تورات

توراتدربارهٔ این متن

تورات در کاربردِ رایج به پنج سفرِ نخستِ کتابِ مقدسِ عبری — پیدایش، خروج، لاویان، اعداد و تثنیه — گفته می‌شود که در یهودیت هستهٔ شریعت و روایتِ بنیادین است. در سنتِ یهودی، تورات هم متنِ مکتوب و هم، در خوانش‌هایِ ربانی، در کنارِ توراتِ شفاهی فهم می‌شود. مسیحیت این اسفار را بخشی از عهدِ قدیم می‌داند. در اسلام، «تورات» کتابی است که به موسی داده شده و قرآن آن را تصدیق می‌کند، در حالی که از تحریف یا کتمانِ برخی اهلِ کتاب نیز سخن می‌گوید؛ نسبتِ دقیقِ مصحفِ فعلی با آن کتابِ وحیانی محلِ بحثِ کلامی و تاریخی است.

پژوهشِ انتقادی–تاریخیِ مدرن فرضیهٔ منابع (مانند J, E, D, P در مدل‌هایِ کلاسیک) و تدوینِ تدریجی را مطرح کرده و تاریخ‌گذاری‌ها از دورهٔ سلطنت تا پس از تبعید متغیرند؛ این مدل‌ها خود بازنگری و نقد شده‌اند. محتوایِ تورات آفرینش و پدرسالاران، خروج از مصر، پیمان، شریعتِ عبادی–مدنی و خطبه‌هایِ موسی را در بر می‌گیرد. قرائتِ آیینی در کنیسه، ترجمهٔ سپتواگینت و ولگات، و تفسیرهایِ Midrash و تلمودی لایه‌هایِ دریافت را ساخته‌اند.

در گفت‌وگویِ ادیان، تورات هم میراثِ مشترکِ ابراهیمی است و هم مرزِ اختلاف در نسخ، تفسیر و اعتبار. معرفیِ مسئولانه میانِ ایمانِ یهودی به وحی، تصدیقِ مشروطِ اسلامی، و توصیفِ دانشگاهیِ متن تمایز می‌گذارد و از ادعایِ یک «نسخهٔ اصلیِ بازیابی‌شده» بدونِ مدرک می‌پرهیزد.

بخش‌ها و ویژگی‌ها

• پنج سفرپیدایش تا تثنیه اسکلتِ روایی–قانونیِ تورات‌اند؛ از آفرینش تا آستانهٔ ورود به سرزمین امتداد می‌یابند.
• شریعت و پیماناحکامِ عبادی، طهارت، عدالت و یادِ خروجْ هویتِ جمعی را حولِ عهد با خدا شکل می‌دهند.
• توراتِ شفاهیدر یهودیتِ ربانی، تفسیر و سنتِ شفاهی مکملِ متنِ مکتوب‌اند و در تلمود نهادینه شده‌اند.
• در قرآن و کلامتورات به‌عنوانِ کتابِ موسی تصدیق می‌شود؛ بحثِ تحریفِ لفظی یا معنوی محورِ جدلِ کلاسیک است.
• نقدِ منابعفرضیه‌هایِ تدوینِ چندمنبعی تاریخ‌گذاری و سبک را توضیح می‌دهند؛ اجماعِ کامل میانِ پژوهشگران نیست.
• ترجمه و کاننسپتواگینت، ولگات و ترجمه‌هایِ بعدی دریافتِ مسیحی و عمومی را شکل دادند؛ مرزِ اسفار با «تورات» دقیق فرق دارد.