برای پخشِ هر جلسه روی آن بزنید؛ پلیر همانجا باز میشود و پخش میشود.
- ۰:۰۰۰:۰۰
- ۰:۰۰۰:۰۰
- ۰:۰۰۰:۰۰
- ۰:۰۰۰:۰۰
- ۰:۰۰۰:۰۰
- ۰:۰۰۰:۰۰
- ۰:۰۰۰:۰۰
- ۰:۰۰۰:۰۰
- ۰:۰۰۰:۰۰
- ۰:۰۰۰:۰۰
- ۰:۰۰۰:۰۰
- ۰:۰۰۰:۰۰
- ۰:۰۰۰:۰۰
- ۰:۰۰۰:۰۰
- ۰:۰۰۰:۰۰
- ۰:۰۰۰:۰۰
- ۰:۰۰۰:۰۰
- ۰:۰۰۰:۰۰
- ۰:۰۰۰:۰۰
- ۰:۰۰۰:۰۰
- ۰:۰۰۰:۰۰
- ۰:۰۰۰:۰۰
- ۰:۰۰۰:۰۰
- ۰:۰۰۰:۰۰
- ۰:۰۰۰:۰۰
- ۰:۰۰۰:۰۰
- ۰:۰۰۰:۰۰
- ۰:۰۰۰:۰۰
- ۰:۰۰۰:۰۰
- ۰:۰۰۰:۰۰
- ۰:۰۰۰:۰۰
- ۰:۰۰۰:۰۰
- ۰:۰۰۰:۰۰
- ۰:۰۰۰:۰۰
- ۰:۰۰۰:۰۰
- ۰:۰۰۰:۰۰
- ۰:۰۰۰:۰۰
- ۰:۰۰۰:۰۰
- ۰:۰۰۰:۰۰
- ۰:۰۰۰:۰۰
- ۰:۰۰۰:۰۰
- ۰:۰۰۰:۰۰
- ۰:۰۰۰:۰۰
- ۰:۰۰۰:۰۰
- ۰:۰۰۰:۰۰
- ۰:۰۰۰:۰۰
- ۰:۰۰۰:۰۰
- ۰:۰۰۰:۰۰
- ۰:۰۰۰:۰۰
- ۰:۰۰۰:۰۰
- ۰:۰۰۰:۰۰
- ۰:۰۰۰:۰۰
- ۰:۰۰۰:۰۰
- ۰:۰۰۰:۰۰
- ۰:۰۰۰:۰۰
- ۰:۰۰۰:۰۰
- ۰:۰۰۰:۰۰
- ۰:۰۰۰:۰۰
- ۰:۰۰۰:۰۰
- ۰:۰۰۰:۰۰
- ۰:۰۰۰:۰۰
- ۰:۰۰۰:۰۰
- ۰:۰۰۰:۰۰
- ۰:۰۰۰:۰۰
- ۰:۰۰۰:۰۰
- ۰:۰۰۰:۰۰
- ۰:۰۰۰:۰۰
- ۰:۰۰۰:۰۰
- ۰:۰۰۰:۰۰
- ۰:۰۰۰:۰۰
- ۰:۰۰۰:۰۰
- ۰:۰۰۰:۰۰
مهمترین بخشهای این جلسه: نحوهی برگزاری جلسات · دلیل ضرورت این نوع جلسات · تغییر دیدگاه نسبت به برهانها و اثباتها · اثبات در دستگاه اصل موضوعی.
جایگاه جلسه
این جلسه در دفتر «روش دفاع عقلانی و مسئلهٔ عقیدهورزی» قرار میگیرد و نقش آن در قوس مجموعه این است که پایهٔ روششناختی مجموعه را میچیند: دفاع عقلانی باید در میدان نظریههای رقیب، زمان محدود و تصمیم عملی فهمیده شود. محور اختصاصی جلسه «منظور و هدف از جلسات دفاع عقلانی از دین چیست؟» است و بحث را از سطح پاسخهای پراکنده به سنجش یک چارچوب منسجم نزدیک میکند.
محورهای اصلی
این جلسه این محورهای اصلی را دنبال میکند: نحوهی برگزاری جلسات، دلیل ضرورت این نوع جلسات، تغییر دیدگاه نسبت به برهانها و اثباتها، اثبات در دستگاه اصل موضوعی، دین و لزوم وجود عقیده، رقابت صحیح بین نظریهها و لزوم وجود نظریهی جایگزین.
عقیدهورزی در میدان رقابتعقیدهورزی یعنی انتخاب یک چارچوب زیستنی در میان بدیلهای واقعی، نه رسیدن به اثبات هندسیِ بیزمینه. این جلسه از دستگاههای اصلموضوعی و تحول مفهوم برهان کمک میگیرد تا نشان دهد عقلانیت دینی باید با نظریههای رقیب سنجیده شود. معیار اصلی، موجهتر بودن یک دستگاه برای فهم جهان و زندگی است.
ارجاعها و آیات
ارجاعهای برجستهٔ این جلسه عبارتاند از: آدم، ابراهیم، عیسی، پیامبر اسلام، داوود، عقیدهورزی، دستگاه اصلموضوعی فرمال، هندسههای نااقلیدسی، منطق فازی، ابنسینا، ملاصدرا، برهان صدیقین.
آیات محوری: ۳۹:۱۸.
- ۰:۰۰۰:۰۰
مهمترین بخشهای این جلسه: فضای رقابتی درزمینهی عقیدهورزی · گریز روانشناختی انسان از عقیدهورزی · دقت، دستآویزی برای گریز از عقیدهورزی · مقتضیات تصمیمگیری در زمان محدود.
جایگاه جلسه
این جلسه در دفتر «روش دفاع عقلانی و مسئلهٔ عقیدهورزی» قرار میگیرد و نقش آن در قوس مجموعه این است که پایهٔ روششناختی مجموعه را میچیند: دفاع عقلانی باید در میدان نظریههای رقیب، زمان محدود و تصمیم عملی فهمیده شود. محور اختصاصی جلسه «موانع موجود در عقیدهورزی» است و بحث را از سطح پاسخهای پراکنده به سنجش یک چارچوب منسجم نزدیک میکند.
محورهای اصلی
این جلسه این محورهای اصلی را دنبال میکند: فضای رقابتی درزمینهی عقیدهورزی، گریز روانشناختی انسان از عقیدهورزی، دقت، دستآویزی برای گریز از عقیدهورزی، مقتضیات تصمیمگیری در زمان محدود.
تعلیق فلجکنندهتعلیق فلجکننده وقتی رخ میدهد که طلب دقت، بهانهٔ نپذیرفتن هیچ موضعی شود. این جلسه نشان میدهد انسان در زمان محدود ناگزیر از تصمیم است و بیعقیدگی نیز در عمل نوعی عقیدهورزی پنهان میسازد. عقلانیت بالغ میان احتیاط و گریز روانشناختی فرق میگذارد.
ارجاعها و آیات
ارجاعهای برجستهٔ این جلسه عبارتاند از: آدم، عقیدهورزی، ویتگنشتاین، انیشتین، روزه.
- ۰:۰۰۰:۰۰
مهمترین بخشهای این جلسه: هدف دفاع عقلانی از دین · نظریهی تصمیم · شبهات و پاسخ به آن · فاصلهی دین و معرفت دینی.
جایگاه جلسه
این جلسه در دفتر «روش دفاع عقلانی و مسئلهٔ عقیدهورزی» قرار میگیرد و نقش آن در قوس مجموعه این است که پایهٔ روششناختی مجموعه را میچیند: دفاع عقلانی باید در میدان نظریههای رقیب، زمان محدود و تصمیم عملی فهمیده شود. محور اختصاصی جلسه «تفاوت دفاع عقلانی در گذشته و حال» است و بحث را از سطح پاسخهای پراکنده به سنجش یک چارچوب منسجم نزدیک میکند.
محورهای اصلی
این جلسه این محورهای اصلی را دنبال میکند: هدف دفاع عقلانی از دین، نظریهی تصمیم، شبهات و پاسخ به آن، فاصلهی دین و معرفت دینی، روش ایجاد شبهه.
نظریهٔ تصمیم در ایماننظریهٔ تصمیم یادآور میشود که انسان فقط با گزارههای انتزاعی روبهرو نیست؛ باید با ریسک، هزینه، بدیل و پیامد عملی انتخاب کند. این جلسه دفاع عقلانی را از اثباتگرایی ساده جدا میکند و به سنجش بهترین تبیین در وضعیت محدود انسانی نزدیک میسازد.
ارجاعها و آیات
ارجاعهای برجستهٔ این جلسه عبارتاند از: آدم، ابراهیم، موسی، عیسی، پیامبر اسلام، عقیدهورزی، نظریهٔ تصمیم، دستگاه اصلموضوعی فرمال، فاینمن، تحریف، تورات، جن.
آیات محوری: ۱۰:۳۶.
- ۰:۰۰۰:۰۰
مهمترین بخشهای این جلسه: مقدمات بحث · اعتقاد به شواهد موجود · رویکرد انسان در مورد اعتقادات · رویکرد دینی به اعتقادات.
جایگاه جلسه
این جلسه در دفتر «خداشناسی فلسفی، قانون طبیعی و نظم» قرار میگیرد و نقش آن در قوس مجموعه این است که از امکان عقیدهورزی به سنجش خداناباوری، واجبالوجود، قانون علمی، نظم و پیامدهای عملی توحید میرسد. محور اختصاصی جلسه «خداناباوري» است و بحث را از سطح پاسخهای پراکنده به سنجش یک چارچوب منسجم نزدیک میکند.
محورهای اصلی
این جلسه این محورهای اصلی را دنبال میکند: مقدمات بحث، اعتقاد به شواهد موجود، رویکرد انسان در مورد اعتقادات، رویکرد دینی به اعتقادات، انواع خداناباورها، برهان افراد خداباور.
خداناباوری و بار تبیینخداناباوری فقط نفی یک گزاره نیست؛ باید توضیح دهد جهان، قانون، ذهن، اخلاق و تجربهٔ انسانی از کجا معنا میگیرند. این جلسه بار تبیین را میان خداباوری و خداناباوری تقسیم میکند و نشان میدهد رد دین بدون نظریهٔ جایگزین کافی نیست.
ارجاعها و آیات
ارجاعهای برجستهٔ این جلسه عبارتاند از: آدم، ابراهیم، عیسی، عقیدهورزی، دستگاه اصلموضوعی فرمال، واجبالوجود، ابنسینا، راسل، دکارت، انیشتین، هاوکینگ، تحریف.
آیات محوری: ۵۲:۳۵-۳۶.
- ۰:۰۰۰:۰۰
مهمترین بخشهای این جلسه: لزوم فرض وجود یک یا چند واجبالوجود · پاسخ به یک پرسش اشتباه · ویژگیهای واجبالوجود · ارائه یک مدل برای چیستی واجبالوجود.
جایگاه جلسه
این جلسه در دفتر «خداشناسی فلسفی، قانون طبیعی و نظم» قرار میگیرد و نقش آن در قوس مجموعه این است که از امکان عقیدهورزی به سنجش خداناباوری، واجبالوجود، قانون علمی، نظم و پیامدهای عملی توحید میرسد. محور اختصاصی جلسه «واجبالوجود» است و بحث را از سطح پاسخهای پراکنده به سنجش یک چارچوب منسجم نزدیک میکند.
محورهای اصلی
این جلسه این محورهای اصلی را دنبال میکند: لزوم فرض وجود یک یا چند واجبالوجود، پاسخ به یک پرسش اشتباه، ویژگیهای واجبالوجود، ارائه یک مدل برای چیستی واجبالوجود، چه چیزهایی نمیتوانند واجبالوجود باشند.
واجبالوجودواجبالوجود در این بحث نام یک موجود در کنار موجودات دیگر نیست؛ افق نهاییِ بودن است که سلسلهٔ وابستگیها را متوقف میکند. این مفهوم برای توضیح امکان جهان به کار میآید، نه برای پر کردن رخنههای دانش تجربی. جلسه میان پرسش درست از مبدأ هستی و پرسشهای نادرست دربارهٔ علتِ خودِ واجب فرق میگذارد.
ارجاعها و آیات
ارجاعهای برجستهٔ این جلسه عبارتاند از: آدم، ابراهیم، موسی، عیسی، واجبالوجود، دکارت، تحریف، تورات، جن، شریعت، فقه.
آیات محوری: ۱۱۲:۱-۴.
- ۰:۰۰۰:۰۰
مهمترین بخشهای این جلسه: چندین مثال علمی دربارهٔ اینکه ما ابتدا مجبوریم چیزی را فرض کنیم سپس برایش مدل و استدلالهایی بیاوریم تا توجیه شود · مثال اول: سیاره نپتون و ذرات زیراتمی · مثال دوم: قوانین نیوتن · مثال سوم: قانون نسبیت عام اینشتین.
جایگاه جلسه
این جلسه در دفتر «خداشناسی فلسفی، قانون طبیعی و نظم» قرار میگیرد و نقش آن در قوس مجموعه این است که از امکان عقیدهورزی به سنجش خداناباوری، واجبالوجود، قانون علمی، نظم و پیامدهای عملی توحید میرسد. محور اختصاصی جلسه «قوانین علمی و نسبت آن با خداوند» است و بحث را از سطح پاسخهای پراکنده به سنجش یک چارچوب منسجم نزدیک میکند.
محورهای اصلی
این جلسه این محورهای اصلی را دنبال میکند: چندین مثال علمی دربارهٔ اینکه ما ابتدا مجبوریم چیزی را فرض کنیم سپس برایش مدل و استدلالهایی بیاوریم تا توجیه شود، مثال اول: سیاره نپتون و ذرات زیراتمی، مثال دوم: قوانین نیوتن، مثال سوم: قانون نسبیت عام اینشتین، قانون چیست؟
قانون علمی و فرض نظریقانون علمی از مشاهدهٔ خام بیرون نمیآید؛ مدل، فرض، تعمیم و شبکهٔ مفهومی میخواهد. مثالهای نپتون، ذرات زیراتمی، نیوتن و نسبیت نشان میدهند علم نیز با مفروضات راهنما کار میکند. این جلسه از همین نکته برای نقد تصویر سادهٔ «قانون به جای خدا» استفاده میکند.
ارجاعها و آیات
ارجاعهای برجستهٔ این جلسه عبارتاند از: آدم، ابراهیم، عیسی، دستگاه اصلموضوعی فرمال، واجبالوجود، ابنسینا، کانت، راسل، فرگه، نیوتن، انیشتین، مکانیک کوانتوم.
