حضرت عیسی (ع) مسیح در مجموعهٔ ارجاعات درسگفتارها با گفتارهای مرتبط، جنبههای تحلیلی و پیوندهای جلسهای معرفی شده است.
حضرت عیسی (ع) مسیح از ارجاعهای اشخاص و شخصیتها است که در این صفحه از راه ۹۵۳ بخش مرتبط و حدود ۱۰۷۱۹ دقیقه گفتار پیگیری میشود.
معرفی
حضرت عیسی (ع) مسیح یکی از محوریترین شخصیتها در تاریخ ادیان و فرهنگ بشری است. او در سنت اسلامی با نام عیسی بن مریم شناخته میشود و قرآن کریم او را پیامبری اولوالعزم، روحی از جانب خدا و کلمهای از سوی پروردگار معرفی میکند. بر اساس روایت قرآنی، تولد او معجزهای الهی بود؛ مریم مقدس، بانویی برگزیده و پاکدامن، بدون آنکه با انسانی ازدواج کرده باشد، به اراده خداوند باردار شد و عیسی را در جهانیان به نشانهای از قدرت لایزال الهی تبدیل کرد. این تولد غیرعادی، از همان آغاز، جایگاه ویژه عیسی را در طرح الهی برای هدایت بشر مشخص ساخت و او را از سایر پیامبران متمایز کرد.
در نگاه تاریخی، حضرت عیسی (ع) در بستر جامعه یهودی فلسطین در قرن نخست میلادی ظهور کرد؛ دورهای که انتظار برای ظهور مسیحا، منجی موعودی که در متون مقدس یهودی وعده داده شده بود، به اوج خود رسیده بود. منابع تاریخی غیرمسیحی نیز به وجود شخصیتی به نام عیسی اشاره دارند که پیروانی گرد آورد و توسط مقامات رومی مصلوب شد. با این حال، روایتهای مربوط به زندگی، تعالیم و سرانجام او عمدتاً از طریق اناجیل چهارگانه و نوشتههای پولس رسول به انسان رسیده است. پولس نقشی اساسی در شکلگیری الهیات مسیحی ایفا کرد و مفاهیمی مانند فدیه، گناه ذاتی و الوهیت مسیح را بسط داد؛ مفاهیمی که بعدها به هسته اصلی باورهای کلیسا تبدیل شدند. این در حالی است که قرآن کریم با صراحت، هرگونه الوهیت برای عیسی را رد کرده و او را بنده و فرستاده خدا میداند که بشارتدهنده به آمدن پیامبری پس از خود، یعنی احمد (حضرت محمد (ص) مصطفی) بوده است.
یکی از مهمترین عرصههای گفتگو و اختلاف میان ادیان، مسئله پایان زندگی زمینی حضرت عیسی (ع) و مفهوم رستاخیز اوست. روایت رایج مسیحی بر مصلوب شدن، مرگ و سپس رستاخیز عیسی از مردگان تأکید دارد و این واقعه را بنیاد ایمان مسیحی و کفاره گناهان بشر میداند. در مقابل، دیدگاه قرآن بهگونهای دیگر داوری میکند و با قاطعیت اعلام میدارد که عیسی کشته و مصلوب نشد، بلکه امر بر یهودیان مشتبه گردید و خداوند او را به سوی خود بالا برد. این اختلاف بنیادین در روایت، نه تنها یک تفاوت تاریخی، بلکه بازتابدهنده دو جهانبینی متفاوت درباره ماهیت انسان، گناه و نجات است. در الهیات مسیحی، داستان هبوط آدم و گناه ذاتی، زمینهساز ضرورت آمدن یک ناجی الهی است که با قربانی شدن خود، انسان را از اسارت گناه برهاند. اما در نگاه قرآنی، هبوط آدم به معنای گناهی موروثی نیست، بلکه آغاز سیر زندگی زمینی انسان و برخورداری او از اختیار و مسئولیت است و هر انسانی مسئول اعمال خویش است.
حضرت عیسی (ع) مسیح در طول تاریخ، فراتر از یک شخصیت دینی، به نمادی فرهنگی و اخلاقی تبدیل شده است. چهره اخلاقی او، با تأکید بر محبت، بخشش، سادهزیستی و حمایت از محرومان، حتی در روایتهای سکولار و غیردینی نیز مورد تحسین قرار گرفته است. ایده «جهانی بودن تولد» او، به عنوان نقطه عطفی در تاریخ بشر، الهامبخش جنبشهای اجتماعی و اخلاقی متعددی بوده است. با این وجود، نقدهای تاریخی و الهیاتی بسیاری نیز به روایت رسمی مسیحیت وارد شده است؛ از جمله مسائلی مانند خطاهای احتمالی در ترجمه متون مقدس از زبان عبری و یونانی، تأثیر فرهنگهای یونانی و رومی در شکلگیری آموزههایی چون تثلیث و تجسد، و بررسی فاصله میان عیسای تاریخی و مسیح ایمان کلیسا. این نقدها میکوشند تا لایههای تاریخی را از انباشتههای الهیاتی جدا کرده و تصویری شفافتر از شخصیت واقعی عیسی ارائه دهند.
ارجاعهای همنشین
در ۸۴۴ گفتار از «عیسی مسیح» صحبت شده است. این گفتارها بر اساسِ ارجاعِ دیگری که در همان گفتار آمده دستهبندی شدهاند. مثلاً «مسیحیت: ۳۳۲ گفتار» یعنی در این ۳۳۲ گفتار، کنارِ «عیسی مسیح» از «مسیحیت» هم صحبت شده است. روی نامِ هر ارجاع بزنید تا به صفحهٔ خودش بروید؛ روی تعدادِ گفتارها بزنید تا فهرستشان باز شود.
ادیان و مذاهب۳۸۵ گفتار
مسیحیت۳۳۲ گفتار
| تیتر بخش | سری | جلسه | تیتر جلسه | زمان |
|---|---|---|---|---|
| ضرورت بحث | قرآن و ادبیات مدرن | ۱ | ادبیات قرآن و ارتباط آن با ادبیات مدرن | ~۵ دقیقه |
| محوریت قرآن در اسلام | قرآن و ادبیات مدرن | ۱ | ادبیات قرآن و ارتباط آن با ادبیات مدرن | ~۱۱ دقیقه |
| بداهت در خلق و استعمال و واژگان | قرآن و ادبیات مدرن | ۲ | ریتم کلام، حروف و واژگان در قرآن | ~۷ دقیقه |
| پرسش و پاسخ / پرسش و پاسخ (۲) | قرآن و ادبیات مدرن | ۲ | ریتم کلام، حروف و واژگان در قرآن | ~۹ دقیقه |
| پرسش و پاسخ (۲) / پرسش و پاسخ (۳) | قرآن و ادبیات مدرن | ۳ | واژگان و گرامر قرآن | ~۳ دقیقه |
| قرار گرفتن محتوای عمیقتر در بطن قرآن | قرآن و ادبیات مدرن | ۶ | مشارکت مخاطب در داستانهای قرآن و چندلایه بودن آنها (ادامه بررسی داستان | ~۵ دقیقه |
| سهگانه شخصیتی اریک برن | قرآن و ادبیات مدرن | ۷ | مسئله شر تحولات بین ادبیات کلاسیک و مدرن | ~۶ دقیقه |
| شیوه کلی بررسی داستان آفرینش | داستان آفرینش در قرآن | ۵ | شیوه کلی بررسی داستان آفرینش، استفاده از روایات و اطلاعات خارج از متن، و عدم هماهنگی نیاز و خواسته و بروز شر | ~۲ دقیقه |
| شُبهه مردسالارانه و شُبهه زن سالارانه | داستان آفرینش در قرآن | ۷ | شبهههای مردسالارانه و زنانه در آدم | ~۶ دقیقه |
| مبانی عرفان اسلامی، سیر نزولی و صعودی انسان و جایگاه توبه | داستان آفرینش در قرآن | ۱۳ | عرفان اسلامی، توبه و مسیر بازگشت انسان | ~۱۰ دقیقه |
| عشق | داستان آفرینش در قرآن | ۱۳ | عرفان اسلامی، توبه و مسیر بازگشت انسان | ~۷ دقیقه |
| تجربه اسماء الهی در درون رحم مادر / تجربه اسماء الهی در درون رحم مادر (۲) | داستان آفرینش در قرآن | ۱۴ | توبه، تقوای زنانه و دستههای قلبی انسان | ~۳ دقیقه |
| به هنگام بودن نزول قرآن و تبیین مسئلهی خاتمیت | مقدمهای بر فهم قرآن | ۱ | به هنگام بودن نزول قرآن و تبیین مسئلهی خاتمیت | ~۳ دقیقه |
| والد و نقش آن در زندگی | مقدمهای بر فهم قرآن | ۶ | والد و نقش آن در زندگی مردسالاری و فمینیسم | ~۱۲ دقیقه |
| پرسش و پاسخ- فرمت نماز | مقدمهای بر فهم قرآن | ۱۸ | سه گانه نهاد، من و ابرمن و اصل لذت در نظریه فروید | ~۱۵ دقیقه |
| اسلام | مقدمهای بر فهم قرآن | ۱۹ | روش فهميدن معني واژه | ~۲۴ دقیقه |
| ادامهٔ مثال های نقض توصیف واژگان ناآشنای تعریف فلسفی معجزه و تمایز آن از کرامت و سحر برای عرب عربی در قرآن | مقدمهای بر فهم قرآن | ۲۱ | گرامر در قرآن و مثالهایی از شکسته شده آن در قرآن هنر | ~۳ دقیقه |
| فسق | مفاهیم و واژگان قرآن | ۵ | انحراف معنایی واژگان در فرهنگ اسلامی (کفر اسلام و…) ضلالت و هدایت | ~۶ دقیقه |
| نسبت داستان خلقت آدم و سجده ملائکه در قرآن و نقد نگاه سکولار | مفاهیم و واژگان قرآن | ۸ | واژهشناسی ایمان در قرآن در کنار معنای عرفی آن، سطوح مختلف آگاهی | ~۲۴ دقیقه |
| دو نکته در مورد ایمان در قرآن | مفاهیم و واژگان قرآن | ۹ | عقلانیت انتقادی، نکاتی در مورد ایمان | ~۹ دقیقه |
| فرافکنی | روانکاوی و فرهنگ | ۳ | سازوکار نهاد، خود و فراخود در نظریه فروید | ~۴ دقیقه |
| ادامهٔ نمونههای قرآنی و مسئلهٔ تعبیر | روانکاوی و فرهنگ | ۲۵ | یونگ — رؤیا (۳) | ~۹ دقیقه |
| فردانیت؛ شناخت و اصلاح | روانکاوی و فرهنگ | ۳۱ | یونگ — کهنالگوی خود (Self) | ~۵ دقیقه |
| همجنسگرایی، زیستشناسی و مسئلهٔ درمان | روانکاوی و فرهنگ | ۳۳ | کنار هم گذاشتنِ یونگ و فروید (۲) | ~۶ دقیقه |
| سیاست فراتر از کشمکشهای شخصی | روانکاوی و فرهنگ | ۵۳ | دیدگاههای سیاسی‑اجتماعیِ یونگ — مقدمه | ~۲ دقیقه |
| ایران، آمریکا و صورتبندی دشمن | روانکاوی و فرهنگ | ۵۵ | دیدگاههای سیاسی‑اجتماعیِ یونگ | ~۲۲ دقیقه |
| مرگ خدا و بازگشت خدایان سیاسی | روانکاوی و فرهنگ | ۵۵ | دیدگاههای سیاسی‑اجتماعیِ یونگ | ~۱۱ دقیقه |
| احتیاط در تبدیل تحلیل به دستور عمل | روانکاوی و فرهنگ | ۵۵ | دیدگاههای سیاسی‑اجتماعیِ یونگ | ~۵ دقیقه |
| نقش امام در آغاز آشنایی با روانکاوی و رویا | روانکاوی و فرهنگ | ۵۶ | ناخودآگاهِ جمعیِ ایرانیان | ~۵ دقیقه |
| نسبت روانکاوی با دیوانگی و امر ناخودآگاه | روانکاوی و فرهنگ | ۵۶ | ناخودآگاهِ جمعیِ ایرانیان | ~۳ دقیقه |
| نظر مارکسیستها نسبت به مدرنیته | روانکاوی و فرهنگ | ۷۵ | نظر مارکسیستها نسبت به مدرنیته | ~۷ دقیقه |
| روانکاوی و فرهنگ - جلسه ۸۷ | روانکاوی و فرهنگ | ۸۷ | گزارش زندگی نیچه متقدم تا استادی | ~۳۹ دقیقه |
| خانواده، اشرافیت و میل به تمایز | روانکاوی و فرهنگ | ۸۸ | نیچه — مقدمهٔ زایشِ تراژدی | ~۱۴ دقیقه |
| موسیقی، اوپرا و فلسفهٔ هنر | روانکاوی و فرهنگ | ۸۹ | نیچه — کانت و شوپنهاور | ~۳ دقیقه |
| رنج جسمانی نیچه و نسبت او با شوپنهاور | روانکاوی و فرهنگ | ۹۰ | نیچه زایشِ تراژدی | ~۷ دقیقه |
| سایه، فرافکنی و رابطه آن با دیگری و فرهنگ | روانکاوی و فرهنگ | ۹۳ | نیچه — توهمِ قدرت و شهرت | ~۵ دقیقه |
| جمعبندی مسیر و پیشنهاد ادامه | روانکاوی و فرهنگ | ۹۴ | نیچه — نفرت از زنانگی | ~۲۶ دقیقه |
| نمونهٔ اختلاف تفسیری دربارهٔ نیهیلیسم نیچه | روانکاوی و فرهنگ | ۹۶ | نیچه، اشرافیت و نیهیلیسم | ~۱۴ دقیقه |
| سمینار یونگ و روش خواندن متن | روانکاوی و فرهنگ | ۹۸ | چنین گفت زرتشت و سمینار یونگ | ~۸ دقیقه |
| فردانیت، ناخودآگاه و راهنمای درونی | روانکاوی و فرهنگ | ۹۸ | چنین گفت زرتشت و سمینار یونگ | ~۲۴ دقیقه |
| اصلاح تعریف و نسبد آن با برهان هیوم | فلسفه متن مقدس | ۱ | شکل کلاس، معجزه و نسبت فلسفه با متن مقدس | ~۲۵ دقیقه |
| علم جدید و مسئله معجزه | فلسفه متن مقدس | ۲ | قصد مؤلف، مداخله الهی و مسئله معجزه | ~۴۰ دقیقه |
| تحلیل احتمالاتی برهان هیوم و نقدهای وارد بر آن - بخش ۵ | فلسفه متن مقدس | ۳ | برهان هیوم، قاعده بیز و احتمال معجزه | ~۸ دقیقه |
| تحلیل احتمالاتی برهان هیوم و نقدهای وارد بر آن - بخش ۶ | فلسفه متن مقدس | ۳ | برهان هیوم، قاعده بیز و احتمال معجزه | ~۱۷ دقیقه |
| تحلیل مفهوم آیه و نسبت آن با زنانگی | فلسفه متن مقدس | ۴ | پرسشهای پژوهشی فلسفه دین و متون مقدس | ~۵ دقیقه |
| مقایسهٔ سرساین و میراکل - بخش ۱ | فلسفه متن مقدس | ۵ | آیه بیّنه، نامگذاری و مفهوم سرساین | ~۱۳ دقیقه |
| نقد علمگرایی و بررسی نسبت علم و دین - بخش ۹ | فلسفه متن مقدس | ۶ | تعریف سهشرطی و نقد جهان لاپلاسی | ~۵ دقیقه |
| جایگاه معرفتشناختی شاهد - بخش ۴ | فلسفه متن مقدس | ۱۰ | تعریف معجزه و جایگاه معرفتی شاهد | ~۴ دقیقه |
| مسئلهٔ شر و تفاوت سنتها | فلسفه متن مقدس | ۱۱ | پنهانی خدا، مسئله شر و نقش ابلیس | ~۱۴ دقیقه |
| دو ایراد اصلی به برهان پنهانی | فلسفه متن مقدس | ۱۲ | پنهانی خدا، کمکاری شناختی و امکانهای انسان | ~۱۸ دقیقه |
| مرور جلسات گذشته و کلیات سوره انبیا و طرح بحث خداناباوری نو و نسبت علم با خداگرایی | آینده علم و خداگرایی | ۱ | خداناباوری نو و نسبت علم با خداگرایی | ~۶ دقیقه |
| انگیزه شخصی و روش طرح موضوع مسیحیت | مسیحیت | ۱ | روایت ضد مسیحی و اشکالات عقیدتی مسیحیت | ~۲۲ دقیقه |
| اشکالات عقیدتی | مسیحیت | ۱ | روایت ضد مسیحی و اشکالات عقیدتی مسیحیت | ~۹ دقیقه |
| اشکالات تاریخی | مسیحیت | ۱ | روایت ضد مسیحی و اشکالات عقیدتی مسیحیت | ~۱۶ دقیقه |
| انحراف در تاریخ مسیحیت | مسیحیت | ۱ | روایت ضد مسیحی و اشکالات عقیدتی مسیحیت | ~۸ دقیقه |
| مقدمه | مسیحیت | ۲ | روش دکارتی و نقد استدلال در مسیحیت | ~۳ دقیقه |
| روش پیشنهادی پوپر | مسیحیت | ۲ | روش دکارتی و نقد استدلال در مسیحیت | ~۳ دقیقه |
| شرح وضعیت بشر از دیدگاه مسیحیت | مسیحیت | ۳ | وضعیت بشر و مسئله هویت عیسی مسیح | ~۳۲ دقیقه |
| توجیه وضعیت بشر در دیدگاه مسیحی | مسیحیت | ۳ | وضعیت بشر و مسئله هویت عیسی مسیح | ~۲۷ دقیقه |
| دیدگاه قرآن درباره مسیح | مسیحیت | ۳ | وضعیت بشر و مسئله هویت عیسی مسیح | ~۱۰ دقیقه |
| استفاده از قرآن و عقاید اسلامی به قصد جدال | مسیحیت | ۳ | وضعیت بشر و مسئله هویت عیسی مسیح | ~۲۱ دقیقه |
| مقدمه | مسیحیت | ۵ | نجاتشناسی مسیحی و ابعاد تشریعی رهایی | ~۶ دقیقه |
| نجات شناسی و ابعاد آن | مسیحیت | ۵ | نجاتشناسی مسیحی و ابعاد تشریعی رهایی | ~۵ دقیقه |
| ابعاد تشریعی نجات | مسیحیت | ۵ | نجاتشناسی مسیحی و ابعاد تشریعی رهایی | ~۱۶ دقیقه |
| ابعاد تکوینی نجات | مسیحیت | ۵ | نجاتشناسی مسیحی و ابعاد تشریعی رهایی | ~۴۱ دقیقه |
| مصلوب شدن عیسی در قرآن | مسیحیت | ۶ | کتاب، کلمه الهی و عرفان مسیحی | ~۶ دقیقه |
| نقاط قوت مسیحیت و چهرهٔ اخلاقی مسیح | مسیحیت | ۷ | چهره اخلاقی مسیح و آغاز نقد تاریخی مسیحیت | ~۱۹ دقیقه |
| داستان آفرینش، حبوط و انسانشناسی در تورات | مسیحیت | ۷ | چهره اخلاقی مسیح و آغاز نقد تاریخی مسیحیت | ~۲۱ دقیقه |
| نقاط قوت مسیحیت و چهرهٔ اخلاقی مسیح | مسیحیت | ۷ | چهره اخلاقی مسیح و آغاز نقد تاریخی مسیحیت | ~۶۲ دقیقه |
| روش تاریخی و مسئله سندیت | مسیحیت | ۷ | چهره اخلاقی مسیح و آغاز نقد تاریخی مسیحیت | ~۲۴ دقیقه |
| نقاط قوت مسیحیت و چهرهٔ اخلاقی مسیح | مسیحیت | ۷ | چهره اخلاقی مسیح و آغاز نقد تاریخی مسیحیت | ~۶ دقیقه |
| روش تاریخی و مسئله سندیت | مسیحیت | ۷ | چهره اخلاقی مسیح و آغاز نقد تاریخی مسیحیت | ~۶۲ دقیقه |
| تثلیث، تجسد و مسئله شرک | مسیحیت | ۷ | چهره اخلاقی مسیح و آغاز نقد تاریخی مسیحیت | ~۲۲ دقیقه |
| روش تاریخی و مسئله سندیت | مسیحیت | ۷ | چهره اخلاقی مسیح و آغاز نقد تاریخی مسیحیت | ~۹ دقیقه |
| نقاط قوت مسیحیت و چهرهٔ اخلاقی مسیح | مسیحیت | ۸ | روش نقد مسیحیت و بازخوانی حبوط انسان | ~۱۸ دقیقه |
| داستان آفرینش، حبوط و انسانشناسی در تورات | مسیحیت | ۸ | روش نقد مسیحیت و بازخوانی حبوط انسان | ~۵ دقیقه |
| روش تاریخی و مسئله سندیت | مسیحیت | ۸ | روش نقد مسیحیت و بازخوانی حبوط انسان | ~۴ دقیقه |
| روش تاریخی و مسئله سندیت | مسیحیت | ۸ | روش نقد مسیحیت و بازخوانی حبوط انسان | ~۴۵ دقیقه |
| داستان آفرینش، حبوط و انسانشناسی در تورات | مسیحیت | ۸ | روش نقد مسیحیت و بازخوانی حبوط انسان | ~۶۹ دقیقه |
| داستان آفرینش، حبوط و انسانشناسی در تورات | مسیحیت | ۹ | حبوط، انسانشناسی و مسئله گناه در مسیحیت | ~۷ دقیقه |
| داستان آفرینش، حبوط و انسانشناسی در تورات | مسیحیت | ۹ | حبوط، انسانشناسی و مسئله گناه در مسیحیت | ~۴۲ دقیقه |
| روش تاریخی و مسئله سندیت | مسیحیت | ۹ | حبوط، انسانشناسی و مسئله گناه در مسیحیت | ~۷۶ دقیقه |
| داستان آفرینش، حبوط و انسانشناسی در تورات | مسیحیت | ۹ | حبوط، انسانشناسی و مسئله گناه در مسیحیت | ~۵۸ دقیقه |
| داستان آفرینش، حبوط و انسانشناسی در تورات | مسیحیت | ۱۰ | حبوط زودرس انسان و نسبت جسم با رشد | ~۳ دقیقه |
| داستان آفرینش، حبوط و انسانشناسی در تورات | مسیحیت | ۱۰ | حبوط زودرس انسان و نسبت جسم با رشد | ~۱۳ دقیقه |
| روش تاریخی و مسئله سندیت | مسیحیت | ۱۰ | حبوط زودرس انسان و نسبت جسم با رشد | ~۲ دقیقه |
| زبان و نسبت آن با داستان آفرینش که شما داستان اگر اینجوری بهش نگاه بکنید مسئله حبوط و رفتن، به زمین فیضا آن چیزی که من سعی کردم دو جرس قرار میگویم مثل بی موقع، در موگش بحش شد سرنوشت طبیعی انسانه قرار نیست انسان تا عبد در رحم، در آن جنمت باغی بمونه ولی چیزی که از قرآن اگر این مدل فهم داستان را قبول بکنید چیزی، که از قرآن برمیآید اینه که انسان به دلیل اختلالی که به وجیب میآید اخراج میشود، یعنی همه انسانها به یک معنایی زود رست به دنیا میآیند مثل این که انسان میتواند بیش. از این و به طور دیگهی در جنینه روزمندر زمانی رشد انسان در رهن، به دلائل دچار اختلال میشود و انسان به نوعی انگار از آن محیط بدون این، که وقتش رسیده باشد و اندازه کافی تکامل پیدا کرده باشد و رشت کرده باشد، خارج میشود و عامل همه بدبختیها اینه اخراد شدن از جنته نه آمدند به زن بگفتون کنید؟ یعنی میشود تصور کرد که به نوعی این رشت بتواند مراحل دیگهی داشته باشد، که انسانها الان تقییم نمیکنند من یک بار در جلسات به یک دلیلی که یادم نیست چی بود، اشاره کردم که یکی از مشکلات زیست شتحلیل واژه ناس و دلالتهای آن در گفتمان مقدمه و مرور مباحث جلسات گذشتهیا نظریک تکامل اینه که انسان که، مثلا یک موجود خیلی تکامل یافته از نظر این درخت تکامل جزه موجودات انتهایی اصاب میشود، و از هر نظر به نظر میخواهید خیلی روش پیدا کرده از نظر زیستی مشکلی وجود دارد، که واقعا اینقدر نارسته چهار دست باید نیستند و دمار. | مسیحیت | ۱۰ | حبوط زودرس انسان و نسبت جسم با رشد | ~۳۰ دقیقه |
| تثلیث، تجسد و مسئله شرک | مسیحیت | ۱۰ | حبوط زودرس انسان و نسبت جسم با رشد | ~۵۹ دقیقه |
| روش تاریخی و مسئله سندیت، روش تاریخی و مسئله سندیت | مسیحیت | ۱۱ | یهودیت، شریعت و سنجش تاریخی مسیحیت | ~۳ دقیقه |
| روش تاریخی و مسئله سندیت | مسیحیت | ۱۱ | یهودیت، شریعت و سنجش تاریخی مسیحیت | ~۵ دقیقه |
| داستان آفرینش، حبوط و انسانشناسی در تورات، ادامهٔ داستان آفرینش، حبوط و انسان | مسیحیت | ۱۱ | یهودیت، شریعت و سنجش تاریخی مسیحیت | ~۱۱ دقیقه |
| روش تاریخی و مسئله سندیت - بخش ۲ | مسیحیت | ۱۳ | کتاب مقدس، روایتها و آغاز بحث سندیت | ~۵ دقیقه |
| روش تاریخی و مسئله سندیت | مسیحیت | ۱۳ | کتاب مقدس، روایتها و آغاز بحث سندیت | ~۲۴ دقیقه |
| داستان آفرینش، حبوط و انسانشناسی در تورات | مسیحیت | ۱۳ | کتاب مقدس، روایتها و آغاز بحث سندیت | ~۲۶ دقیقه |
| روش تاریخی و مسئله سندیت | مسیحیت | ۱۳ | کتاب مقدس، روایتها و آغاز بحث سندیت | ~۹ دقیقه |
| روش تاریخی و مسئله سندیت | مسیحیت | ۱۳ | کتاب مقدس، روایتها و آغاز بحث سندیت | ~۱۶ دقیقه |
| روش تاریخی و مسئله سندیت | مسیحیت | ۱۴ | خلافت انسان و نسبت مسیح با مخلوقات | ~۱۸ دقیقه |
| روش تاریخی و مسئله سندیت / روش تاریخی و مسئله سندیت | مسیحیت | ۱۴ | خلافت انسان و نسبت مسیح با مخلوقات | ~۸ دقیقه |
| روش تاریخی و مسئله سندیت | مسیحیت | ۱۴ | خلافت انسان و نسبت مسیح با مخلوقات | ~۱۸ دقیقه |
| روش تاریخی و مسئله سندیت | مسیحیت | ۱۴ | خلافت انسان و نسبت مسیح با مخلوقات | ~۴۷ دقیقه |
| روش تاریخی و مسئله سندیت / روش تاریخی و مسئله سندیت (۲) | مسیحیت | ۱۴ | خلافت انسان و نسبت مسیح با مخلوقات | ~۲۱ دقیقه |
| روش تاریخی و مسئله سندیت | مسیحیت | ۱۴ | خلافت انسان و نسبت مسیح با مخلوقات | ~۲۶ دقیقه |
| روش تاریخی و مسئله سندیت در انجیل | مسیحیت | ۱۴ | خلافت انسان و نسبت مسیح با مخلوقات | ~۴۳ دقیقه |
