مسیحیت

مسیحیتدربارهٔ این مکتب

مسیحیت دینی ابراهیمی است که حولِ شخص و کارِ عیسی ناصری — در ایمانِ مسیحی، مسیح و پسرِ خدا — شکل گرفته و از یهودیتِ سدهٔ نخستِ میلادی برخاسته است. متونِ مرکزیِ آن عهدِ جدید در کنارِ میراثِ عهدِ قدیم‌اند. آموزه‌هایِ تثلیث، تجسد، صلیب و رستاخیز در شوراهایِ اولیه و سنت‌هایِ بعدی صورت‌بندی شده و مرزِ ارتدکسی و بدعت را ساخته‌اند. امروز مسیحیت از نظرِ شمارِ پیروان از ادیانِ گستردهٔ جهان است و به شاخه‌هایِ اصلیِ کاتولیک، ارتدکس و پروتستان — و کلیساهایِ شرقیِ دیگر — تقسیم می‌شود.

گسترشِ تاریخی از امپراتوریِ روم تا اروپا، قارهٔ آمریکا، آفریقا و آسیا با مأموریت، استعمار، اصلاحِ دینی و جنبش‌هایِ بومی در هم تنیده است. الهیات، آیین‌هایِ مقدس (با تفاوتِ تعداد و معنا میانِ مذاهب)، رهبانیت و حقوقِ کلیسایی نهادهایِ پایدار ساخته‌اند. در نسبت با اسلام، مسیحیت هم «اهلِ کتاب» شمرده می‌شود و هم محلِ اختلافِ عمیق دربارهٔ الوهیتِ عیسی، تثلیث و صلیب است؛ قرآن عیسی را پیامبر و مریم را گرامی می‌دارد و تصویرِ کریستولوژیکِ شوراها را نمی‌پذیرد.

مسیحیتِ معاصر طیفی از بنیادگرایی تا الهیاتِ لیبرال و رهایی‌بخش را در بر می‌گیرد. معرفیِ بی‌طرفانه باید از همسان‌انگاریِ همهٔ مسیحیان بپرهیزد، میانِ ایمانِ اعتقادی و تاریخِ نهادها تمایز بگذارد، و اختلاف‌هایِ درون‌مسیحی را هم‌وزنِ اختلاف با ادیانِ دیگر جدی بگیرد.

تزهای اصلی

• عیسی و مسیحمرکزِ ایمانِ مسیحی شخصِ عیسی به‌عنوانِ منجی است؛ تفسیرِ الوهیت و انسانیتِ او محورِ شوراهایِ کهن بود.
• کتابِ مقدسعهدین مجموعهٔ قانونیِ متفاوتی در میانِ کاتولیک، ارتدکس و پروتستان دارند؛ کانن کاملاً یکسان نیست.
• تثلیثآموزهٔ یک خدا در سه اقنوم صورت‌بندیِ کلاسیکِ بسیاری از کلیساهاست و در گفت‌وگو با توحیدِ اسلامی حساس است.
• شاخه‌هایِ بزرگکاتولیکِ رومی، ارتدکسیِ شرقی و پروتستانتیسم ساختارِ اقتدار، آیین و الهیاتِ متمایز دارند.
• آیین و کلیساتعمید، عشایِ ربانی و دیگر مراسمْ حیاتِ عبادی را می‌سازند؛ معنا و تعدادِ آیین‌هایِ مقدس اختلافی است.
• نسبت با اسلاماشتراک در میراثِ ابراهیمی و اختلاف در کریستولوژی دو قطبِ تاریخِ جدل و همزیستی بوده‌اند.