- ۰:۰۰۰:۰۰
مهمترین بخشهای این جلسه: مثال مهم گویهای فلزی · رابطه مثال گویهای فلزی با منظومه شمسی · رابطه قوانین علمی و دین · برهان نظم.
جایگاه جلسه
این جلسه در دفتر «خداشناسی فلسفی، قانون طبیعی و نظم» قرار میگیرد و نقش آن در قوس مجموعه این است که از امکان عقیدهورزی به سنجش خداناباوری، واجبالوجود، قانون علمی، نظم و پیامدهای عملی توحید میرسد. محور اختصاصی جلسه «برهان نظم» است و بحث را از سطح پاسخهای پراکنده به سنجش یک چارچوب منسجم نزدیک میکند.
محورهای اصلی
این جلسه این محورهای اصلی را دنبال میکند: مثال مهم گویهای فلزی، رابطه مثال گویهای فلزی با منظومه شمسی، رابطه قوانین علمی و دین، برهان نظم، فرضیه تصادفی بودن نظام خلقت، شگفت انگیز بودن خلقت موجودات زنده.
برهان نظم و تنظیم دقیقبرهان نظم در صورت پختهٔ خود ادعای سادهٔ «هر نظم، ناظم دارد» نیست؛ پرسشی دربارهٔ معناداری هماهنگیهای عمیق جهان و امکان حیات است. جلسه میان نظم ظاهری، قانونمندی، تصادف و تنظیم دقیق فرق میگذارد و نشان میدهد دین و علم میتوانند دو سطح متفاوت از تبیین را دنبال کنند.
ارجاعها و آیات
ارجاعهای برجستهٔ این جلسه عبارتاند از: آدم، ابراهیم، موسی، دستگاه اصلموضوعی فرمال، منطق فازی، واجبالوجود، برهان نظم، تنظیم دقیق، کانت، دکارت، داروین، مکانیک کوانتوم.
آیات محوری: ۲:۱۶۴، ۳:۱۹۰-۱۹۱.
- ۰:۰۰۰:۰۰
مهمترین بخشهای این جلسه: اظهارات یک اتئیست معروف · نظریه تکامل · مدل واجبالوجود · دیدگاه ماتریالیستها.
جایگاه جلسه
این جلسه در دفتر «خداشناسی فلسفی، قانون طبیعی و نظم» قرار میگیرد و نقش آن در قوس مجموعه این است که از امکان عقیدهورزی به سنجش خداناباوری، واجبالوجود، قانون علمی، نظم و پیامدهای عملی توحید میرسد. محور اختصاصی جلسه «نظریهی تکامل» است و بحث را از سطح پاسخهای پراکنده به سنجش یک چارچوب منسجم نزدیک میکند.
محورهای اصلی
این جلسه این محورهای اصلی را دنبال میکند: اظهارات یک اتئیست معروف، نظریه تکامل، مدل واجبالوجود، دیدگاه ماتریالیستها، ارتباط فیزیکالیسم با ماتریالیسم، بحث پیرامون ماده و جهان.
تکامل و فیزیکالیسمنظریهٔ تکامل بهخودیخود نفی خدا نیست؛ تعارض وقتی ساخته میشود که تکامل به فیزیکالیسم یا ماتریالیسم فلسفی فروکاسته شود. این جلسه میان دادهٔ زیستشناختی، تفسیر فلسفی و مدل واجبالوجود تمایز میگذارد. نتیجه این است که مکانیسم طبیعی میتواند در افق توحیدی هم فهمیده شود.
ارجاعها و آیات
ارجاعهای برجستهٔ این جلسه عبارتاند از: آدم، ابراهیم، عقیدهورزی، واجبالوجود، برهان نظم، دکارت، داروین، داوکینز، انیشتین، مکانیک کوانتوم، تورات، جن.
آیات محوری: ۲۳:۱۲-۱۴.
- ۰:۰۰۰:۰۰
مهمترین بخشهای این جلسه: تبعات عملی التزام به خدای فلسفی (توحید).
جایگاه جلسه
این جلسه در دفتر «خداشناسی فلسفی، قانون طبیعی و نظم» قرار میگیرد و نقش آن در قوس مجموعه این است که از امکان عقیدهورزی به سنجش خداناباوری، واجبالوجود، قانون علمی، نظم و پیامدهای عملی توحید میرسد. محور اختصاصی جلسه «تبعات عملی التزام به خدای فلسفی (توحید)» است و بحث را از سطح پاسخهای پراکنده به سنجش یک چارچوب منسجم نزدیک میکند.
محورهای اصلی
این جلسه این محورهای اصلی را دنبال میکند: تبعات عملی التزام به خدای فلسفی (توحید).
توحید عملیتوحید فلسفی فقط گزارهای دربارهٔ مبدأ جهان نیست؛ اگر جدی گرفته شود، نگاه انسان به معنا، آزادی، وابستگی و ارزش را تغییر میدهد. این جلسه پیامدهای عملی خداشناسی را برجسته میکند و از گذار از بحث نظری به زیست توحیدی سخن میگوید.
ارجاعها و آیات
ارجاعهای برجستهٔ این جلسه عبارتاند از: آدم، ابراهیم، عیسی، ابلیس، عقیدهورزی، دستگاه اصلموضوعی فرمال، واجبالوجود، تنظیم دقیق، راسل، دکارت، داروین، داوکینز.
- ۰:۰۰۰:۰۰
مهمترین بخشهای این جلسه: تعاریف عرفان و دین · روش بحث در مورد مدل خداشناسی · قوای شناختی · مدل هستیشناسی.
جایگاه جلسه
این جلسه در دفتر «عرفان، دین و متن مقدس» قرار میگیرد و نقش آن در قوس مجموعه این است که نشان میدهد نسبت با هستی محض چگونه به دین، وحی، اعجاز قرآن و انتظار درست از متن میرسد. محور اختصاصی جلسه «مراد از عرفان و دین چیست؟» است و بحث را از سطح پاسخهای پراکنده به سنجش یک چارچوب منسجم نزدیک میکند.
محورهای اصلی
این جلسه این محورهای اصلی را دنبال میکند: تعاریف عرفان و دین، روش بحث در مورد مدل خداشناسی، قوای شناختی، مدل هستیشناسی، ارتباط با هستی محض، برهان وجود واجبالوجود.
عرفان و دینعرفان در این بحث تجربهٔ بیضابطه یا احساس شاعرانه نیست؛ جستوجوی نسبت وجودی با هستی محض است. دین نیز فقط مجموعهٔ گزارهها و احکام نیست؛ راهی تاریخی و زبانی برای سامان دادن همین نسبت است. جلسه میان شناخت عقلی، تجربهٔ وجودی و صورت دینی پل میزند.
ارجاعها و آیات
ارجاعهای برجستهٔ این جلسه عبارتاند از: آدم، ابراهیم، موسی، عیسی، پیامبر اسلام، سلیمان، داوود، عقیدهورزی، واجبالوجود، ابنسینا، ملاصدرا، کانت.
آیات محوری: ۲:۱۱۵.
- ۰:۰۰۰:۰۰
مهمترین بخشهای این جلسه: مقایسه زندگی بدون و با اعتقاد به عرفان · نکاتی درباره عرفان و موانع آن · ارتباط دو طرفه با هستی محض · خدای ادیان ابراهیمی.
جایگاه جلسه
این جلسه در دفتر «عرفان، دین و متن مقدس» قرار میگیرد و نقش آن در قوس مجموعه این است که نشان میدهد نسبت با هستی محض چگونه به دین، وحی، اعجاز قرآن و انتظار درست از متن میرسد. محور اختصاصی جلسه «ارتباط با هستی محض» است و بحث را از سطح پاسخهای پراکنده به سنجش یک چارچوب منسجم نزدیک میکند.
محورهای اصلی
این جلسه این محورهای اصلی را دنبال میکند: مقایسه زندگی بدون و با اعتقاد به عرفان، نکاتی درباره عرفان و موانع آن، ارتباط دو طرفه با هستی محض، خدای ادیان ابراهیمی، واژه های مورد نیاز بحث، مقایسه دین و عرفان.
ارتباط با هستی محضارتباط با هستی محض یعنی جهان فقط مجموعهای از اشیا دیده نشود، بلکه انسان خود را در برابر مبدأ معنا و وجود بیابد. این جلسه تفاوت زندگی با چنین افقی و زندگی بسته در سطح عادت را توضیح میدهد. عرفان، اگر از توهم و خودفریبی جدا شود، عمق عملی توحید را نشان میدهد.
ارجاعها و آیات
ارجاعهای برجستهٔ این جلسه عبارتاند از: آدم، ابراهیم، موسی، عیسی، پیامبر اسلام، نظریهٔ تصمیم، واجبالوجود، ویتگنشتاین، کتاب مقدس، تورات، انجیل، جن.
آیات محوری: ۲:۱۸۶.
- ۰:۰۰۰:۰۰
مهمترین بخشهای این جلسه: اعجاز قرآن و مصونیت از تحریف.
جایگاه جلسه
این جلسه در دفتر «عرفان، دین و متن مقدس» قرار میگیرد و نقش آن در قوس مجموعه این است که نشان میدهد نسبت با هستی محض چگونه به دین، وحی، اعجاز قرآن و انتظار درست از متن میرسد. محور اختصاصی جلسه «اعجاز قرآن و مصونیت از تحریف» است و بحث را از سطح پاسخهای پراکنده به سنجش یک چارچوب منسجم نزدیک میکند.
محورهای اصلی
این جلسه این محورهای اصلی را دنبال میکند: اعجاز قرآن و مصونیت از تحریف.
اعجاز متن در عصر خاتمیتبا ختم نبوت، نشانهٔ اصلی دین باید ماندگار و قابل مراجعه باشد؛ قرآن در این چارچوب بهعنوان متنِ معجزه فهمیده میشود. اعجاز در این جلسه فقط زیبایی لفظی نیست، بلکه پیوند ساختار، محتوا، هدایت و دوام تاریخی متن است. مصونیت از تحریف نیز در نسبت با همین کارکرد فهمیده میشود.
ارجاعها و آیات
ارجاعهای برجستهٔ این جلسه عبارتاند از: آدم، ابراهیم، موسی، عیسی، عقیدهورزی، دستگاه اصلموضوعی فرمال، واجبالوجود، مکانیک کوانتوم، اعجاز قرآن، تحدی، تحریف، کتاب مقدس.
آیات محوری: ۱۵:۹، ۱۷:۸۸.
- ۰:۰۰۰:۰۰
مهمترین بخشهای این جلسه: مقدمه و مرور جلسات پیشین · سازگاری ادعای معجزه بودن کتاب با خاتمیت · رقابتی بودن متن معجزه · انتظار ما از فرم متن.
جایگاه جلسه
این جلسه در دفتر «عرفان، دین و متن مقدس» قرار میگیرد و نقش آن در قوس مجموعه این است که نشان میدهد نسبت با هستی محض چگونه به دین، وحی، اعجاز قرآن و انتظار درست از متن میرسد. محور اختصاصی جلسه «انتظار صحیح نسبت به متن مقدس» است و بحث را از سطح پاسخهای پراکنده به سنجش یک چارچوب منسجم نزدیک میکند.
محورهای اصلی
این جلسه این محورهای اصلی را دنبال میکند: مقدمه و مرور جلسات پیشین، سازگاری ادعای معجزه بودن کتاب با خاتمیت، رقابتی بودن متن معجزه، انتظار ما از فرم متن، اهمیت زبان متن و واژگان، فصلبندی در قرآن (ترتیب و اسم سورهها).
انتظار از متن مقدسانتظار از متن مقدس باید با شأن آن هماهنگ باشد. قرآن کتاب آزمایشگاه، رسالهٔ فلسفهٔ تحلیلی یا متن آموزشی معمولی نیست؛ متن هدایت است و فرم، زبان، واژگان و شیوهٔ تعلیم ویژه دارد. این جلسه معیارهای انتظار درست از قرآن را صورتبندی میکند.
ارجاعها و آیات
ارجاعهای برجستهٔ این جلسه عبارتاند از: آدم، ابراهیم، موسی، عیسی، پیامبر اسلام، مریم، هارون، عقیدهورزی، کانت، کتاب مقدس، تورات، انجیل.
آیات محوری: ۱۷:۸۸.
- ۰:۰۰۰:۰۰
مهمترین بخشهای این جلسه: چه انتظاری از قرآن به عنوان کتاب الهی داریم؟ · قرآن دربارهی توحید · چگونه در قرآن با خدا آشنا میشوید؟ · دعوت از منکران قرآن به ارائه کتاب جایگزین.
جایگاه جلسه
این جلسه در دفتر «عرفان، دین و متن مقدس» قرار میگیرد و نقش آن در قوس مجموعه این است که نشان میدهد نسبت با هستی محض چگونه به دین، وحی، اعجاز قرآن و انتظار درست از متن میرسد. محور اختصاصی جلسه «چه نوع انتظاری از متن قرآن باید داشته باشیم؟» است و بحث را از سطح پاسخهای پراکنده به سنجش یک چارچوب منسجم نزدیک میکند.
محورهای اصلی
این جلسه این محورهای اصلی را دنبال میکند: چه انتظاری از قرآن به عنوان کتاب الهی داریم؟، قرآن دربارهی توحید، چگونه در قرآن با خدا آشنا میشوید؟، دعوت از منکران قرآن به ارائه کتاب جایگزین، شیوه تعلیم غیرمعمول قرآن، پیشنهاد مقایسه خداوند مورد انتظار با خداوند توصیف شده در قرآن.
تعلیم غیرمعمول قرآنقرآن با نظم کتابهای آموزشی رایج پیش نمیرود؛ خداشناسی، انسانشناسی، تاریخ، مثال و خطاب را در هم میتند. این جلسه نشان میدهد این فرم غیرمعمول نقص نیست، بلکه شیوهای برای تربیت نگاه و نه فقط انتقال اطلاعات است. تحدی نیز در همین افق فهمیده میشود.
ارجاعها و آیات
ارجاعهای برجستهٔ این جلسه عبارتاند از: آدم، نوح، ابراهیم، موسی، عیسی، پیامبر اسلام، ابلیس، واجبالوجود، کتاب مقدس، تورات، انجیل، جن.
آیات محوری: ۲:۲۳.
- ۰:۰۰۰:۰۰
مهمترین بخشهای این جلسه: تبارشناسی اشکالات به دین.