| روش تاریخی و مسئله سندیت | مسیحیت | ۱۴ | خلافت انسان و نسبت مسیح با مخلوقات | ~۲۲ دقیقه |
| روش تاریخی و مسئله سندیت | مسیحیت | ۱۵ | روش نقد، پرسشهای سندیت و جمعبندی موقت | ~۴ دقیقه |
| روش تاریخی و مسئله سندیت | مسیحیت | ۱۵ | روش نقد، پرسشهای سندیت و جمعبندی موقت | ~۳ دقیقه |
| روش تاریخی و مسئله سندیت / روش تاریخی و مسئله سندیت (۲) | مسیحیت | ۱۵ | روش نقد، پرسشهای سندیت و جمعبندی موقت | ~۱۶ دقیقه |
| روش تاریخی و مسئله سندیت | مسیحیت | ۱۵ | روش نقد، پرسشهای سندیت و جمعبندی موقت | ~۱۵ دقیقه |
| روش تاریخی و مسئله سندیت (۲) / روش تاریخی و مسئله سندیت (۳) | مسیحیت | ۱۵ | روش نقد، پرسشهای سندیت و جمعبندی موقت | ~۴ دقیقه |
| روش تاریخی و مسئله سندیت در انجیل | مسیحیت | ۱۶ | روش تاریخی و مسئله سندیت در مسیحیت | ~۴ دقیقه |
| روش تاریخی و مسئله سندیت | مسیحیت | ۱۶ | روش تاریخی و مسئله سندیت در مسیحیت | ~۴۳ دقیقه |
| روش تاریخی و مسئله سندیت | مسیحیت | ۱۶ | روش تاریخی و مسئله سندیت در مسیحیت | ~۷ دقیقه |
| روش تاریخی و مسئله سندیت | مسیحیت | ۱۷ | کتاب مقدس، سندیت و نقد تاریخی مسیحیت | ~۳ دقیقه |
| روش تاریخی و مسئله سندیت | مسیحیت | ۱۷ | کتاب مقدس، سندیت و نقد تاریخی مسیحیت | ~۱۷ دقیقه |
| روش تاریخی و مسئله سندیت | مسیحیت | ۱۷ | کتاب مقدس، سندیت و نقد تاریخی مسیحیت | ~۱۰ دقیقه |
| ادامهٔ روش تاریخی و مسئله سندیت | مسیحیت | ۱۷ | کتاب مقدس، سندیت و نقد تاریخی مسیحیت | ~۱۱ دقیقه |
| روش تاریخی و مسئله سندیت در انجیل | مسیحیت | ۱۷ | کتاب مقدس، سندیت و نقد تاریخی مسیحیت | ~۷ دقیقه |
| روش تاریخی و مسئله سندیت | مسیحیت | ۱۷ | کتاب مقدس، سندیت و نقد تاریخی مسیحیت | ~۸ دقیقه |
| بازگشت به مسئلهٔ اسطورههای مسیحگون | مسیحیت | ۱۸ | اسطورههای مسیحگون و محدودیت اسناد باستانی | ~۱۲ دقیقه |
| ادامهٔ بازگشت به مسئلهٔ اسطورههای مسیحگون | مسیحیت | ۱۸ | اسطورههای مسیحگون و محدودیت اسناد باستانی | ~۱۵ دقیقه |
| اسناد اسطورههای باستانی و محدودیتهای آنها. حالا در قل ممکن است همایش اختلاف باشد. | مسیحیت | ۱۸ | اسطورههای مسیحگون و محدودیت اسناد باستانی | ~۱۳ دقیقه |
| ادامهٔ اسناد اسطورههای باستانی و محدودیتهای آنها. حالا درقل ممکنه همیزم سرش اختلاف باشه. | مسیحیت | ۱۸ | اسطورههای مسیحگون و محدودیت اسناد باستانی | ~۳ دقیقه |
| ۲۵ دسامبر و سیاست کلیسا. حالا فرض شده که محول طبیعتی وجود ندارد. | مسیحیت | ۱۸ | اسطورههای مسیحگون و محدودیت اسناد باستانی | ~۲۳ دقیقه |
| ادامهٔ ۲۵ دسامبر و سیاست کلیسا. حالا فرض شده که محول طبیعتی وجود ندارد. | مسیحیت | ۱۸ | اسطورههای مسیحگون و محدودیت اسناد باستانی | ~۴ دقیقه |
| پرسشهای روایت اسلامی از تاریخ مسیحیت | مسیحیت | ۱۸ | اسطورههای مسیحگون و محدودیت اسناد باستانی | ~۴ دقیقه |
| ادامهٔ فکتهای مشترک تاریخی دربارهٔ مسیحیت نخستین | مسیحیت | ۱۸ | اسطورههای مسیحگون و محدودیت اسناد باستانی | ~۱۰ دقیقه |
| برنامهٔ بحث و فکتهای تاریخی | مسیحیت | ۱۹ | فکتهای تاریخی، پولس و شکلگیری مسیحیت | ~۱۱ دقیقه |
| اورشلیم، عید پسح و واقعه مصلوبشدن | مسیحیت | ۱۹ | فکتهای تاریخی، پولس و شکلگیری مسیحیت | ~۶ دقیقه |
| انتظار مسیحا و روایت سکولار | مسیحیت | ۱۹ | فکتهای تاریخی، پولس و شکلگیری مسیحیت | ~۹۴ دقیقه |
| پرسشهای باز برای روایت اسلامی | مسیحیت | ۱۹ | فکتهای تاریخی، پولس و شکلگیری مسیحیت | ~۶۳ دقیقه |
| تاریخنگاری و نقش جهانبینی | مسیحیت | ۲۰ | تاریخنگاری، جهانبینی و داوری قرآن درباره مسیح | ~۲۸ دقیقه |
| ادامهٔ تاریخنگاری و نقش جهانبینی | مسیحیت | ۲۰ | تاریخنگاری، جهانبینی و داوری قرآن درباره مسیح | ~۳۵ دقیقه |
| قرآن، فکتهای تاریخی و داوری دربارهٔ مسیح | مسیحیت | ۲۰ | تاریخنگاری، جهانبینی و داوری قرآن درباره مسیح | ~۷۷ دقیقه |
| روایت تاریخی و معیار انسجام / قرآن، فکتهای تاریخی و داوری دربارهٔ مسیح. بنابراین شعنی در انجیل یک عبارتی هست که البته این عبارت در مورد یهیه بکار رفته از طرف از دیگه عیسی. | مسیحیت | ۲۰ | تاریخنگاری، جهانبینی و داوری قرآن درباره مسیح | ~۲۲ دقیقه |
| ادامهٔ قرآن، فکتهای تاریخی و داوری دربارهٔ مسیح. بنابراین شعنی در انجیل یک عبارتی هست که البته این عبارت در مورد یهیه بکار رفته از طرف از دیگه عیسی. | مسیحیت | ۲۰ | تاریخنگاری، جهانبینی و داوری قرآن درباره مسیح | ~۲۹ دقیقه |
| ادامهٔ قرآن، فکتهای تاریخی و داوری دربارهٔ مسیح. بنابراین شعنی در انجیل یک عبارتی هست که البته این عبارت در مورد یهیه بکار رفته از طرف از دیگه عیسی. | مسیحیت | ۲۰ | تاریخنگاری، جهانبینی و داوری قرآن درباره مسیح | ~۷ دقیقه |
| قرآن، فکتهای تاریخی و داوری دربارهٔ مسیح. بنابراین شعنی در انجیل یک عبارتی هست که البته این عبارت در مورد یهیه بکار رفته از طرف از دیگه عیسی. / میثاق بنیاسرائیل و قتل پیامبران | مسیحیت | ۲۰ | تاریخنگاری، جهانبینی و داوری قرآن درباره مسیح | ~۵۹ دقیقه |
| ارادهٔ قتل مسیح و پایان یک عهد | مسیحیت | ۲۰ | تاریخنگاری، جهانبینی و داوری قرآن درباره مسیح | ~۳۸ دقیقه |
| ارادهٔ قتل مسیح و پایان یک عهد. به هر حال روایات قرآنی اینه که اینجای اتفاقای این شکلی افتاده مثل این روهای زخیر اینجا هستن و بعد نبابت بارد شاخه اسحاقی شده تو بنی اسحایی ظهور کرده و با عیسی ختم شد. | مسیحیت | ۲۰ | تاریخنگاری، جهانبینی و داوری قرآن درباره مسیح | ~۳۵ دقیقه |
| مسیحیت - جلسه ۲۱ | مسیحیت | ۲۱ | مکر یهودیان، صلیب و جانشین مسیح | ~۱۸ دقیقه |
| مکر یهودیان و مکر الهی (۳) | مسیحیت | ۲۱ | مکر یهودیان، صلیب و جانشین مسیح | ~۷ دقیقه |
| پیلاطس، باراباس و مسئولیت جمعی | مسیحیت | ۲۱ | مکر یهودیان، صلیب و جانشین مسیح | ~۲۴ دقیقه |
| پیلاطس، باراباس و مسئولیت جمعی (۲) / پیلاطس، باراباس و مسئولیت جمعی (۳) | مسیحیت | ۲۱ | مکر یهودیان، صلیب و جانشین مسیح | ~۹ دقیقه |
| سورهٔ بقره و انتقال عهد | مسیحیت | ۲۱ | مکر یهودیان، صلیب و جانشین مسیح | ~۲۴ دقیقه |
| سورهٔ بقره و انتقال عهد / سورهٔ بقره و انتقال عهد (۲) | مسیحیت | ۲۱ | مکر یهودیان، صلیب و جانشین مسیح | ~۱۰ دقیقه |
| دعای باغ زیتون و معنای صلیب. حالا ما تو پاک میکنیم و به نظر خودمون بالا میره مشخصه که اصلاً قربانی شدن عیسی اینجا از اول عیسی میدونست که یک هم شد میگوید و مکر رو و مکر الله آنها مکر کردن و خداوند مکر آنها مکر کردن و خداوند مکر مکر خدا چیه. | مسیحیت | ۲۱ | مکر یهودیان، صلیب و جانشین مسیح | ~۲۲ دقیقه |
| دعای باغ زیتون و معنای صلیب | مسیحیت | ۲۱ | مکر یهودیان، صلیب و جانشین مسیح | ~۱۸ دقیقه |
| دعای باغ زیتون و معنای صلیب (۲) / دعا... | مسیحیت | ۲۱ | مکر یهودیان، صلیب و جانشین مسیح | ~۱۴ دقیقه |
| جانشین مسیح و راز مصلوبنشدن | مسیحیت | ۲۱ | مکر یهودیان، صلیب و جانشین مسیح | ~۳۸ دقیقه |
| جانشین مسیح و راز مصلوبنشدن (۳) / جانشین مسیح و راز مصلوبنشدن (۴) | مسیحیت | ۲۱ | مکر یهودیان، صلیب و جانشین مسیح | ~۱۹ دقیقه |
| تذکر دربارهٔ بنیاسرائیل و امتهای دینی | مسیحیت | ۲۲ | امت دینی، عرفان اسلامی و انحرافهای مسیحی | ~۵۰ دقیقه |
| امت دینی و مسئلهٔ فرافکنی | مسیحیت | ۲۲ | امت دینی، عرفان اسلامی و انحرافهای مسیحی | ~۵۹ دقیقه |
| عیسی و مریم در عرفان اسلامی | مسیحیت | ۲۲ | امت دینی، عرفان اسلامی و انحرافهای مسیحی | ~۶۵ دقیقه |
| حواریون، پولس و شریعت | مسیحیت | ۲۲ | امت دینی، عرفان اسلامی و انحرافهای مسیحی | ~۵۷ دقیقه |
| انحرافهای آغازین در جامعهٔ مسیحی | مسیحیت | ۲۲ | امت دینی، عرفان اسلامی و انحرافهای مسیحی | ~۵۶ دقیقه |
| نسبت این خوانش با آرای مسیحی | مسیحیت | ۲۳ | داوری قرآن، آزمون عیسی و زبان مسیحیت | ~۳۹ دقیقه |
| داوری قرآن در اختلاف اهل کتاب | مسیحیت | ۲۳ | داوری قرآن، آزمون عیسی و زبان مسیحیت | ~۴۰ دقیقه |
| آزمون عیسی و معنای صلیب | مسیحیت | ۲۳ | داوری قرآن، آزمون عیسی و زبان مسیحیت | ~۳۵ دقیقه |
| زبان عبری، یونانی و خطای ترجمه | مسیحیت | ۲۳ | داوری قرآن، آزمون عیسی و زبان مسیحیت | ~۷۵ دقیقه |
| پسر خدا و بار معنایی واژگان. بنابراین این نفسیتیت دیگر کرده بود یک یک یومود فکری که برای یک یک یک دیگر بود و از طرف دیگر | مسیحیت | ۲۳ | داوری قرآن، آزمون عیسی و زبان مسیحیت | ~۱۷ دقیقه |
| جمعبندی دوره و روش کار | مسیحیت | ۲۴ | جمعبندی مسیحشناسی قرآنی و تاریخ مسیحیت | ~۱۴ دقیقه |
| ضرورت مسیحشناسی قرآنی | مسیحیت | ۲۴ | جمعبندی مسیحشناسی قرآنی و تاریخ مسیحیت | ~۳۲ دقیقه |
| ضرورت مسیحشناسی قرآنی - بخش ۱ | مسیحیت | ۲۴ | جمعبندی مسیحشناسی قرآنی و تاریخ مسیحیت | ~۱۵ دقیقه |
| مرور نتایج الهیاتی و تاریخی. حالا ولایت تکمیلی که از اینجا است که معجزه ظاهر میشود و آن حالات ویژه، مثلاً، انبیاء ظاهر میشود. من شیعه و سنی فرقشان این است که این چیزها را میگویند و میفهمند، اما اهل سنت اصولاً به نظر میآید که خیلی این حرفها را قبول ندارند؛ یعنی انبیاء را بیشتر مثل واسطه میبینند. خدا هم میخواست حرفهایی بزند، این حرفها را مثلاً به یهود گفته که بیان بزنند. | مسیحیت | ۲۴ | جمعبندی مسیحشناسی قرآنی و تاریخ مسیحیت | ~۱۲ دقیقه |
| مرور نتایج الهیاتی و تاریخی | مسیحیت | ۲۴ | جمعبندی مسیحشناسی قرآنی و تاریخ مسیحیت | ~۱۹ دقیقه |
| انتظار بازگشت و ملکوت خدا. حالا اگر بپذیری این تئوری را که از عیسی صرف نظر کرد از این عمر بیپایانی که برایش در نظر گرفته شده بود، این که یک دفعه انفجاری صورت گرفت در دنیا، من اینجوری میبینم، فکر میکنم برای عیسی یک چیزی انگار منفجر شد. این همه انبیاء آمدند رفتند، آثار چندانی در بین مردم واقعی نماند و همهش تباهی به شرک وجود داشت و واقعیت این است شما نمیتوانید بگویید اسلام باعث شرک را در دنیا برچید؛ با مسیحیت این شیوع خداپرستی به این شکل در دنیا شروع شد؛ یعنی اواید توحیدی دستنخورده باقی نماند، چیزهایی که خیلی حساسیتش وجود دارد، مثال محفظ شرکوینا تو اسلام خوشبختانه بدن اصلی اواید اسلامی خیلی وارد نشد. | مسیحیت | ۲۴ | جمعبندی مسیحشناسی قرآنی و تاریخ مسیحیت | ~۱۱ دقیقه |
| انتظار بازگشت و ملکوت خدا | مسیحیت | ۲۴ | جمعبندی مسیحشناسی قرآنی و تاریخ مسیحیت | ~۲۰ دقیقه |
| نزول آیات | معجزه چیست؟ | ۱ | کلمه معجزه و miracle و منظور از دیدگاه اسلامی | ~۳ دقیقه |
| رسالت، تشریع و تکوین و رشد روانی انسان | معجزه چیست؟ | ۲ | روش بررسی مفهوم آیه در قرآن | ~۳ دقیقه |
| مرور جلسه قبل و مقدمهای بر روش بررسی مفهوم آیه در تعریف فلسفی معجزه و تمایز آن از کرامت و سحرای بر شبهه اخت هارون | معجزه چیست؟ | ۳ | تعریف معجزه هیوم و مفهوم آیه در قرآن | ~۳ دقیقه |
| مفهوم آیه در قرآن | معجزه چیست؟ | ۳ | تعریف معجزه هیوم و مفهوم آیه در قرآن | ~۱۹ دقیقه |
| استدلال در مورد معنی آیه در قرآن (۲) | معجزه چیست؟ | ۳ | تعریف معجزه هیوم و مفهوم آیه در قرآن | ~۸ دقیقه |
| نقش سوره نور و بحث قذف به عنوان معیار سنجش احکام و روایات | معجزه چیست؟ | ۴ | تعریف فلسفی معجزه و نقد برهان هیوم | ~۳ دقیقه |
| بررسی مفهوم علم و تمایز آن از شبهعلم و متافیزیک | معجزه چیست؟ | ۴ | تعریف فلسفی معجزه و نقد برهان هیوم | ~۳ دقیقه |
| مفهوم معجزه در قرآن، نقد تعریف هیومی و تمایز آن با کرامت و سحر | معجزه چیست؟ | ۵ | مفهوم قرآنی معجزه و نقد تعریف هیومی | ~۱۲ دقیقه |
| هنوز مقدمات ناگریز | دفاع عقلانی از دین | ۳ | تفاوت دفاع عقلانی در گذشته و حال | ~۶ دقیقه |
| مخالفین و رقبای مختلف | دفاع عقلانی از دین | ۳ | تفاوت دفاع عقلانی در گذشته و حال | ~۶ دقیقه |
| شبهه چیست و چطور ایجاد می شود، تفاوت دین با معرفت دینی | دفاع عقلانی از دین | ۳ | تفاوت دفاع عقلانی در گذشته و حال | ~۱۱ دقیقه |
| اعتقاد به شواهد موجود | دفاع عقلانی از دین | ۴ | اعتقاد به شواهد موجود و رویکرد انسان در مورد اعتقادات | ~۷ دقیقه |
| واجبالوجود و تعریف آن | دفاع عقلانی از دین | ۴ | اعتقاد به شواهد موجود و رویکرد انسان در مورد اعتقادات | ~۳ دقیقه |
| واجبالوجود و افراد خداناباور | دفاع عقلانی از دین | ۴ | اعتقاد به شواهد موجود و رویکرد انسان در مورد اعتقادات | ~۱۷ دقیقه |
| نسبت توحید افعالی با شرور و تبیین فلسفی عدل الهی | دفاع عقلانی از دین | ۹ | تبعات عملی التزام به خدای فلسفی (توحید) | ~۳ دقیقه |
| مقایسه متون مقدس ادیان | دفاع عقلانی از دین | ۱۱ | ارتباط با هستی محض | ~۱۷ دقیقه |
| تحلیل واژه ناس و دلالتهای آن در گفتمان مقدمه و مرور مباحث جلسات گذشتهی | دفاع عقلانی از دین | ۱۲ | اعجاز قرآن و مصونیت از تحریف | ~۴ دقیقه |
| توصیه غیرمستقیم به اخلاق در قرآن | دفاع عقلانی از دین | ۱۴ | چه نوع انتظاری از متن قرآن باید داشته باشیم؟ | ~۵ دقیقه |
| طرح آغازین (۳) | دفاع عقلانی از دین | ۱۵ | تبارشناسی اشکالات به دین، مسئلهی شرّ و تحدی در قرآن | ~۹ دقیقه |
| طرح آغازین (۶) / طرح آغازین (۷) | دفاع عقلانی از دین | ۱۵ | تبارشناسی اشکالات به دین، مسئلهی شرّ و تحدی در قرآن | ~۶ دقیقه |
| آغاز بحث - برهان صدیقین و تبیین نسبت خدا با جهان | دفاع عقلانی از دین | ۱۶ | دین و مؤلفههای محوری آن | ~۸ دقیقه |
| آغاز بحث - تبعات عملی خداباوری فلسفی: توحید افعالی و نسبت آن با اختیار انسان | دفاع عقلانی از دین | ۱۶ | دین و مؤلفههای محوری آن | ~۷ دقیقه |
| تاثیرپذیری در برابر شبهات | دفاع عقلانی از دین | ۱۸ | انواع شبهات دینی و نحوه پاسخگویی به آنها | ~۷ دقیقه |
| گرایشهای تفسیری و ابزار تفسیر | دفاع عقلانی از دین | ۱۸ | انواع شبهات دینی و نحوه پاسخگویی به آنها | ~۳ دقیقه |
| نقد و بررسی مکتب تجدیدنظرطلبی در حوزه تاریخ اسلام | دفاع عقلانی از دین | ۱۹ | مفهوم تحدی و بررسی کتاب الفرقان الحق | ~۶ دقیقه |
| جنبههای مثبت مکتب تجدیدنظرطلبی و شبههافکنیها | دفاع عقلانی از دین | ۱۹ | مفهوم تحدی و بررسی کتاب الفرقان الحق | ~۲۲ دقیقه |
| جنبههای مثبت مکتب تجدیدنظرطلبی و شبههافکنیها، دستآوردهای مطالعاتی | دفاع عقلانی از دین | ۱۹ | مفهوم تحدی و بررسی کتاب الفرقان الحق | ~۱۳ دقیقه |
| نیاز به آشناییزدایی در نماز گزاشتن | دفاع عقلانی از دین | ۱۹ | مفهوم تحدی و بررسی کتاب الفرقان الحق | ~۳ دقیقه |
| مرور جلسه قبل و تبیین روش بحث در دفاع عقلانی از دین | دفاع عقلانی از دین | ۲۰ | تشابه داستانهای قرآن و کتب مقدس، چگونه ممکن است آتئیستها ایمان آورند؟ | ~۱۹ دقیقه |
| شباهت بین داستانهای قرآن و داستانهای متون غیر رسمی یهودیت و مسیحیت | دفاع عقلانی از دین | ۲۰ | تشابه داستانهای قرآن و کتب مقدس، چگونه ممکن است آتئیستها ایمان آورند؟ | ~۴۴ دقیقه |
| مقدمه و مرور جلسات پیشین | دفاع عقلانی از دین | ۲۱ | بررسی مسئله تعارض علم و دین | ~۹ دقیقه |
| مقایسهی دو مدل و نتیجه گیری | دفاع عقلانی از دین | ۲۲ | تفاوت زبان فنومنال با زبان علمی | ~۱۰ دقیقه |
| تعارض علم حضوری با نوروساینس | دفاع عقلانی از دین | ۲۲ | تفاوت زبان فنومنال با زبان علمی | ~۷ دقیقه |
| اصول داروینیسم | دفاع عقلانی از دین | ۲۲ | تفاوت زبان فنومنال با زبان علمی | ~۳ دقیقه |
| شواهدی که نشان میدهد در انتخاب طبیعی فنوتیپ مهم است نه ژنوتیپ | دفاع عقلانی از دین | ۲۵ | آیا نظریه تکامل با هدفمندی جهان تعارض دارد؟ | ~۳ دقیقه |
| اعتقاد به واجدالوجود | دفاع عقلانی از دین | ۲۹ | زبان پدیدارشناسانه قرآن | ~۷ دقیقه |
| بررسی علمی پدیده جن، تسخیر و ارتباط با علوم مدرن | دفاع عقلانی از دین | ۳۳ | ایراد علمی به قرآن (مسئله جن) | ~۶ دقیقه |
| اینجا فصلی بیولوژی ساینتیفیک ارورهای مربوط | دفاع عقلانی از دین | ۳۴ | یادآوری جلسات قبل | ~۳۳ دقیقه |
| پرستش مریم | دفاع عقلانی از دین | ۳۹ | ایراد علمی به فرشته و جن | ~۶ دقیقه |
| بخشبندی موضوعات جلسه | دفاع عقلانی از دین | ۴۰ | مرور مطالب قبلی و بخشبندی موضوعات جلسه | ~۶ دقیقه |
| ایراد به صلیب کشیدن | دفاع عقلانی از دین | ۴۱ | دربارۀ طوفان نوح و داستانهای مشابه در قرآن | ~۶ دقیقه |
| اساطیر و شباهت قرآن به آنها | دفاع عقلانی از دین | ۴۱ | دربارۀ طوفان نوح و داستانهای مشابه در قرآن | ~۲ دقیقه |
| عُزیر ابن الله | دفاع عقلانی از دین | ۴۲ | هفت آسمان و ادامه بحث خطاهای تاریخی به قرآن | ~۱۲ دقیقه |
| ادامه بررسی مصادیق معجزه سلبی و جمعبندی مباحث | دفاع عقلانی از دین | ۴۳ | تفاوت معجزه یابی و معجزه تراشی در قرآن، معجزه سلبی قرآن | ~۱۰ دقیقه |
| مقدمه | دفاع عقلانی از دین | ۴۴ | مریم، اخت هارون | ~۲۴ دقیقه |
| دلایل سخیف بودن شبهه | دفاع عقلانی از دین | ۴۴ | مریم، اخت هارون | ~۱۱ دقیقه |
| جمعبندی: تعامل با دیگران | دفاع عقلانی از دین | ۴۷ | احکام اجتهاد و جهد، عقل و وحی | ~۹ دقیقه |
| تاریخچه مفهوم عقل، تعبد | دفاع عقلانی از دین | ۴۸ | احکام بایدها و نبایدها در مقایسه با هستها | ~۵ دقیقه |
| بیان ارزش شریعت / بیان ارزش شریعت (۲) | دفاع عقلانی از دین | ۵۱ | احکام ارزش شریعت بدعت احکام بدون ادلّه و روایات مشخص در فقه | ~۲ دقیقه |
| تا چه میزان جزئیات برای مسائل در فقه قائل شویم؟ | دفاع عقلانی از دین | ۵۳ | احکام فقه جعفری شاخ و برگ یافتن فقه | ~۷ دقیقه |
| جایگاه قرآن در بحث فعلی و اهمیت داستان آفرینش (بررسی بیان سوره بقره از رابطه فقه، نسبت نسبت شریعت و اخلاق و نقد خشونت در احکام فقهی با فقه و نقد تلقی رایج از نسبت شریعت و اخلاق و نقد خشونت در احکام فقهی و ضرورت بازنگری در نقد رویکرد فقهی موجود و لزوم تحول در آن شرعی و داستان آفرینش) | دفاع عقلانی از دین | ۵۴ | احکام بررسی ایدههای مطرح شده برای اصلاح فقه (رابطه فقه و علوم | ~۳ دقیقه |
| ادامه صحبت درباره جایگاه قرآن در نسبت نسبت شریعت و اخلاق و نقد خشونت در احکام فقهی با فقه و نقد تلقی رایج از نسبت شریعت و اخلاق و نقد خشونت در احکام فقهی باتوجه به داستان آفرینش و سیر ظهور انبیاء | دفاع عقلانی از دین | ۵۷ | احکام اصطلاحات فقهی | ~۷ دقیقه |
| مرور بحث نماز جمعه از جلسه گذشته (۲) / مرور بحث نماز جمعه از جلسه گذشته (۳) | دفاع عقلانی از دین | ۶۳ | احکام نماز جمعه و تاریخچه محتوای آن در شریعت تورات | ~۵ دقیقه |
| یادآوری جلسه گذشته | دفاع عقلانی از دین | ۶۵ | احکام ادامه بحث جهاد، تدافعی یا تهاجمی؟ | ~۱۰ دقیقه |
| فساد داخل جامعه دینی | دفاع عقلانی از دین | ۶۵ | احکام ادامه بحث جهاد، تدافعی یا تهاجمی؟ | ~۳ دقیقه |
| فساد داخل جامعه دینی | دفاع عقلانی از دین | ۶۵ | احکام ادامه بحث جهاد، تدافعی یا تهاجمی؟ | ~۶ دقیقه |
| کلیسا کلی گزارهٔ دینی تولید کرده | تقابل علم و دین | ۰ | تعارض علم و دین | ~۸ دقیقه |
