه محصول یک انتخاب تاریخی مشخص با اولویتهای عملی ویژه است.
این ایده که یک نظریهٔ قدرتمند میتواند از بستر اصلی خود سرریز کند و حوزههای دیگر را تسخیر نماید، در جنبهٔ «دریدا، باشلار و مرگ مولف» به یک قانون عام در تاریخ اندیشه ارتقا مییابد. سخنران با تمثیلی از تاریخ ریاضیات، نشان میدهد که چگونه یک «کنید یک دفعه یک نتودهایی به وجود میآید مثل چیزهایی که به آن میگویند probabilistic method توی نظریه آلگوریت میبینید» [۳۱]. این منطقِ سرریز، برای توضیح سرنوشت نظریهٔ ادبی و واسازی نیز به کار میرود. دریدا در این تحلیل، نه یک استثنا، که «نمونه اتفاقی کلیه که همه جا می افته» [۳۱]. این نگاه، پدیدهٔ واسازی را در یک الگوی تاریخی بزرگتر جای میدهد، اما همزمان هشداری نیز در خود دارد. مدرس با استعارهٔ ارهای که «اول درست کرده و درخت با آن ببره بعد ایمان میکنند می بینن انگار. چیزای بیشتر از درخت هم میشود با آن بری» [۳۳]، خطر بدل شدن یک ابزار تحلیلی نیرومند به یک ابزار همهکاره را گوشزد میکند. این هشدار، پلی به بحث پیشین دربارهٔ علم میزند: همانطور که نظریهٔ ادبی با تعمیم افراطی به خوانش همه چیز پرداخت، علم مدرن نیز با خوشبینی ناشی از موفقیتهای فیزیک نیوتنی، خود را «مثل یک دانش مطلق» [۳۴] پنداشت و به قلمروهایی وارد شد که ابزارهایش برای آنها طراحی نشده بود.
در نهایت، دو جنبهٔ تفسیری از سورههای رعد، مریم و کهف، «علم» را در یک بافت کاملاً متفاوت و از منظر قرآن به بحث میگذارند و به نوعی، راه برونرفت از بحرانهای پیشگفته را در یک نظام معرفتی دیگر جستجو میکنند. در تحلیل سورهٔ رعد، «علم» نه انباشت اطلاعات، که نیروی تمییزدهندهای است که در ادامهٔ منطقی سوره، میان «استجابتکنندگان» و «استجابتنکنندگان» فرق میگذارد [۱۲]. این علم، با شتاب توضیح همهچیز نسبتی ندارد و در گرو صبر بر ندانستن موقت است [۱۳]. همچنین، این علم، مرز میان قلمرو تکوین (رزق عام الهی) و قلمرو تشریع (داوری حق و باطل) را میفهمد و میداند که «کل حیات این دنیا در آخرت مثل یک کالای کوچکی بیش نیست» [۱۴]. این دیدگاه، مستقیماً در برابر نگاه علم مدرن میایستد که حیات دنیا را تنها واقعیت موجود میبیند و تمام توان خود را صرف کنترل و بهرهبرداری از آن میکند.
تحلیل سورهٔ کهف نیز «علم» را به مثابهٔ مراتب آگاهی و قدرتِ تصرف در جهان ترسیم میکند. مفسر با نشان دادن پیوندهای ساختاری میان داستانها، یک سلسلهمراتب معنوی از اصحاب کهف تا ذوالقرنین میسازد که در آن، هر شخصیت نسبت به قبلی درجهای از رشد و فاعلیت را نمایندگی میکند [۴۰]. در این نردبان، گذار از انفعال اصحاب کهف که «تابع خورشید هستند» به فاعلیت ذوالقرنین که «به مطلع الشمس و مغرب الشمس دسترسی پیدا کرده» [۴۰]، «علم» را به مثابهٔ گذار از تبعیت به تسخیر تصویر میکند. با این حال، حتی در این اوج نیز، علم انسانی مطلق نیست. مفسر در تفسیر داستان خضر و حضرت موسی (ع) تصریح میکند که «علم خضر هم مطلق نیست؛ دانستن صد درصد نیست. منتهی در حدی هست که اقدام به عملی کند» [۴۲]. این تلقی از علم، آن را از یک اشراق کامل و خطاناپذیر به یک تشخیص عملیِ مبتنی بر قرائن فرو میکاهد و همزمان، فاصلهٔ آن را با علم مطلق الهی حفظ میکند. این دقیقاً همان نقطهای است که علم قرآنی از علم مدرن، که یا مدعی قطعیت است یا در نبود آن به بیجهتی میرسد، فاصله میگیرد: علمی که برای اقدام کافی است، اما برای ادعای الوهیت نه.