جایگاه جلسه
این جلسه در دفتر «شبهه، تحریف و تحدی» قرار میگیرد و نقش آن در قوس مجموعه این است که زمینهٔ تاریخی و روشی نقدها را بررسی میکند و میان ایراد واقعی، بدفهمی و نیاز به نظریهٔ جایگزین فرق میگذارد. محور اختصاصی جلسه «تبارشناسی اشکالات به دین» است و بحث را از سطح پاسخهای پراکنده به سنجش یک چارچوب منسجم نزدیک میکند.
محورهای اصلی
این جلسه این محورهای اصلی را دنبال میکند: تبارشناسی اشکالات به دین.
تبارشناسی شبههتبارشناسی شبهه یعنی پیش از پاسخ دادن، منشأ، زبان، انگیزه و دستگاه فکری ایراد شناخته شود. این جلسه از پاسخهای پراکنده فاصله میگیرد و میپرسد چرا در زمانهٔ جدید برخی ایرادها جذاب شدهاند. شناخت تبار شبهه، کیفیت پاسخ را تغییر میدهد.
ارجاعها و آیات
ارجاعهای برجستهٔ این جلسه عبارتاند از: آدم، ابراهیم، موسی، عیسی، پیامبر اسلام، ابلیس، عقیدهورزی، واجبالوجود، مکانیک کوانتوم، اعجاز قرآن، تحدی، تحریف.
آیات محوری: ۲۱:۳۵.
- ۰:۰۰۰:۰۰
مهمترین بخشهای این جلسه: دین و مؤلفههای محوری آن.
جایگاه جلسه
این جلسه در دفتر «شبهه، تحریف و تحدی» قرار میگیرد و نقش آن در قوس مجموعه این است که زمینهٔ تاریخی و روشی نقدها را بررسی میکند و میان ایراد واقعی، بدفهمی و نیاز به نظریهٔ جایگزین فرق میگذارد. محور اختصاصی جلسه «دین و مؤلفههای محوری آن» است و بحث را از سطح پاسخهای پراکنده به سنجش یک چارچوب منسجم نزدیک میکند.
محورهای اصلی
این جلسه این محورهای اصلی را دنبال میکند: دین و مؤلفههای محوری آن.
مولفههای دیندین در این بحث فقط اعتقاد ذهنی نیست؛ جهانبینی، متن، آیین، اخلاق، شریعت، جماعت و تجربهٔ معنوی را با هم دارد. این جلسه برای دفاع عقلانی از دین، خود موضوع دین را دقیقتر میکند تا نقدها به جزء خاص با کل دین خلط نشوند.
ارجاعها و آیات
ارجاعهای برجستهٔ این جلسه عبارتاند از: آدم، ابراهیم، موسی، عیسی، پیامبر اسلام، سلیمان، عقیدهورزی، دستگاه اصلموضوعی فرمال، ابنسینا، ملاصدرا، برهان صدیقین، برهان نظم.
آیات محوری: ۲:۱۷۷.
- ۰:۰۰۰:۰۰
مهمترین بخشهای این جلسه: یادآوری ایستگاه اول: واجبالوجود · یادآوری ایستگاه دوم: ادیان، راهی برای ارتباط با واجبالوجود · ادیان و کتب آسمانی · ریشهیابی تحریف.
جایگاه جلسه
این جلسه در دفتر «شبهه، تحریف و تحدی» قرار میگیرد و نقش آن در قوس مجموعه این است که زمینهٔ تاریخی و روشی نقدها را بررسی میکند و میان ایراد واقعی، بدفهمی و نیاز به نظریهٔ جایگزین فرق میگذارد. محور اختصاصی جلسه «بررسی پدیده تحریف دین» است و بحث را از سطح پاسخهای پراکنده به سنجش یک چارچوب منسجم نزدیک میکند.
محورهای اصلی
این جلسه این محورهای اصلی را دنبال میکند: یادآوری ایستگاه اول: واجبالوجود، یادآوری ایستگاه دوم: ادیان، راهی برای ارتباط با واجبالوجود، ادیان و کتب آسمانی، ریشهیابی تحریف، حفظ نام و نشان (شهرت).
تحریف دینتحریف فقط تغییر لفظی متن نیست؛ میتواند جابهجایی معنا، تقدیس عادت، غلبهٔ نهاد یا فراموشی مقصد دین باشد. این جلسه تحریف را در نسبت با ادیان، کتابهای آسمانی و تاریخ دینداری بررسی میکند. نتیجه این است که دفاع عقلانی باید میان اصل دین و صورتهای تحریفشده فرق بگذارد.
ارجاعها و آیات
ارجاعهای برجستهٔ این جلسه عبارتاند از: آدم، عیسی، پیامبر اسلام، داوود، عقیدهورزی، دستگاه اصلموضوعی فرمال، واجبالوجود، کانت، راسل، ویتگنشتاین، پوپر، نیوتن.
آیات محوری: ۲:۷۹، ۵:۱۳.
- ۰:۰۰۰:۰۰
مهمترین بخشهای این جلسه: تاثیرپذیری در برابر شبهات · مسأله آموزش، اقلیت بودن اهل حق · جریانهای غالب در جوامع · شبهات دینی.
جایگاه جلسه
این جلسه در دفتر «شبهه، تحریف و تحدی» قرار میگیرد و نقش آن در قوس مجموعه این است که زمینهٔ تاریخی و روشی نقدها را بررسی میکند و میان ایراد واقعی، بدفهمی و نیاز به نظریهٔ جایگزین فرق میگذارد. محور اختصاصی جلسه «انواع شبهات دینی و نحوه پاسخگویی به آنها» است و بحث را از سطح پاسخهای پراکنده به سنجش یک چارچوب منسجم نزدیک میکند.
محورهای اصلی
این جلسه این محورهای اصلی را دنبال میکند: تاثیرپذیری در برابر شبهات، مسأله آموزش، اقلیت بودن اهل حق، جریانهای غالب در جوامع، شبهات دینی، شبهه به احکام، حقایق و ارزشگذاریهای قرآن، تفسیر و ضوابط آن.
گونهشناسی شبهههمهٔ شبههها از یک جنس نیستند: برخی به حقیقتهای دینی، برخی به احکام، برخی به ارزشگذاریها و برخی به تاریخ دین مربوطاند. این جلسه نشان میدهد پاسخ درست باید متناسب با نوع ایراد باشد. اثر اجتماعی شبهه نیز به آموزش، اقلیت اهل حق و جریانهای غالب فرهنگی وابسته است.
ارجاعها و آیات
ارجاعهای برجستهٔ این جلسه عبارتاند از: آدم، نوح، ابراهیم، عیسی، پیامبر اسلام، دستگاه اصلموضوعی فرمال، تحریف، تورات، جن، طوفان نوح، هفت آسمان، حج.
آیات محوری: ۳:۷.
- ۰:۰۰۰:۰۰
مهمترین بخشهای این جلسه: تحدی، روش قرآن برای اثبات اعجاز خودش · الفرقان الحق · نقد و بررسی مکتب تجدیدنظرطلبی در حوزه تاریخ اسلام · خلاصهای از تاریخ اسلام، تشکیک در سیرهها.
جایگاه جلسه
این جلسه در دفتر «شبهه، تحریف و تحدی» قرار میگیرد و نقش آن در قوس مجموعه این است که زمینهٔ تاریخی و روشی نقدها را بررسی میکند و میان ایراد واقعی، بدفهمی و نیاز به نظریهٔ جایگزین فرق میگذارد. محور اختصاصی جلسه «مفهوم تحدی و بررسی کتاب الفرقان الحق» است و بحث را از سطح پاسخهای پراکنده به سنجش یک چارچوب منسجم نزدیک میکند.
محورهای اصلی
این جلسه این محورهای اصلی را دنبال میکند: تحدی، روش قرآن برای اثبات اعجاز خودش، الفرقان الحق، نقد و بررسی مکتب تجدیدنظرطلبی در حوزه تاریخ اسلام، خلاصهای از تاریخ اسلام، تشکیک در سیرهها، منابع بهتر برای تاریخ اسلام، Hagarism، آغاز مکتب تجدیدنظرطلبی تا به امروز.
تحدی و نظریهٔ جایگزینتحدی در قرآن صرفاً دعوت به تقلید لفظی نیست؛ طلب عرضهٔ رقیبی است که بتواند کارکرد هدایتی و تبیینی قرآن را انجام دهد. بررسی «الفرقان الحق» و تجدیدنظرطلبی تاریخی نشان میدهد نقد قرآن باید نظریهٔ جایگزین منسجم هم داشته باشد. این جلسه میان تشکیک پراکنده و بدیل جدی فرق میگذارد.
ارجاعها و آیات
ارجاعهای برجستهٔ این جلسه عبارتاند از: آدم، نوح، ابراهیم، عیسی، پیامبر اسلام، ابلیس، عقیدهورزی، راسل، اعجاز قرآن، تحدی، تحریف، الفرقان الحق.
آیات محوری: ۱۷:۸۸.
- ۰:۰۰۰:۰۰
مهمترین بخشهای این جلسه: مقدمه: شیوه و موضوع بحث · ضعفهای تئوری مطرح شده توسط اسلامشناسان درباره تشابه داستانهای قرآن و کتاب مقدس · تئوری مسلمانها درباره تشابه و تفاوتهای داستانهای قرآن و کتاب مقدس · برخی از شباهتها و تفاوتهای داستانهای کتاب مقدس و قرآن.
جایگاه جلسه
این جلسه در دفتر «شبهه، تحریف و تحدی» قرار میگیرد و نقش آن در قوس مجموعه این است که زمینهٔ تاریخی و روشی نقدها را بررسی میکند و میان ایراد واقعی، بدفهمی و نیاز به نظریهٔ جایگزین فرق میگذارد. محور اختصاصی جلسه «تشابه داستانهای قرآن و کتب مقدس» است و بحث را از سطح پاسخهای پراکنده به سنجش یک چارچوب منسجم نزدیک میکند.
محورهای اصلی
این جلسه این محورهای اصلی را دنبال میکند: مقدمه: شیوه و موضوع بحث، ضعفهای تئوری مطرح شده توسط اسلامشناسان درباره تشابه داستانهای قرآن و کتاب مقدس، تئوری مسلمانها درباره تشابه و تفاوتهای داستانهای قرآن و کتاب مقدس، برخی از شباهتها و تفاوتهای داستانهای کتاب مقدس و قرآن، شباهت بین داستانهای قرآن و داستانهای متون غیر رسمی یهودیت و مسیحیت، پذیرفتن وحیانی بودن قرآن، چگونه میشود که آدمی که ایمان ندارد ایمان آورد؟
تشابه روایتهای مقدسشباهت داستانهای قرآن با متون پیشین بهتنهایی دلیل اقتباس ساده نیست. در افق دینی، منشأ مشترک وحی و حافظهٔ تاریخی ادیان میتواند شباهت را توضیح دهد؛ تفاوتها نیز جهتگیری خاص قرآن را نشان میدهند. این جلسه میان شباهت، وابستگی و بازخوانی وحیانی تمایز میگذارد.
ارجاعها و آیات
ارجاعهای برجستهٔ این جلسه عبارتاند از: آدم، نوح، ابراهیم، موسی، عیسی، پیامبر اسلام، سلیمان، هابیل و قابیل، مریم، ابلیس، عقیدهورزی، دستگاه اصلموضوعی فرمال.
آیات محوری: ۱۲:۳.
- ۰:۰۰۰:۰۰
مهمترین بخشهای این جلسه: مقدمه و مرور جلسات پیشین · اثبات معجزه بودن قرآن به چه معناست؟ · مقایسه تحدی در قرآن با حد در ریاضیات · تحدی به چه معناست؟
جایگاه جلسه
این جلسه در دفتر «علم، دین و تکامل» قرار میگیرد و نقش آن در قوس مجموعه این است که مدل تعارض یا سازگاری معرفت دینی و علمی را میسازد و تکامل، خلقتگرایی و زبان طبیعت در قرآن را میسنجد. محور اختصاصی جلسه «بررسی مسئله تعارض علم و دین ۱» است و بحث را از سطح پاسخهای پراکنده به سنجش یک چارچوب منسجم نزدیک میکند.
محورهای اصلی
این جلسه این محورهای اصلی را دنبال میکند: مقدمه و مرور جلسات پیشین، اثبات معجزه بودن قرآن به چه معناست؟، مقایسه تحدی در قرآن با حد در ریاضیات، تحدی به چه معناست؟، هر مجموعهای از عقاید، هستههای مرکزی و بخشهای جانبی دارد، هستههای مرکزی قرآن.
تعارض علم و دینتعارض علم و دین وقتی درست فهمیده میشود که هستهٔ مرکزی و لایههای جانبی هر دستگاه جدا شوند. این جلسه از تحدی به بحث معرفتشناختی میرسد و میپرسد در برخورد دو منبع معرفت، کدام سطح از ادعا درگیر است. نتیجه، نفی دوگانهٔ سادهٔ علم علیه دین است.
ارجاعها و آیات
ارجاعهای برجستهٔ این جلسه عبارتاند از: آدم، نوح، موسی، عیسی، ابلیس، گودل، داروین، لاکاتوش، نیوتن، انیشتین، مکانیک کوانتوم، هاوکینگ.
آیات محوری: ۲:۱۱۵.
- ۰:۰۰۰:۰۰
مهمترین بخشهای این جلسه: تفاوت زبان فنومنال با زبان علمی · توصیفات قرآنی · ارائهی یک مدل ساده برای رفع تعارض بین دو منبع معرفت برای خود شخص · ارائهی مدل برای لایههای مختلف هر معرفت.
جایگاه جلسه
این جلسه در دفتر «علم، دین و تکامل» قرار میگیرد و نقش آن در قوس مجموعه این است که مدل تعارض یا سازگاری معرفت دینی و علمی را میسازد و تکامل، خلقتگرایی و زبان طبیعت در قرآن را میسنجد. محور اختصاصی جلسه «ادامهی بحث تعارض علم و دین با محوریت نظریهی تکامل» است و بحث را از سطح پاسخهای پراکنده به سنجش یک چارچوب منسجم نزدیک میکند.
محورهای اصلی
این جلسه این محورهای اصلی را دنبال میکند: تفاوت زبان فنومنال با زبان علمی، توصیفات قرآنی، ارائهی یک مدل ساده برای رفع تعارض بین دو منبع معرفت برای خود شخص، ارائهی مدل برای لایههای مختلف هر معرفت، مقایسهی دو مدل و نتیجه گیری.