| انقلاب علمی | جدایی علم از دین | ۱ | جدایی و تعارض ذاتی و جدایی و تعارض عرضی | ~۴ دقیقه |
| بستر نرمافزاری | جدایی علم از دین | ۱ | جدایی و تعارض ذاتی و جدایی و تعارض عرضی | ~۶ دقیقه |
| نظم و مفهوم قوانین طبیعت در مسیحیت قرون میانی | جدایی علم از دین | ۲ | مرور جلسه گذشته و رد فرضیه جدایی در قرون شانزده و هفده | ~۱۳ دقیقه |
| شباهتهای بین علم و دین | جدایی علم از دین | ۵ | شباهتهای بین علم و دین | ~۷ دقیقه |
| معرفی متقین در قرآن | یهودیت | ۱ | برنامه یهودیت، دستهبندی انسانها و ماجرای شنبه | ~۳ دقیقه |
| شروع مقایسه ی دیدگاه قرآن و تورات | یهودیت | ۱۵ | مقایسه قرآن و تورات در بیان یهودیت | ~۶۶ دقیقه |
| نسبت معجزه با قانون علیت و تجربههای خارقالعاده | یهودیت | ۱۹ | لزوم دین، قرآن صنعا و قرائتهای قرآن | ~۶ دقیقه |
| نقش سوره نور و بحث قذف به عنوان معیار سنجش احکام و روایات | یهودیت | ۱۹ | لزوم دین، قرآن صنعا و قرائتهای قرآن | ~۲ دقیقه |
| نذر مادر حضرت مریم (ع) (همسر عمران) | تفسیر سوره آلعمران - آل عمران | ۷ | داستان تولد حضرت مریم (ع) | ~۶ دقیقه |
| پرسش و پاسخ (۲) / پرسش و پاسخ (۳) | تفسیر سوره آلعمران - آل عمران | ۷ | داستان تولد حضرت مریم (ع) | ~۱۰ دقیقه |
| موروثی بودن، ویژگی مکتب شرک | انعام | ۱ | بیان تم کلی سوره، کفر و شرک | ~۱۲ دقیقه |
| موروثی بودن، ویژگی مکتب شرک | انعام | ۱ | بیان تم کلی سوره، کفر و شرک | ~۹ دقیقه |
| شرک به عنوان تأثیرگذارترین گناه | انعام | ۱ | بیان تم کلی سوره، کفر و شرک | ~۱۶ دقیقه |
| شرک شیعیان در نگاه اهل سنت: بررسی نکتهای جامانده از جلسهی قبل | انعام | ۲ | نبوت، یکپارچگی سوره، کلامیترین سوره | ~۳ دقیقه |
| مشرک در تعریف قرآن: تفاوت شرک و مشرک | انعام | ۲ | نبوت، یکپارچگی سوره، کلامیترین سوره | ~۱۰ دقیقه |
| برهان وضع شریعت برای مقابله با شریعت شرکآلود | انعام | ۲ | نبوت، یکپارچگی سوره، کلامیترین سوره | ~۲ دقیقه |
| مفهوم آیات میانی فصل اول سوره | تفسیر سوره انبیا | ۳ | مفهوم نزدیک بودن حساب استهزاء مشرکین یا درک عذاب إِنَّا کُنَّا ظَالِمِینَ | ~۵ دقیقه |
| رجوع به اسناد پیش از قرآن | تفسیر سوره انبیا | ۶ | رجوع به اسناد پیش از قرآن | ~۲۰ دقیقه |
| صحنههای جنگ | انفال | ۲ | جنگ بدر، سنت الهی، خطابهای درون قرآن | ~۲ دقیقه |
| تمثیل سگ بیقرار برای توصیف وضعیت روانشناختی کسی که در عین دیدن آیات، انکار میکند | اعراف | ۴ | داستان قوم بنیاسرائیل | ~۱۹ دقیقه |
| روش و مبانی تفسیر پیش ر | تفسیر سوره بقره | ۰ | تک جلسه سوره بقره | ~۵ دقیقه |
| مروری بر ماجراهای بنیاسرائیل در سوره بقره | تفسیر سوره بقره | ۰ | تک جلسه سوره بقره | ~۳ دقیقه |
| روش و مبانی تفسیر پیش رو | تفسیر سوره بقره | ۱ | ماجرای جلسات تفسیر و تفسیر سورهی بقره | ~۳۳ دقیقه |
| روش و مبانی تفسیر پیش ر | تفسیر سوره بقره | ۱ | ماجرای جلسات تفسیر و تفسیر سورهی بقره | ~۱۰ دقیقه |
| مروری بر تاریخ انبیاء در عهدین | تفسیر سوره بقره | ۱ | ماجرای جلسات تفسیر و تفسیر سورهی بقره | ~۲۳ دقیقه |
| غیبت شیطان در عهدین در برابر حضور او در قرآن | تفسیر سوره بقره | ۳ | تأملاتی پیرامون مقدمه سوره بقره و داستان آفرینش | ~۵ دقیقه |
| فضای متفاوت سوره بقره نسبت به سورههای دیگر | تفسیر سوره بقره | ۵ | مفهوم اسلام در سوره بقره | ~۱۰ دقیقه |
| چند سؤال مرتبه دوم در سوره بقره | تفسیر سوره بقره | ۵ | مفهوم اسلام در سوره بقره | ~۹ دقیقه |
| مسیحیت در سوره بقره | تفسیر سوره بقره | ۵ | مفهوم اسلام در سوره بقره | ~۵ دقیقه |
| ادامه بحثِ مسیحیت در سوره بقره | تفسیر سوره بقره | ۵ | مفهوم اسلام در سوره بقره | ~۵۱ دقیقه |
| نیاز به یک دین واحد | تفسیر سوره بقره | ۵ | مفهوم اسلام در سوره بقره | ~۷۱ دقیقه |
| انحراف مسلمانان از توحید بهعنوان مسئله اصلی دین جدید و محوریت کتاب | تفسیر سوره بقره | ۶ | یادآوری جلسه گذشته – تأکید دین جدید (اسلام) بر روی توحید | ~۱۹ دقیقه |
| دین جدید دین ناس (همه مردم) است | تفسیر سوره بقره | ۶ | یادآوری جلسه گذشته – تأکید دین جدید (اسلام) بر روی توحید | ~۱۰ دقیقه |
| فصل آخر سوره، عاقبت مجادله | غافر | ۲ | واقعه کربلا در تاریخ مسلمانان مجادله در آیات الهی (مصداق تاریخی آن | ~۴ دقیقه |
| فطال علیهم الأمد و قساوت قلب | حدید | ۲ | محتوای کلی سوره، نحوه برخورد و زندگی در دنیا | ~۶ دقیقه |
| محتوای کلی سوره - بخش ۲ | حدید | ۲ | محتوای کلی سوره، نحوه برخورد و زندگی در دنیا | ~۱۰ دقیقه |
| محتوای کلی سوره - بخش ۳ | حدید | ۲ | محتوای کلی سوره، نحوه برخورد و زندگی در دنیا | ~۵ دقیقه |
| قبله، معبد و نسبت اسلام با یهودیت | تفسیر سوره حج | ۸ | حج در قرآن و تفاوت شریعت اجتماعی با تجربهٔ فردی | ~۳ دقیقه |
| نقد معیارهای رایج پیشرفت | تفسیر سوره حج | ۱۴ | اجازهٔ قتال، حدود قدرت و مسئلهٔ مرگ در شریعت | ~۴ دقیقه |
| پرسش دربارهٔ فساد قدیم و تفاوت آن با جهان جدید / آیا علم و تکنولوژی جای پیام انبیا را گرفتند؟ | تفسیر سوره حج | ۱۷ | مخالفان دین، منطق کتاب و نقد تصویر مدرن از ایمان | ~۲ دقیقه |
| حقیقت، عمل و نقد اندیشه صرف | تفسیر سوره حج | ۱۸ | مدرنیته، میل، زندگی و بازتابهای بحث شریعت | ~۶ دقیقه |
| سقوط فرهنگی، جنگیری، رمالی و سیاست روز | تفسیر سوره حج | ۲۱ | قیامت، مسائل روز و نسبت دین با مردم | ~۳ دقیقه |
| دین، ایدئولوژی و تماس با توده مردم | تفسیر سوره حج | ۲۱ | قیامت، مسائل روز و نسبت دین با مردم | ~۷ دقیقه |
| ابهام آیه و معنای آزمون پیشنهادی | تفسیر سوره حج | ۲۶ | پرسشها، ادامهٔ آیات و نقد معبودهای باطل | ~۶ دقیقه |
| محل اختلاف در تفسیر آیه و حاشیهای درباره نظریه | تفسیر سوره حج | ۲۶ | پرسشها، ادامهٔ آیات و نقد معبودهای باطل | ~۷ دقیقه |
| بررسی تئوری دریای سیاه در زمینه طوفان نوح | تفسیر سوره هود | ۴ | داستان پنج پیامبر | ~۳ دقیقه |
| اصلاح ژنتیکی و دخالت تکوینی خداوند در نسل بشر | تفسیر سوره هود | ۴ | داستان پنج پیامبر | ~۶ دقیقه |
| ایام الله | ابراهیم | ۲ | زبان، مفهوم ظلمت و نور | ~۴ دقیقه |
| تفاوت در محتوای تبلیغ | اسراء | ۰ | اسراء: قرآن، هدایت اقوم | ~۳ دقیقه |
| قول و شیطان | اسراء | ۰ | اسراء: قرآن، هدایت اقوم | ~۵ دقیقه |
| دنیا و شرک | تفسیر سوره کهف | ۲ | مراتب مختلف کهف در داستان های سوره | ~۱۲ دقیقه |
| روش بسط نظریهها در برابر اثبات آنها در مباحث احکام | تفسیر سوره کهف | ۲ | مراتب مختلف کهف در داستان های سوره | ~۳ دقیقه |
| شأن نزول | تفسیر سوره کهف | ۲ | مراتب مختلف کهف در داستان های سوره | ~۳ دقیقه |
| ساختن یک تئوری در باره محتوای یک متن | تفسیر سوره کهف | ۳ | ارتباط داستان دوم سوره کهف با سایر بخش ها | ~۵ دقیقه |
| اعتزال مؤمنین | تفسیر سوره کهف | ۴ | بررسی جزئیات داستان اصحاب کهف | ~۳ دقیقه |
| جزئیات داستان اصحاب کهف و اختلاف بر سر تعدادشان | تفسیر سوره کهف | ۴ | بررسی جزئیات داستان اصحاب کهف | ~۷ دقیقه |
| تطابق داستانها با متنهای میانی | تفسیر سوره کهف | ۷ | تطابق داستانها با متنهای میانی (رشد-ولایت-معاد) | ~۲۸ دقیقه |
| مثال ۲ - اثبات قضیه گراف تام | تفسیر سوره کهف | ۸ | متدولوژی اثبات تئوری ادامه سوره کهف (داستان ذوالقرنین | ~۳ دقیقه |
| نزدیکی دیدگاه دوم به تئوری ما درباره سوره کهف | تفسیر سوره کهف | ۸ | متدولوژی اثبات تئوری ادامه سوره کهف (داستان ذوالقرنین | ~۱۳ دقیقه |
| قطعه هشتم – آیات ۱۰۹ تا ۱۲۰ (آخر) | مائده | ۰ | میثاق، احکام و اکمال دین در مائده | ~۱۱ دقیقه |
| قرآن و وحی | تفسیر سوره مریم | ۳ | دعای پنهانی زکریا برای وارث | ~۱۷ دقیقه |
| ابراهیم و قرآن | تفسیر سوره مریم | ۳ | دعای پنهانی زکریا برای وارث | ~۲۰ دقیقه |
| خلاصهای از روند طی شده | تفسیر سوره مریم | ۶ | کنارهگیری مریم و خلوت شرقی | ~۱۳ دقیقه |
| مصائب مریم یا مصائب عیسی؟؟ | تفسیر سوره مریم | ۹ | روزه سکوت و بازگشت مریم | ~۸ دقیقه |
| چرا کلام زکریا و مریم قطع میشود؟ | تفسیر سوره مریم | ۱۲ | اختلاف در عیسی و روز حسرت | ~۱۶ دقیقه |
| و اما بحث مسیحیت... | تفسیر سوره مریم | ۱۴ | هشدار ابراهیم درباره پرستش شیطان | ~۵ دقیقه |
| قرآن و یوسف | تفسیر سوره مریم | ۱۵ | اعتزال ابراهیم و موهبت فرزندان | ~۵۷ دقیقه |
| مسیحیت و دین | تفسیر سوره مریم | ۱۵ | اعتزال ابراهیم و موهبت فرزندان | ~۶ دقیقه |
| بازگشت از بحث مسیحیت به سورهٔ مریم | تفسیر سوره مریم | ۱۶ | اخلاص موسی و ندای طور | ~۶ دقیقه |
| جمعبندی دربارهٔ قربانی شدن مسیح | تفسیر سوره مریم | ۱۶ | اخلاص موسی و ندای طور | ~۴۴ دقیقه |
| غیبت مسیح و تشابه با غیبت امام | تفسیر سوره مریم | ۱۷ | موهبت هارون برای یاری موسی | ~۴۱ دقیقه |
| خلافت الهی و ولایت پیامبران | تفسیر سوره مریم | ۱۸ | وفای اسماعیل و سفارش خانواده | ~۱۰ دقیقه |
| خانواده در سورههای مریم و نور | تفسیر سوره مریم | ۱۸ | وفای اسماعیل و سفارش خانواده | ~۱۱ دقیقه |
| از قرآن تا نظریهٔ تاریخی اسماء | تفسیر سوره مریم | ۲۱ | توبه و ایمان در باغهای عدن | ~۶ دقیقه |
| تفسیر سوره مریم - جلسه ۲۲ | تفسیر سوره مریم | ۲۲ | سلام و روزی در بهشت موعود | ~۱۰ دقیقه |
| مقالهای مسیحی دربارهٔ وعدهٔ اسماعیل - بخش ۲ | تفسیر سوره مریم | ۲۲ | سلام و روزی در بهشت موعود | ~۳۹ دقیقه |
| تفسیر سوره مریم - جلسه ۲۳ | تفسیر سوره مریم | ۲۳ | نزول فرشتگان و شکیبایی در عبادت | ~۳ دقیقه |
| فصوصالحکم و نسبت پیامبران با اسماء | تفسیر سوره مریم | ۲۴ | انکار رستاخیز و یادآوری آفرینش | ~۱۰ دقیقه |
| قیامت در سوره مریم - بخش ۲ | تفسیر سوره مریم | ۲۹ | نفی فرزند برای خدای رحمن | ~۶ دقیقه |
| استکبار | تفسیر سوره نحل | ۵ | شباهت و تفاوت سوره نحل و انعام خطاب آیه اول استکبار | ~۷ دقیقه |
| نقش مؤنثها | تفسیر سوره نحل | ۸ | تفاوت ذکر نعمتها در قسمت اول سوره و این قسمت | ~۷ دقیقه |
| مرور سه قطعۀ گذشته | تفسیر سوره نور | ۱ | نگاه کلی به بخش اول و دوم سوره | ~۶ دقیقه |
| روابط بین زن و مرد: خطر و تعالی | تفسیر سوره نور | ۵ | تفصیل آیه نور، عشق الهی | ~۹ دقیقه |
| قرآن و جنسیت | تفسیر سوره نور | ۵ | تفصیل آیه نور، عشق الهی | ~۲۹ دقیقه |
| عالم معنا و عالم جسم | تفسیر سوره نور | ۵ | تفصیل آیه نور، عشق الهی | ~۴ دقیقه |
| مرور جلسات قبل | تفسیر سوره نور | ۶ | عشق بین زن و مرد مقدمهای برای رسیدن به عرفان | ~۲ دقیقه |
| تئوری عرفانی اسماء الهی | تفسیر سوره نور | ۷ | بررسی احکام سوره و اثر روابط متعالی زن و مرد در رسیدن | ~۵ دقیقه |
| حجاب مقدمۀ نکاح | تفسیر سوره نور | ۹ | فلسفه احکام، مدل یونگ، حکم حجاب | ~۲ دقیقه |
| چگونه به فقه نگاه کنیم؟ | تفسیر سوره نور | ۱۴ | حصن و محصنات حکم رجم موارد اختلاف احکام در قرآن و فقه | ~۴ دقیقه |
| تفسیر آیات ابتدایی سوره، نزول قرآن و عرش عظیم | تفسیر سوره قصص | ۱ | ساختار کلی سوره و مشابهت داستان سوره با داستان سوره یوسف (ع) | ~۶ دقیقه |
| رعد | رعد | ۱ | مدنی یا مکی بودن سوره | ~۵ دقیقه |
| تحلیل پدیده داعش، نسبت آن با اسلام و جریانهای تکفیری | رعد | ۲ | حق بودن محتوای قرآن، تمثیل، عِلْمُ الْكِتَابِ | ~۷ دقیقه |
| نقد حدیثگرایی و تبیین رویکرد تعریف فلسفی معجزه و تمایز آن از کرامت و سحرمحوری در فهم دین | رعد | ۲ | حق بودن محتوای قرآن، تمثیل، عِلْمُ الْكِتَابِ | ~۸ دقیقه |
| روان نبودن بعضی از قسمتهای قرآن | رعد | ۳ | حق محتوای اصلی سوره، انسان و اقوام، تغییر، نیمه دوم سوره | ~۲۸ دقیقه |
| وزنی که قرآن به متون قدیمی میدهد | تفسیر سوره صاد | ۵ | تکمیل داستان ایوب بررسی داستانهای سوره از نظر میزان اتکا به فرامتنها | ~۶ دقیقه |
| اسم عزیز | شعراء | ۲ | معنی کلمه عزیز، داستان حضرت ابراهیم | ~۱۳ دقیقه |
| نقطه عطف بودن داستان حضرت سلیمان (ع) و اجزای آن(ع) و شباهت با داستان آفرینش | تفسیر سوره طه | ۱ | نکات کلی در مورد سوره طه | ~۳ دقیقه |
| ظهور پیدا کردن و اختفای الهی | تفسیر سوره طه | ۱ | نکات کلی در مورد سوره طه | ~۳ دقیقه |
| مقدمه | تفسیر سوره طه | ۴ | داستان ماجرای گوساله سامری (طلایی) | ~۴ دقیقه |
| داستان آدم | تفسیر سوره طه | ۵ | اهمیت داستان سامری | ~۴ دقیقه |
| ارتباط طه و ماجرای غدیر خم | تفسیر سوره طه | ۷ | نگاه کلی به سوره و سکانس های اصلی | ~۴ دقیقه |
| نزول آیات | یس | ۱ | سورهای برای غفلت زدایی | ~۳ دقیقه |
| رسالت، تشریع و تکوین و رشد روانی انسان | یس | ۲ | روش بررسی مفهوم آیه در قرآن | ~۳ دقیقه |
| تعجب غیرعقلانی مردمان زمان پیامبران از وحی / تعجب غیرعقلانی مردمان زمان پیامبران از وحی (۲) | تفسیر سوره یونس | ۱ | اهمیت اعتقاد به توحید و معاد در پذیرش نبوت | ~۵ دقیقه |
| تصورات انتزاعی انسان کامل و مطلق در مورد پیامبران | تفسیر سوره یوسف | ۱۵ | صبر و امید درونمایه اصلی داستان، تأویل رؤیای یوسف | ~۲ دقیقه |
| ظهور حضرت عیسی (ع) و پولس قدیس | آمریکا | ۴ | دو نگاه متضاد و پایان روایتهای آمریکا | ~۵ دقیقه |
| مهاجرت مسیحیان اروپایی به آمریکا و تأسیس تمدن و حکومت نوین | آمریکا | ۴ | دو نگاه متضاد و پایان روایتهای آمریکا | ~۷ دقیقه |
| انتقاد از کاپیتالیسم، ویژگیهای مثبت دوران مدرن | سرمایهسالاری (کاپیتالیسم) | ۳ | انتقاد از کاپیتالیسم، ویژگیهای مثبت دوران مدرن، دموکراسی و آزادی بیان | ~۹ دقیقه |
کلیسا۲۵ گفتار
| تیتر بخش | سری | جلسه | تیتر جلسه | زمان |
|---|---|---|---|---|
| سطح نمادپردازی و اهمیت رویا | روانکاوی و فرهنگ | ۲۵ | یونگ — رؤیا (۳) | ~۳ دقیقه |
| روشنگری، عقل و شورش علیه والد | روانکاوی و فرهنگ | ۶۸ | کلاسیک/مدرن/پستمدرن — مرورِ تارانتینو | ~۷ دقیقه |
| مرگ روان پیش | روانکاوی و فرهنگ | ۹۹ | مرگ روان، بندباز زرتشت، و محو و جنون | ~۱۴ دقیقه |
| توضیحی کلی در مورد کتاب مقدس مسیحیان | مسیحیت | ۳ | وضعیت بشر و مسئله هویت عیسی مسیح | ~۱۰ دقیقه |
| تفاوت مهم مسیحیت و اسلام در کتاب و کلمه ی الهی | مسیحیت | ۶ | کتاب، کلمه الهی و عرفان مسیحی | ~۱۷ دقیقه |
| عرفان مسیحی | مسیحیت | ۶ | کتاب، کلمه الهی و عرفان مسیحی | ~۱۰ دقیقه |
| لغو شریعت در مسیحیت | مسیحیت | ۶ | کتاب، کلمه الهی و عرفان مسیحی | ~۱۵ دقیقه |
| روش تاریخی و مسئله سندیت | مسیحیت | ۱۴ | خلافت انسان و نسبت مسیح با مخلوقات | ~۲۸ دقیقه |
| نقش سوره نور و بحث قذف به عنوان معیار سنجش احکام و روایات | معجزه چیست؟ | ۴ | تعریف فلسفی معجزه و نقد برهان هیوم | ~۵ دقیقه |
| نسبت توحید افعالی با دعا و قانون علیت | دفاع عقلانی از دین | ۹ | تبعات عملی التزام به خدای فلسفی (توحید) | ~۷ دقیقه |
| منابع بهتر برای تاریخ اسلام، Hagarism، آغاز مکتب تجدیدنظرطلبی تا به ام | دفاع عقلانی از دین | ۱۹ | مفهوم تحدی و بررسی کتاب الفرقان الحق | ~۶ دقیقه |
| شواهد جغرافیایی ارائه شده در مکتب تجدیدنظرطلبی | دفاع عقلانی از دین | ۱۹ | مفهوم تحدی و بررسی کتاب الفرقان الحق | ~۱۰ دقیقه |
| بررسی علمی پدیده جن، تسخیر و ارتباط با علوم مدرن (۲) / بررسی علمی پدیده جن، تسخیر و ارتباط با علوم مدرن (۳) | دفاع عقلانی از دین | ۳۳ | ایراد علمی به قرآن (مسئله جن) | ~۵ دقیقه |
| شواهد تاریخی برای شباهت مریم و میریام | دفاع عقلانی از دین | ۴۴ | مریم، اخت هارون | ~۱۳ دقیقه |
| طیف جامعه دینی: اجرای احکام مورد توافق گروهی یا تحمیل احکام به همگان(شریعت یهودی یا شریعت اموی!) | دفاع عقلانی از دین | ۴۷ | احکام اجتهاد و جهد، عقل و وحی | ~۸ دقیقه |
| مفهوم تسبیح و نماز (۲) | دفاع عقلانی از دین | ۵۹ | احکام ادامه بحث نماز، گذشته انسان و توبه | ~۳ دقیقه |
| نیاز به آشناییزدایی در نماز گزاشتن | جدایی علم از دین | ۲ | مرور جلسه گذشته و رد فرضیه جدایی در قرون شانزده و هفده | ~۵ دقیقه |
| افسانه نیوتون | جدایی علم از دین | ۴ | بخش دوم توهم: کشف فرمول ها برای تبیین علمی کافی است | ~۱۱ دقیقه |
| انرژی | جدایی علم از دین | ۶ | خلاصهای از آنچه گذشت و اهداف سه گانه | ~۵ دقیقه |
| ساختار انقلاب های علمی | جدایی علم از دین | ۹ | اصلاً ساینس یعنی چه؟ و تحولات نظری و سخت افزار معیشت | ~۶ دقیقه |
| نقش سوره نور و بحث قذف به عنوان معیار سنجش احکام و روایات | یهودیت | ۱۹ | لزوم دین، قرآن صنعا و قرائتهای قرآن | ~۶ دقیقه |
| ریشه اختلاف ایمان و کفر - بخش ۲ | حدید | ۲ | محتوای کلی سوره، نحوه برخورد و زندگی در دنیا | ~۶ دقیقه |
| توضیح تم سوم سوره | تفسیر سوره نحل | ۲ | توضیح تکمیلی تم سوم سوره، تقسیمبندی سوره | ~۱۳ دقیقه |
| آیه 'اگر خدا میخواست'، جبر و اختیار و داستان آدم(ع) | تفسیر سوره نحل | ۵ | شباهت و تفاوت سوره نحل و انعام خطاب آیه اول استکبار | ~۳ دقیقه |
| نقش سوره نور و بحث قذف به عنوان معیار سنجش احکام و روایات | تفسیر سوره نور | ۱۵ | فقه، شریعت و ضرورت بازنگری در احکام | ~۸ دقیقه |
اسلام۱۵ گفتار
| تیتر بخش | سری | جلسه | تیتر جلسه | زمان |
|---|---|---|---|---|
| نسبت داستان خلقت آدم و سجده ملائکه در قرآن و نقد نگاه سکولار | مفاهیم و واژگان قرآن | ۸ | واژهشناسی ایمان در قرآن در کنار معنای عرفی آن، سطوح مختلف آگاهی | ~۵ دقیقه |
| مفهوم معروف و منکر | مفاهیم و واژگان قرآن | ۱۲ | مفهوم زبان و واژه تعریف مفاهیم | ~۶ دقیقه |
| مرور پرسشهای پژوهشی فلسفه نسبت معجزه با قانون علیت و تجربههای خارقالعاده و متون مقدس | فلسفه متن مقدس | ۴ | پرسشهای پژوهشی فلسفه دین و متون مقدس | ~۶ دقیقه |
| باید ملاکهای برتری یک ایده مشخص باشد | دفاع عقلانی از دین | ۳ | تفاوت دفاع عقلانی در گذشته و حال | ~۶ دقیقه |
| ادامهٔ هستی مطلق | دفاع عقلانی از دین | ۵ | یک مدل منطقی برای توجیه وجود جهان | ~۳ دقیقه |
| نقش سوره نور و بحث قذف به عنوان معیار سنجش احکام و روایات | دفاع عقلانی از دین | ۱۲ | اعجاز قرآن و مصونیت از تحریف | ~۳ دقیقه |
| تاریخچه فقه و صحت احکام موجود در آن | دفاع عقلانی از دین | ۴۵ | هدف از التزام به احکام شرعی چیست؟ | ~۶ دقیقه |
| پرسشوپاسخ | دفاع عقلانی از دین | ۴۵ | هدف از التزام به احکام شرعی چیست؟ | ~۷ دقیقه |
| تشریع حج و نقش قربانی در اطعام فقرا | تفسیر سوره حج | ۷ | هزینهٔ حج، اولویت عبادت و نقد پرسشهای صرفاً اقتصادی | ~۱۰ دقیقه |
| دموکراسی مستقیم، پوپولیسم و ناسیونالیسم مذهبی | تفسیر سوره حج | ۲۱ | قیامت، مسائل روز و نسبت دین با مردم | ~۷ دقیقه |
| نقش سوره نور و بحث قذف به عنوان معیار سنجش احکام و روایات | تفسیر سوره نور | ۱۵ | فقه، شریعت و ضرورت بازنگری در احکام | ~۷ دقیقه |
| شبهه در عدالت الهی و وضع دنیوی خوب کسانی که اهل حق نیستند | روم | ۰ | حکومت خداوند و آیات او در تار و پود دنیا | ~۹ دقیقه |