زبان فنومنالزبان فنومنال یا پدیداری، جهان را چنان توصیف میکند که در تجربهٔ انسانی ظاهر میشود، نه لزوماً با دستگاه فنی علم جدید. این جلسه نشان میدهد بسیاری از توصیفهای قرآنی از طبیعت در این سطح قرار دارند. تمایز زبان پدیداری و زبان علمی، بسیاری از تعارضهای ظاهری را آرام میکند.
ارجاعها و آیات
ارجاعهای برجستهٔ این جلسه عبارتاند از: آدم، نوح، عیسی، مریم، عقیدهورزی، ویتگنشتاین، پوپر، داروین، لاکاتوش، داوکینز، نیوتن، زبان پدیدارشناسانه.
آیات محوری: ۳۶:۳۸-۴۰.
- ۰:۰۰۰:۰۰
مهمترین بخشهای این جلسه: چه توجیههای برای خلقتگرایی وجود دارد؟ · انتقاد از توجیهها خلقتگرایی · در الهیات استدلال پیلی جایگاهی ندارد · استدلال پیلی با خود تکامل تعارض ندارد بلکه با مکانیسمهای آن تعارض دارد.
جایگاه جلسه
این جلسه در دفتر «علم، دین و تکامل» قرار میگیرد و نقش آن در قوس مجموعه این است که مدل تعارض یا سازگاری معرفت دینی و علمی را میسازد و تکامل، خلقتگرایی و زبان طبیعت در قرآن را میسنجد. محور اختصاصی جلسه «تعارض علم و دین با تمرکز بر دوگانهی تکاملگرایی و خلقتگرایی» است و بحث را از سطح پاسخهای پراکنده به سنجش یک چارچوب منسجم نزدیک میکند.
محورهای اصلی
این جلسه این محورهای اصلی را دنبال میکند: چه توجیههای برای خلقتگرایی وجود دارد؟، انتقاد از توجیهها خلقتگرایی، در الهیات استدلال پیلی جایگاهی ندارد، استدلال پیلی با خود تکامل تعارض ندارد بلکه با مکانیسمهای آن تعارض دارد، از الهیات هم میشد به تکامل رسید اما موانعی هم وجود دارد.
خلقتگرایی و تکاملگراییاین جلسه خلقتگرایی را بهعنوان راهحل آسان برای دفاع از دین نقد میکند. مسئله این نیست که خدا جهان را خلق کرده یا نه؛ مسئله این است که مکانیسمهای کشفشدهٔ زیستی چگونه در طرح الهی فهمیده شوند. استدلال پیلی نیز با تکامل به شکل سادهای نسبت ندارد.
ارجاعها و آیات
ارجاعهای برجستهٔ این جلسه عبارتاند از: آدم، ابراهیم، عیسی، مریم، ابلیس، داروین، لاکاتوش، داوکینز، نیوتن، انجیل، جن، فرشته.
آیات محوری: ۲۲:۵.
- ۰:۰۰۰:۰۰
مهمترین بخشهای این جلسه: حکمت الهی در خلقت انسان و گونهها به روش تکاملی · مزیتهای نظریه تکامل نسبت به خلقتگرایی · لزوم پاسخ دادن عرفانی به حکمت مکانیسمهایی که در علم کشف میشود · اگر بعد زمان را از نظریه تکامل حذف کنیم، تفاوت چندانی با خلقتگرایی ندارد.
جایگاه جلسه
این جلسه در دفتر «علم، دین و تکامل» قرار میگیرد و نقش آن در قوس مجموعه این است که مدل تعارض یا سازگاری معرفت دینی و علمی را میسازد و تکامل، خلقتگرایی و زبان طبیعت در قرآن را میسنجد. محور اختصاصی جلسه «مؤلفههای ترجیح بخش تکاملگرایی بر خلقتگرایی» است و بحث را از سطح پاسخهای پراکنده به سنجش یک چارچوب منسجم نزدیک میکند.
محورهای اصلی
این جلسه این محورهای اصلی را دنبال میکند: حکمت الهی در خلقت انسان و گونهها به روش تکاملی، مزیتهای نظریه تکامل نسبت به خلقتگرایی، لزوم پاسخ دادن عرفانی به حکمت مکانیسمهایی که در علم کشف میشود، اگر بعد زمان را از نظریه تکامل حذف کنیم، تفاوت چندانی با خلقتگرایی ندارد، تعارض بین تکامل و دیزاین در چیست؟
حکمت تکاملاگر تکامل مکانیسمی واقعی در پیدایش حیات باشد، پرسش دینی به حکمت و معنای این مکانیسم منتقل میشود. این جلسه مزیتهای نظری تکامل را کنار امکان خوانش عرفانی و الهیاتی آن میگذارد. زمان، تدریج و مسیر رشد در این چارچوب معنای تازه پیدا میکنند.
ارجاعها و آیات
ارجاعهای برجستهٔ این جلسه عبارتاند از: آدم، ابراهیم، موسی، عیسی، هابیل و قابیل، مریم، ابلیس، داروین، سنتز مدرن، لاکاتوش، داوکینز، هاوکینگ.
آیات محوری: ۳۰:۲۰.
- ۰:۰۰۰:۰۰
مهمترین بخشهای این جلسه: آیا نظریه تکامل با هدفمندی جهان تعارض دارد؟ · بررسی تعارض بین دین و نظریه تکامل از دیدگاه لاکاتوش · اعتقاد به مکانیسم در به وجود آمدن موجودات زنده · نظریه داروین.
جایگاه جلسه
این جلسه در دفتر «علم، دین و تکامل» قرار میگیرد و نقش آن در قوس مجموعه این است که مدل تعارض یا سازگاری معرفت دینی و علمی را میسازد و تکامل، خلقتگرایی و زبان طبیعت در قرآن را میسنجد. محور اختصاصی جلسه «ادامه بحث تکامل با تمرکز بر بحث رندوم بودن یا جبرگرایانه بودن آن» است و بحث را از سطح پاسخهای پراکنده به سنجش یک چارچوب منسجم نزدیک میکند.
محورهای اصلی
این جلسه این محورهای اصلی را دنبال میکند: آیا نظریه تکامل با هدفمندی جهان تعارض دارد؟، بررسی تعارض بین دین و نظریه تکامل از دیدگاه لاکاتوش، اعتقاد به مکانیسم در به وجود آمدن موجودات زنده، نظریه داروین، سنتز مدرن.
تصادف، ضرورت و برنامهرندوم بودن در زیستشناسی همیشه به معنای بیهدفی فلسفی نیست. این جلسه میان تصادف در سطح مکانیسم، ضرورتهای طبیعی و هدفمندی در سطح کلان فرق میگذارد. استفاده از لاکاتوش نیز کمک میکند نظریهها بهصورت برنامههای پژوهشی و نه گزارههای منفرد سنجیده شوند.
ارجاعها و آیات
ارجاعهای برجستهٔ این جلسه عبارتاند از: آدم، موسی، عیسی، هارون، عقیدهورزی، تنظیم دقیق، کانت، پوپر، داروین، سنتز مدرن، لاکاتوش، داوکینز.
آیات محوری: ۷۶:۲-۳.
- ۰:۰۰۰:۰۰
مهمترین بخشهای این جلسه: مقدمه و مرور جلسات پیشین · اعتقاد به عدم تکرار در صورت دوباره تکرار کردن(rewind) در سایر علوم در ابتدای شکلگیری آن علوم قبل از پیدا کردن الگوها · تاریخ · زبانشناسی.
جایگاه جلسه
این جلسه در دفتر «علم، دین و تکامل» قرار میگیرد و نقش آن در قوس مجموعه این است که مدل تعارض یا سازگاری معرفت دینی و علمی را میسازد و تکامل، خلقتگرایی و زبان طبیعت در قرآن را میسنجد. محور اختصاصی جلسه «بررسی دو بدفهمی حاصل از سنتز مدرن در تعارض نظریة تکامل و دین» است و بحث را از سطح پاسخهای پراکنده به سنجش یک چارچوب منسجم نزدیک میکند.
محورهای اصلی
این جلسه این محورهای اصلی را دنبال میکند: مقدمه و مرور جلسات پیشین، اعتقاد به عدم تکرار در صورت دوباره تکرار کردن(rewind) در سایر علوم در ابتدای شکلگیری آن علوم قبل از پیدا کردن الگوها، تاریخ، زبانشناسی، ۲ محدودیت فیزیولوژیک و آناتومیک در تولید صدا، ۲ وجود معانی مشترک در همهی زبانها.
سنتز مدرن و بدفهمی فلسفیسنتز مدرن در زیستشناسی دستاورد علمی مهمی است، اما نتیجههای فلسفیِ رایج از آن همیشه لازم نمیآیند. این جلسه دو بدفهمی را برجسته میکند: تصور عدم تکرار مطلق و تبدیل محدودیتهای تاریخی به نفی هرگونه معنا یا جهت. مقایسه با تاریخ و زبانشناسی افق بحث را گستردهتر میکند.
ارجاعها و آیات
ارجاعهای برجستهٔ این جلسه عبارتاند از: آدم، ویتگنشتاین، داروین، نیوتن، انیشتین، جن، روزه، حج، والدین.
آیات محوری: ۳۰:۲۲.
- ۰:۰۰۰:۰۰
مهمترین بخشهای این جلسه: پیشفرضهای فلسفی در علم، محدودیت در نتیجهگیری · امکان تعارض بین متون دینی – بهطور اختصاصی قرآن – و گزارههای علمی، Explanation و Description · علم و متون دینی در اشاره به طبیعت اهداف، رویکردها و دیدگاههای مختلفی دارند · نگاه به خسوف و کسوف از دو دیدگاه متفاوت.
جایگاه جلسه
این جلسه در دفتر «علم، دین و تکامل» قرار میگیرد و نقش آن در قوس مجموعه این است که مدل تعارض یا سازگاری معرفت دینی و علمی را میسازد و تکامل، خلقتگرایی و زبان طبیعت در قرآن را میسنجد. محور اختصاصی جلسه «تعارض علم و متون دینی در گزارههای ناظر به طبیعت» است و بحث را از سطح پاسخهای پراکنده به سنجش یک چارچوب منسجم نزدیک میکند.
محورهای اصلی
این جلسه این محورهای اصلی را دنبال میکند: پیشفرضهای فلسفی در علم، محدودیت در نتیجهگیری، امکان تعارض بین متون دینی – بهطور اختصاصی قرآن – و گزارههای علمی، Explanation و Description، علم و متون دینی در اشاره به طبیعت اهداف، رویکردها و دیدگاههای مختلفی دارند، نگاه به خسوف و کسوف از دو دیدگاه متفاوت، تفاوت در دیدگاه به معنای تعارض نیست، اگر میدیدیم در متن دینی چیزی اشتباه توصیف شد یا مکانیسمی گفته شد که غلط است، آنگاه باعث تعارض میشود.
توصیف و تبیینتعارض با علم وقتی ساخته میشود که توضیح دینی و توصیف علمی در یک سطح قرار داده شوند. این جلسه میان Explanation و Description فرق میگذارد و نشان میدهد متن دینی میتواند طبیعت را با هدف هدایتی و معنادار توصیف کند. پیشفرضهای فلسفی علم نیز در نتیجهگیریها بیاثر نیستند.
ارجاعها و آیات
ارجاعهای برجستهٔ این جلسه عبارتاند از: آدم، نوح، ابراهیم، دستگاه اصلموضوعی فرمال، کانت، راسل، ویتگنشتاین، گودل، نیوتن، مکانیک کوانتوم، زبان پدیدارشناسانه، جن.
آیات محوری: ۲۱:۳۳.
- ۰:۰۰۰:۰۰
مهمترین بخشهای این جلسه: معناداری پدیدهها · نکته در مورد تعارض علم و متن مقدس · نگاه علم و دین به طبیعت.
جایگاه جلسه
این جلسه در دفتر «علم، دین و تکامل» قرار میگیرد و نقش آن در قوس مجموعه این است که مدل تعارض یا سازگاری معرفت دینی و علمی را میسازد و تکامل، خلقتگرایی و زبان طبیعت در قرآن را میسنجد. محور اختصاصی جلسه «تفاوت نگاه علم و دین به طبیعت» است و بحث را از سطح پاسخهای پراکنده به سنجش یک چارچوب منسجم نزدیک میکند.
محورهای اصلی
این جلسه این محورهای اصلی را دنبال میکند: معناداری پدیدهها، نکته در مورد تعارض علم و متن مقدس، نگاه علم و دین به طبیعت.
طبیعت معنادارعلم طبیعت را از حیث سازوکار و اندازهگیری میبیند؛ دین طبیعت را در نسبت با معنا، آیت بودن و جهتگیری وجودی میخواند. این جلسه تفاوت دو نگاه را روشن میکند تا هر تفاوت زبانی به تعارض تبدیل نشود. خسوف، کسوف و پدیدههای طبیعی نمونهٔ همین دو سطحاند.
ارجاعها و آیات
ارجاعهای برجستهٔ این جلسه عبارتاند از: آدم، نوح، ابراهیم، پیامبر اسلام، مریم، نیوتن، انیشتین، زبان پدیدارشناسانه، اعجاز قرآن، تورات، جن، فرشته.
آیات محوری: ۳:۱۹۰-۱۹۱.
- ۰:۰۰۰:۰۰
مهمترین بخشهای این جلسه: اعتقاد به واجبالوجود · انتظارات از کتابی از طرف خدا آمده است · معجزه علمی · بررسی دقیقتر مفهوم زبان پدیدارشناسانه.
جایگاه جلسه
این جلسه در دفتر «علم، دین و تکامل» قرار میگیرد و نقش آن در قوس مجموعه این است که مدل تعارض یا سازگاری معرفت دینی و علمی را میسازد و تکامل، خلقتگرایی و زبان طبیعت در قرآن را میسنجد. محور اختصاصی جلسه «زبان پدیدارشناسانه قرآن» است و بحث را از سطح پاسخهای پراکنده به سنجش یک چارچوب منسجم نزدیک میکند.
محورهای اصلی
این جلسه این محورهای اصلی را دنبال میکند: اعتقاد به واجبالوجود، انتظارات از کتابی از طرف خدا آمده است، معجزه علمی، بررسی دقیقتر مفهوم زبان پدیدارشناسانه، هدف قرآن از ارجاع به طبیعت، زبان رمزی قرآن.
پدیدارشناسی قرآنزبان پدیدارشناسانهٔ قرآن از تجربهٔ زیستهٔ انسان آغاز میکند و طبیعت را به نشانه تبدیل میسازد. این زبان قرار نیست جایگزین اصطلاحات تخصصی علم شود. مسئلهٔ معجزهٔ علمی نیز در این جلسه با احتیاط سنجیده میشود تا متن قرآن به دانشنامهٔ علمی فروکاسته نشود.
ارجاعها و آیات
ارجاعهای برجستهٔ این جلسه عبارتاند از: آدم، نوح، ابراهیم، عیسی، نظریهٔ تصمیم، واجبالوجود، دکارت، نیوتن، زبان پدیدارشناسانه، اعجاز قرآن، تحدی، کتاب مقدس.
آیات محوری: ۲۴:۳۵.
- ۰:۰۰۰:۰۰
مهمترین بخشهای این جلسه: زبان قرآن · ایرادات علمی گرفته شده به قرآن · کیهان در قرآن.
جایگاه جلسه
این جلسه در دفتر «علم، دین و تکامل» قرار میگیرد و نقش آن در قوس مجموعه این است که مدل تعارض یا سازگاری معرفت دینی و علمی را میسازد و تکامل، خلقتگرایی و زبان طبیعت در قرآن را میسنجد. محور اختصاصی جلسه «شروع بررسی ایرادات علمی به قرآن» است و بحث را از سطح پاسخهای پراکنده به سنجش یک چارچوب منسجم نزدیک میکند.
محورهای اصلی
این جلسه این محورهای اصلی را دنبال میکند: زبان قرآن، ایرادات علمی گرفته شده به قرآن، کیهان در قرآن.
خطای علمی و انتظار نادرستبسیاری از ادعاهای خطای علمی به قرآن از انتظاری نادرست نسبت به زبان و هدف متن شروع میشوند. این جلسه وارد نمونههای کیهانشناختی میشود، اما معیار اصلی را پیشاپیش روشن میکند: باید دید قرآن در مقام بیان چه چیزی است و منتقد چه نظریهٔ جایگزینی عرضه میکند.
ارجاعها و آیات
ارجاعهای برجستهٔ این جلسه عبارتاند از: آدم، نوح، ابراهیم، موسی، عیسی، پیامبر اسلام، ابلیس، ملاصدرا، داروین، نیوتن، انیشتین، زبان پدیدارشناسانه.
آیات محوری: ۲۱:۳۰.
- ۰:۰۰۰:۰۰
مهمترین بخشهای این جلسه: شروع بررسی scientific errorهای گرفته شده به قرآن · مسیر طی شده در جلسات دفاع عقلانی · طرح چندین مسئله · الزام بیان تئوری توسط شخص منتقد.
جایگاه جلسه
این جلسه در دفتر «ایرادهای علمی و تاریخی به قرآن» قرار میگیرد و نقش آن در قوس مجموعه این است که ادعاهای خطای علمی یا تاریخی را از حیث زبان قرآن، حد انتظار از متن و قدرت نظریهٔ رقیب ارزیابی میکند. محور اختصاصی جلسه «شروع بررسی scientific errorهای گرفته شده به قرآن» است و بحث را از سطح پاسخهای پراکنده به سنجش یک چارچوب منسجم نزدیک میکند.
محورهای اصلی
این جلسه این محورهای اصلی را دنبال میکند: شروع بررسی scientific errorهای گرفته شده به قرآن، مسیر طی شده در جلسات دفاع عقلانی، طرح چندین مسئله، الزام بیان تئوری توسط شخص منتقد، نوع توصیف قرآن از طبیعت، انسان از زمین، ناظر طبیعت.
الزام منتقدمنتقدِ خطای علمی فقط نمیتواند فهرستی از ناسازگاریهای ظاهری بدهد؛ باید نوع توصیف قرآن، سطح ادعا و نظریهٔ رقیب را روشن کند. این جلسه مسیر گذشته را جمعبندی میکند و آستانهٔ ورود به پروندهٔ scientific error را بالا میبرد. نقد معتبر، مسئولیت تبیین دارد.
ارجاعها و آیات
ارجاعهای برجستهٔ این جلسه عبارتاند از: آدم، نوح، ابراهیم، موسی، عیسی، پیامبر اسلام، مریم، ابلیس، عقیدهورزی، واجبالوجود، کانت، انیشتین.
آیات محوری: ۳۶:۳۸-۴۰.
- ۰:۰۰۰:۰۰
مهمترین بخشهای این جلسه: پاسخ به برخی از سؤالات مطرحشده در گروه تلگرام · نقد بعضی از معجزات علمی قرآن · معنای ماء و دُخان در قرآن و ایرادات علمی · مسئله هفتآسمان و هفت زمین.
جایگاه جلسه
این جلسه در دفتر «ایرادهای علمی و تاریخی به قرآن» قرار میگیرد و نقش آن در قوس مجموعه این است که ادعاهای خطای علمی یا تاریخی را از حیث زبان قرآن، حد انتظار از متن و قدرت نظریهٔ رقیب ارزیابی میکند. محور اختصاصی جلسه «نقد معجزات قرآن و ادامه ایرادها علمی به قرآن» است و بحث را از سطح پاسخهای پراکنده به سنجش یک چارچوب منسجم نزدیک میکند.
محورهای اصلی
این جلسه این محورهای اصلی را دنبال میکند: پاسخ به برخی از سؤالات مطرحشده در گروه تلگرام، نقد بعضی از معجزات علمی قرآن، معنای ماء و دُخان در قرآن و ایرادات علمی، مسئله هفتآسمان و هفت زمین، ماه منیر.
معجزهٔ علمی و معجزهتراشیاین جلسه میان توجه به شگفتیهای متن و معجزهتراشی بیضابطه فرق میگذارد. واژههایی مانند ماء، دخان و هفت آسمان باید در بافت زبانی و تفسیری فهمیده شوند. دفاع بد از قرآن میتواند به اندازهٔ نقد بد، متن را از جایگاه خود دور کند.
ارجاعها و آیات
ارجاعهای برجستهٔ این جلسه عبارتاند از: آدم، ابراهیم، موسی، پیامبر اسلام، تورات، جن، هفت آسمان، روزه، حج، قبله، عبدالکریم سروش.
آیات محوری: ۴۱:۱۱-۱۲، ۵۴:۱.
- ۰:۰۰۰:۰۰
مهمترین بخشهای این جلسه: جن چیست؟ · وجود مسئله جن در تمام ادیان و اعتقادات باستانی · جن و علم · جن در قرآن.
جایگاه جلسه
این جلسه در دفتر «ایرادهای علمی و تاریخی به قرآن» قرار میگیرد و نقش آن در قوس مجموعه این است که ادعاهای خطای علمی یا تاریخی را از حیث زبان قرآن، حد انتظار از متن و قدرت نظریهٔ رقیب ارزیابی میکند. محور اختصاصی جلسه «ایراد علمی به قرآن (مسئله جن)» است و بحث را از سطح پاسخهای پراکنده به سنجش یک چارچوب منسجم نزدیک میکند.
محورهای اصلی
این جلسه این محورهای اصلی را دنبال میکند: جن چیست؟، وجود مسئله جن در تمام ادیان و اعتقادات باستانی، جن و علم، جن در قرآن.
جن و مرز علموجود جن در قرآن بهسادگی مسئلهای آزمایشگاهی نیست و نفی تجربی مستقیم نیز دربارهٔ آن آسان نیست. این جلسه میان امر غیرعلمی، ضدعلمی و فراتر از دسترس روش تجربی فرق میگذارد. حضور جن در سنتهای دینی و باستانی نیز بهعنوان دادهٔ فرهنگی دیده میشود، نه برهان نهایی.
ارجاعها و آیات
ارجاعهای برجستهٔ این جلسه عبارتاند از: آدم، ابراهیم، عیسی، سلیمان، ابلیس، کانت، نیوتن، زبان پدیدارشناسانه، کتاب مقدس، انجیل، جن، فرشته.
آیات محوری: ۷۲:۱-۲، ۵۵:۱۵.
- ۰:۰۰۰:۰۰
مهمترین بخشهای این جلسه: یادآوری جلسات قبل · نگاه قرآن به جهان (زیست–کیهانشناسی) · جن در قرآن و ایراد علمی به آن · تکامل.
جایگاه جلسه
این جلسه در دفتر «ایرادهای علمی و تاریخی به قرآن» قرار میگیرد و نقش آن در قوس مجموعه این است که ادعاهای خطای علمی یا تاریخی را از حیث زبان قرآن، حد انتظار از متن و قدرت نظریهٔ رقیب ارزیابی میکند. محور اختصاصی جلسه «ادامه ایرادها به قرآن (بیولوژی)» است و بحث را از سطح پاسخهای پراکنده به سنجش یک چارچوب منسجم نزدیک میکند.
محورهای اصلی
این جلسه این محورهای اصلی را دنبال میکند: یادآوری جلسات قبل، نگاه قرآن به جهان (زیست–کیهانشناسی)، جن در قرآن و ایراد علمی به آن، تکامل.
زیستشناسی و زبان قرآنایرادهای زیستشناختی زمانی جدیاند که نشان دهند متن قرآن ادعایی فنی و ناسازگار با دانش قطعی کرده است. این جلسه تکامل، نگاه زیستی قرآن و مسئلهٔ جن را در همین چارچوب میسنجد. محور بحث، پرهیز از تحمیل زبان کتاب علمی بر متن هدایت است.
ارجاعها و آیات
ارجاعهای برجستهٔ این جلسه عبارتاند از: آدم، ابراهیم، موسی، عیسی، سلیمان، مریم، ابلیس، زبان پدیدارشناسانه، تورات، جن، فرشته، ذوالقرنین.
آیات محوری: ۶:۳۸.
- ۰:۰۰۰:۰۰
مهمترین بخشهای این جلسه: جنینشناسی · پاسخ ایراد مطرح شده به آیه «يَخْرُجُ مِنْ بَيْنِ الصُّلْبِ وَالتَّرَائِبِ» · تشکیل جنین از سلول جنسی مرد · علت اشاره مکرر قرآن به تشکیل جنین.
جایگاه جلسه
این جلسه در دفتر «ایرادهای علمی و تاریخی به قرآن» قرار میگیرد و نقش آن در قوس مجموعه این است که ادعاهای خطای علمی یا تاریخی را از حیث زبان قرآن، حد انتظار از متن و قدرت نظریهٔ رقیب ارزیابی میکند. محور اختصاصی جلسه «ادامه ایرادها به قرآن (جنینشناسی» است و بحث را از سطح پاسخهای پراکنده به سنجش یک چارچوب منسجم نزدیک میکند.
محورهای اصلی
این جلسه این محورهای اصلی را دنبال میکند: جنینشناسی، پاسخ ایراد مطرح شده به آیه «يَخْرُجُ مِنْ بَيْنِ الصُّلْبِ وَالتَّرَائِبِ»، تشکیل جنین از سلول جنسی مرد، علت اشاره مکرر قرآن به تشکیل جنین، علقه، ایراد به زمان تعیین جنسیت جنین.
جنینشناسی قرآنیآیات مربوط به جنینشناسی باید با زبان عربی، بافت خطابی و هدف هدایتی قرآن فهمیده شوند. این جلسه نمونههایی مانند صلب و ترائب، نطفه، علقه، قلب و شیر را بررسی میکند. هدف، نه اثبات دانشنامهای قرآن است و نه پذیرش شتابزدهٔ ایراد علمی.
ارجاعها و آیات
ارجاعهای برجستهٔ این جلسه عبارتاند از: آدم، نوح، ابراهیم، تورات، جن، هفت آسمان، نماز، روزه، حج، والدین.
آیات محوری: ۸۶:۶-۷، ۲۳:۱۲-۱۴، ۱۶:۶۶.
- ۰:۰۰۰:۰۰
مهمترین بخشهای این جلسه: ترور قاسم سلیمانی · دفاع عقلانی از دین · زمینشناسی: مسطح بودن زمین · زمینشناسی: تلاقی آب شیرین و شور.
جایگاه جلسه
این جلسه در دفتر «ایرادهای علمی و تاریخی به قرآن» قرار میگیرد و نقش آن در قوس مجموعه این است که ادعاهای خطای علمی یا تاریخی را از حیث زبان قرآن، حد انتظار از متن و قدرت نظریهٔ رقیب ارزیابی میکند. محور اختصاصی جلسه «ادامه ایرادها به قرآن (زمینشناسی)» است و بحث را از سطح پاسخهای پراکنده به سنجش یک چارچوب منسجم نزدیک میکند.
محورهای اصلی
این جلسه این محورهای اصلی را دنبال میکند: ترور قاسم سلیمانی، دفاع عقلانی از دین، زمینشناسی: مسطح بودن زمین، زمینشناسی: تلاقی آب شیرین و شور، زمینشناسی: حرکت کوها و شکل کوه ها در زمین، زمینشناسی: معنا داشتن پدیده های طبیعی.
زمینشناسی و افق پدیداریمسطح بودن زمین، مرز آب شیرین و شور، حرکت کوهها و شکل کوهها وقتی به قرآن نسبت داده میشوند باید از حیث زبان پدیداری و بافت آیه بررسی شوند. این جلسه نشان میدهد تعبیرهای طبیعی قرآن الزاماً ادعای تخصصی زمینشناسی نیستند. معیار، مقام بیان متن است.
ارجاعها و آیات
ارجاعهای برجستهٔ این جلسه عبارتاند از: آدم، نوح، ابراهیم، موسی، عیسی، پیامبر اسلام، سلیمان، ابلیس، کانت، تحریف، تورات، جن.
آیات محوری: ۲۷:۸۸، ۲۵:۵۳.
- ۰:۰۰۰:۰۰
مهمترین بخشهای این جلسه: نحوه آپلود فایلهای درسگفتاری در کانالهای مختلف · بازخوردهای درسگفتارها · ادامه بررسی ایرادهای گرفته شده به قرآن · مسئلهٔ معجزه.
جایگاه جلسه
این جلسه در دفتر «ایرادهای علمی و تاریخی به قرآن» قرار میگیرد و نقش آن در قوس مجموعه این است که ادعاهای خطای علمی یا تاریخی را از حیث زبان قرآن، حد انتظار از متن و قدرت نظریهٔ رقیب ارزیابی میکند. محور اختصاصی جلسه «ادامه ایرادها به قرآن (مسئله معجزه)» است و بحث را از سطح پاسخهای پراکنده به سنجش یک چارچوب منسجم نزدیک میکند.