| مرور جلسات گذشته و کلیات سوره انبیا و مروری بر جلسه گذشته | تفسیر سوره یونس | ۴ | خطر دقیق کردن شهود (با استدلال) و از بین رفتن بداهت | ~۹ دقیقه |
| ارتباط با ناخودآگاه در زنان | تفسیر سوره یوسف | ۷ | تفاوت در گرایش به حیات بین زن و مرد | ~۴۷ دقیقه |
| فیزیک و زن | تاملی در فلسفه فیزیک | ۰ | پیشفرضهای فلسفی فیزیک | ~۶ دقیقه |
عرفان اسلامی۱۳ گفتار
| تیتر بخش | سری | جلسه | تیتر جلسه | زمان |
|---|---|---|---|---|
| کلمه، واسطه عالم تکوین و تشریع | داستان آفرینش در قرآن | ۱۱ | کلمه، درخت و واسطه تکوین و تشریع | ~۴ دقیقه |
| ادامهٔ عشق | داستان آفرینش در قرآن | ۱۳ | عرفان اسلامی، توبه و مسیر بازگشت انسان | ~۳ دقیقه |
| شبهه غلط در قرآن | مقدمهای بر فهم قرآن | ۲۱ | گرامر در قرآن و مثالهایی از شکسته شده آن در قرآن هنر | ~۷ دقیقه |
| کنار هم قرار دادن نظریه یونگ و فروید (قسمت ۳) | روانکاوی و فرهنگ | ۳۴ | کنار هم گذاشتنِ یونگ و فروید (۳) | ~۵ دقیقه |
| زرتشت، زرتشتیگری و کهنالگو | روانکاوی و فرهنگ | ۹۸ | چنین گفت زرتشت و سمینار یونگ | ~۱۹ دقیقه |
| جامعومانع بودن تعریف معجزه - بخش ۳ | فلسفه متن مقدس | ۱۱ | پنهانی خدا، مسئله شر و نقش ابلیس | ~۳ دقیقه |
| نظریه رقیب هفت آسمان: هفت لایۀ جو | دفاع عقلانی از دین | ۴۲ | هفت آسمان و ادامه بحث خطاهای تاریخی به قرآن | ~۵ دقیقه |
| اصطلاحات فقهی و عرفانی، نفی طریقتگونه نپنداشتن شریعت | دفاع عقلانی از دین | ۵۷ | احکام اصطلاحات فقهی | ~۳ دقیقه |
| ادامهٔ داستان شکست مؤمنین در احد | تفسیر سوره آلعمران - آل عمران | ۵ | مواجهۀ امت جدید با خارج از فضای ایمانی | ~۳ دقیقه |
| شرک، بزرگترین گناه | انعام | ۱ | بیان تم کلی سوره، کفر و شرک | ~۳ دقیقه |
| کاربردهای تعریف فلسفی معجزه و تمایز آن از کرامت و سحری نصرت و امداد | تفسیر سوره حج | ۲۶ | پرسشها، ادامهٔ آیات و نقد معبودهای باطل | ~۳ دقیقه |
| فریب خوردن شیطان، آمدن ملائکه | حجر | ۰ | تَحَجُّرْ، سقوط بشر | ~۲ دقیقه |
| تفسیر عرفانی داستان حضرت ابراهیم(ع) و معنای نمادین قربانی | تفسیر سوره مریم | ۲۵ | گردآوری منکران و نجات پرهیزکاران | ~۲۱ دقیقه |
متون مقدس و تفسیری۱۴۰ گفتار
کتاب مقدس۱۴۰ گفتار
| تیتر بخش | سری | جلسه | تیتر جلسه | زمان |
|---|---|---|---|---|
| مرور جلسه قبل و مقدمهای بر روش بررسی مفهوم آیه در تعریف فلسفی معجزه و تمایز آن از کرامت و سحرای بر شبهه اخت هارون دوم: تفاوت هنر کلاسیک با هنر مدرن | قرآن و ادبیات مدرن | ۱ | ادبیات قرآن و ارتباط آن با ادبیات مدرن | ~۳ دقیقه |
| مشارکت مخاطب در اثر هنری و هنر مدرن و مفهوم محکمات و متشابهات | قرآن و ادبیات مدرن | ۴ | نتایج تئوری و عملی بررسیهای ادبی و زبانشاسانه قرآن | ~۱۱ دقیقه |
| دو جنبهی اعجاز قرآن و ارتباط آن با خاتمیت | مقدمهای بر فهم قرآن | ۲ | کارکردهای قرآن و مواجههی صحیح با قرآن | ~۳ دقیقه |
| نشانههای افراد پيرو بالغ | مقدمهای بر فهم قرآن | ۷ | نشانههای افراد پيرو والد و نشانههای افراد پيرو بالغ | ~۷ دقیقه |
| حکمت | مقدمهای بر فهم قرآن | ۱۹ | روش فهميدن معني واژه | ~۱۴ دقیقه |
| شناخت پیشینی خداوند لازمه درک الهی بودن قرآن | مقدمهای بر فهم قرآن | ۲۲ | مرور و مقدمه و سلسله مراتب نظریات از جنبه فاصله از نظریه | ~۶ دقیقه |
| انطباق معجزات با بستر اجتماعی زمانه | مقدمهای بر فهم قرآن | ۲۲ | مرور و مقدمه و سلسله مراتب نظریات از جنبه فاصله از نظریه | ~۵ دقیقه |
| مرور جلسه قبل و مقدمهای بر روش بررسی مفهوم آیه در تعریف فلسفی معجزه و تمایز آن از کرامت و سحرای بر شبهه اخت هارونای بر سوره یوسف | مقدمهای بر فهم قرآن | ۲۶ | تصویری بودن متن در قرآن – مقدمهای بر داستان یوسف | ~۷ دقیقه |
| ابطالپذیری ایمان | مفاهیم و واژگان قرآن | ۹ | عقلانیت انتقادی، نکاتی در مورد ایمان | ~۱۰ دقیقه |
| آنیما و نمادهایش | روانکاوی و فرهنگ | ۳۰ | یونگ — آنیما و آنیموس | ~۲ دقیقه |
| فصل قبل از کودکی | روانکاوی و فرهنگ | ۴۴ | بررسیِ فیلمِ رنگِ انار | ~۱۱ دقیقه |
| روش کارگردانی داریوش مهرجویی و حالوهوای مستند در هامون | روانکاوی و فرهنگ | ۶۲ | ادامهٔ هامون | ~۴ دقیقه |
| کلیاتی در مورد عقاید نیچه | روانکاوی و فرهنگ | ۸۶ | تحلیلِ روانکاوانهٔ متنِ فلسفی — نیچه | ~۲ دقیقه |
| آنک انسان، دیونیزوس و خودخوانی نیچه | روانکاوی و فرهنگ | ۸۸ | نیچه — مقدمهٔ زایشِ تراژدی | ~۶ دقیقه |
| فرزندان آینده و تنهایی نیچه | روانکاوی و فرهنگ | ۱۰۰ | فردانیت و شناخت حقیقت — جلسهٔ پایانی | ~۷ دقیقه |
| تحلیل احتمالاتی برهان هیوم و نقدهای وارد بر آن - بخش ۳ | فلسفه متن مقدس | ۳ | برهان هیوم، قاعده بیز و احتمال معجزه | ~۳ دقیقه |
| بررسی مفهوم معجزه و نسبت آن با زنانگی | فلسفه متن مقدس | ۴ | پرسشهای پژوهشی فلسفه دین و متون مقدس | ~۸ دقیقه |
| نقد علمگرایی و بررسی نسبت علم و دین - بخش ۱۰ | فلسفه متن مقدس | ۶ | تعریف سهشرطی و نقد جهان لاپلاسی | ~۳ دقیقه |
| تعریف پیشنهادی معجزه برای مشاهدهگر | فلسفه متن مقدس | ۹ | آیات بینات، طبیعتگرایی و مرز روش علمی | ~۸ دقیقه |
| جایگاه معرفتشناختی شاهد - بخش ۲ | فلسفه متن مقدس | ۱۰ | تعریف معجزه و جایگاه معرفتی شاهد | ~۱۶ دقیقه |
| خواندن متن بدون ایمان به آن - بخش ۳ | فلسفه متن مقدس | ۱۰ | تعریف معجزه و جایگاه معرفتی شاهد | ~۳ دقیقه |
| پلورالیسم دینی و خاتمیت | فلسفه متن مقدس | ۱۴ | پلورالیسم دینی، خاتمیت و معجزه حاضر قرآن | ~۴ دقیقه |
| کفاره دادن مسیح | مسیحیت | ۶ | کتاب، کلمه الهی و عرفان مسیحی | ~۶ دقیقه |
| تثلیث | مسیحیت | ۶ | کتاب، کلمه الهی و عرفان مسیحی | ~۱۶ دقیقه |
| انجیل، تورات و معنای کتاب - بخش ۱ | مسیحیت | ۲۴ | جمعبندی مسیحشناسی قرآنی و تاریخ مسیحیت | ~۳ دقیقه |
| مسیر ادامه بحث درباره اهل کتاب | مسیحیت | ۲۴ | جمعبندی مسیحشناسی قرآنی و تاریخ مسیحیت | ~۱۲ دقیقه |
| مسیر ادامه بحث درباره اهل کتاب | مسیحیت | ۲۴ | جمعبندی مسیحشناسی قرآنی و تاریخ مسیحیت | ~۳۱ دقیقه |
| بحثهای پیرامون برهان هیوم | معجزه چیست؟ | ۳ | تعریف معجزه هیوم و مفهوم آیه در قرآن | ~۶ دقیقه |
| مفهوم معجزه در قرآن، نقد تعریف هیومی و تمایز آن با کرامت و سحر | معجزه چیست؟ | ۵ | مفهوم قرآنی معجزه و نقد تعریف هیومی | ~۲۱ دقیقه |
| مثال رویا و مخالفت علوم قرن نوزده با آن | دفاع عقلانی از دین | ۳ | تفاوت دفاع عقلانی در گذشته و حال | ~۳ دقیقه |
| دفاع عقلانی از دین | دفاع عقلانی از دین | ۱۰ | مراد از عرفان و دین چیست؟ | ~۵ دقیقه |
| اشکالات غیرعقلانی منکران دین (۵) | دفاع عقلانی از دین | ۱۴ | چه نوع انتظاری از متن قرآن باید داشته باشیم؟ | ~۴ دقیقه |
| طرح آغازین / طرح آغازین (۲) | دفاع عقلانی از دین | ۱۵ | تبارشناسی اشکالات به دین، مسئلهی شرّ و تحدی در قرآن | ~۳ دقیقه |
| طرح آغازین (۴) / طرح آغازین (۵) | دفاع عقلانی از دین | ۱۵ | تبارشناسی اشکالات به دین، مسئلهی شرّ و تحدی در قرآن | ~۶ دقیقه |
| طرح آغازین (۱۴) / طرح آغازین (۱۵) | دفاع عقلانی از دین | ۱۵ | تبارشناسی اشکالات به دین، مسئلهی شرّ و تحدی در قرآن | ~۶ دقیقه |
| یادآوری ایستگاه دوم: ضرورت دین و راه تشخیص آن با معجزه | دفاع عقلانی از دین | ۱۷ | بررسی پدیده تحریف دین | ~۷ دقیقه |
| ادیان و کتب آسمانی | دفاع عقلانی از دین | ۱۷ | بررسی پدیده تحریف دین | ~۶ دقیقه |
| تحدی، روش قرآن برای اثبات اعجاز خودش | دفاع عقلانی از دین | ۱۹ | مفهوم تحدی و بررسی کتاب الفرقان الحق | ~۹ دقیقه |
| مقایسه متدولوژی علم و خداناباوری و قرآن | دفاع عقلانی از دین | ۲۰ | تشابه داستانهای قرآن و کتب مقدس، چگونه ممکن است آتئیستها ایمان آورند؟ | ~۵ دقیقه |
| پذیرفتن وحیانی بودن قرآن، چگونه میشود که آدمی که ایمان ندارد ایمان آورد؟ | دفاع عقلانی از دین | ۲۰ | تشابه داستانهای قرآن و کتب مقدس، چگونه ممکن است آتئیستها ایمان آورند؟ | ~۴ دقیقه |
| پذیرفتن وحیانی بودن قرآن، چگونه میشود که آدمی | دفاع عقلانی از دین | ۲۰ | تشابه داستانهای قرآن و کتب مقدس، چگونه ممکن است آتئیستها ایمان آورند؟ | ~۶ دقیقه |
| مزیت علم چیست؟ | دفاع عقلانی از دین | ۲۱ | بررسی مسئله تعارض علم و دین | ~۱۰ دقیقه |
| ببخشید کریشنیست بودن آدم علیهالسلام میتواند | دفاع عقلانی از دین | ۳۴ | یادآوری جلسات قبل | ~۸ دقیقه |
| سامری | دفاع عقلانی از دین | ۳۹ | ایراد علمی به فرشته و جن | ~۶ دقیقه |
| آیا ذوالقرنین اسکندر است؟ | دفاع عقلانی از دین | ۴۰ | مرور مطالب قبلی و بخشبندی موضوعات جلسه | ~۳ دقیقه |
| اعجاز علمی تعریف فلسفی معجزه و تمایز آن از کرامت و سحر و نقد رویکرد تطبیقگرایانه | دفاع عقلانی از دین | ۴۳ | تفاوت معجزه یابی و معجزه تراشی در قرآن، معجزه سلبی قرآن | ~۸ دقیقه |
| بررسی مصادیق معجزه سلبی در تعریف فلسفی معجزه و تمایز آن از کرامت و سحر و نقد نظریه اقتباس | دفاع عقلانی از دین | ۴۳ | تفاوت معجزه یابی و معجزه تراشی در قرآن، معجزه سلبی قرآن | ~۸ دقیقه |
| تعریف صورت مسئله | دفاع عقلانی از دین | ۴۴ | مریم، اخت هارون | ~۷ دقیقه |
| نکته تاریخی در اخت هارون | دفاع عقلانی از دین | ۴۴ | مریم، اخت هارون | ~۶ دقیقه |
| بررسی اخت هارون در قرآن | دفاع عقلانی از دین | ۴۴ | مریم، اخت هارون | ~۷ دقیقه |
| بررسی یکی بودن اسم پدر حضرت موسی و حضرت مریم | دفاع عقلانی از دین | ۴۴ | مریم، اخت هارون | ~۱۱ دقیقه |
| تصویر نسبت نسبت شریعت و اخلاق و نقد خشونت در احکام فقهی با فقه و نقد تلقی رایج از نسبت شریعت و اخلاق و نقد خشونت در احکام فقهیمداران پیشین در قرآن، خطرات نسبت نسبت شریعت و اخلاق و نقد خشونت در احکام فقهی با فقه و نقد تلقی رایج از نسبت شریعت و اخلاق و نقد خشونت در احکام فقهی | دفاع عقلانی از دین | ۴۹ | احکام خطرات و علت نیاز به وجود شریعت | ~۸ دقیقه |
| پیشفرض پنهان در پارادایم در توجیه ابدی بودن احکام | دفاع عقلانی از دین | ۵۲ | احکام ادامه انتقادها به پارادایم فقهی کنونی با تأکید بر ضرورت اکتشاف | ~۴ دقیقه |
| نیاز به آشناییزدایی در نماز گزاشتن | دفاع عقلانی از دین | ۵۲ | احکام ادامه انتقادها به پارادایم فقهی کنونی با تأکید بر ضرورت اکتشاف | ~۷ دقیقه |
| نیاز به آشناییزدایی در نماز گزاشتن | دفاع عقلانی از دین | ۵۷ | احکام اصطلاحات فقهی | ~۴ دقیقه |
| اهمیت بیان اینکه دیدن ایراد در شریعت معطوف به شناخت فرد از چیستی شریعت است | دفاع عقلانی از دین | ۶۱ | بیان انسجام جلسات برگزار شده تا به الان احکام ادامه بحث نماز | ~۸ دقیقه |
| نماز جمعه | دفاع عقلانی از دین | ۶۲ | احکام فقدان نگاه اخلاقی در تبیین شریعت مناسک جمعی نماز جمعه صیام | ~۵ دقیقه |
| آیا تعالی یک امت و جامعه مانند تعالی فرد موضوعیت دارد؟ | دفاع عقلانی از دین | ۶۳ | احکام نماز جمعه و تاریخچه محتوای آن در شریعت تورات | ~۸ دقیقه |
| روزه | دفاع عقلانی از دین | ۶۳ | احکام نماز جمعه و تاریخچه محتوای آن در شریعت تورات | ~۶ دقیقه |
| داستان آفرینش، نقش ابلیس و تاریخچه جوامع دینی | دفاع عقلانی از دین | ۶۴ | احکام موضوعیت نداشتن تعطیلی روز جمعه در بحث نماز جمعه | ~۸ دقیقه |
| قبله و مناسبات جامعه دینی | دفاع عقلانی از دین | ۶۴ | احکام موضوعیت نداشتن تعطیلی روز جمعه در بحث نماز جمعه | ~۱۲ دقیقه |
| ضعف در مواجهه با متن قرآن | دفاع عقلانی از دین | ۶۸ | احکام خانواده در شریعت و داستان آفرینش | ~۴ دقیقه |
| ادامهٔ بخش اصلی | یهودیت | ۳ | ضایعات هدایت، تحریف دین و امت واحده | ~۳ دقیقه |
| تولد حضرت مسیح | تفسیر سوره آلعمران - آل عمران | ۷ | داستان تولد حضرت مریم (ع) | ~۹ دقیقه |
| تأثیر حضرت زکریا (ع) از حضرت مریم (ع) و درخواست فرزند پاک | تفسیر سوره آلعمران - آل عمران | ۷ | داستان تولد حضرت مریم (ع) | ~۱۰ دقیقه |
| برگزیدن حضرت مریم (ع) و تولد حضرت مسیح (ع) بهعنوان خلیفه خدا: پاسخی به اعتراض ملائکه زمان خلقت انسان | تفسیر سوره آلعمران - آل عمران | ۷ | داستان تولد حضرت مریم (ع) | ~۴۷ دقیقه |
| آیه مباهله و تناظر آلعمران و آلعبا | تفسیر سوره آلعمران - آل عمران | ۷ | داستان تولد حضرت مریم (ع) | ~۴۵ دقیقه |
| ادامه آیات | تفسیر سوره انبیا | ۲ | يادآوری جلسه گذشته و لعب و لهو | ~۲ دقیقه |
| بخش اول فصل سوم: امت واحده | تفسیر سوره انبیا | ۵ | شرک، توحید، سیر انبیاء | ~۴ دقیقه |
| خطاب قرار گرفتن مؤمنین و غیر مؤمنین در قرآن | انفال | ۲ | جنگ بدر، سنت الهی، خطابهای درون قرآن | ~۴ دقیقه |
| مقصر بودن مقلدین | اعراف | ۲ | دو نگاه به داستان آفرینش | ~۱۰ دقیقه |
| داستان اصحاب سبت و مسخ به بوزینه | اعراف | ۴ | داستان قوم بنیاسرائیل | ~۳ دقیقه |
| روش و مبانی تفسیر، معجزه، و مروری بر تاریخ انبیاء در عهدین | بقره + نساء | ۱ | پیش درآمدی بر مباحث سوره نساء شبهات و نحوه برخورد با آنها | ~۵ دقیقه |
| محوریت کتاب در دین جدید | تفسیر سوره بقره | ۶ | یادآوری جلسه گذشته – تأکید دین جدید (اسلام) بر روی توحید | ~۷ دقیقه |
| بیماری چیست؟ | فرقان | ۲ | معنی واژه فرقان حق و باطل در کنار هم | ~۴ دقیقه |
| آخرت؛ مرکز دعوت انبیا و نقطهٔ تعارض با فرهنگ جدید | تفسیر سوره حج | ۱۶ | تعارض شریعت و ساختار زندگی جدید | ~۳ دقیقه |
| نامگذاری سوره: وارونگیهای داستان هود و شباهت هود به پیامبر | تفسیر سوره هود | ۵ | شباهت داستان قوم هود با داستان پیامبر | ~۱۰ دقیقه |
| مشارکت مخاطب در ساخت معنا | تفسیر سوره هود | ۷ | تقلید و بهرهی پرستش تقلیدی | ~۳ دقیقه |
| داستان انبیا | ابراهیم | ۲ | زبان، مفهوم ظلمت و نور | ~۶ دقیقه |
| داستان نوح و عاد و ثمود - بخش ۱ | ابراهیم | ۲ | زبان، مفهوم ظلمت و نور | ~۳ دقیقه |
| ابراهیم | ابراهیم | ۲ | زبان، مفهوم ظلمت و نور | ~۶ دقیقه |
| قسمت میانی سوره | ابراهیم | ۳ | ارتباط بخشهای مختلف سوره | ~۳ دقیقه |
| فسادهای دوگانه بنیاسرائیل و وعده آخرت آنها | اسراء | ۰ | اسراء: قرآن، هدایت اقوم | ~۱۲ دقیقه |
| ادامه تا انتهای سوره، پایان خوب سوره اسراء | اسراء | ۰ | اسراء: قرآن، هدایت اقوم | ~۲ دقیقه |
| تحلیل متن سوم سوره و ارتباط آن با وحی | تفسیر سوره کهف | ۱ | شمای کلی سوره کهف | ~۳ دقیقه |
| قطعه چهارم – آیات ۴۰ تا ۵۵ روابط مسلمانان با اهل کتاب | مائده | ۰ | میثاق، احکام و اکمال دین در مائده | ~۳ دقیقه |
| قطعه هفتم – آیات ۸۷ تا ۱۰۸ – ادامه آیات احکام | مائده | ۰ | میثاق، احکام و اکمال دین در مائده | ~۴ دقیقه |
| روال کلی سوره مریم | تفسیر سوره مریم | ۱ | پیوند کهف و مریم در عبادت رب | ~۲۲ دقیقه |
| تم تاریخی سورهی مریم | تفسیر سوره مریم | ۲ | محور رحمانیت و صلوة در مریم | ~۱۰ دقیقه |
| یک راز در داستان مریم | تفسیر سوره مریم | ۲ | محور رحمانیت و صلوة در مریم | ~۱۱ دقیقه |
| علم و قرآن | تفسیر سوره مریم | ۳ | دعای پنهانی زکریا برای وارث | ~۳۳ دقیقه |
| پایان | تفسیر سوره مریم | ۶ | کنارهگیری مریم و خلوت شرقی | ~۳ دقیقه |
| شرحی بر تفاسیر عرفانی | تفسیر سوره مریم | ۸ | رنج زایمان و تسلای الهی | ~۳ دقیقه |
| معنای کتاب | تفسیر سوره مریم | ۹ | روزه سکوت و بازگشت مریم | ~۲ دقیقه |
| یحیی، چرا «جبارا شقیا»؟؟ | تفسیر سوره مریم | ۹ | روزه سکوت و بازگشت مریم | ~۴ دقیقه |
| رفتار عیسی با مادر و بستگانش | تفسیر سوره مریم | ۹ | روزه سکوت و بازگشت مریم | ~۵ دقیقه |
| مقایسه ی عیسی و یحیی با نگاهی به کتاب فکوک | تفسیر سوره مریم | ۱۴ | هشدار ابراهیم درباره پرستش شیطان | ~۱۳ دقیقه |
| مسیح، معصومیت و ولایت مطلقه | تفسیر سوره مریم | ۱۶ | اخلاص موسی و ندای طور | ~۴۵ دقیقه |
| مرور مباحث جلسات گذشته و ادامه تفسیر سوره مریم | تفسیر سوره مریم | ۱۷ | موهبت هارون برای یاری موسی | ~۹ دقیقه |
| ابراهیم، پدر و آغاز رسالت جهانی | تفسیر سوره مریم | ۱۷ | موهبت هارون برای یاری موسی | ~۳ دقیقه |
| ذبح: اسحاق یا اسماعیل | تفسیر سوره مریم | ۱۸ | وفای اسماعیل و سفارش خانواده | ~۶ دقیقه |
| اسماعیلِ سورهٔ مریم | تفسیر سوره مریم | ۱۹ | ادریس و سجده پیامبران رحمن | ~۵ دقیقه |
| اسماعیلِ سورهٔ مریم (۳) / اسماعیلِ سورهٔ مریم (۴) | تفسیر سوره مریم | ۱۹ | ادریس و سجده پیامبران رحمن | ~۳ دقیقه |
| روایتهای یهودی و مسیحی دربارهٔ اسماعیل | تفسیر سوره مریم | ۱۹ | ادریس و سجده پیامبران رحمن | ~۱۷ دقیقه |
| روایتهای یهودی و مسیحی دربارهٔ اسماعیل (۲) / روایتهای یهودی و مسیحی دربارهٔ اسماعیل (۳) / روایتهای یهو... | تفسیر سوره مریم | ۱۹ | ادریس و سجده پیامبران رحمن | ~۳۵ دقیقه |
| وراثت نبوت در نسل ابراهیم (۲) / وراثت نبوت در نسل ابراهیم (۳) | تفسیر سوره مریم | ۱۹ | ادریس و سجده پیامبران رحمن | ~۸ دقیقه |
| شاخههای باقیماندهٔ داستان ابراهیم | تفسیر سوره مریم | ۲۰ | ضایع کردن صلوة و پیروی شهوات | ~۹ دقیقه |
| ادامه داستان حضرت ابراهیم | تفسیر سوره مریم | ۲۰ | ضایع کردن صلوة و پیروی شهوات | ~۵۰ دقیقه |
| خوانش عرفانی داستان انبیا | تفسیر سوره مریم | ۲۵ | گردآوری منکران و نجات پرهیزکاران | ~۲۵ دقیقه |
| جمعبندی بحث انبیا و فصوص | تفسیر سوره مریم | ۲۷ | ادعای مال و فرزند در آینده | ~۳ دقیقه |
| آیات ۳۳ تا ۴۲ | تفسیر سوره نحل | ۴ | شرک و استکبار | ~۶ دقیقه |
| بیشتر مردم نمیبینند و نمیدانند | تفسیر سوره نحل | ۵ | شباهت و تفاوت سوره نحل و انعام خطاب آیه اول استکبار | ~۳ دقیقه |
| تفاوت ذکر نعمتها در قسمت اول سوره و این قسمت | تفسیر سوره نحل | ۸ | تفاوت ذکر نعمتها در قسمت اول سوره و این قسمت | ~۵ دقیقه |
| داستان حضرت سلیمان (ع) و اجزای آن (ع) و ورود به داستان حضرت سلیمان (ع) | تفسیر سوره نمل | ۱ | حروف مقطعه ابتدای سوره و زینت دادن اعمال | ~۷ دقیقه |
| اهمیت نکاح، مقایسه عشق زن و مرد، اسماء الهی و واژه محصن | تفسیر سوره نور | ۱۳ | اهمیت نکاح مقایسه عشق زن و مرد و اسماء الهی واژه محصن | ~۷ دقیقه |
| مثالهایی از نقض فقه، نسبت نسبت شریعت و اخلاق و نقد خشونت در احکام فقهی با فقه و نقد تلقی رایج از نسبت شریعت و اخلاق و نقد خشونت در احکام فقهی و ضرورت بازنگری در نقد رویکرد فقهی موجود و لزوم تحول در آن قرآنی با سنت | تفسیر سوره نور | ۱۴ | حصن و محصنات حکم رجم موارد اختلاف احکام در قرآن و فقه | ~۱۴ دقیقه |
| تولد حضرت موسی (ع) | تفسیر سوره قصص | ۱ | ساختار کلی سوره و مشابهت داستان سوره با داستان سوره یوسف (ع) | ~۷ دقیقه |
| تجلی صفات خداوند در حضرت موسی | تفسیر سوره قصص | ۳ | مراحل رشد موسی، معجزات، ابلاغ رسالت به فرعون | ~۱۱ دقیقه |
| اهل کتاب، مؤمن به حق | تفسیر سوره قصص | ۴ | دریا در داستان دو قطبی حضرت موسی و یوسف ید بیضاء قارون | ~۷ دقیقه |