محورهای اصلی
این جلسه این محورهای اصلی را دنبال میکند: نحوه آپلود فایلهای درسگفتاری در کانالهای مختلف، بازخوردهای درسگفتارها، ادامه بررسی ایرادهای گرفته شده به قرآن، مسئلهٔ معجزه، ایرادها به معجزات قرآن، ایراد نابودی شهرها به صورت ماوراءالطبیعی.
معجزه و قانون طبیعتمعجزه در این بحث نقض کودکانهٔ قانون طبیعت نیست؛ رخدادی استثنایی است که در نسبت با ارادهٔ الهی و پیام دینی معنا میگیرد. این جلسه ایرادهای مربوط به معجزات را به پرسش دقیقتر از امکان، معنا و کارکرد معجزه منتقل میکند.
ارجاعها و آیات
ارجاعهای برجستهٔ این جلسه عبارتاند از: آدم، نوح، موسی، پیامبر اسلام، سلیمان، ابنسینا، کانت، نیوتن، انیشتین، هاوکینگ، جن، هفت آسمان.
آیات محوری: ۵۴:۱.
- ۰:۰۰۰:۰۰
مهمترین بخشهای این جلسه: معجزه · ادامه بحث ایرادهای علمی به قرآن · هشت جفت انعام · امتهایی مانند شما.
جایگاه جلسه
این جلسه در دفتر «ایرادهای علمی و تاریخی به قرآن» قرار میگیرد و نقش آن در قوس مجموعه این است که ادعاهای خطای علمی یا تاریخی را از حیث زبان قرآن، حد انتظار از متن و قدرت نظریهٔ رقیب ارزیابی میکند. محور اختصاصی جلسه «چیستی معجزه» است و بحث را از سطح پاسخهای پراکنده به سنجش یک چارچوب منسجم نزدیک میکند.
محورهای اصلی
این جلسه این محورهای اصلی را دنبال میکند: معجزه، ادامه بحث ایرادهای علمی به قرآن، هشت جفت انعام، امتهایی مانند شما، پرواز پرندگان، وجود نداشتن نقص در دنیا.
چیستی معجزهچیستی معجزه با پرسش از دامنهٔ قانون طبیعی، امکان امر استثنایی و نقش نشانه بودن پیوند دارد. این جلسه نمونههایی مانند انعام، امتهای جانوری و پرواز پرندگان را بررسی میکند تا مرز میان توصیف طبیعی، نشانهٔ دینی و ادعای علمی روشن شود.
ارجاعها و آیات
ارجاعهای برجستهٔ این جلسه عبارتاند از: آدم، ابراهیم، موسی، عیسی، پیامبر اسلام، سلیمان، ابنسینا، ملاصدرا، کانت، دکارت، نیوتن، انیشتین.
آیات محوری: ۶:۳۸.
- ۰:۰۰۰:۰۰
مهمترین بخشهای این جلسه: آیا اعتقاد به جن و فرشته ایراد علمی حساب میشود؟ · تفاوت غیر علمی بودن با ضد علمی · ادامه ایرادها علمی به قرآن · زبان در حیوانات.
جایگاه جلسه
این جلسه در دفتر «ایرادهای علمی و تاریخی به قرآن» قرار میگیرد و نقش آن در قوس مجموعه این است که ادعاهای خطای علمی یا تاریخی را از حیث زبان قرآن، حد انتظار از متن و قدرت نظریهٔ رقیب ارزیابی میکند. محور اختصاصی جلسه «ایراد علمی به فرشته و جن» است و بحث را از سطح پاسخهای پراکنده به سنجش یک چارچوب منسجم نزدیک میکند.
محورهای اصلی
این جلسه این محورهای اصلی را دنبال میکند: آیا اعتقاد به جن و فرشته ایراد علمی حساب میشود؟، تفاوت غیر علمی بودن با ضد علمی، ادامه ایرادها علمی به قرآن، زبان در حیوانات، خطاهای تاریخی، مریم خواهر هارون.
غیرعلمی و ضدعلمیهر گزارهای که در روش علوم تجربی آزمونپذیر نیست، ضدعلمی محسوب نمیشود. این جلسه با مسئلهٔ فرشته، جن، زبان حیوانات و خطاهای تاریخی نشان میدهد باید میان سکوت علم، ناتوانی روش، و ناسازگاری واقعی تمایز گذاشت.
ارجاعها و آیات
ارجاعهای برجستهٔ این جلسه عبارتاند از: آدم، ابراهیم، موسی، عیسی، پیامبر اسلام، سلیمان، داوود، مریم، هارون، ابلیس، دستگاه اصلموضوعی فرمال، ابنسینا.
آیات محوری: ۲:۳۰، ۱۸:۸۳.
- ۰:۰۰۰:۰۰
مهمترین بخشهای این جلسه: مرور مطالب قبلی · بخشبندی موضوعات جلسه · رابطه بین علم و تاریخ · دفاعیات فرد ملحد.
جایگاه جلسه
این جلسه در دفتر «ایرادهای علمی و تاریخی به قرآن» قرار میگیرد و نقش آن در قوس مجموعه این است که ادعاهای خطای علمی یا تاریخی را از حیث زبان قرآن، حد انتظار از متن و قدرت نظریهٔ رقیب ارزیابی میکند. محور اختصاصی جلسه «ذوالقرنین» است و بحث را از سطح پاسخهای پراکنده به سنجش یک چارچوب منسجم نزدیک میکند.
محورهای اصلی
این جلسه این محورهای اصلی را دنبال میکند: مرور مطالب قبلی، بخشبندی موضوعات جلسه، رابطه بین علم و تاریخ، دفاعیات فرد ملحد، آیا ذوالقرنین اسکندر است؟
ذوالقرنین و تاریخپروندهٔ ذوالقرنین ترکیبی از تاریخ، تفسیر، اسطوره و نظریههای رقیب است. این جلسه نسبت علم و تاریخ را روشن میکند و ادعای یکی دانستن ذوالقرنین با اسکندر را میسنجد. هدف، دفاع تعصبی از یک تطبیق نیست؛ بلکه ارزیابی وزن شواهد است.
ارجاعها و آیات
ارجاعهای برجستهٔ این جلسه عبارتاند از: آدم، موسی، عیسی، پیامبر اسلام، سلیمان، کانت، پوپر، تورات، انجیل، جن، فرشته، ذوالقرنین.
آیات محوری: ۱۸:۸۳-۹۸.
- ۰:۰۰۰:۰۰
مهمترین بخشهای این جلسه: ایراد به صلیب کشیدن · اساطیر و شباهت قرآن به آنها · قدیمی بودن متون دینی · تئوری اومریسم.
جایگاه جلسه
این جلسه در دفتر «ایرادهای علمی و تاریخی به قرآن» قرار میگیرد و نقش آن در قوس مجموعه این است که ادعاهای خطای علمی یا تاریخی را از حیث زبان قرآن، حد انتظار از متن و قدرت نظریهٔ رقیب ارزیابی میکند. محور اختصاصی جلسه «دربارۀ طوفان نوح و داستانهای مشابه در قرآن» است و بحث را از سطح پاسخهای پراکنده به سنجش یک چارچوب منسجم نزدیک میکند.
محورهای اصلی
این جلسه این محورهای اصلی را دنبال میکند: ایراد به صلیب کشیدن، اساطیر و شباهت قرآن به آنها، قدیمی بودن متون دینی، تئوری اومریسم.
طوفان نوح و اسطورهشباهت روایت طوفان نوح با متون کهن میتواند با حافظهٔ مشترک، اسطورهپردازی یا ریشهٔ تاریخی توضیح داده شود. این جلسه از نظریههایی مانند اومریسم کمک میگیرد تا نسبت اسطوره و تاریخ را دقیقتر کند. شباهت بهتنهایی نه اثبات جعل است و نه اثبات تاریخی بودن جزئیات.
ارجاعها و آیات
ارجاعهای برجستهٔ این جلسه عبارتاند از: آدم، نوح، ابراهیم، موسی، عیسی، پیامبر اسلام، مریم، ابلیس، عقیدهورزی، هندسههای نااقلیدسی، ابنسینا، ملاصدرا.
آیات محوری: ۱۱:۳۶-۴۹.
- ۰:۰۰۰:۰۰
مهمترین بخشهای این جلسه: هفت آسمان · نظریه رقیب هفت آسمان: هفت لایۀ جو · جن و شهاب سنگ ها · ادامه بحث خطاهای تاریخی به قرآن.
جایگاه جلسه
این جلسه در دفتر «ایرادهای علمی و تاریخی به قرآن» قرار میگیرد و نقش آن در قوس مجموعه این است که ادعاهای خطای علمی یا تاریخی را از حیث زبان قرآن، حد انتظار از متن و قدرت نظریهٔ رقیب ارزیابی میکند. محور اختصاصی جلسه «هفت آسمان و ادامه بحث خطاهای تاریخی به قرآن» است و بحث را از سطح پاسخهای پراکنده به سنجش یک چارچوب منسجم نزدیک میکند.
محورهای اصلی
این جلسه این محورهای اصلی را دنبال میکند: هفت آسمان، نظریه رقیب هفت آسمان: هفت لایۀ جو، جن و شهاب سنگ ها، ادامه بحث خطاهای تاریخی به قرآن، آموزش زرهسازی به داوود، عُزیر ابن الله.
هفت آسمان و تاریخ مقدسهفت آسمان، شهابها، زرهسازی داوود و خطاهای تاریخی باید در بافت زبان دینی و دانش زمانه بررسی شوند. این جلسه نظریههای رقیب را میسنجد و نشان میدهد دفاع از قرآن نباید با تطبیقهای شتابزده یا انکار دادهها همراه شود.
ارجاعها و آیات
ارجاعهای برجستهٔ این جلسه عبارتاند از: آدم، نوح، عیسی، پیامبر اسلام، سلیمان، داوود، مریم، کانت، نیوتن، زبان پدیدارشناسانه، اعجاز قرآن، کتاب مقدس.
آیات محوری: ۶۷:۳، ۲۱:۸۰.
- ۰:۰۰۰:۰۰
مهمترین بخشهای این جلسه: تفاوت معجزه یابی و معجزه تراشی در قرآن.
جایگاه جلسه
این جلسه در دفتر «ایرادهای علمی و تاریخی به قرآن» قرار میگیرد و نقش آن در قوس مجموعه این است که ادعاهای خطای علمی یا تاریخی را از حیث زبان قرآن، حد انتظار از متن و قدرت نظریهٔ رقیب ارزیابی میکند. محور اختصاصی جلسه «تفاوت معجزه یابی و معجزه تراشی در قرآن» است و بحث را از سطح پاسخهای پراکنده به سنجش یک چارچوب منسجم نزدیک میکند.
محورهای اصلی
این جلسه این محورهای اصلی را دنبال میکند: تفاوت معجزه یابی و معجزه تراشی در قرآن.
معجزهیابی و معجزهتراشیمعجزهیابی یعنی دیدن نشانههای واقعی و منسجم در متن؛ معجزهتراشی یعنی تحمیل یافتههای بیرونی بر واژهها و ساختن ادعای ناپایدار. این جلسه از دفاع افراطی فاصله میگیرد تا شأن قرآن در سطح هدایت و اعجاز واقعی حفظ شود.
ارجاعها و آیات
ارجاعهای برجستهٔ این جلسه عبارتاند از: آدم، نوح، ابراهیم، موسی، عیسی، پیامبر اسلام، سلیمان، داوود، مریم، هارون، ابلیس، کانت.
آیات محوری: ۱۷:۸۸.
- ۰:۰۰۰:۰۰
مهمترین بخشهای این جلسه: تعریف صورت مسئله · مسئله اخت هارون · نکته متنی در اخت هارون · نکته تاریخی در اخت هارون.
جایگاه جلسه
این جلسه در دفتر «ایرادهای علمی و تاریخی به قرآن» قرار میگیرد و نقش آن در قوس مجموعه این است که ادعاهای خطای علمی یا تاریخی را از حیث زبان قرآن، حد انتظار از متن و قدرت نظریهٔ رقیب ارزیابی میکند. محور اختصاصی جلسه «مریم» است و بحث را از سطح پاسخهای پراکنده به سنجش یک چارچوب منسجم نزدیک میکند.
محورهای اصلی
این جلسه این محورهای اصلی را دنبال میکند: تعریف صورت مسئله، مسئله اخت هارون، نکته متنی در اخت هارون، نکته تاریخی در اخت هارون، بررسی اخت هارون در قرآن.
اخت هارون و حافظهٔ دینیمسئلهٔ «اخت هارون» نمونهای از ایرادهایی است که بدون شناخت زبان، سنت نامگذاری، حافظهٔ قومی و بافت قرآنی بزرگ میشود. این جلسه صورت مسئله را دقیق میکند و سپس امکانهای متنی و تاریخی پاسخ را میسنجد. معیار، جمع میان دقت زبانی و انصاف تاریخی است.
ارجاعها و آیات
ارجاعهای برجستهٔ این جلسه عبارتاند از: آدم، نوح، ابراهیم، موسی، عیسی، پیامبر اسلام، سلیمان، داوود، هابیل و قابیل، مریم، هارون، ابلیس.
آیات محوری: ۱۹:۲۷-۲۸، ۳:۳۵-۳۷.
- ۰:۰۰۰:۰۰
مهمترین بخشهای این جلسه: موضوع جدید: احکام · در دین احکام شرعی داریم؟ · هدف از التزام به احکام شرعی چیست؟ · فردگرایی در دین و در عصر مدرن.
جایگاه جلسه
این جلسه در دفتر «آغاز بلوک احکام و نقد پارادایم فقهی» قرار میگیرد و نقش آن در قوس مجموعه این است که از دفاع از گزارههای دینی به دفاع از شریعت منتقل میشود و هدف، ارزش و محدودیتهای صورت موجود فقه را میکاود. محور اختصاصی جلسه «احکام (۱) چارچوب کلی بحث» است و بحث را از سطح پاسخهای پراکنده به سنجش یک چارچوب منسجم نزدیک میکند.
محورهای اصلی
این جلسه این محورهای اصلی را دنبال میکند: موضوع جدید: احکام، در دین احکام شرعی داریم؟، هدف از التزام به احکام شرعی چیست؟، فردگرایی در دین و در عصر مدرن، تشخیص هدف از روی احکام.