| جایگاه داستان موسی و فرعون در سوره، نزول کتاب - بخش ۱ | تفسیر سوره قصص | ۵ | مروری بر جلسه قبل و غربی و شرقی | ~۱۶ دقیقه |
| نیمه دوم سوره | رعد | ۳ | حق محتوای اصلی سوره، انسان و اقوام، تغییر، نیمه دوم سوره | ~۶ دقیقه |
| وابستگی به اطلاعات خارج از قرآن | تفسیر سوره صاد | ۱ | وابستگی به اطلاعات خارج از قرآن | ~۱۸ دقیقه |
| داستان حضرت سلیمان | تفسیر سوره صاد | ۳ | داستان حضرت سلیمان | ~۶ دقیقه |
| داستان حضرت ایوب | تفسیر سوره صاد | ۴ | نکاتی در مورد داستان حضرت داوود، داستان حضرت ایوب | ~۱۲ دقیقه |
| الواح - بخش ۱ | تفسیر سوره صاد | ۴ | نکاتی در مورد داستان حضرت داوود، داستان حضرت ایوب | ~۵ دقیقه |
| ترجمه سوره صاد | تفسیر سوره صاد | ۵ | تکمیل داستان ایوب بررسی داستانهای سوره از نظر میزان اتکا به فرامتنها | ~۵ دقیقه |
| داستان آفرینش | تفسیر سوره صاد | ۷ | سایر نکات سوره، درجات واژه ذکر | ~۷ دقیقه |
| چرا ایوب بعد از سلیمان میآید؟ | تفسیر سوره صاد | ۷ | سایر نکات سوره، درجات واژه ذکر | ~۳ دقیقه |
| مقدمه سوره | شعراء | ۱ | کلمه شعراء، داستان اول (داستان موسی و فرعون) | ~۸ دقیقه |
| خلع نعلین | تفسیر سوره طه | ۲ | صحنه وحی به حضرت موسی (ع) | ~۳ دقیقه |
| حکم رسالت | تفسیر سوره طه | ۲ | صحنه وحی به حضرت موسی (ع) | ~۳ دقیقه |
| نقش هارون | تفسیر سوره طه | ۴ | داستان ماجرای گوساله سامری (طلایی) | ~۵ دقیقه |
| داستان حضرت آدم (ع) | تفسیر سوره طه | ۵ | اهمیت داستان سامری | ~۳ دقیقه |
| ارتباط شرک و کتمان حقیقت | تفسیر سوره یونس | ۴ | خطر دقیق کردن شهود (با استدلال) و از بین رفتن بداهت | ~۳ دقیقه |
| دو پیامبری که طلب عذاب برای دشمن خود کردند: حضرت نوح(ع) و حضرت موسی(ع) | تفسیر سوره یونس | ۵ | عتاب به پیامبر برای دلسوزی برای مردمش و حرص به هدایت قومش | ~۶ دقیقه |
| مرور جلسات گذشته و کلیات سوره انبیا | تفسیر سوره یوسف | ۱ | نگاه کلی به سوره | ~۸ دقیقه |
| نحوه روایت قرآن | تفسیر سوره یوسف | ۱ | نگاه کلی به سوره | ~۲ دقیقه |
| وابستگی زنان به حیات، مانع کمال در زنان | تفسیر سوره یوسف | ۶ | قمیص (پیراهن) یوسف، نکات روایی در داستان، گمراهی زنانه! | ~۹ دقیقه |
| عدم بیان حزن بنیامین و قیاس با حزن یعقوب | تفسیر سوره یوسف | ۱۵ | صبر و امید درونمایه اصلی داستان، تأویل رؤیای یوسف | ~۷ دقیقه |
| تحلیل پایان داستان، عدم موفقیت برادران و تأویل رؤیای یوسف | تفسیر سوره یوسف | ۱۵ | صبر و امید درونمایه اصلی داستان، تأویل رؤیای یوسف | ~۳ دقیقه |
پیامبران و چهرههای قرآنی۱۳۵ گفتار
مریم۱۰۶ گفتار
| تیتر بخش | سری | جلسه | تیتر جلسه | زمان |
|---|---|---|---|---|
| نفی سادهانگاری قرآن | قرآن و ادبیات مدرن | ۴ | نتایج تئوری و عملی بررسیهای ادبی و زبانشاسانه قرآن | ~۶ دقیقه |
| تجربه اسماء الهی در درون رحم مادر (۴) | داستان آفرینش در قرآن | ۱۴ | توبه، تقوای زنانه و دستههای قلبی انسان | ~۶ دقیقه |
| ممانعت از تقديس خدا گونهی پيامبر | مقدمهای بر فهم قرآن | ۷ | نشانههای افراد پيرو والد و نشانههای افراد پيرو بالغ | ~۵ دقیقه |
| فراگیری مقداری از شک و مقاومت در برابر ایمان | مقدمهای بر فهم قرآن | ۲۲ | مرور و مقدمه و سلسله مراتب نظریات از جنبه فاصله از نظریه | ~۴ دقیقه |
| شبهههایی تاییدکننده الهی بودن قرآن | مقدمهای بر فهم قرآن | ۲۲ | مرور و مقدمه و سلسله مراتب نظریات از جنبه فاصله از نظریه | ~۴ دقیقه |
| مرور جلسه قبل و مقدمهای بر روش بررسی مفهوم آیه در تعریف فلسفی معجزه و تمایز آن از کرامت و سحرای بر شبهه اخت هارون ای بر بحث های هنری | مقدمهای بر فهم قرآن | ۲۳ | هنر کلاسیک و مدرن، ریتم در قرآن | ~۱۱ دقیقه |
| مثالهایی از تغییر ریتم در قرآن (۳) / مثالهایی از تغییر ریتم در قرآن (۴) / مثالهایی از تغییر ریتم در قرآن (۵) | مقدمهای بر فهم قرآن | ۲۳ | هنر کلاسیک و مدرن، ریتم در قرآن | ~۲۱ دقیقه |
| سلف، مسیح و فرافکنی | روانکاوی و فرهنگ | ۹۸ | چنین گفت زرتشت و سمینار یونگ | ~۳۶ دقیقه |
| جایگاه معرفتشناختی شاهد - بخش ۱ | فلسفه متن مقدس | ۱۰ | تعریف معجزه و جایگاه معرفتی شاهد | ~۵ دقیقه |
| زبان، واژگان و مسئلهٔ توحید (۶) / زبان، واژگان و مسئلهٔ توحید (۷) | فلسفه متن مقدس | ۱۳ | زبان قرآن، توحید و مسئله تحدی | ~۶ دقیقه |
| مفهوم آیه، نشانه و هلاکت متعاقب آن | معجزه چیست؟ | ۲ | روش بررسی مفهوم آیه در قرآن | ~۴ دقیقه |
| نگاهی به قرآن در مورد تکامل و خلقتگرایی | دفاع عقلانی از دین | ۲۳ | تعارض علم و دین با تمرکز بر دوگانهی تکاملگرایی و خلقتگرایی | ~۸ دقیقه |
| مریم خواهر هارون | دفاع عقلانی از دین | ۳۹ | ایراد علمی به فرشته و جن | ~۴ دقیقه |
| مسئله اخت هارون | دفاع عقلانی از دین | ۴۴ | مریم، اخت هارون | ~۵ دقیقه |
| ادامه بررسی اینکه شریعت ما را به چه سمتی میبرد بر اساس داستان آفرینش | دفاع عقلانی از دین | ۵۵ | احکام حکومت دینی فقها | ~۳ دقیقه |
| انتقاد از تمرکز بر نهیها پس از توبه و غفلت از سعی کردن، نفی تنبلی | دفاع عقلانی از دین | ۶۰ | احکام وسواس بیهوده حول شریعت | ~۸ دقیقه |
| ادامه بحث نسخ بقره و حکمت تغییر قبله | دفاع عقلانی از دین | ۶۷ | احکام چرا خداوند روی زمین خانهسازی کرده است؟، پایان مراسم حج | ~۷ دقیقه |
| پایان مراسم حج | دفاع عقلانی از دین | ۶۷ | احکام چرا خداوند روی زمین خانهسازی کرده است؟، پایان مراسم حج | ~۳ دقیقه |
| مقدمه | تفسیر سوره آلعمران - آل عمران | ۷ | داستان تولد حضرت مریم (ع) | ~۶ دقیقه |
| عالم تکوین در عالیترین شکل و تولد انسانهای برجسته | تفسیر سوره آلعمران - آل عمران | ۷ | داستان تولد حضرت مریم (ع) | ~۱۱ دقیقه |
| عالم تکوین در عالیترین شکل و تولد انسانهای برجسته: قهرمانهای اصلی داستان زن هستند که سرچشمه | تفسیر سوره آلعمران - آل عمران | ۷ | داستان تولد حضرت مریم (ع) | ~۴ دقیقه |
| بشارت کلمه الهی به حضرت مریم | تفسیر سوره آلعمران - آل عمران | ۷ | داستان تولد حضرت مریم (ع) | ~۶ دقیقه |
| بشارت کلمه الهی به حضرت مریم (ع) | تفسیر سوره آلعمران - آل عمران | ۷ | داستان تولد حضرت مریم (ع) | ~۱۰ دقیقه |
| پرسش و پاسخ | تفسیر سوره آلعمران - آل عمران | ۷ | داستان تولد حضرت مریم (ع) | ~۶ دقیقه |
| محتوای سوره | تفسیر سوره انبیا | ۱ | مرور کلی سوره و ارتباط با سوره نبأ | ~۴ دقیقه |
| ذکر معاصرین پیامبر (ص) | تفسیر سوره انبیا | ۳ | مفهوم نزدیک بودن حساب استهزاء مشرکین یا درک عذاب إِنَّا کُنَّا ظَالِمِینَ | ~۶ دقیقه |
| مرور جلسات گذشته و کلیات سوره انبیا | تفسیر سوره انبیا | ۵ | شرک، توحید، سیر انبیاء | ~۳ دقیقه |
| شاره به ذکر: نزول وحی و قرآن | تفسیر سوره انبیا | ۵ | شرک، توحید، سیر انبیاء | ~۶ دقیقه |
| پایان عجیب بخش میانی سوره: نام نبردن از حضرت عیسی و حضرت مریم در ذکر انبیاء | تفسیر سوره انبیا | ۵ | شرک، توحید، سیر انبیاء | ~۵ دقیقه |
| پرهیز از همزاد پنداری با پیامبر(ص)در درک معنای آیات قرآن | تفسیر سوره انبیا | ۵ | شرک، توحید، سیر انبیاء | ~۱۲ دقیقه |
| دوگانگی تکوین و تشریع (از خلق به امر) | تفسیر سوره انبیا | ۷ | انبیاء، معجزات و اقوام | ~۱۱ دقیقه |
| شبهات حول اتصال قرآن و شخص پیامبر | انفال | ۲ | جنگ بدر، سنت الهی، خطابهای درون قرآن | ~۴ دقیقه |
| داستان آدم و حوا | اعراف | ۱ | سوره های قبل از سوره اعراف | ~۳ دقیقه |
| تکرار تاریخ: انحراف به سمت شرک از قوم نوح تا شیعیان و اهل سنت امروزی | اعراف | ۳ | فرهنگهای انحرافی بشر انحراف به سمت شرک دلیل عدم بیان داستان ابراهیم | ~۳ دقیقه |
| داستان دوم بخش مؤخره (از آیه ۲۴۶ تا فلان ۲۵۴) | تفسیر سوره بقره | ۷ | مؤخره سوره بقره: داستانها، آیتالکرسی، معاد، انفاق و دعای پایانی | ~۶ دقیقه |
| معنی کلمه رَاعِنَا | تفسیر سوره بقره | ۷ | بخش مؤخره سوره بقره | ~۲ دقیقه |
| ابنعربی، رؤیای ذبح و محدودیت شهود عرفانی | تفسیر سوره حج | ۸ | حج در قرآن و تفاوت شریعت اجتماعی با تجربهٔ فردی | ~۲ دقیقه |
| آیا دین توحیدیِ بیهیچ احتمال جنگ ممکن است؟ | تفسیر سوره حج | ۱۰ | حج، جهاد، سیاست زمین و دفاع از مکان عبادت | ~۶ دقیقه |
| مفاسد جامعه دینی، ارزش امکان رشد و تمایز آن از نظامهای غیردینی | تفسیر سوره حج | ۱۳ | حکومت دینی، تهجر، سیاست و خطر فروکاستن دین | ~۹ دقیقه |
| خطاب به پیغمبر | تفسیر سوره هود | ۳ | مقدمه سوره هود و معنی عبارت كَانَ عَرْشُهُ عَلَى الْمَاءِ | ~۲ دقیقه |
| داستانها در قرآن | تفسیر سوره هود | ۳ | مقدمه سوره هود و معنی عبارت كَانَ عَرْشُهُ عَلَى الْمَاءِ | ~۵ دقیقه |
| نام سوره و ارتباط آن با کل سوره - بخش ۱ | تفسیر سوره کهف | ۱ | شمای کلی سوره کهف | ~۱۱ دقیقه |
| تحلیل دو متن ابتدایی سوره و ارتباط آن با معجزه | تفسیر سوره کهف | ۱ | شمای کلی سوره کهف | ~۳ دقیقه |
| ارتباط داستان موسی و خضر با اصحاب کهف و ساختار سوره | تفسیر سوره کهف | ۳ | ارتباط داستان دوم سوره کهف با سایر بخش ها | ~۶ دقیقه |
| خلاصهای از آنچه در سوره کهف گذشت | تفسیر سوره کهف | ۷ | تطابق داستانها با متنهای میانی (رشد-ولایت-معاد) | ~۳ دقیقه |
| داستان ذوالقرنین | تفسیر سوره کهف | ۸ | متدولوژی اثبات تئوری ادامه سوره کهف (داستان ذوالقرنین | ~۸ دقیقه |
| معرفی کتاب فصوص الحکم | تفسیر سوره مریم | ۱ | پیوند کهف و مریم در عبادت رب | ~۵ دقیقه |
| تفاوت دیدگاه عرفانی و علمی | تفسیر سوره مریم | ۴ | بشارت یحیی و اجابت دعا | ~۸ دقیقه |
| علت بررسی همزمان دو داستان اول سوره: | تفسیر سوره مریم | ۷ | بشارت فرزند پاک به مریم | ~۶ دقیقه |
| بیان جنبههای دراماتیک دو داستان اول سوره: | تفسیر سوره مریم | ۷ | بشارت فرزند پاک به مریم | ~۷ دقیقه |
| عکسالعمل مریم در برابر پیام رسول | تفسیر سوره مریم | ۸ | رنج زایمان و تسلای الهی | ~۶ دقیقه |
| عکسالعمل مریم در برابر پیام رسول | تفسیر سوره مریم | ۸ | رنج زایمان و تسلای الهی | ~۶ دقیقه |
| عکسالعمل مریم در برابر پیام رسول | تفسیر سوره مریم | ۸ | رنج زایمان و تسلای الهی | ~۳ دقیقه |
| وضع حمل مریم و آرزوی مرگ توسط او | تفسیر سوره مریم | ۸ | رنج زایمان و تسلای الهی | ~۱۱ دقیقه |
| برخورد قوم در برگشت مریم | تفسیر سوره مریم | ۹ | روزه سکوت و بازگشت مریم | ~۶ دقیقه |
| آیا قوم مریم قابل دفاع هست؟ | تفسیر سوره مریم | ۹ | روزه سکوت و بازگشت مریم | ~۶ دقیقه |
| اخت هارون؛ این هارون همان هارون است!! | تفسیر سوره مریم | ۹ | روزه سکوت و بازگشت مریم | ~۴ دقیقه |
| نحوه برخورد با پدر و مادر | تفسیر سوره مریم | ۱۰ | سخن گفتن عیسی در گهواره | ~۴۰ دقیقه |
| نحوه برخورد با پدر و مادر - بخش ۲ | تفسیر سوره مریم | ۱۰ | سخن گفتن عیسی در گهواره | ~۹ دقیقه |
| نقد فیلمنامه «مریم مقدس» و بررسی شخصیتپردازی و تحریفات تاریخی آن | تفسیر سوره مریم | ۱۰ | سخن گفتن عیسی در گهواره | ~۱۳ دقیقه |
| مضمون «تولد» در سوره مریم | تفسیر سوره مریم | ۱۱ | عبودیت عیسی و سفارش صلوة | ~۳ دقیقه |
| شرح تعبیری خاص از توحید | تفسیر سوره مریم | ۱۱ | عبودیت عیسی و سفارش صلوة | ~۱۳ دقیقه |
| مقایسه داستان مریم و زکریا در سورههای مریم و آلعمران | تفسیر سوره مریم | ۱۱ | عبودیت عیسی و سفارش صلوة | ~۷ دقیقه |
| مفاهیم رمزی موجود در داستان مریم | تفسیر سوره مریم | ۱۱ | عبودیت عیسی و سفارش صلوة | ~۲۳ دقیقه |
| مدلی از تولد و نقش پدر و مادر در آن | تفسیر سوره مریم | ۱۲ | اختلاف در عیسی و روز حسرت | ~۷ دقیقه |
| «مرد» مفهوم فرزندش را میسازد و «زن» خود کودک را | تفسیر سوره مریم | ۱۲ | اختلاف در عیسی و روز حسرت | ~۸ دقیقه |
| مسیح، معصومیت و ولایت مطلقه | تفسیر سوره مریم | ۱۶ | اخلاص موسی و ندای طور | ~۴۴ دقیقه |
| تناظر مسیح و قرآن | تفسیر سوره مریم | ۱۷ | موهبت هارون برای یاری موسی | ~۴۶ دقیقه |
| رابطهٔ فرزندان با والدین و محیط | تفسیر سوره مریم | ۱۷ | موهبت هارون برای یاری موسی | ~۶ دقیقه |
| آداب خواندن قرآن و نسبت احترام با فهم | تفسیر سوره مریم | ۱۸ | وفای اسماعیل و سفارش خانواده | ~۵ دقیقه |
| ادریس، الیاس و حفظ رسالت (۴) / ادریس، الیاس و حفظ رسالت (۵) | تفسیر سوره مریم | ۱۹ | ادریس و سجده پیامبران رحمن | ~۳ دقیقه |
| ادامهٔ بحث سلسلهٔ انبیا | تفسیر سوره مریم | ۲۰ | ضایع کردن صلوة و پیروی شهوات | ~۳ دقیقه |
| اسماء الهی و تاریخ انبیا | تفسیر سوره مریم | ۲۱ | توبه و ایمان در باغهای عدن | ~۱۰ دقیقه |
| مقالهای مسیحی دربارهٔ وعدهٔ اسماعیل - بخش ۳ | تفسیر سوره مریم | ۲۲ | سلام و روزی در بهشت موعود | ~۶ دقیقه |
| اهل کتاب و نسبت ادیان ابراهیمی - بخش ۱ | تفسیر سوره مریم | ۲۲ | سلام و روزی در بهشت موعود | ~۸ دقیقه |
| اسماعیل، خانواده و صادقالوعد بودن - بخش ۲ | تفسیر سوره مریم | ۲۲ | سلام و روزی در بهشت موعود | ~۸ دقیقه |
| رضایت الهی و رسالت محدود | تفسیر سوره مریم | ۲۲ | سلام و روزی در بهشت موعود | ~۷ دقیقه |
| ابنعربی و نظریهٔ اسماء الهی | تفسیر سوره مریم | ۲۴ | انکار رستاخیز و یادآوری آفرینش | ~۴ دقیقه |
| انسان کامل، نبوت و ولایت | تفسیر سوره مریم | ۲۴ | انکار رستاخیز و یادآوری آفرینش | ~۶ دقیقه |
| عرفان، جغرافیای معنوی و زبان تأویل | تفسیر سوره مریم | ۲۶ | آیات روشن و فریب جلوه دنیا | ~۳ دقیقه |
| کاربرد منابع بیرونی در فهم متن | تفسیر سوره مریم | ۲۶ | آیات روشن و فریب جلوه دنیا | ~۱۴ دقیقه |
| ورود به بخش قیامت در سوره | تفسیر سوره مریم | ۲۷ | ادعای مال و فرزند در آینده | ~۴ دقیقه |
| تولد، حشر و بازآفرینی انسان | تفسیر سوره مریم | ۲۷ | ادعای مال و فرزند در آینده | ~۸ دقیقه |
| قیامت و روز حسرت در سوره مریم | تفسیر سوره مریم | ۲۸ | عهد با رحمن و بیاعتباری شفاعت | ~۵ دقیقه |
| حرکت سیارات و نظم کیهانی | تفسیر سوره مریم | ۲۹ | نفی فرزند برای خدای رحمن | ~۵ دقیقه |
| تقوا و شکرگزاری | تفسیر سوره نحل | ۴ | شرک و استکبار | ~۹ دقیقه |
| ظلم به دخترها | تفسیر سوره نحل | ۶ | شرک، استکبار و عدم شکرگزاری، انسان خصیم مبین، سایه | ~۶ دقیقه |
| ادامه بحث در مورد تم سوره - بخش ۲ | تفسیر سوره نحل | ۷ | نوع دوم پرسشها برای فهم درونمایه سوره | ~۵ دقیقه |
| چهار مایع گوارا | تفسیر سوره نحل | ۷ | نوع دوم پرسشها برای فهم درونمایه سوره | ~۴ دقیقه |
| مرور جلسۀ قبل | تفسیر سوره نور | ۱۲ | بیت عشق و ابتغای رزق قلوب و ابصار | ~۷ دقیقه |
| مرور جلسۀ قبل | تفسیر سوره نور | ۱۷ | دوگانگیهای مرد و زن مفهوم کلمه | ~۶ دقیقه |
| واسطهبودن خانواده بین غیب و شهود | تفسیر سوره نور | ۱۸ | واسطهبودن خانواده بین غیب و شهود | ~۶ دقیقه |
| بحث دربارۀ تعیین موضوع جلسات بعد | تفسیر سوره نور | ۲۵ | مطالب پراکنده و جمعبندی مباحث | ~۵ دقیقه |
| تمکین حضرت یوسف در مقابل حضرت موسی | تفسیر سوره قصص | ۴ | دریا در داستان دو قطبی حضرت موسی و یوسف ید بیضاء قارون | ~۶ دقیقه |
| مروری بر جلسه قبل | تفسیر سوره قصص | ۵ | مروری بر جلسه قبل و غربی و شرقی | ~۳ دقیقه |
| پیکهای تاریخ انبیاء و ثمره آن | تفسیر سوره قصص | ۵ | مروری بر جلسه قبل و غربی و شرقی | ~۱۴ دقیقه |
| سوره انبیا، وعده الهی و نشانههای قیامت بعد از تمثیل | رعد | ۲ | حق بودن محتوای قرآن، تمثیل، عِلْمُ الْكِتَابِ | ~۳ دقیقه |
| سحره | تفسیر سوره طه | ۷ | نگاه کلی به سوره و سکانس های اصلی | ~۳ دقیقه |
| مفهوم آیه، نشانه و هلاکت متعاقب آن | یس | ۲ | روش بررسی مفهوم آیه در قرآن | ~۴ دقیقه |
| آیا داستان یوسف یک داستان مردانه است؟ | تفسیر سوره یوسف | ۳ | اهمیت شروع داستان یوسف | ~۶ دقیقه |
| قَالَ قَائِلٌ مِّنْهُمْ (آیه ۱۰) به چه کسی اشاره می کند؟ | تفسیر سوره یوسف | ۳ | اهمیت شروع داستان یوسف | ~۲ دقیقه |
| کلمه در فرهنگ قرآن | تفسیر سوره یوسف | ۷ | تفاوت در گرایش به حیات بین زن و مرد | ~۱۰ دقیقه |
| عرفان باروری | تفسیر سوره یوسف | ۷ | تفاوت در گرایش به حیات بین زن و مرد | ~۱۴ دقیقه |
| باروری در فرهنگ مردسالار | تفسیر سوره یوسف | ۷ | تفاوت در گرایش به حیات بین زن و مرد | ~۱۲ دقیقه |
| ادامهٔ زلیخا و مردسالاری | تفسیر سوره یوسف | ۱۲ | تکنیکهای ادبی در نگاه پیامبر، مردسالاری، یوسف در زندان | ~۴ دقیقه |
| ادامهٔ زلیخا و مردسالاری | تفسیر سوره یوسف | ۱۲ | تکنیکهای ادبی در نگاه پیامبر، مردسالاری، یوسف در زندان | ~۴ دقیقه |
موسی۱۷ گفتار
| تیتر بخش | سری | جلسه | تیتر جلسه | زمان |
|---|---|---|---|---|
| حقیقت جمعی، اعوجاج شخصی و بیان هنری | روانکاوی و فرهنگ | ۵۸ | یونگ و عرفان/دین — پیوند با قرآن | ~۳ دقیقه |
| نتیجهٔ مقاله و نقدهای کلاس | فلسفه متن مقدس | ۸ | معجزات دینی، تردستی جادویی و انتقال باور | ~۵ دقیقه |
| ابلیس، ناخالصی و آشکارنشدن خدا - بخش ۱ | فلسفه متن مقدس | ۱۱ | پنهانی خدا، مسئله شر و نقش ابلیس | ~۶ دقیقه |
| طرح کلی پیدا کردن جواب معجزه چیست در قرآن | معجزه چیست؟ | ۱ | کلمه معجزه و miracle و منظور از دیدگاه اسلامی | ~۴ دقیقه |
| نسبت معجزه با قانون علیت و تجربههای خارقالعاده | دفاع عقلانی از دین | ۱۲ | اعجاز قرآن و مصونیت از تحریف | ~۳ دقیقه |
| وزن بیش از اندازه دادن به احکام شرع | دفاع عقلانی از دین | ۵۰ | احکام رفتارهای غیرعقلانی پیرو شریعت ادامه نقد پارادایم فعلی فقه (پیشفرضهای پارادایم | ~۳ دقیقه |
| ارائه درس در گروه فسلفه علم دانشگاه شریف درباره مفهوم معجزه | دفاع عقلانی از دین | ۵۷ | احکام اصطلاحات فقهی | ~۶ دقیقه |
| نقطهی عطف تکوینی و تشریعی تاریخ | تفسیر سوره هود | ۷ | تقلید و بهرهی پرستش تقلیدی | ~۵ دقیقه |
| ابراهیم، قهرمان توحید | ابراهیم | ۱ | مقدمهٔ سوره و فضای کلی ابراهیم | ~۸ دقیقه |
| شروع داستان موسی و خضر | تفسیر سوره کهف | ۴ | بررسی جزئیات داستان اصحاب کهف | ~۳ دقیقه |
| باز هم سخن از رابطه با پدر و مادر... | تفسیر سوره مریم | ۱۴ | هشدار ابراهیم درباره پرستش شیطان | ~۵ دقیقه |
| ادامهٔ فلسفۀ احکام | تفسیر سوره نور | ۹ | فلسفه احکام، مدل یونگ، حکم حجاب | ~۶ دقیقه |
| درگذشت آقای معرفت | تفسیر سوره نور | ۲۱ | تعبیر آیه مهمانی و محارم در نور | ~۷ دقیقه |
| معجزات | تفسیر سوره قصص | ۳ | مراحل رشد موسی، معجزات، ابلاغ رسالت به فرعون | ~۵ دقیقه |
| ابلاغ رسالت به فرعون و ماموریت حضرت موسی و هارون | تفسیر سوره قصص | ۳ | مراحل رشد موسی، معجزات، ابلاغ رسالت به فرعون | ~۱۲ دقیقه |
| عصای موسی | تفسیر سوره طه | ۲ | صحنه وحی به حضرت موسی (ع) | ~۳ دقیقه |
| معنای آیه در قرآن و تفاوت آن با معجزه | یس | ۱ | سورهای برای غفلت زدایی | ~۴ دقیقه |
یوسف۷ گفتار
| تیتر بخش | سری | جلسه | تیتر جلسه | زمان |
|---|---|---|---|---|
| کلمه طیبه و خبیثه | ابراهیم | ۲ | زبان، مفهوم ظلمت و نور | ~۴ دقیقه |
| نوع گمراهیهای زن و مرد | تفسیر سوره یوسف | ۷ | تفاوت در گرایش به حیات بین زن و مرد | ~۱۷ دقیقه |
| فهم تمثیل ها | تفسیر سوره یوسف | ۷ | تفاوت در گرایش به حیات بین زن و مرد | ~۱۰ دقیقه |
| قوی تر بودن ناخودآگاه در زنان | تفسیر سوره یوسف | ۷ | تفاوت در گرایش به حیات بین زن و مرد | ~۷ دقیقه |
| ماجرای یوسف و زلیخا | تفسیر سوره یوسف | ۷ | تفاوت در گرایش به حیات بین زن و مرد | ~۴ دقیقه |
| جلسه شیطانی | تفسیر سوره یوسف | ۷ | تفاوت در گرایش به حیات بین زن و مرد | ~۷ دقیقه |
| انانیت و من موهومی | تفسیر سوره یوسف | ۱۱ | دشمن نبودن نفس، کید زنانه، یوسف در زندان | ~۳ دقیقه |
ابراهیم۵ گفتار
| تیتر بخش | سری | جلسه | تیتر جلسه | زمان |
|---|---|---|---|---|
| ابلیس، ناخالصی و آشکارنشدن خدا - بخش ۳ | فلسفه متن مقدس | ۱۱ | پنهانی خدا، مسئله شر و نقش ابلیس | ~۱۱ دقیقه |
| ایجاد توهم در مشرکین هنگام مواجهه با انبیاء درباره تهدید تزلزل نظم جاری حاصل سنت مشرکانه | دفاع عقلانی از دین | ۶۴ | احکام موضوعیت نداشتن تعطیلی روز جمعه در بحث نماز جمعه | ~۵ دقیقه |
| فساد داخل جامعه دینی | دفاع عقلانی از دین | ۶۵ | احکام ادامه بحث جهاد، تدافعی یا تهاجمی؟ | ~۳ دقیقه |
| پایان کار انبیاء | تفسیر سوره انبیا | ۴ | معنای «نُکِسوا» آیا حضرت ابراهیم دروغ گفته است؟ | ~۹ دقیقه |
| دنیا منتظر مریم بود، نه مسیح!! | تفسیر سوره مریم | ۱۳ | صداقت ابراهیم و گفتوگوی پدر | ~۷ دقیقه |
مفاهیم قرآنی و الهیاتی۶۹ گفتار
نبوت۲۲ گفتار
| تیتر بخش | سری | جلسه | تیتر جلسه | زمان |
|---|---|---|---|---|
| زبان، واژگان و مسئلهٔ توحید (۳) / زبان، واژگان و مسئلهٔ توحید (۴) | فلسفه متن مقدس | ۱۳ | زبان قرآن، توحید و مسئله تحدی | ~۵ دقیقه |
| طرح کلی برای یافتن پاسخ معجزه چیست در تعریف فلسفی معجزه و تمایز آن از کرامت و سحر (۲) | معجزه چیست؟ | ۱ | کلمه معجزه و miracle و منظور از دیدگاه اسلامی | ~۲ دقیقه |
| دین و لزوم وجود عقیده | دفاع عقلانی از دین | ۱ | منظور و هدف از جلسات دفاع عقلانی از دین چیست؟ | ~۱۰ دقیقه |
| قرآن معجزه پیامبر | تفسیر سوره انبیا | ۲ | يادآوری جلسه گذشته و لعب و لهو | ~۵ دقیقه |
| تعدد دیدگاهها در مقابل پیامبر بودن پیامبر | تفسیر سوره انبیا | ۲ | يادآوری جلسه گذشته و لعب و لهو | ~۱۴ دقیقه |
| چگونگی و چرایی انداختن حضرت ابراهیم در آتش | تفسیر سوره انبیا | ۴ | معنای «نُکِسوا» آیا حضرت ابراهیم دروغ گفته است؟ | ~۳ دقیقه |
| کلیت سوره در چهار پرده | اعراف | ۴ | داستان قوم بنیاسرائیل | ~۷ دقیقه |
| عقبماندگی | فرقان | ۴ | عقبماندگی مسلمانان نزول تدریجی ادامه اعتراضات آیات توحیدی مرج البحرین اختیار | ~۶ دقیقه |
| پرانتز اول در مقدمه: نجوای خدا با پیامبر | تفسیر سوره هود | ۴ | داستان پنج پیامبر | ~۶ دقیقه |
| جنبههای تشریعی و تکوینی سلسلهٔ انبیا و پاکسازی قومها | تفسیر سوره هود | ۵ | شباهت داستان قوم هود با داستان پیامبر | ~۱۸ دقیقه |
| تم ضمنی تسکین پیامبر در سورهی یوسف | تفسیر سوره هود | ۷ | تقلید و بهرهی پرستش تقلیدی | ~۳ دقیقه |
| تفاوت در شیوه تبلیغ پیامبر با پیامبران گذشته و در معجزه آوردن | اسراء | ۰ | اسراء: قرآن، هدایت اقوم | ~۳ دقیقه |
| تقوا و شکرگزاری | تفسیر سوره نحل | ۴ | شرک و استکبار | ~۴ دقیقه |
| مزایا و معایب امّت واحده قدیمی و اختلاف و انحراف امّتها | تفسیر سوره نحل | ۱۰ | امت واحده، فقه و استنباط احکام | ~۶ دقیقه |
| سنت، متولی احکام در اسلام | تفسیر سوره نور | ۳ | بررسی تناسب پایان سوره با تم بهدستآمده (تم جدید اجتماعی) | ~۲ دقیقه |
| میل زیاد پیامبر به بخشیده شدن و هدایت مشرکین و رابطه خدا و پیامبر | تفسیر سوره قصص | ۵ | مروری بر جلسه قبل و غربی و شرقی | ~۹ دقیقه |
| پرسش و پاسخ | شعراء | ۱ | کلمه شعراء، داستان اول (داستان موسی و فرعون) | ~۴ دقیقه |
| طرح کلی برای یافتن پاسخ معجزه چیست در تعریف فلسفی معجزه و تمایز آن از کرامت و سحر | یس | ۱ | سورهای برای غفلت زدایی | ~۵ دقیقه |
| تعجب مسلمانان از اعتقاد مسیحیان مبنی بر تجسم خداوند در مسیح | تفسیر سوره یونس | ۱ | اهمیت اعتقاد به توحید و معاد در پذیرش نبوت | ~۶ دقیقه |
| یکی بودن الله و رب در تعریف فلسفی معجزه و تمایز آن از کرامت و سحر | تفسیر سوره یونس | ۱ | اهمیت اعتقاد به توحید و معاد در پذیرش نبوت | ~۴ دقیقه |
| شادبودن از فضل الهی | تفسیر سوره یونس | ۵ | عتاب به پیامبر برای دلسوزی برای مردمش و حرص به هدایت قومش | ~۶ دقیقه |
| از دیدگاه خدا عالم تکوین و تشریع فرق چندانی ندارند, چنانکه حضرت عیسی(ع) کلمه خداست. | تفسیر سوره یوسف | ۹ | یوسف، گمراهی قرآن، قضاوت بین نظریات | ~۵ دقیقه |
وحی۹ گفتار
| تیتر بخش | سری | جلسه | تیتر جلسه | زمان |
|---|---|---|---|---|
| اسامی و تاریخ و جغرافیا در قرآن | مقدمهای بر فهم قرآن | ۲۵ | فصاحت و بلاغت قرآن – داستان موسی و خضر | ~۲ دقیقه |
| قطعهٔ آغازین و پرسشهای یونگی | روانکاوی و فرهنگ | ۹۸ | چنین گفت زرتشت و سمینار یونگ | ~۷ دقیقه |
| قسمت تلخ دریا | فرقان | ۳ | قسمت شیرین و تلخ دریا، عبادالرحمن | ~۱۲ دقیقه |
| کبر | غافر | ۱ | محتوای کلی سوره | ~۱۱ دقیقه |
| جمعبندی و ادامهٔ بحث | تفسیر سوره حج | ۸ | حج در قرآن و تفاوت شریعت اجتماعی با تجربهٔ فردی | ~۲ دقیقه |
| مقایسه ی بین عیسی و یحیی | تفسیر سوره مریم | ۱۳ | صداقت ابراهیم و گفتوگوی پدر | ~۴ دقیقه |
| کلام دوگانه پیامبر در انتقال وحی و بیان قرآن و زندگی روزمره | تفسیر سوره یونس | ۳ | آرامش ناشی از والد و زندگی جمعی دوگانگی سرنوشت آدمها | ~۶ دقیقه |
| یکی از دو قطبی های زن و مرد | تفسیر سوره یوسف | ۷ | تفاوت در گرایش به حیات بین زن و مرد | ~۸ دقیقه |
| شیوه کشف دوگانگی های زن و مرد | تفسیر سوره یوسف | ۷ | تفاوت در گرایش به حیات بین زن و مرد | ~۱۴ دقیقه |
دعا۹ گفتار
| تیتر بخش | سری | جلسه | تیتر جلسه | زمان |
|---|---|---|---|---|
| کفر منشأ شرک | مفاهیم و واژگان قرآن | ۱ | مفهوم واژهی شرک، قانون و الحاد مدرن | ~۴ دقیقه |
| دین بهعنوان دستورعمل روانی | روانکاوی و فرهنگ | ۳۱ | یونگ — کهنالگوی خود (Self) | ~۳ دقیقه |
| بیت | آینده علم و خداگرایی | ۱ | خداناباوری نو و نسبت علم با خداگرایی | ~۶ دقیقه |
| معجزه (۶) / معجزه (۷) | دفاع عقلانی از دین | ۳۸ | چیستی معجزه، ادامه ایرادات علمی به قرآن | ~۷ دقیقه |
| یاز به آشناییزدایی در نماز گزاشتن | دفاع عقلانی از دین | ۵۸ | احکام نسبت شریعت و مسیر رشد اوقات شرعی | ~۵ دقیقه |
| تحلیل ساختاری سوره انبیا و پیوستگی آیات | تفسیر سوره انبیا | ۶ | رجوع به اسناد پیش از قرآن | ~۷ دقیقه |
| اجازه دهیم این کتاب، اثرش را روی ما بگذارد... | تفسیر سوره مریم | ۱۳ | صداقت ابراهیم و گفتوگوی پدر | ~۴ دقیقه |
| وراثت نبوت در نسل ابراهیم | تفسیر سوره مریم | ۱۹ | ادریس و سجده پیامبران رحمن | ~۷ دقیقه |
| ماهیت وحی و پرسشهای پیرامون آن درباره رزق، علم و تمثیلهای سوره | تفسیر سوره نحل | ۶ | شرک، استکبار و عدم شکرگزاری، انسان خصیم مبین، سایه | ~۴ دقیقه |
ارض۷ گفتار
| تیتر بخش | سری | جلسه | تیتر جلسه | زمان |
|---|---|---|---|---|
| سوره انبیا، وعده الهی و نشانههای قیامت | تفسیر سوره انبیا | ۶ | رجوع به اسناد پیش از قرآن | ~۱۱ دقیقه |
| انتقال برکت وجود انبیاء: از مادی به معنوی | تفسیر سوره انبیا | ۷ | انبیاء، معجزات و اقوام | ~۳ دقیقه |
| جهنم پر از آدمهایی است که نسبت معجزه با قانون علیت و تجربههای خارقالعاده دارند و با نسبت معجزه با قانون علیت و تجربههای خارقالعاده خودشان بازی میکنند | اعراف | ۲ | تشابه با سوره انعام، توصیف بهشت و جهنم، و اشتراک لفظ جمل | ~۶ دقیقه |
| معنی ارض در قرآن | تفسیر سوره حج | ۲ | شب قدر، ارض، جهاد و بازدارندگی سوره | ~۳ دقیقه |
| ماجرای ابراهیم و بخش تسکینی (relief) سورهٔ هود | تفسیر سوره هود | ۶ | داستان قوم ثمود، لوط و شعیب | ~۷ دقیقه |
| ارتباط بین متن های میانی | تفسیر سوره کهف | ۱ | شمای کلی سوره کهف | ~۶ دقیقه |
| قطعه سوم- آیات ۲۰ تا ۳۹ – داستان قوم موسی و داستان هابیل و قابیل و ادامه احکام | مائده | ۰ | میثاق، احکام و اکمال دین در مائده | ~۶ دقیقه |
گناه۵ گفتار
| تیتر بخش | سری | جلسه | تیتر جلسه | زمان |
|---|---|---|---|---|
| شرک و انانیت | مفاهیم و واژگان قرآن | ۳ | درجهبندی درونی ما و افکار یا اعمال؟ کدام مقدماند؟ | ~۷ دقیقه |
| ابلیس، ناخالصی و آشکارنشدن خدا - بخش ۴ | فلسفه متن مقدس | ۱۱ | پنهانی خدا، مسئله شر و نقش ابلیس | ~۳ دقیقه |
| مراسم تعمید و اشاع ربانی | مسیحیت | ۶ | کتاب، کلمه الهی و عرفان مسیحی | ~۶ دقیقه |
| شور پس از حج، خطر افراط، طواف نساء و بحث جنسیت در بهشت | تفسیر سوره حج | ۷ | هزینهٔ حج، اولویت عبادت و نقد پرسشهای صرفاً اقتصادی | ~۷ دقیقه |
| احساس عدم امنیت گاهبهگاه و گذرا | تفسیر سوره یونس | ۳ | آرامش ناشی از والد و زندگی جمعی دوگانگی سرنوشت آدمها | ~۴ دقیقه |
انبیا۴ گفتار
| تیتر بخش | سری | جلسه | تیتر جلسه | زمان |
|---|---|---|---|---|
| تشبیه فرایند رشد انسان به ارتقای سخت افزار و نرم افزار | مقدمهای بر فهم قرآن | ۱۸ | سه گانه نهاد، من و ابرمن و اصل لذت در نظریه فروید | ~۱۱ دقیقه |
| فردگرایی در دین و در عصر مدرن | دفاع عقلانی از دین | ۴۵ | هدف از التزام به احکام شرعی چیست؟ | ~۵ دقیقه |
| مرتبط بودن آیات اول با آیات انتهای سوره | تفسیر سوره انبیا | ۷ | انبیاء، معجزات و اقوام | ~۳ دقیقه |
| پاسخ به سئوالات | تفسیر سوره انبیا | ۷ | انبیاء، معجزات و اقوام | ~۴ دقیقه |
معجزه۴ گفتار
| تیتر بخش | سری | جلسه | تیتر جلسه | زمان |
|---|---|---|---|---|
| روش بررسی مفهوم آیه در نقش سوره نور و بحث قذف به عنوان معیار سنجش احکام و روایات، رسالت و تکوین، و تاریخ مراحلی انبیا | معجزه چیست؟ | ۲ | روش بررسی مفهوم آیه در قرآن | ~۶ دقیقه |
| پرسش و پاسخ | دفاع عقلانی از دین | ۲۰ | تشابه داستانهای قرآن و کتب مقدس، چگونه ممکن است آتئیستها ایمان آورند؟ | ~۱۳ دقیقه |
| تشریح توهم لاپلاسی | جدایی علم از دین | ۲ | مرور جلسه گذشته و رد فرضیه جدایی در قرون شانزده و هفده | ~۲ دقیقه |
| روش بررسی مفهوم آیه در نقش سوره نور و بحث قذف به عنوان معیار سنجش احکام و روایات، رسالت و تکوین، و تاریخ مراحلی انبیا | یس | ۲ | روش بررسی مفهوم آیه در قرآن | ~۶ دقیقه |
پیامبر۳ گفتار
| تیتر بخش | سری | جلسه | تیتر جلسه | زمان |
|---|---|---|---|---|
| چگونگی زندگی همزمان در عالم معانی و عالم جسم | داستان آفرینش در قرآن | ۹ | غریزه جنسی، سوآت و آشکار شدن جسم | ~۵ دقیقه |
| ابرانسان چون آذرخش | روانکاوی و فرهنگ | ۹۹ | مرگ روان، بندباز زرتشت، و محو و جنون | ~۶ دقیقه |
| خلقت آسمان و زمین در شش روز | دفاع عقلانی از دین | ۳۱ | شروع بررسی scientific errorهای گرفته شده به قرآن | ~۶ دقیقه |
کفر۳ گفتار
| تیتر بخش | سری | جلسه | تیتر جلسه | زمان |
|---|---|---|---|---|
| لزوم مدل انسانشناسانه و روانکاوی برای فهم واژگان مقدمه و مرور مباحث جلسات گذشته | مفاهیم و واژگان قرآن | ۲ | لزوم وجود مدل روانکاوی برای بررسی واژگان قرآن | ~۴ دقیقه |
| قسمت تلخ دریا | فرقان | ۳ | قسمت شیرین و تلخ دریا، عبادالرحمن | ~۵ دقیقه |
| حب دنیا، ظلمت و کفر | ابراهیم | ۱ | مقدمهٔ سوره و فضای کلی ابراهیم | ~۶ دقیقه |
شریعت۳ گفتار
| تیتر بخش | سری | جلسه | تیتر جلسه | زمان |
|---|---|---|---|---|
| پایانبندی و تقابل عشق و وظیفه | روانکاوی و فرهنگ | ۶۹ | سگهای انباری (تارانتینو) | ~۷ دقیقه |
| تصور عملی از حکومت دینی دموکراتیک، حجاب و عرف | تفسیر سوره حج | ۱۳ | حکومت دینی، تهجر، سیاست و خطر فروکاستن دین | ~۷ دقیقه |
| مثال۱ – کشف هندسه نا اقلیدسی | تفسیر سوره کهف | ۸ | متدولوژی اثبات تئوری ادامه سوره کهف (داستان ذوالقرنین | ~۸ دقیقه |
مکاتب فلسفی و الهیاتی۳۵ گفتار
الهیات۳۵ گفتار
| تیتر بخش | سری | جلسه | تیتر جلسه | زمان |
|---|---|---|---|---|
| تحولی که قرآن در نظام اخلاقی عرب به وجود آورد | قرآن و ادبیات مدرن | ۳ | واژگان و گرامر قرآن | ~۳ دقیقه |
| ادامه بحث محکمات و متشابهات در قرآن: خوانشهای نادرست و خطر گمراهی | قرآن و ادبیات مدرن | ۵ | سهم مخاطب در ساخت محتوای اثر در هنر مدرن و متشابهات در | ~۳ دقیقه |
| بعد از نزول قرآن وجود انسان به چه درد میخورد؟ | داستان آفرینش در قرآن | ۱۴ | توبه، تقوای زنانه و دستههای قلبی انسان | ~۷ دقیقه |
| دریدا، باشلار و مرگ مؤلف | روانکاوی و فرهنگ | ۹۷ | نیچه، پوچگرایی و خوانش روانکاوانه | ~۷ دقیقه |
| قرآن و مفهوم | فلسفه متن مقدس | ۴ | پرسشهای پژوهشی فلسفه دین و متون مقدس | ~۴ دقیقه |
| قرآن بهمثابه معجزهٔ حاضر | فلسفه متن مقدس | ۱۴ | پلورالیسم دینی، خاتمیت و معجزه حاضر قرآن | ~۴ دقیقه |
| کلیسا و ولایت آن | مسیحیت | ۶ | کتاب، کلمه الهی و عرفان مسیحی | ~۵ دقیقه |
| انجیل، تورات و معنای کتاب | مسیحیت | ۲۴ | جمعبندی مسیحشناسی قرآنی و تاریخ مسیحیت | ~۳۰ دقیقه |
| نسبت معجزه با نظام علیت و مفهوم آیت در تعریف فلسفی معجزه و تمایز آن از کرامت و سحر | معجزه چیست؟ | ۱ | کلمه معجزه و miracle و منظور از دیدگاه اسلامی | ~۸ دقیقه |
| تاریخ مراحلی انبیا و نزول آیات | معجزه چیست؟ | ۲ | روش بررسی مفهوم آیه در قرآن | ~۱۰ دقیقه |
| جمعبندی محتوای جلسات و نسبت دین و عقلانیت | دفاع عقلانی از دین | ۱ | منظور و هدف از جلسات دفاع عقلانی از دین چیست؟ | ~۱۸ دقیقه |
| نیاز به آشناییزدایی در نماز گزاشتن | دفاع عقلانی از دین | ۱۳ | انتظار صحیح نسبت به متن مقدس | ~۳ دقیقه |
| مانع دوم: تکامل را از روز اول به عنوان چیزی ضد خدا شناختیم! | دفاع عقلانی از دین | ۲۳ | تعارض علم و دین با تمرکز بر دوگانهی تکاملگرایی و خلقتگرایی | ~۴ دقیقه |
| مقدمه | دفاع عقلانی از دین | ۲۴ | مؤلفههای ترجیح بخش تکاملگرایی بر خلقتگرایی | ~۴ دقیقه |
| خفای الهی | دفاع عقلانی از دین | ۲۴ | مؤلفههای ترجیح بخش تکاملگرایی بر خلقتگرایی | ~۳ دقیقه |
| نیاز به ایجاد تفاوت در موجودات برای انطباق با محیط | دفاع عقلانی از دین | ۲۴ | مؤلفههای ترجیح بخش تکاملگرایی بر خلقتگرایی | ~۳ دقیقه |
| بررسی تعارض بین دین و نظریه تکامل از دیدگاه لاکاتوش | دفاع عقلانی از دین | ۲۵ | آیا نظریه تکامل با هدفمندی جهان تعارض دارد؟ | ~۴ دقیقه |
| زبان رمزی قرآن | دفاع عقلانی از دین | ۲۹ | زبان پدیدارشناسانه قرآن | ~۳ دقیقه |
| نظر پیشنهادی در مورد اسامی پدر حضرت موسی و حضرت مریم | دفاع عقلانی از دین | ۴۴ | مریم، اخت هارون | ~۱۹ دقیقه |
| مرور جلسات گذشته | دفاع عقلانی از دین | ۶۸ | احکام خانواده در شریعت و داستان آفرینش | ~۳ دقیقه |
| محاکمه گالیله | جدایی علم از دین | ۱ | جدایی و تعارض ذاتی و جدایی و تعارض عرضی | ~۱۴ دقیقه |
| نیاز به آشناییزدایی در نماز گزاشتن | جدایی علم از دین | ۱ | جدایی و تعارض ذاتی و جدایی و تعارض عرضی | ~۸ دقیقه |
| فضای قرن هجدهم | جدایی علم از دین | ۳ | فضای قرن هجدهم و ادعا بودن افسانه نیوتن | ~۶ دقیقه |
| افسانه نیوتون | جدایی علم از دین | ۳ | فضای قرن هجدهم و ادعا بودن افسانه نیوتن | ~۷ دقیقه |
| پیشفرض طبیعتگرایی | جدایی علم از دین | ۷ | علت شروع جلسات و در آستانۀ قرن نوزدهم | ~۴ دقیقه |
| گفتوگو درباره محبت، مسیحیت و اثر عملی ایمان | تفسیر سوره حج | ۱۹ | اختلاف شیعه و سنی، زیارت، توحید و خطر شرک | ~۱۱ دقیقه |
| امر و نهیها، توحید و شرک | تفسیر سوره هود | ۱ | رابطه بین توحید و خودشکوفایی | ~۷ دقیقه |
| اسماعیل در الهیات مسیحی و یهودی | تفسیر سوره مریم | ۲۲ | سلام و روزی در بهشت موعود | ~۲۵ دقیقه |
| اسماعیل در الهیات مسیحی و یهودی - بخش ۱ | تفسیر سوره مریم | ۲۲ | سلام و روزی در بهشت موعود | ~۳۰ دقیقه |
| مقدمهای برای فصوصالحکم | تفسیر سوره مریم | ۲۳ | نزول فرشتگان و شکیبایی در عبادت | ~۲ دقیقه |
| سایه | تفسیر سوره نحل | ۶ | شرک، استکبار و عدم شکرگزاری، انسان خصیم مبین، سایه | ~۳ دقیقه |
| آیات الهی و فطرت، اعتباریات و واقعیات | روم | ۰ | حکومت خداوند و آیات او در تار و پود دنیا | ~۲ دقیقه |
| شروع داستان حضرت سلیمان (ع) و اجزای آن(ع) در سوره و شگفتانگیز بودن آن | تفسیر سوره طه | ۱ | نکات کلی در مورد سوره طه | ~۲ دقیقه |
| تبیین دیدگاه اسلامی در نسبت با ادیان دیگر و نقد نگاه سکولار | یس | ۱ | سورهای برای غفلت زدایی | ~۸ دقیقه |
| تاریخ مراحلی انبیا و نزول آیات | یس | ۲ | روش بررسی مفهوم آیه در قرآن | ~۱۰ دقیقه |
متفکران دینی و مفسران۳۲ گفتار
محییالدین ابنعربی۲۵ گفتار
| تیتر بخش | سری | جلسه | تیتر جلسه | زمان |
|---|---|---|---|---|
| نحوه فهمیدن معنی یک واژه در قرآن | داستان آفرینش در قرآن | ۳ | فساد و خونریزی در میان حیوانات و گیاهان، روش فهم واژگان قرآن، و نسبت زبان و معیشت | ~۳ دقیقه |
| دسته آدم های فی قلوبهم مرض | داستان آفرینش در قرآن | ۱۴ | توبه، تقوای زنانه و دستههای قلبی انسان | ~۲ دقیقه |
| تعریفی از رشد | مقدمهای بر فهم قرآن | ۱۸ | سه گانه نهاد، من و ابرمن و اصل لذت در نظریه فروید | ~۶ دقیقه |
| تاثیر تلفظ حروف بر ریتم و جمعبندی مباحث | مقدمهای بر فهم قرآن | ۲۴ | ریتم در نقل داستان، خواص حروف و لغات | ~۳ دقیقه |
| مفهوم معجزه در قرآن، نقد تعریف هیومی و تمایز آن با کرامت و سحر | معجزه چیست؟ | ۵ | مفهوم قرآنی معجزه و نقد تعریف هیومی | ~۱۰ دقیقه |
| تبعات عملی خداباوری فلسفی: توحید افعالی و نسبت آن با اختیار انسان | دفاع عقلانی از دین | ۹ | تبعات عملی التزام به خدای فلسفی (توحید) | ~۸ دقیقه |
| پیشنهاد مقایسه خداوند مورد انتظار با خداوند توصیف شده در قرآن | دفاع عقلانی از دین | ۱۴ | چه نوع انتظاری از متن قرآن باید داشته باشیم؟ | ~۳ دقیقه |
| ایرادات علمی گرفته شده به قرآن | دفاع عقلانی از دین | ۳۰ | شروع بررسی ایرادات علمی به قرآن | ~۴ دقیقه |
| تفاوت غیر علمی بودن با ضد علمی | دفاع عقلانی از دین | ۳۹ | ایراد علمی به فرشته و جن | ~۳ دقیقه |
| ذوالقرنین | دفاع عقلانی از دین | ۳۹ | ایراد علمی به فرشته و جن | ~۷ دقیقه |
| روش و مبانی تفسیر پیش ر | بقره + نساء | ۱ | پیش درآمدی بر مباحث سوره نساء شبهات و نحوه برخورد با آنها | ~۳ دقیقه |
| مؤمن آل فرعون (۳) | غافر | ۲ | واقعه کربلا در تاریخ مسلمانان مجادله در آیات الهی (مصداق تاریخی آن | ~۳ دقیقه |
| نقد نظری رفتار دینی ایرانیها و تحلیل مفاهیم شرک و توحید | تفسیر سوره حج | ۱۹ | اختلاف شیعه و سنی، زیارت، توحید و خطر شرک | ~۳ دقیقه |
| عبادت راه لازم و نه کافی برای هدایت | تفسیر سوره هود | ۲ | دنیا محل آزمایش | ~۳ دقیقه |