شریعت بهمثابه مسیرورود به بحث احکام با این پرسش آغاز میشود که هدف التزام به شریعت چیست. شریعت در این خوانش فقط مجموعهٔ فرمانهای پراکنده نیست؛ مسیر رشد، تربیت و جهت دادن به زندگی فردی و جمعی است. همین نگاه، نقد فردگرایی مدرن و شرعگرایی صوری را ممکن میکند.
ارجاعها و آیات
ارجاعهای برجستهٔ این جلسه عبارتاند از: آدم، نوح، ابراهیم، موسی، عیسی، پیامبر اسلام، عقیدهورزی، دستگاه اصلموضوعی فرمال، تورات، جن، شریعت، فقه.
آیات محوری: ۵:۴۸.
- ۰:۰۰۰:۰۰
مهمترین بخشهای این جلسه: مرور بر جلسه گذشته و پرسشهای مطرح شده · مقصد و مسیر · ایدهآل بودن احکام در صدر اسلام · چقدر در هدف احکام عمیق میشویم؟
جایگاه جلسه
این جلسه در دفتر «آغاز بلوک احکام و نقد پارادایم فقهی» قرار میگیرد و نقش آن در قوس مجموعه این است که از دفاع از گزارههای دینی به دفاع از شریعت منتقل میشود و هدف، ارزش و محدودیتهای صورت موجود فقه را میکاود. محور اختصاصی جلسه «احکام (۲) هدف احکام» است و بحث را از سطح پاسخهای پراکنده به سنجش یک چارچوب منسجم نزدیک میکند.
محورهای اصلی
این جلسه این محورهای اصلی را دنبال میکند: مرور بر جلسه گذشته و پرسشهای مطرح شده، مقصد و مسیر، ایدهآل بودن احکام در صدر اسلام، چقدر در هدف احکام عمیق میشویم؟، رشد فردی بهعنوان هدف احکام شرعی، رقابتی بودن بحث در دفاع عقلانی از دین.
مقصد و مسیر در احکامبرای فهم احکام باید میان مقصد و مسیر فرق گذاشت. صورت تاریخی برخی احکام ممکن است ایدهآل آغازین خود را در شرایط خاص نشان داده باشد، اما معنای حکم در رشد انسان و جامعه جستوجو میشود. تغییر فرم بدون بینه و فهم مقصد، شتابزدگی است.
ارجاعها و آیات
ارجاعهای برجستهٔ این جلسه عبارتاند از: آدم، ابراهیم، پیامبر اسلام، داوود، ابلیس، دستگاه اصلموضوعی فرمال، کانت، گودل، تحریف، تورات، جن، فرشته.
آیات محوری: ۴۵:۱۸.
- ۰:۰۰۰:۰۰
مهمترین بخشهای این جلسه: مقدمه و لزوم تعیین ضوابط بحث · بخش قابل توجهی از احکام از سنت آمده نه قرآن · اجتهاد و جهد · تمرکز پژوهشهای غربیان بر فقه اهل سنت.
جایگاه جلسه
این جلسه در دفتر «آغاز بلوک احکام و نقد پارادایم فقهی» قرار میگیرد و نقش آن در قوس مجموعه این است که از دفاع از گزارههای دینی به دفاع از شریعت منتقل میشود و هدف، ارزش و محدودیتهای صورت موجود فقه را میکاود. محور اختصاصی جلسه «احکام (۳) اجتهاد و جهد» است و بحث را از سطح پاسخهای پراکنده به سنجش یک چارچوب منسجم نزدیک میکند.
محورهای اصلی
این جلسه این محورهای اصلی را دنبال میکند: مقدمه و لزوم تعیین ضوابط بحث، بخش قابل توجهی از احکام از سنت آمده نه قرآن، اجتهاد و جهد، تمرکز پژوهشهای غربیان بر فقه اهل سنت، محدوده دفاع ما، حجم احکام مربوط به مسائل اقتصادی و سیاسی در قرآن کم است.
اجتهاد و جهداجتهاد در معنای زندهٔ خود جهد برای کشف حکم در نسبت با متن، عقل، سنت و وضعیت است. این جلسه محدودهٔ دفاع از شریعت را روشن میکند و نشان میدهد بخش بزرگی از فقه از سنت و تاریخ فهم دینی آمده است. نقد فقه باید هم با متن دینی و هم با سازوکار استنباط آشنا باشد.
ارجاعها و آیات
ارجاعهای برجستهٔ این جلسه عبارتاند از: آدم، نوح، ابراهیم، موسی، عیسی، پیامبر اسلام، مریم، عقیدهورزی، ابنسینا، ملاصدرا، تحریف، تجدیدنظرطلبی در تاریخ اسلام.
آیات محوری: ۱۶:۴۳.
- ۰:۰۰۰:۰۰
مهمترین بخشهای این جلسه: شبهات درباره شریعت در مقایسه با شبهات درباره حقایق دین، بایدها و نبایدها در برابر هستها · تناسب میزان تأکید روی مسائل مختلف شرعی با میزان پیچیدگی و واگرایی عقاید حول آنها · عوارض تبدیل شدن شرع به اصول والد و تنبلی در تعقل · میزان اهمیت اولویتها – عقل، قرآن و… – نسبت به ابزارهای فقهی دیگر در حوزههای علمیه.
جایگاه جلسه
این جلسه در دفتر «آغاز بلوک احکام و نقد پارادایم فقهی» قرار میگیرد و نقش آن در قوس مجموعه این است که از دفاع از گزارههای دینی به دفاع از شریعت منتقل میشود و هدف، ارزش و محدودیتهای صورت موجود فقه را میکاود. محور اختصاصی جلسه «احکام (۴) بایدها و نبایدها در مقایسه با هستها» است و بحث را از سطح پاسخهای پراکنده به سنجش یک چارچوب منسجم نزدیک میکند.
محورهای اصلی
این جلسه این محورهای اصلی را دنبال میکند: شبهات درباره شریعت در مقایسه با شبهات درباره حقایق دین، بایدها و نبایدها در برابر هستها، تناسب میزان تأکید روی مسائل مختلف شرعی با میزان پیچیدگی و واگرایی عقاید حول آنها، عوارض تبدیل شدن شرع به اصول والد و تنبلی در تعقل، میزان اهمیت اولویتها – عقل، قرآن و… – نسبت به ابزارهای فقهی دیگر در حوزههای علمیه، تاریخچه مفهوم عقل، تعبد، بینالاذهانی بودن، ملاک اشتباه برای ارزشگذاری تجربه دینی.
باید و هستشبهه دربارهٔ بایدها با شبهه دربارهٔ هستها یکی نیست. این جلسه نشان میدهد احکام شرعی در حوزهٔ ارزش، تربیت و عمل قرار میگیرند و نمیتوان آنها را مانند گزارههای توصیفی محض سنجید. در عین حال، تعبد نباید به تنبلی عقل تبدیل شود.
ارجاعها و آیات
ارجاعهای برجستهٔ این جلسه عبارتاند از: آدم، ابراهیم، موسی، عیسی، عقیدهورزی، دستگاه اصلموضوعی فرمال، ویتگنشتاین، دکارت، نیوتن، تحریف، کتاب مقدس، انجیل.
آیات محوری: ۲:۲۸۶.
- ۰:۰۰۰:۰۰
مهمترین بخشهای این جلسه: تحلیل روانشناختی از دینگریزی مرتبط با وقایع اخیر · چه نیازی به شریعت داریم؟ · پارادایم فعلی فقه · تصویر شریعتمداران پیشین در قرآن، خطرات شریعت.
جایگاه جلسه
این جلسه در دفتر «آغاز بلوک احکام و نقد پارادایم فقهی» قرار میگیرد و نقش آن در قوس مجموعه این است که از دفاع از گزارههای دینی به دفاع از شریعت منتقل میشود و هدف، ارزش و محدودیتهای صورت موجود فقه را میکاود. محور اختصاصی جلسه «احکام (۵) خطرات و علت نیاز به وجود شریعت» است و بحث را از سطح پاسخهای پراکنده به سنجش یک چارچوب منسجم نزدیک میکند.
محورهای اصلی
این جلسه این محورهای اصلی را دنبال میکند: تحلیل روانشناختی از دینگریزی مرتبط با وقایع اخیر، چه نیازی به شریعت داریم؟، پارادایم فعلی فقه، تصویر شریعتمداران پیشین در قرآن، خطرات شریعت، بیان احکام در پارادایم فعلی فقه به فرم گزارههای شرطی، حیاتیتر بودن شناخت شرایط از احکام شرع.
نیاز به شریعتشریعت برای مهار خطرهای درونی و اجتماعی انسان لازم میشود، اما همین شریعت اگر صوری و بیمقصد فهمیده شود خطر تازه میسازد. این جلسه پارادایم فعلی فقه را نقد میکند و میان نیاز واقعی به راه عملی و صورتهای آسیبزای شریعتمداری فرق میگذارد.
ارجاعها و آیات
ارجاعهای برجستهٔ این جلسه عبارتاند از: آدم، موسی، عیسی، عقیدهورزی، دستگاه اصلموضوعی فرمال، مکانیک کوانتوم، تحریف، تورات، انجیل، جن، شریعت، فقه.
آیات محوری: ۲:۱۴۳.
- ۰:۰۰۰:۰۰
مهمترین بخشهای این جلسه: تکرار مسئله تناقض عقل و شریعت و خطر تنبلی عقل · ایرادهای پارادایمیک جریان فعلی فقه · تاکید بر فرم اجرای احکام بدون در نظر گرفتن محتوای آن · وزن بیش از اندازه دادن به احکام شرع نسبت به دیگر مولفههای دین.
جایگاه جلسه
این جلسه در دفتر «آغاز بلوک احکام و نقد پارادایم فقهی» قرار میگیرد و نقش آن در قوس مجموعه این است که از دفاع از گزارههای دینی به دفاع از شریعت منتقل میشود و هدف، ارزش و محدودیتهای صورت موجود فقه را میکاود. محور اختصاصی جلسه «احکام (۶) رفتارهای غیرعقلانی پیرو شریعت» است و بحث را از سطح پاسخهای پراکنده به سنجش یک چارچوب منسجم نزدیک میکند.
محورهای اصلی
این جلسه این محورهای اصلی را دنبال میکند: تکرار مسئله تناقض عقل و شریعت و خطر تنبلی عقل، ایرادهای پارادایمیک جریان فعلی فقه، تاکید بر فرم اجرای احکام بدون در نظر گرفتن محتوای آن، وزن بیش از اندازه دادن به احکام شرع نسبت به دیگر مولفههای دین، ادامه انتقادات به پارادایم فعلی فقه، حدیثشناسی.
صورت و محتوا در شریعترفتار غیرعقلانی دینی وقتی پدید میآید که فرم اجرای حکم از محتوای تربیتی و اخلاقی جدا شود. این جلسه نقد پارادایمی فقه را ادامه میدهد و نسبت وزن احکام با دیگر مؤلفههای دین را میسنجد. شریعت باید انسان را فعالتر و عاقلتر کند، نه منفعلتر.
ارجاعها و آیات
ارجاعهای برجستهٔ این جلسه عبارتاند از: آدم، موسی، عیسی، پیامبر اسلام، ابلیس، تحریف، تورات، جن، شریعت، فقه، اصول فقه، قیاس.
آیات محوری: ۴۹:۶.
- ۰:۰۰۰:۰۰
مهمترین بخشهای این جلسه: بیان ارزش شریعت · ترس مضر از بدعت · حکمهایی که معلوم نیست از کجا میآیند، نقد رفتار محیطهای آکادمیک – از جمله فقه – در حصار کشیدن به دور آکادمی · بیان دیاگرام سه مرحلهای برای استخراج احکام در فقه و فقدان مرحله سوم – تطبیق محتوای احکام با عصر حاضر – در فقه سنتی.
جایگاه جلسه
این جلسه در دفتر «آغاز بلوک احکام و نقد پارادایم فقهی» قرار میگیرد و نقش آن در قوس مجموعه این است که از دفاع از گزارههای دینی به دفاع از شریعت منتقل میشود و هدف، ارزش و محدودیتهای صورت موجود فقه را میکاود. محور اختصاصی جلسه «احکام (۷) ارزش شریعت» است و بحث را از سطح پاسخهای پراکنده به سنجش یک چارچوب منسجم نزدیک میکند.
محورهای اصلی
این جلسه این محورهای اصلی را دنبال میکند: بیان ارزش شریعت، ترس مضر از بدعت، حکمهایی که معلوم نیست از کجا میآیند، نقد رفتار محیطهای آکادمیک – از جمله فقه – در حصار کشیدن به دور آکادمی، بیان دیاگرام سه مرحلهای برای استخراج احکام در فقه و فقدان مرحله سوم – تطبیق محتوای احکام با عصر حاضر – در فقه سنتی، اجماع، عقل.
بدعت و کشف معناترس از بدعت اگر به تعطیلی فهم و کشف معنا بینجامد، خود مانع دینداری زنده میشود. این جلسه ارزش شریعت را حفظ میکند، اما احکام بیمنبع و حصارهای آکادمیک را نقد میکند. مرحلهٔ فراموششده، تطبیق محتوای حکم با عصر حاضر است.
ارجاعها و آیات
ارجاعهای برجستهٔ این جلسه عبارتاند از: آدم، ابراهیم، موسی، عیسی، پیامبر اسلام، داروین، تحریف، تورات، جن، شریعت، فقه، اجتهاد.
آیات محوری: ۴۲:۲۱.
- ۰:۰۰۰:۰۰
مهمترین بخشهای این جلسه: ظنون عقلی · محتوای جلسات دفاع عقلانی برحسب دیاگرام بیان شده · نقد تصور پارادایم فقهی موجود از شریعت · نادرست بودن رویکردی که در فقه نسبت به شریعت وجود دارد.
جایگاه جلسه
این جلسه در دفتر «آغاز بلوک احکام و نقد پارادایم فقهی» قرار میگیرد و نقش آن در قوس مجموعه این است که از دفاع از گزارههای دینی به دفاع از شریعت منتقل میشود و هدف، ارزش و محدودیتهای صورت موجود فقه را میکاود. محور اختصاصی جلسه «احکام (۸) ادامه انتقادها به پارادایم فقهی کنونی با تأکید بر ضرورت اکتشاف در معنای احکام» است و بحث را از سطح پاسخهای پراکنده به سنجش یک چارچوب منسجم نزدیک میکند.