| موسی و نهاد | تفسیر سوره کهف | ۶ | ورود به جزئیات بیشتر در مورد داستانها و ارتباط آنها با متنهای | ~۳ دقیقه |
| قرآن به مثابه خضر | تفسیر سوره کهف | ۸ | متدولوژی اثبات تئوری ادامه سوره کهف (داستان ذوالقرنین | ~۷ دقیقه |
| مقایسه سوره القصص با سوره یوسف | تفسیر سوره قصص | ۲ | عصمت انبیاء و ماجرای قتل موسی دعوای شیعه موسی | ~۴ دقیقه |
| تاریخ نبوت | تفسیر سوره قصص | ۴ | دریا در داستان دو قطبی حضرت موسی و یوسف ید بیضاء قارون | ~۷ دقیقه |
| مرور جلسات گذشته و کلیات سوره انبیا سوره | رعد | ۱ | مدنی یا مکی بودن سوره | ~۷ دقیقه |
| شیوه بیان متناسب با محتوا در سوره، باطن دنیا | روم | ۰ | حکومت خداوند و آیات او در تار و پود دنیا | ~۲ دقیقه |
| ادامهٔ داستان آفرینش | تفسیر سوره صاد | ۷ | سایر نکات سوره، درجات واژه ذکر | ~۸ دقیقه |
| محتوای کلی سوره: آیات | شعراء | ۳ | بررسی ادامه داستانهای انبیاء | ~۹ دقیقه |
| مرور سه صحنه اصلی داستان حضرت موسی(ع) - بخش | تفسیر سوره طه | ۳ | سه صحنه صحنه یادآوری تولد | ~۳ دقیقه |
| آیات میانی و پایانی سوره، پیوند داستانها و جایگاه زن | تفسیر سوره طه | ۷ | نگاه کلی به سوره و سکانس های اصلی | ~۹ دقیقه |
| التزام به دین و تبعات آن در اعصار بعدی تا ظهور عیسی (ع) | آمریکا | ۴ | دو نگاه متضاد و پایان روایتهای آمریکا | ~۶ دقیقه |
علی شریعتی۴ گفتار
| تیتر بخش | سری | جلسه | تیتر جلسه | زمان |
|---|---|---|---|---|
| ادامهٔ بحث پنهانی خدا | فلسفه متن مقدس | ۱۲ | پنهانی خدا، کمکاری شناختی و امکانهای انسان | ~۵ دقیقه |
| بیتوجهی به معنای احکام - برهان صدیقین و تبیین نسبت خدا با جهان | دفاع عقلانی از دین | ۵۲ | احکام ادامه انتقادها به پارادایم فقهی کنونی با تأکید بر ضرورت اکتشاف | ~۲ دقیقه |
| مفهوم تسبیح و نماز | دفاع عقلانی از دین | ۵۹ | احکام ادامه بحث نماز، گذشته انسان و توبه | ~۵ دقیقه |
| علت ظهور دین جدید و جامعه دینی در سوره بقره | تفسیر سوره بقره | ۵ | مفهوم اسلام در سوره بقره | ~۱۱ دقیقه |
علامه محمدحسین طباطبایی۳ گفتار
| تیتر بخش | سری | جلسه | تیتر جلسه | زمان |
|---|---|---|---|---|
| دوره پیش از انقلاب: گاو، آقای هالو، پستچی و دایره مینا | روانکاوی و فرهنگ | ۶۰ | مرورِ آثارِ مهرجویی — مقدمهٔ هامون | ~۷ دقیقه |
| طرح آغازین (۱۶) / طرح آغازین (۱۷) | دفاع عقلانی از دین | ۱۵ | تبارشناسی اشکالات به دین، مسئلهی شرّ و تحدی در قرآن | ~۵ دقیقه |
| مدنی یا مکی بودن سوره | رعد | ۱ | مدنی یا مکی بودن سوره | ~۶ دقیقه |
فیلسوفان و متفکران نظری۱۳ گفتار
دیوید هیوم۱۳ گفتار
| تیتر بخش | سری | جلسه | تیتر جلسه | زمان |
|---|---|---|---|---|
| تحلیل احتمالاتی برهان هیوم و نقدهای وارد بر آن - بخش ۱ | فلسفه متن مقدس | ۳ | برهان هیوم، قاعده بیز و احتمال معجزه | ~۷ دقیقه |
| تحلیل احتمالاتی برهان هیوم و نقدهای وارد بر آن - بخش ۷ | فلسفه متن مقدس | ۳ | برهان هیوم، قاعده بیز و احتمال معجزه | ~۳ دقیقه |
| پلورالیسم دینی و تکامل زبان وحی | فلسفه متن مقدس | ۱۴ | پلورالیسم دینی، خاتمیت و معجزه حاضر قرآن | ~۱۳ دقیقه |
| طرح کلی برای یافتن پاسخ معجزه چیست در تعریف فلسفی معجزه و تمایز آن از کرامت و سحر (۳) / طرح کلی برای یافتن پاسخ معجزه چیست در تعریف فلسفی معجزه و تمایز آن از کرامت و سحر (۴) | معجزه چیست؟ | ۱ | کلمه معجزه و miracle و منظور از دیدگاه اسلامی | ~۵ دقیقه |
| دقیق کردن تعریف آیه | معجزه چیست؟ | ۳ | تعریف معجزه هیوم و مفهوم آیه در قرآن | ~۱۶ دقیقه |
| ربط بین برهان هیوم و بحث تعریف فلسفی معجزه و تمایز آن از کرامت و سحری آیه | معجزه چیست؟ | ۳ | تعریف معجزه هیوم و مفهوم آیه در قرآن | ~۸ دقیقه |
| ربط بین برهان هیوم و بحث قرآنی آیه | معجزه چیست؟ | ۳ | تعریف معجزه هیوم و مفهوم آیه در قرآن | ~۵ دقیقه |
| نسبت معجزه با قانون علیت و تجربههای خارقالعاده | معجزه چیست؟ | ۴ | تعریف فلسفی معجزه و نقد برهان هیوم | ~۹ دقیقه |
| معجزه به مثابه گسست در عادت، نه نقض قانون علیت | معجزه چیست؟ | ۴ | تعریف فلسفی معجزه و نقد برهان هیوم | ~۵ دقیقه |
| نقش معجزه در اثبات نبوت و نسبت آن با ایمان | معجزه چیست؟ | ۴ | تعریف فلسفی معجزه و نقد برهان هیوم | ~۱۱ دقیقه |
| نقش سوره نور و بحث قذف به عنوان معیار سنجش احکام و روایات | معجزه چیست؟ | ۴ | تعریف فلسفی معجزه و نقد برهان هیوم | ~۵ دقیقه |
| ادامهٔ مفهوم معجزه در قرآن، نقد تعریف هیومی و تمایز آن با کرامت و سحر | معجزه چیست؟ | ۵ | مفهوم قرآنی معجزه و نقد تعریف هیومی | ~۵ دقیقه |
| ادامهٔ مفهوم معجزه در قرآن، نقد تعریف هیومی و تمایز آن با کرامت و سحر | معجزه چیست؟ | ۵ | مفهوم قرآنی معجزه و نقد تعریف هیومی | ~۳ دقیقه |
سرزمینها و اقوام قرآنی/تاریخی۸ گفتار
اسرائیل۸ گفتار
| تیتر بخش | سری | جلسه | تیتر جلسه | زمان |
|---|---|---|---|---|
| تکرار داستانها در قرآن - معنای معجزه و تفاوت آن با کرامت و خرق عادت | قرآن و ادبیات مدرن | ۶ | مشارکت مخاطب در داستانهای قرآن و چندلایه بودن آنها (ادامه بررسی داستان | ~۵ دقیقه |
| تردستی، خبر شگفت و انتشار میمها | فلسفه متن مقدس | ۸ | معجزات دینی، تردستی جادویی و انتقال باور | ~۷ دقیقه |
| خواندن متن بدون ایمان به آن | فلسفه متن مقدس | ۱۰ | تعریف معجزه و جایگاه معرفتی شاهد | ~۳ دقیقه |
| ادامهٔ ترور قاسم سلیمانی | دفاع عقلانی از دین | ۳۶ | ترور قاسم سلیمانی و زمین شناسی، مسطح بودن زمین | ~۸ دقیقه |
| مسئلهٔ اسرائیل و تفکیک سیاست از دین | تفسیر سوره حج | ۱۰ | حج، جهاد، سیاست زمین و دفاع از مکان عبادت | ~۶ دقیقه |
| جنبه هدایتی داستان | تفسیر سوره طه | ۶ | دقت و تدبر در جزئیات خوب با بد؟ ارتباط داستان موسی با | ~۶ دقیقه |
| نگاه کلی به سوره، سکمرور جلسات گذشته و کلیات سوره انبیا و طرح بحث خداناباوری نو و نسبت علم با خداگراییهای اصلی و آیات میانی بین داستانها | تفسیر سوره طه | ۷ | نگاه کلی به سوره و سکانس های اصلی | ~۳ دقیقه |
| سازگاری نحوه حرف زدن آدمها با شخصیتشان در قرآن (ادبیات) | تفسیر سوره یوسف | ۱۳ | مردسالاری برده داری و آیه نشوز ادامه سورهی یوسف (تکرار رویای پادشاه | ~۷ دقیقه |
مفاهیم فلسفی و معرفتشناختی۳ گفتار
عقل۳ گفتار
| تیتر بخش | سری | جلسه | تیتر جلسه | زمان |
|---|---|---|---|---|
| نظام سرمایهداری و ایدئولوژی، نقد یونگ بر حذف فردیت | روانکاوی و فرهنگ | ۴۰ | یونگ — کاربردی | ~۳ دقیقه |
| پایانبندی و مسیر ممنوع | روانکاوی و فرهنگ | ۵۱ | هنرپیشه ی مخملباف | ~۸ دقیقه |
| ویژگیهای دوران مدرن | روانکاوی و فرهنگ | ۷۴ | پستمدرنیته و هنرِ پستمدرن | ~۳ دقیقه |
گفتارهای دیگر۲۴ گفتار
| تیتر بخش | سری | جلسه | تیتر جلسه | زمان |
|---|---|---|---|---|
| توضیح مختصری درباره واژه ایمان | مقدمهای بر فهم قرآن | ۱۸ | سه گانه نهاد، من و ابرمن و اصل لذت در نظریه فروید | ~۶ دقیقه |
| ادامهٔ سطح نمادپردازی و اهمیت رویا | روانکاوی و فرهنگ | ۲۵ | یونگ — رؤیا (۳) | ~۴ دقیقه |
| جلسهٔ ۳۱: فردانیت، سلف و نسبت یونگ با دین | روانکاوی و فرهنگ | ۳۱ | یونگ — کهنالگوی خود (Self) | ~۴ دقیقه |
| سنت | روانکاوی و فرهنگ | ۴۴ | بررسیِ فیلمِ رنگِ انار | ~۳ دقیقه |
| حالتهای خطرناکش الگوهای عجیب غریبی ناخوداگاه | روانکاوی و فرهنگ | ۵۶ | ناخودآگاهِ جمعیِ ایرانیان | ~۵ دقیقه |
| آخرین وسوسه مسیح | روانکاوی و فرهنگ | ۷۵ | نظر مارکسیستها نسبت به مدرنیته | ~۸ دقیقه |
| انس | روانکاوی و فرهنگ | ۹۱ | زایش تراژدی: نیچه، رنج و هنر دیونیزوسی | ~۲ دقیقه |
| پرسشها و جمعبندی پایانی | روانکاوی و فرهنگ | ۹۸ | چنین گفت زرتشت و سمینار یونگ | ~۱۲ دقیقه |
| نشانه، عقاب و بازگشت به غار | روانکاوی و فرهنگ | ۱۰۰ | فردانیت و شناخت حقیقت — جلسهٔ پایانی | ~۷ دقیقه |
| نقد علمگرایی و بررسی نسبت علم و دین - بخش ۸ | فلسفه متن مقدس | ۶ | تعریف سهشرطی و نقد جهان لاپلاسی | ~۲ دقیقه |
| تحلیل واژه ناس و دلالتهای آن در گفتمان مقدمه و مرور مباحث جلسات گذشتهی | دفاع عقلانی از دین | ۱۲ | اعجاز قرآن و مصونیت از تحریف | ~۳ دقیقه |
| مزیتهای نظریه تکامل نسبت به خلقتگرایی | دفاع عقلانی از دین | ۲۴ | مؤلفههای ترجیح بخش تکاملگرایی بر خلقتگرایی | ~۶ دقیقه |
| نیاز به آشناییزدایی در نماز گزاشتن | دفاع عقلانی از دین | ۵۳ | احکام فقه جعفری شاخ و برگ یافتن فقه | ~۴ دقیقه |
| نمود فقه مشکلدار در مسائل سیاسی | دفاع عقلانی از دین | ۶۲ | احکام فقدان نگاه اخلاقی در تبیین شریعت مناسک جمعی نماز جمعه صیام | ~۴ دقیقه |
| جایگاه والدین در روان فرزند؛ تظاهر اسماء الهی جلال و جمال (۲) / جایگاه والدین در روان فرزند؛ تظاهر اسماء... | دفاع عقلانی از دین | ۶۹ | احکام ادامه مبحث احکام خانواده | ~۶ دقیقه |
| مقدمه | جدایی علم از دین | ۱ | جدایی و تعارض ذاتی و جدایی و تعارض عرضی | ~۷ دقیقه |
| نشان دادن مضر بودن نیوتن گرایی | جدایی علم از دین | ۶ | خلاصهای از آنچه گذشت و اهداف سه گانه | ~۷ دقیقه |
| انحرافات جنسی دوران معاصر و اهمیت سورۀ نور | تفسیر سوره نور | ۶ | عشق بین زن و مرد مقدمهای برای رسیدن به عرفان | ~۵ دقیقه |
| نمادین بودن احکام شریعت | تفسیر سوره نور | ۲۰ | مرور جلسۀ قبل و پرسش و پاسخ | ~۵ دقیقه |
| نتیجه بحث: نگاه درست به دنیا | روم | ۰ | حکومت خداوند و آیات او در تار و پود دنیا | ~۵ دقیقه |
| معنای مسح و تفاسیر مختلف آن در آیه | تفسیر سوره صاد | ۳ | داستان حضرت سلیمان | ~۶ دقیقه |
| اهمیت شروع داستان | تفسیر سوره یوسف | ۳ | اهمیت شروع داستان یوسف | ~۶ دقیقه |
| زنان شهر در ماجرای زلیخا | تفسیر سوره یوسف | ۷ | تفاوت در گرایش به حیات بین زن و مرد | ~۱۵ دقیقه |
| نه | آیا تکامل قابل پیشبینی است؟ | ۰ | آیا تکامل قابل پیشبینی است؟ | ~۷ دقیقه |
ارتباط با ناخوداگاه در زنان
در درسگفتارها، «حضرت عیسی (ع) مسیح» در مسیرهای مشخصی دنبال میشود: داستان آفرینش، حبوط و انسانشناسی، عیسی و مریم در عرفان اسلامی، این که قرآن در قرن سوم بر اولین بار و قرآن و حضرت یوسف (ع).
در مجموعه «مسیحیت»، جلسه «حبوط، انسانشناسی و مسئله گناه در مسیحیت»، بخش «داستان آفرینش، حبوط و انسانشناسی»، موضوع «حضرت عیسی (ع) مسیح» در زمینهٔ ادامهٔ داستان آفرینش، حبوط و انسانشناسی، خدا، تاریخ، داستان و عیسی قرار میگیرد. محور بخش «آدم» را در پیوند با آدم، خدا، قرآن صورتبندی میکند. در متن، نسبت عیسی، مسیح، گناه اولیه با مسئله اصلی روشن میشود و مرز بحث از سطح کلی جلسه به سطح یک بخش مستقل محدود میماند. حرکت درونی بخش از درخت، خداوند، میوه، خواهی و احکام عبور میکند و این نشانهها را به ادامهٔ داستان آفرینش، حبوط و انسانشناسی، خدا، تاریخ، داستان و عیسی پیوند میزند. به این ترتیب، مسیر بحث از عنوان جلسه به مسئلهٔ خاص همین بخش میرسد و جایگاه «عیسی مسیح» را در همان زنجیره روشن میکند. نمونهها و نامهای همراه بحث، عیسی، یوسف، روم، اسلام و یهودیت هستند و نشان میدهند بخش از سطح نامبردن عبور میکند. بنابراین سهم «عیسی مسیح» در این بخش از دل همین استدلال و نمونهها فهمیده میشود، نه از معنایی بیرون از گفتار. [۱]
در مجموعه «مسیحیت»، جلسه «امت دینی و فرافکنی، حضرت عیسی (ع) و مریم در عرفان اسلامی، حواریون و شریعت»، بخش «عیسی و مریم در عرفان اسلامی»، موضوع «عیسی مسیح» در زمینهٔ عیسی و مریم در عرفان اسلامی، حوا، انجیل، حواریون و دین قرار میگیرد. محور بخش «حوا» را در قالب حوا، قرآن، حواریون، زن صورتبندی میکند. بحث از عنوان «عیسی و مریم در عرفان اسلامی» به نسبت مفهومیِ اجزای بخش منتقل میشود و مرز آن در سطح همین گفتار باقی میماند. نمونههای اصلی بحث، مسیح، حوا، آدم، عیسی را به این محور پیوند میدهند. حرکت درونی بخش از انجیل، حضرت، قران، مثلاً و آیه عبور میکند و این نشانهها را به عیسی و مریم در عرفان اسلامی، حوا، انجیل، حواریون و دین پیوند میزند. به این ترتیب، مسیر بحث از عنوان جلسه به مسئلهٔ خاص همین بخش میرسد و جایگاه «عیسی مسیح» را در همان زنجیره روشن میکند. نمونهها و نامهای همراه بحث، حوا، شیطان، عیسی، مسیح و طور هستند و نشان میدهند بخش از سطح نامبردن عبور میکند. بنابراین سهم «عیسی مسیح» در این بخش از دل همین استدلال و نمونهها فهمیده میشود، نه از معنایی بیرون از گفتار. [۲]
در مجموعه «یهودیت»، جلسه «یهودیت - جلسه ۲۳»، بخش «این که قرآن در قرن سوم بر اولین بار»، موضوع «حضرت عیسی (ع) مسیح» در زمینهٔ این که قرآن در قرن سوم بر اولین بار، داره، هایی، زمان و یهودی قرار میگیرد. بخش به «این که قرآن در قرن سوم بر اولین بار» میپردازد و آن را با این که قرآن در قرن سوم بر اولین بار در محدودهٔ همان گفتار صورتبندی میکند. حرکت درونی بخش از داره، هایی، زمان، یهودی و نماز عبور میکند و این نشانهها را به این که قرآن در قرن سوم بر اولین بار، داره، هایی، زمان و یهودی پیوند میزند. به این ترتیب، مسیر بحث از عنوان جلسه به مسئلهٔ خاص همین بخش میرسد و جایگاه «عیسی مسیح» را در همان زنجیره روشن میکند. نمونههای متن از نماز، قرآن، دین و توبه و ارجاعهای قرآنی Q9:19 میآیند؛ آیهای در این تحلیل نقل نشده و فقط جایگاه آن در استدلال حفظ شده است. بنابراین سهم «عیسی مسیح» در این بخش از دل همین استدلال و نمونهها فهمیده میشود، نه از معنایی بیرون از گفتار. [۳]
در مجموعه «تفسیر سوره مریم»، جلسه «جایگاه قرآن در برابر تورات و انجیل، و نقد مسیحیت»، بخش «قرآن و حضرت یوسف (ع)»، موضوع «حضرت عیسی (ع) مسیح» در زمینهٔ قرآن و یوسف، قرآن، اسلام، دین و زبان قرار میگیرد. محور بخش «قرآن» را در قالب قرآن، یوسف، دین، علم صورتبندی میکند. بحث از عنوان «قرآن و یوسف» به نسبت مفهومیِ اجزای بخش منتقل میشود و مرز آن در سطح همین گفتار باقی میماند. نمونههای اصلی بحث، یوسف، هند، طور، ایران را به این محور پیوند میدهند. حرکت درونی بخش از مسیحیت، مسیحی، جلسات، قران و اسلام عبور میکند و این نشانهها را به قرآن و یوسف، قرآن، اسلام، دین و زبان پیوند میزند. به این ترتیب، مسیر بحث از عنوان جلسه به مسئلهٔ خاص همین بخش میرسد و جایگاه «عیسی مسیح» را در همان زنجیره روشن میکند. نمونهها و نامهای همراه بحث، یوسف، ایران، طور، هند و اسلام هستند و نشان میدهند بخش از سطح نامبردن عبور میکند. بنابراین سهم «عیسی مسیح» در این بخش از دل همین استدلال و نمونهها فهمیده میشود، نه از معنایی بیرون از گفتار. [۴]
در مجموعه «مسیحیت»، جلسه «چهره اخلاقی مسیح، روش نقد مکتبها و سنجش ادعاها، تثلیث و مسئله شرک»، بخش «ادامهٔ روش نقد مکتبها و سنجش ادعاها»، موضوع «حضرت عیسی (ع) مسیح» در زمینهٔ ادامهٔ روش نقد مکتبها و سنجش ادعاها، انجیل، تثلیث، توحید و شرک قرار میگیرد. محور بخش «شر» را در قالب شر، مسیحیت، شرک، تثلیث صورتبندی میکند. بحث از عنوان «ادامهٔ روش نقد مکتبها و سنجش ادعاها» به نسبت مفهومیِ اجزای بخش منتقل میشود و مرز آن در سطح همین گفتار باقی میماند. نمونههای اصلی بحث، مسیح، آدم، حوا، مریم را به این محور پیوند میدهند. حرکت درونی بخش از مثلا، مخلوق، یعنی، بقیهٔ و آیه عبور میکند و این نشانهها را به ادامهٔ روش نقد مکتبها و سنجش ادعاها، انجیل، تثلیث، توحید و شرک پیوند میزند. به این ترتیب، مسیر بحث از عنوان جلسه به مسئلهٔ خاص همین بخش میرسد و جایگاه «عیسی مسیح» را در همان زنجیره روشن میکند. نمونهها و نامهای همراه بحث، حوا، لوط، مریم، مسیح و حضرت موسی (ع) هستند و نشان میدهند بخش از سطح نامبردن عبور میکند. بنابراین سهم «عیسی مسیح» در این بخش از دل همین استدلال و نمونهها فهمیده میشود، نه از معنایی بیرون از گفتار. [۵]
در مجموعه «مسیحیت»، جلسه «روش نقد مکتبها و سنجش ادعاها، داستان آفرینش و حبوط انسان»، بخش «ادامهٔ روش نقد مکتبها و سنجش ادعاها»، موضوع «حضرت عیسی (ع) مسیح» در زمینهٔ ادامهٔ روش نقد مکتبها و سنجش ادعاها، دین، ایمان، زبان و عقل قرار میگیرد. محور بخش «زن» را در قالب زن، عذاب، تعدی، مرد صورتبندی میکند. بحث از عنوان «داستان آفرینش، حبوط و انسانشناسی» به نسبت مفهومیِ اجزای بخش منتقل میشود و مرز آن در سطح همین گفتار باقی میماند. نمونههای اصلی بحث، آدم، مسیح، شیطان، طور را به این محور پیوند میدهند. حرکت درونی بخش از گناه، اولیه، مثلا، ایمان و حج عبور میکند و این نشانهها را به ادامهٔ روش نقد مکتبها و سنجش ادعاها، دین، ایمان، زبان و عقل پیوند میزند. به این ترتیب، مسیر بحث از عنوان جلسه به مسئلهٔ خاص همین بخش میرسد و جایگاه «عیسی مسیح» را در همان زنجیره روشن میکند. نمونهها و نامهای همراه بحث، مارکس، عیسی، مسیح، طور و فلسفه هستند و نشان میدهند بخش از سطح نامبردن عبور میکند. بنابراین سهم «عیسی مسیح» در این بخش از دل همین استدلال و نمونهها فهمیده میشود، نه از معنایی بیرون از گفتار. [۶]
در جمعبندی، «حضرت عیسی (ع) مسیح» در امتداد داستان آفرینش، حبوط و انسانشناسی، عیسی و مریم در عرفان اسلامی، این که قرآن در قرن سوم بر اولین بار، قرآن و حضرت یوسف (ع) و ادامهٔ روش نقد مکتبها و سنجش ادعاها معنا میگیرد. مسیر شواهد در مسیحیت، یهودیت و تفسیر سوره مریم نشان میدهد که بحث از نامبردن ساده فراتر میرود و به شبکهٔ مسئلههایی میرسد که خود درسگفتارها ساختهاند.
فهرستِ گفتارهای این بخش در «ارجاعهای همنشین» بالای صفحه آمده است.
قران، فکتهای تاریخی و داوری درباره مسیح
حضرت عیسی (ع) مسیح در بحث قرآن، فکتهای تاریخی و داوری درباره مسیح محور مقایسه میان تاریخ و وحی است. سخنران نشان میدهد قرآن درباره عیسی صرفاً گزارش تاریخی نمیدهد؛ جایگاه او را در نسبت با خدا، مریم، بنیاسرائیل و اهل کتاب بازتعریف میکند.
در این گفتار، فکت تاریخی اهمیت دارد اما کافی نیست. قرآن با روایت خود از عیسی، داوری الهیاتی میکند: نه نفی عظمت او، نه پذیرش الوهیت او. عیسی در متن قرآن پیامبری ویژه و نشانهای بزرگ است [۱۰] [۱۲] [۲۰] [۱۴] [۱۶] [۱۷] [۲۱]
فهرستِ گفتارهای این بخش در «ارجاعهای همنشین» بالای صفحه آمده است.
نیاز به یک نسبت معجزه با قانون علیت و تجربههای خارقالعاده واحد
حضرت عیسی (ع) مسیح در بحث معجزه و قانون علیت، نمونه اصلی تجربه خارقالعاده دینی است. سخنران از معجزات عیسی برای پرسش از نسبت نشانه الهی با نظم طبیعت استفاده میکند؛ آیا معجزه نقض قانون است یا آشکار شدن سطحی دیگر از نسبت خدا با عالم.
در این نگاه، حضرت عیسی (ع) فقط آورنده رخدادهای عجیب نیست. معجزات او در قرآن و سنت مسیحی به ایمان، بیّنه و مسئولیت مخاطب وصلاند. گفتار از همین راه میان کرامت، سحر، معجزه و قانون طبیعی فرق میگذارد [۲۳] [۲۴] [۲۶] [۲۸] [۲۸]
فهرستِ گفتارهای این بخش در «ارجاعهای همنشین» بالای صفحه آمده است.
انتظار مسیحا و روایت سکولار
در روایت سکولار از مسیحیت، انتظار مسیحا نه بهعنوان یک پیشگویی فراطبیعی، بلکه همچون یک داستانِ ممکن خوانده میشود؛ داستانی که میکوشد پرسش از چیستیِ مسیح، چراییِ آمدنش و معنای مصلوب شدنش را در قالبی غیرالهیاتی پاسخ دهد. سخنران این شیوهٔ روایت را چنین توصیف میکند: «یک داستان میتواند این باشد که کل ماجرای آمدن و رفتن مسیح، در واقع، اتفاق اصلی که افتاده این است که مسیح با خودش همانطوری که حضرت موسی (ع) شریعتِ ظاهر آورده بود، مسیح با خودش معارفِ پنهان را آورده بود» (مسیحیت، جلسه ۱۹ — فکتهای تاریخی، پولس و شکلگیری مسیحیت) [۳۲]. در این تصویر، گویی مسیح بیش از آنکه یک منجیِ کیهانی باشد، حامل یک سنّتِ معرفتیِ رازآمیز است که فقط به حلقهای خاص سپرده شده و از همین رو، کلِ ماجرای تصلیب نیز میتواند به یک «مسیر فرعی» فروکاسته شود [۳۳]. این جابهجاییِ مرکز ثقل از مرگِ فدیهوار به انتقالِ تعالیم، دقیقاً همان حرکتی است که انتظارِ مسیحایی را از افقِ نجاتشناسی به افقِ یک مکتبِ سری میبرد.
اما همین روایتِ سکولار، بهمحضِ آنکه از سطحِ داستانِ ممکن فراتر میرود و میخواهد با منابعِ دینیِ دیگر گفتوگو کند، با تنشی درونی روبهرو میشود. مفسر خود به این پرسش اشاره میکند که «جاها میگویند که این نگاه مسیح با قرآن سازگار نیست برای خاطر این که در قرآن، مثلاً، مسیح رحمت دارد، «رَحْمَةً لِلْعالَمین» است» [۳۳]. پاسخ او اما نه از جنسِ دفاعِ کلامی، بلکه از جنسِ یک قیاسِ ساختاری است: همانگونه که پیامبر اسلام قرآن را به زبان عربی آورد و در زمانِ حیاتش تنها عدهای آن را شنیدند، مسیح نیز میتوانست تعالیمی بیاورد که فهمِ عمومیِ آن تدریجی باشد [۳۳]. این قیاس، مسئله را از سطحِ محتوای وحی به سطحِ سازوکارِ انتقال میبرد و نشان میدهد که روایتِ سکولار، برای حفظِ انسجامِ خود، ناچار است از الهیاتِ تطبیقی فاصله بگیرد و بر منطقِ تاریخیِ ابلاغ تمرکز کند.
در همین بستر، مسئلهٔ مصلوب شدن نیز از یک رکنِ الهیاتی به یک معضلِ منطقی برای روایتِ سکولار بدل میشود. اگر مسیح انسانی فاقدِ گناه اولیه تصور شود، آنگاه این پرسش پیش میآید که «چطور این انسان که شایسته ازاب نبوده ازاب شده» (مسیحیت، جلسه ۹ — حبوط، انسانشناسی و مسئله گناه در مسیحیت) [۳۷]. مدرس این مشکل را نه با یک پاسخِ جزمی، بلکه با یک دوراهیِ تحلیلی روبهرو میکند: «این که بخوایید بگویید به نظریک فدیک اعتقاد بردید یا باید شواهد تاریخی را رد بکنید» [۳۹]. این جمله، قلبِ تنشِ روایتِ سکولار را آشکار میکند: از یک سو، پذیرشِ فدیه مستلزمِ ورود به الهیاتی است که روایتِ سکولار میخواهد از آن اجتناب کند؛ از سوی دیگر، انکارِ تاریخیِ تصلیب نیز نیازمندِ شواهدی است که در دست نیست. روایتِ سکولار در این نقطه، بهجای حلِ مسئله، آن را بهعنوان یک پرانتزِ باز نگه میدارد.
این پرانتزِ باز، در گفتارهای دیگر با چرخشی به سمتِ قرآن، شکلِ تازهای پیدا میکند. سخنران با استناد به آیهٔ «إِذْ قَالَ ٱللَّهُ يَٰعِيسَىٰٓ إِنِّى مُتَوَفِّيكَ وَرَافِعُكَ إِلَىَّ» (مسیحیت، جلسه ۲۲ — امت دینی و فرافکنی، حضرت عیسی (ع) و مریم در عرفان اسلامی، حواریون و شریعت) [۳۵]، امکانِ رویدادی را مطرح میکند که در آن، عیسی پس از دستگیری، وفات مییابد و سپس رفع میشود، بیآنکه قرآن صریحاً این سناریو را نفی کند. او تصریح میکند که «هیچ آیهای در قرآن نیست که این را نفی بکند» [۳۶] و سپس این ایده را با آزمونِ حضرت ابراهیم (ع) در ذبح حضرت اسماعیل (ع) قیاس میکند: خداوند کسی را در آزمونِ مرگ یا رنج قرار میدهد و سپس نجات میبخشد [۳۶]. این قیاس، روایتِ سکولار را از یک داستانِ صرفاً تاریخی به یک الگوی قرآنی پیوند میزند، اما همزمان، مرزِ باریکی میانِ تفسیرِ ممکن و ادعای قطعی ترسیم میکند.
فهرستِ گفتارهای این بخش در «ارجاعهای همنشین» بالای صفحه آمده است.
برگزیدن حضرت مریم (ع) و تولد حضرت مسیح (ع) بهعنوان خ…
در تحلیل مفسر، داستان برگزیدن مریم و تولد مسیح در بستر سورههای قرآن، صرفاً روایتی تاریخی یا کرامتی شخصی نیست، بلکه نقطهای است که در آن، دو ساحت بنیادین عالم، یعنی «تکوین» و «تشریع»، به شکلی نمایشی در برابر هم قرار میگیرند. مفسر این تقابل را چنین صورتبندی میکند: «در این دوگانگیِ عالم تکوین و تشریع، حضرت عیسی (ع) به عنوان اوج عالم تکوین در مقابل قرآن قرار میگیرد که اوج عالم تشریع است» (تفسیر سوره آلعمران - آل عمران، جلسه ۷ — آیه مباهله و تناظر آلعمران و آلعبا) [۵۱]. این بدان معناست که تولد مسیح از مریم، بدون وساطت یک پدر زمینی، اوج تجلی ارادهٔ الهی در ساحت خلقت محض است، درست همانگونه که نزول قرآن بر پیامبر اسلام، اوج تجلی همان اراده در ساحت قانون و هدایت تشریعی است. این دو رخداد، قرینهٔ یکدیگرند و هر یک، کمال یک وجه از رابطهٔ خدا با انسان را به نمایش میگذارند.
این قرینگی تا بدانجا پیش میرود که مفسر تولد مسیح را با دریافت وحی همارز میکند و از خلال آن، به یک الگوی عرفانی برای تعادل درونی انسان اشاره دارد. او توضیح میدهد که «چندین بار اشاره کرده ام که تولد مسیح از مریم، معادل القای قرآن به پیغمبر اسلام است. گویا ایندو نقطه ی قرینه ی یکدیگرند» (تفسیر سوره مریم، جلسه ۱۱ — مفاهیم رمزی موجود در داستان مریم) [۵۷]. این همارزی، ماجرا را از سطح یک استثناء زیستشناختی فراتر میبرد و آن را به نمادی از یک قانون معنوی تبدیل میکند: همانطور که پیامبر برای دریافت کلام الهی باید به اوج قابلیت روحی برسد، مریم نیز برای پذیرش کلمهٔ الهی و تبدیل آن به وجودی زنده، باید به چنان مرتبهای از کمال و تعادل دست یافته باشد که دیگر نیازی به قطب مکمل بیرونی (همسر) نداشته باشد.
مدرس برای تبیین این تعادل درونی، از نمادپردازی «شرق» و «غرب» بهره میبرد و آن را به مثابه یک اصل کلی در روانشناسی عرفانی زن و مرد مطرح میکند. در این چارچوب، «زن وقتی میخواهد باردار شود، در مکان شرقیست و مرد وقتی میخواهد وحی دریافت کند در مکان غربیست. گویا این بچهدار شدن و دریافت کردن وحی، از لحاظ معنوی، به معنی تعادل در زن و مرد است» (تفسیر سوره مریم، جلسه ۱۱ — مفاهیم رمزی موجود در داستان مریم) [۵۸]. بر اساس این تحلیل، «شرق» نماد پذیرندگی، انفعال و باروری است و «غرب» نماد فاعلیت و کنشگری. ازدواج در حالت طبیعی، زن را به سوی شرق و مرد را به سوی غرب میکشاند تا هر یک به تعادل برسند. اما مریم، به عنوان موجودی خاص، چنان در مسیر تعالی معنوی پیش رفته که این تعادل را بدون نیاز به ازدواج در درون خود محقق ساخته است؛ او خود به تنهایی هم قطب شرقی (پذیرندگی) و هم قطب غربی (کمال فاعلی) را در خود جمع کرده است.
نکتهٔ قابل تأمل در تحلیل مدرس آن است که این کمال استثنایی مریم را از دایرهٔ الگوگیری برای زنان دیگر خارج نمیکند، بلکه آن را به عنوان قلهای از یک طیف پیوسته ترسیم میکند. او تصریح میکند که «هر چیزی که در مورد مریم گفته میشود، در درجه ی پایینترش در مورد هر زنی اتفاق میفتد» (تفسیر سوره مریم، جلسه ۱۱ — مفاهیم رمزی موجود در داستان مریم) [۵۹]. این گزاره، خوانشی نخبهگرایانه و دستنیافتنی از داستان را رد میکند و آن را به آینهای برای فهم مراتب عام انسانی بدل میسازد. حرکت مریم به سوی «مکان شرقی»، که همزمان به معنای جدا شدن از اهل و خانه است، نمادی از سلوکی درونی است که هر زنی میتواند به تناسب ظرفیت خود در آن گام بردارد. خاص بودن مریم نه در ماهیت مسیر، که در سرعت و کمال پیمودن آن است.
مفسر همچنین به ساختار ادبی و جایگاه روایی این داستان در کلیت سوره توجه ویژهای نشان میدهد و آن را کلیدی برای فهم تمایز ساحتها میداند. او با اشاره به سورهٔ آلعمران، که عمدتاً درگیر مباحث تشریعی و جدال با اهل کتاب است، ورود ناگهانی به داستان تولد مریم و مسیح را چنین توصیف میکند: «اینجا آن دری است که باز میشود، خیلی هم حالت ناگهانی دارد (ناگهان باز میشود و ناگهان هم بسته میشود» (تفسیر سوره آلعمران - آل عمران، جلسه ۷ — داستان تولد حضرت مریم (ع)) [۴۸]. این گشایش ناگهانی، که مفسر آن را به تکنیک «کلاژ» در هنر مدرن تشبیه میکند، یک تغییر فضا از جهان خاکستری و غمزدهٔ منازعات بیرونی به جهانی نورانی و سرشار از راز خلقت است. این تغییر ناگهانی فضا، خود تأکیدی بر دوگانگی تکوین و تشریع است؛ گویی متن قرآن برای لحظاتی از ساحت خطاب و قانون بیرون میآید و دریچهای به ساحت خلوص و آفرینش محض میگشاید.
فهرستِ گفتارهای این بخش در «ارجاعهای همنشین» بالای صفحه آمده است.
عیسی و ایده جهانی تولد
در بحث حضرت عیسی (ع) و ایده جهانی تولد، مسیح از راه تولد غیرعادی و معنای عمومی آن فهمیده میشود. سخنران نشان میدهد تولد عیسی فقط حادثهای در تاریخ بنیاسرائیل نیست؛ نمادی از آغاز تازه و امکان دخالت الهی در مسیر بسته طبیعت است.
مریم در کنار حضرت عیسی (ع) این معنا را عمیقتر میکند. پاکی، حیرت، بیپناهی و پذیرش فرمان خدا، تولد را به نشانهای جهانی تبدیل میکند. عیسی در اینجا مظهر امیدی است که از دل ناممکن ظاهر میشود [۶۴] [۶۵] [۶۶] [۶۸] [۶۹] [۷۳]
فهرستِ گفتارهای این بخش در «ارجاعهای همنشین» بالای صفحه آمده است.
روانکاوی و فرهنگ - جلسه ۸۷
در جلسات روانکاوی و فرهنگ، حضرت عیسی (ع) مسیح از زاویه رشد انسان و صورتهای نجات معنوی وارد میشود. سخنران میان تصویر دینی مسیح و تحلیل روانی انسان مدرن رفتوآمد میکند تا نشان دهد مسیحیت چه تصوری از رنج، عشق و رهایی ساخته است.
این بحث، حضرت عیسی (ع) را از سطح اعتقاد کلامی جدا نمیکند، بلکه اثر فرهنگی و روانی او را نیز میبیند. شخصیت مسیح در هنر، اسطوره، دین و روان انسان غربی حضوری دارد که فهم فرهنگ مدرن بدون آن ناقص میماند [۷۵] [۷۷] [۷۸] [۸۰] [۸۳]
فهرستِ گفتارهای این بخش در «ارجاعهای همنشین» بالای صفحه آمده است.
تحلیل کلان یکپارچه
در تحلیل مجموعهٔ گفتارهای مربوط به حضرت عیسی (ع) مسیح، نخستین نکتهای که جلب توجه میکند نه یک تصویر واحد، که چندگانگیِ ورود به مسئله است. مدرس در هر جنبه از زاویهای متفاوت به مسیح نزدیک میشود: گاه از دلِ روانکاوی و نسبتِ ناخودآگاه زنان با شخصیتهای دینی، گاه از مجرای داوری قرآن دربارهٔ فکتهای تاریخی، گاه از افقِ ضرورتِ یک دین واحد، و گاه از خلالِ روایتهای سکولار یا تحلیلِ ساختار ادبیِ خودِ قرآن. این چندگانگی، پیش از آنکه نشانهٔ پراکندگی باشد، حاکی از آن است که «عیسی مسیح» در این گفتارها یک موضوعِ ایستا برای تعریف نیست، بلکه نقطهای است که پرسشهای مختلفِ معرفتی، تاریخی و روانشناختی در آن تلاقی میکنند. فهمِ روایتِ واحدِ این صفحه، مستلزم آن است که بهجای جمعزدنِ مکانیکیِ این جنبهها، تنشها و پیوندهای پنهان میان آنها را دید.
یکی از این پیوندها، تمایزی است که مفسر میانِ دو ساحتِ «تکوین» و «تشریع» برقرار میکند و مسیح را در اوجِ ساحتِ تکوین قرار میدهد. او در تفسیر سورهٔ آلعمران تصریح میکند که «در این دوگانگیِ عالم تکوین و تشریع، حضرت عیسی (ع) به عنوان اوج عالم تکوین در مقابل قرآن قرار میگیرد که اوج عالم تشریع است» (تفسیر سوره آلعمران - آل عمران، جلسه ۷ — آیه مباهله و تناظر آلعمران و آلعبا) [۵۱]. این تقابل، کلیدی برای فهم جایگاه متفاوت مسیح در مقایسه با پیامبرانِ صاحبِ شریعت است. اگر حضرت موسی (ع) یا پیامبر اسلام حاملِ کتاب و قانوناند، مسیح حاملِ یک واقعهٔ وجودی است: تولدش از مریم بدون وساطت پدر، اوجِ تجلیِ ارادهٔ الهی در خلقتِ محض است. این بدان معناست که کارِ مسیح از جنسِ ابلاغِ یک نظامِ تشریعی نیست، بلکه خودِ وجودش یک «آیهٔ تکوینی» است. این تمایز بعدها در بحثِ «غیبتِ بدون جانشین» نیز بازمیگردد، آنجا که مفسر میپرسد: «اگه حضرت مسیح غایب میشود جانشین نداره. چرا حضرت جانشین نداره مثلاً غایب میشود؟ مثل این ستونی ببینه که دنیا بهش یک تکیه کرده و برای این ستون یک جهان حفظ بشه» (تفسیر سوره مریم، جلسهٔ ۲۰ — ضایع کردن صلوة و پیروی شهوات) [۶۹]. در این تصویر، مسیح نه یک رهبرِ سیاسی یا فقیه، که یک ضرورتِ وجودی برای پایداریِ عالم است؛ ستونی که نبودنش، نه یک خلأ تشکیلاتی، که یک خلأ تکوینی پدید میآورد.
اما همین تأکید بر جنبهٔ تکوینیِ مسیح، وقتی در کنار بحثِ «نیاز به یک دین واحد» قرار میگیرد، تنشی پدید میآورد. در آن بحث، مفسر از یک تمرین ذهنی آغاز میکند: اگر امروز کسی بخواهد دینی یکتاپرست بیاورد، باید بگوید که «دین جدید من این است که شامل همۀ ادیان قبلی است» (تفسیر سوره بقره، جلسهٔ ۵ — مفهوم اسلام در سوره بقره) [۲۳]. در این روایت، اسلام بهعنوان دینِ فراگیری ظاهر میشود که انحصارهای یهودیت و مسیحیت را کنار میزند و حضرت عیسی (ع) را نیز در صفِ پیامبرانِ یک مسیرِ مشترک مینشاند. این تصویر، عیسی را از یک استثنای کیهانی به یک حلقه از زنجیرهٔ نبوت فرو میکاهد. حال پرسش این است: چگونه میتوان از یک سو مسیح را «اوج عالم تکوین» و «ستونِ جهان» دانست، و از سوی دیگر او را در یک ردیف با سایر پیامبران، ذیلِ دعوتِ اسلام به یکتاپرستیِ مشترک قرار داد؟ مفسر این تنش را نه با یک پاسخِ صریح، که با یک احتیاطِ تفسیری مدیریت میکند. او در همان بحثِ تولد مسیح، این ایده را که خلقتِ معجزهآسای عیسی میتواند الگویی برای فهمِ خلقتِ آدم یا حتی جهشهای تکاملی باشد، با صفتِ «تخیلی» معرفی میکند [۲۸]. این احتیاط نشان میدهد که پروژهٔ «دین واحد» در این گفتارها به معنای حلوفصلِ نهاییِ تمامِ رازهای الهیاتی نیست، بلکه بیشتر یک جهتگیریِ تفسیری است: خواندنِ قرآن بهگونهای که عیسی، آدم، و دیگر شخصیتها در یک روایتِ منسجم از رابطهٔ خدا با جهان قرار گیرند، بیآنکه این روایت به یک دگمِ غیرقابل نقد تبدیل شود.
این تنش میانِ خاصبودگیِ مسیح و عامبودگیِ دعوت، در بحثِ «انتظار مسیحا و روایت سکولار» نیز به شکلی دیگر ظاهر میشود. در آنجا، سخنران یک داستانِ ممکن را طرح میکند: «کل ماجرای آمدن و رفتن مسیح، در واقع، اتفاق اصلی که افتاده این است که مسیح با خودش همانطوری که حضرت موسی (ع) شریعتِ ظاهر آورده بود، مسیح با خودش معارفِ پنهان را آورده بود» (مسیحیت، جلسه ۱۹ — فکتهای تاریخی، پولس و شکلگیری مسیحیت) [۳۲]. در این روایتِ سکولار، مسیح نه یک منجیِ کیهانی، که حاملِ یک سنتِ معرفتیِ رازآمیز است که فقط به حلقهای خاص سپرده شده. این تصویر، خاصبودگیِ مسیح را نه در سطحِ تکوین، که در سطحِ یک تعلیمِ سری حفظ میکند، اما همزمان او را از مرکزِ تاریخِ نجات بیرون میبرد و به یک معلمِ باطنی تبدیل میکند. مفسر خود به این پرسش اشاره میکند که «جاها میگویند که این نگاه مسیح با قرآن سازگار نیست برای خاطر این که در قرآن، مثلاً، مسیح رحمت دارد، رَحْمَةً لِلْعالَمین» است» [۳۳]. پاسخ او اما نه از جنسِ دفاعِ کلامی، که از جنسِ یک قیاسِ ساختاری است: همانگونه که پیامبر اسلام قرآن را به زبان عربی آورد و در زمانِ حیاتش تنها عدهای آن را شنیدند، مسیح نیز میتوانست تعالیمی بیاورد که فهمِ عمومیِ آن تدریجی باشد [۳۳]. این قیاس، مسئله را از سطحِ محتوای وحی به سطحِ سازوکارِ انتقال میبرد و نشان میدهد که روایتِ سکولار، برای حفظِ انسجامِ خود، ناچار است از الهیاتِ تطبیقی فاصله بگیرد و بر منطقِ تاریخیِ ابلاغ تمرکز کند.
اما شاید عمیقترین لایهٔ تحلیلِ مدرس از مسیح، آنجایی باشد که او از منطقِ دعوت و معجزه فراتر میرود و به ماهیتِ متفاوتِ رسالتِ مسیح اشاره میکند. او با اشاره به روایات انجیلی میگوید: «خیلی جالب میدید که حضرت عیسی مرده را زنده میکند، به آدمهایی که آنجا هستند میگوید به دیگران هم نگویید. اگر معجزه است به معنای اینکه قرار است مردم ببینند ایمان بیاورند، بعد مثلا» (تفسیر سوره مریم، جلسهٔ ۲۰ — ضایع کردن صلوة و پیروی شهوات) [۷۳]. این پرسش، یک تناقضِ آشکار را در منطقِ تبلیغیِ معمول برجسته میکند. مفسر سپس این شیوه را با نمایشِ عمومیِ فرعون در برابر حضرت موسی (ع) مقایسه میکند که در آن، معجزه برای شکستِ ساحران در برابر انظارِ عمومی طراحی شده بود. اما مسیح «هیچ معجزهای برای عامه نمیکند» [۷۳]؛ این خودداریِ عمدی، نشان میدهد که کارِ او از جنسِ اقناعِ تودهای یا اعلامِ یک شریعتِ همگانی نیست. این تحلیل، با بحثِ پیشین دربارهٔ «اوجِ تکوین» هماهنگ است: اگر رسالتِ مسیح از جنسِ تشریع نیست، پس معجزاتش نیز نباید در خدمتِ اثباتِ یک دعوتِ عمومی باشند، بلکه باید همچون خودِ وجودش، یک رازِ تکوینی باقی بمانند.
در کنارِ این لایههای الهیاتی و تاریخی، مدرس از مجرای روانکاوی نیز به مسیح نزدیک میشود، اما این بار نه بهعنوان یک شخصیتِ مستقل، که در قالبِ یک نماد در روانِ فردی و جمعی. در تحلیلِ زمینههای خانوادگیِ نیچه، «حضرت عیسی (ع) مسیح» در یک ردیف با خداوند، پادشاه و دوک قرار میگیرد و این همنشینی نشان میدهد که برای پدرِ نیچه، خدمت به مسیح بخشی از یک ساختارِ عمودی و سلسلهمراتبی از وفاداریها بوده است، نه یک ایمانِ شخصیِ جدا از مناسباتِ قدرت: «خادم کلیسا، خادم خداوند، خادم عیسی مسیح و خادم پادشاه و دوک، و به هر حال یه همچین شخصیته» (روانکاوی و فرهنگ، جلسهٔ ۸۷ — روانکاوی و فرهنگ - جلسه ۸۷) [۷۵]. در این بافت، مسیح بیش از آنکه یک شخصیتِ رستگاریبخش باشد، یک مقام در زنجیرهٔ اطاعت است. این درهمتنیدگیِ امرِ قدسی و امرِ سیاسی، بعدها در زندگیِ نیچه به تنش تبدیل میشود و زرتشتِ نیچهای در برابرِ مسیحِ موروثیِ پدر قد علم میکند. مدرس در تحلیلِ «چنین گفت زرتشت»، زرتشت را کسی نشان میدهد که از قلهٔ آگاهی بازمیگردد تا «نور» ببخشد، نه آنکه خود خادمِ نوری از پیش موجود باشد [۷۸]. این چرخش از خدمتگزاری به آگاهیبخشی، بازتابِ همان شورشی است که عقلِ نوظهور میخواهد خود منبعِ معنا باشد، نه وارثِ صرفِ نمادهای آمادهٔ سنت.
این تصویرِ روانکاوانه، با بحثِ «ارتباط با ناخودآگاه در زنان» نیز پیوند میخورد. در آنجا، سخنران به شیوهٔ روایتگریِ متون دینی توجه میکند و توضیح میدهد که این متون «واژه را آنقدر در جاهای مختلف استفاده میکند. که اگر شما معنیشم نمیدانید یک جوری میفهمید» (فلسفه متن مقدس، جلسهٔ ۲ — قصد مؤلف، مداخله الهی و مسئله معجزه) [۱]. این شیوه، که از تعریفِ مستقیم پرهیز میکند و معنا را از طریقِ تکرار در بسترهای گوناگون میسازد، به شکلی از فهم منتهی میشود که با منطقِ ناخودآگاه (تصویر، تکرار و تداعی) هماهنگ است. در چنین فضایی، شخصیتِ حضرت عیسی (ع) نه بهعنوان یک مفهومِ الهیاتیِ تعریفشده، بلکه همچون حضوری روایی درک میشود که معنایش در طولِ داستانها و در نسبت با شخصیتهای دیگر، از جمله زنان، شکل میگیرد. با این حال، مدرس هشدار میدهد که فهمِ این پیوند نیازمند نوعی آمادگیِ درونی است که مقاومتهای اخلاقی یا روانی میتوانند آن را مسدود کنند: «کارائهی ناشایستی که انجام میدهیم. حالا، به هر معنایی که میخواهیم تعریف بکنیم معرفت تحت تأثیر اخلاق مثلا قرار میگیرد» (فلسفه متن مقدس، جلسهٔ ۲ — قصد مؤلف، مداخله الهی و مسئله معجزه) [۳]. این هشدار، پلی است میانِ روانکاویِ فردی و الهیاتِ تاریخی: همانگونه که پدرِ نیچه با مسیح بهعنوان یک مقامِ قدرت برخورد میکرد و نه یک رازِ وجودی، یک خوانندهٔ معمولی نیز ممکن است با مقاومتهای درونیِ خود، از لایههای عمیقترِ معنایِ مسیح محروم بماند.
در نهایت، آنچه این جنبههای پراکنده را به هم میدوزد، نه یک نظریهٔ واحد، که یک روشِ تفسیری است: مفسر در تمامِ این گفتارها، مسیح را از چنگِ تعریفهای جزمی (چه الهیاتی و چه سکولار) بیرون میکشد و او را به یک «امکانِ تفسیری» تبدیل میکند. مسیح در این صفحه، هم «اوجِ تکوین» است، هم «حاملِ معارفِ پنهان»، هم «ستونِ جهان»، هم «حلقهٔ زنجیرهٔ نبوت»، و هم «نمادِ سنتِ موروثی». این چندگانگی، نه یک ضعف، که یک انتخابِ روششناختی است: مفسر نمیخواهد یک «مسیحِ نهایی» بسازد، بلکه میخواهد نشان دهد که هر خوانشی از مسیح، به پیشفرضهای خواننده دربارهٔ دین، تاریخ، روان و حتی سیاست گره خورده است. او خود در بحثِ داوریِ قرآن دربارهٔ مسیح، این نکته را تصریح میکند که شکاف میانِ روایتِ قرآنی و روایتِ مسیحی، نه به ضعفِ استدلال، که به «اختلاف ریشهای در انتظاری که مثلاً از دین یا مفهوم دین وجود دارد» بازمیگردد (تفسیر سوره مریم، جلسهٔ ۱۵ — جایگاه قرآن در برابر تورات و انجیل، و نقد مسیحیت) [۲۱]. این تصدیقِ صریح، نشان میدهد که پروژهٔ مفسر، نه اثباتِ یک روایت و ابطالِ دیگری، که گشودنِ فضایی برای گفتوگو میانِ انتظارهای متفاوت است؛ گفتوگویی که در آن، مسیح نه یک پاسخِ آماده، که یک پرسشِ مشترک باقی میماند.