محورهای اصلی
این جلسه این محورهای اصلی را دنبال میکند: ظنون عقلی، محتوای جلسات دفاع عقلانی برحسب دیاگرام بیان شده، نقد تصور پارادایم فقهی موجود از شریعت، نادرست بودن رویکردی که در فقه نسبت به شریعت وجود دارد، بیتوجهی به شریعت تورات.
پارادایم فقهیپارادایم فقهی فقط مجموعهای از فتواها نیست؛ دستگاهی از پیشفرضها دربارهٔ متن، عقل، ظن، عرف و هدف شریعت است. این جلسه نشان میدهد اگر خود تصویر فقه از شریعت نادرست باشد، اصلاحهای جزئی کافی نیست. فهم معنا و مقصد احکام باید وارد دستگاه شود.
ارجاعها و آیات
ارجاعهای برجستهٔ این جلسه عبارتاند از: آدم، نوح، ابراهیم، موسی، عیسی، پیامبر اسلام، دستگاه اصلموضوعی فرمال، کانت، تحریف، تورات، انجیل، جن.
آیات محوری: ۵:۴۴.
- ۰:۰۰۰:۰۰
مهمترین بخشهای این جلسه: فقه جعفری · تا چه میزان جزئیات برای مسائل در فقه قائل شویم؟ · خطکشی نادرست بین اخلاق و شریعت، تفاوت قانونگذاری و تشریع · ادامه جلسات.
جایگاه جلسه
این جلسه در دفتر «آغاز بلوک احکام و نقد پارادایم فقهی» قرار میگیرد و نقش آن در قوس مجموعه این است که از دفاع از گزارههای دینی به دفاع از شریعت منتقل میشود و هدف، ارزش و محدودیتهای صورت موجود فقه را میکاود. محور اختصاصی جلسه «احکام (۹) فقه جعفری» است و بحث را از سطح پاسخهای پراکنده به سنجش یک چارچوب منسجم نزدیک میکند.
محورهای اصلی
این جلسه این محورهای اصلی را دنبال میکند: فقه جعفری، تا چه میزان جزئیات برای مسائل در فقه قائل شویم؟، خطکشی نادرست بین اخلاق و شریعت، تفاوت قانونگذاری و تشریع، ادامه جلسات.
فقه جعفری و مرز اخلاقفقه جعفری در این جلسه با پرسش از حد جزئیات، نسبت اخلاق و شریعت، و تفاوت قانونگذاری با تشریع بررسی میشود. خطکشی سخت میان اخلاق و شریعت نقد میشود، چون حکم دینی بدون مقصد اخلاقی و انسانی تهی میگردد.
ارجاعها و آیات
ارجاعهای برجستهٔ این جلسه عبارتاند از: آدم، موسی، عیسی، پیامبر اسلام، عقیدهورزی، تورات، جن، شریعت، فقه، اصول فقه، فقه جعفری، نماز.
آیات محوری: ۵:۸.
- ۰:۰۰۰:۰۰
مهمترین بخشهای این جلسه: مقدمه: مرور جلسات گذشته · نیاز به جهانبینی درست و گسترش دادن علومی مانند روانشناسی و انسانشناسی برای شناخت احکام · تعدد مکاتب فقهی · جایگاه قرآن در بحث فعلی و اهمیت داستان آفرینش (بررسی بیان سوره بقره از رابطه احکام شرعی و داستان آفرینش).
جایگاه جلسه
این جلسه در دفتر «اصلاح فقه، قرآن و عمل عبادی» قرار میگیرد و نقش آن در قوس مجموعه این است که پرسش اصلاح فقه را به انسانشناسی، داستان آفرینش، نماز، زمان، نیت و توبه وصل میکند. محور اختصاصی جلسه «احکام (۱۰) بررسی ایدههای مطرح شده برای اصلاح فقه (رابطه فقه و علوم انسانی» است و بحث را از سطح پاسخهای پراکنده به سنجش یک چارچوب منسجم نزدیک میکند.
محورهای اصلی
این جلسه این محورهای اصلی را دنبال میکند: مقدمه: مرور جلسات گذشته، نیاز به جهانبینی درست و گسترش دادن علومی مانند روانشناسی و انسانشناسی برای شناخت احکام، تعدد مکاتب فقهی، جایگاه قرآن در بحث فعلی و اهمیت داستان آفرینش (بررسی بیان سوره بقره از رابطه احکام شرعی و داستان آفرینش)، تفاوت و بیمعنا بودن دولت اسلامی در برابر امت اسلامی.
فقه و علوم انسانیاصلاح فقه بدون جهانبینی، روانشناسی، انسانشناسی و فهم جامعه ممکن نیست. این جلسه نشان میدهد احکام در خلأ صادر نمیشوند و برای فهم مسیر شریعت باید داستان آفرینش و جایگاه قرآن در تربیت انسان دیده شود. نسبت امت و دولت نیز در همین افق بازخوانی میشود.
ارجاعها و آیات
ارجاعهای برجستهٔ این جلسه عبارتاند از: آدم، ابراهیم، پیامبر اسلام، داوود، ابلیس، عقیدهورزی، کانت، جن، فرشته، شریعت، فقه، اصول فقه.
آیات محوری: ۲:۳۰-۳۴.
- ۰:۰۰۰:۰۰
مهمترین بخشهای این جلسه: مرور جلسه گذشته: مسئله حکومت دینی · ادامه بررسی اینکه شریعت ما را به چه سمتی میبرد بر اساس داستان آفرینش · نقش مقایسه شریعت با دیگر طریقتها و شیوههای زندگانی در بحث شریعت، مفهوم آزادی.
جایگاه جلسه
این جلسه در دفتر «اصلاح فقه، قرآن و عمل عبادی» قرار میگیرد و نقش آن در قوس مجموعه این است که پرسش اصلاح فقه را به انسانشناسی، داستان آفرینش، نماز، زمان، نیت و توبه وصل میکند. محور اختصاصی جلسه «احکام (۱۱) حکومت دینی فقها» است و بحث را از سطح پاسخهای پراکنده به سنجش یک چارچوب منسجم نزدیک میکند.
محورهای اصلی
این جلسه این محورهای اصلی را دنبال میکند: مرور جلسه گذشته: مسئله حکومت دینی، ادامه بررسی اینکه شریعت ما را به چه سمتی میبرد بر اساس داستان آفرینش، نقش مقایسه شریعت با دیگر طریقتها و شیوههای زندگانی در بحث شریعت، مفهوم آزادی.
حکومت دینی و آزادیبحث حکومت دینی در این جلسه از شعار سیاسی فاصله میگیرد و به پرسش از مسیر شریعت بازمیگردد. آیا شریعت انسان را به آزادی، رشد و مسئولیت میبرد یا به سلطهٔ نهادی؟ مقایسهٔ شریعت با طریقتها و شیوههای زندگی برای روشن شدن همین پرسش است.
ارجاعها و آیات
ارجاعهای برجستهٔ این جلسه عبارتاند از: آدم، ابراهیم، موسی، پیامبر اسلام، ابلیس، عقیدهورزی، تحدی، جن، شریعت، فقه، اجتهاد، نماز.
آیات محوری: ۲:۲۵۶.
- ۰:۰۰۰:۰۰
مهمترین بخشهای این جلسه: کندی و دشواری پیش بردن بحث موضوع احکام · اندک بودن ایدههای مربوط به اقتصاد در شریعت · ادامه بررسی داستان آفرینش · جایگاه قرآن در شریعت اسلام باتوجه به داستان آفرینش.
جایگاه جلسه
این جلسه در دفتر «اصلاح فقه، قرآن و عمل عبادی» قرار میگیرد و نقش آن در قوس مجموعه این است که پرسش اصلاح فقه را به انسانشناسی، داستان آفرینش، نماز، زمان، نیت و توبه وصل میکند. محور اختصاصی جلسه «احکام (۱۲) اندک بودن ایدههای مربوط به اقتصاد در شریعت» است و بحث را از سطح پاسخهای پراکنده به سنجش یک چارچوب منسجم نزدیک میکند.
محورهای اصلی
این جلسه این محورهای اصلی را دنبال میکند: کندی و دشواری پیش بردن بحث موضوع احکام، اندک بودن ایدههای مربوط به اقتصاد در شریعت، ادامه بررسی داستان آفرینش، جایگاه قرآن در شریعت اسلام باتوجه به داستان آفرینش، خواندن متناوب قرآن در نماز، اهمیت خواندن نمازهای روزانه در پنج وقت به جای سه وقت، ضایع شدن نماز در ایران.
اقتصاد و شریعتاندک بودن ایدههای مستقیم اقتصادی در شریعت نشان میدهد نباید از دین انتظار نظامنامهٔ فنی برای همهٔ حوزهها داشت. این جلسه جایگاه قرآن، نماز و قرائت متناوب را در ساختن انسان شریعتمدار برجسته میکند. شریعت بیشتر جهت میدهد تا اینکه برای هر مسئله نسخهٔ اجرایی کامل بدهد.
ارجاعها و آیات
ارجاعهای برجستهٔ این جلسه عبارتاند از: آدم، ابراهیم، عیسی، پیامبر اسلام، مریم، ابلیس، دستگاه اصلموضوعی فرمال، تورات، انجیل، جن، فرشته، شریعت.
آیات محوری: ۲۰:۱۴، ۷۳:۲۰.
- ۰:۰۰۰:۰۰
مهمترین بخشهای این جلسه: ارائه درس در گروه فسلفه علم دانشگاه شریف درباره مفهوم معجزه · فهمیدن محتوای شریعت به عنوان منبعی برای حکم دادن · اصطلاحات فقهی و عرفانی، نفی طریقتگونه نپنداشتن شریعت · ادامه صحبت درباره جایگاه قرآن در شریعت باتوجه به داستان آفرینش و سیر ظهور انبیاء.
جایگاه جلسه
این جلسه در دفتر «اصلاح فقه، قرآن و عمل عبادی» قرار میگیرد و نقش آن در قوس مجموعه این است که پرسش اصلاح فقه را به انسانشناسی، داستان آفرینش، نماز، زمان، نیت و توبه وصل میکند. محور اختصاصی جلسه «احکام (۱۳) اصطلاحات فقهی» است و بحث را از سطح پاسخهای پراکنده به سنجش یک چارچوب منسجم نزدیک میکند.
محورهای اصلی
این جلسه این محورهای اصلی را دنبال میکند: ارائه درس در گروه فسلفه علم دانشگاه شریف درباره مفهوم معجزه، فهمیدن محتوای شریعت به عنوان منبعی برای حکم دادن، اصطلاحات فقهی و عرفانی، نفی طریقتگونه نپنداشتن شریعت، ادامه صحبت درباره جایگاه قرآن در شریعت باتوجه به داستان آفرینش و سیر ظهور انبیاء، بررسی مسئله جمع بین دو نماز، اعتبارسنجی روایات و کتب روایی، دور بودن اصطلاحات فقهی از محتوای قرآن.
اصطلاحات فقهی و طریقت شریعتاصطلاحات فقهی باید در خدمت فهم محتوای شریعت باشند، نه جای آن را بگیرند. این جلسه از طریقتگونه نپنداشتن شریعت دفاع میکند: شریعت مسیر رشد است، اما مسیر اختصاصی و متنمحور خود را دارد. جمع نمازها و اعتبار روایات نمونهٔ پیوند متن، سنت و عملاند.
ارجاعها و آیات
ارجاعهای برجستهٔ این جلسه عبارتاند از: آدم، ابراهیم، موسی، عیسی، پیامبر اسلام، مریم، کانت، تورات، انجیل، جن، شریعت، فقه.
آیات محوری: ۱۴:۲۴-۲۵.
- ۰:۰۰۰:۰۰
مهمترین بخشهای این جلسه: مرور جلسه گذشته، نسبت احکام شریعت و مسیر رشد · روند مطرح شدن احکام شرعی در بحث دفاع عقلانی، نمازهای روزانه به عنوان پررنگترین حکم شرعی · زمان در شریعت، اوقات نماز · نیاز به آشناییزدایی در نماز گزاشتن.
جایگاه جلسه
این جلسه در دفتر «اصلاح فقه، قرآن و عمل عبادی» قرار میگیرد و نقش آن در قوس مجموعه این است که پرسش اصلاح فقه را به انسانشناسی، داستان آفرینش، نماز، زمان، نیت و توبه وصل میکند. محور اختصاصی جلسه «احکام (۱۴) نسبت شریعت و مسیر رشد» است و بحث را از سطح پاسخهای پراکنده به سنجش یک چارچوب منسجم نزدیک میکند.
محورهای اصلی
این جلسه این محورهای اصلی را دنبال میکند: مرور جلسه گذشته، نسبت احکام شریعت و مسیر رشد، روند مطرح شدن احکام شرعی در بحث دفاع عقلانی، نمازهای روزانه به عنوان پررنگترین حکم شرعی، زمان در شریعت، اوقات نماز، نیاز به آشناییزدایی در نماز گزاشتن.
زمان و آشناییزدایی در نمازنماز فقط تکرار عادت نیست؛ زمانبندی شریعت، بدن و توجه را دوباره تنظیم میکند. این جلسه نسبت اوقات نماز، مسیر رشد و نیاز به آشناییزدایی را توضیح میدهد. هدف آن است که عمل عبادی از صورت عادیشده به تجربهٔ بیدارکننده تبدیل شود.
ارجاعها و آیات
ارجاعهای برجستهٔ این جلسه عبارتاند از: آدم، عیسی، تورات، جن، فرشته، شریعت، فقه، بدعت، نماز، روزه، حج، قبله.
آیات محوری: ۴:۱۰۳.
- ۰:۰۰۰:۰۰
مهمترین بخشهای این جلسه: نگاه به زندگی هر روز فرد در شریعت · ظرافت و وسواس در شریعت · مفهوم تسبیح و نماز · اهمیت رابطه انسان با گذشته و مفهوم توبه.
جایگاه جلسه
این جلسه در دفتر «اصلاح فقه، قرآن و عمل عبادی» قرار میگیرد و نقش آن در قوس مجموعه این است که پرسش اصلاح فقه را به انسانشناسی، داستان آفرینش، نماز، زمان، نیت و توبه وصل میکند. محور اختصاصی جلسه «احکام (۱۵) ادامه بحث نماز» است و بحث را از سطح پاسخهای پراکنده به سنجش یک چارچوب منسجم نزدیک میکند.
محورهای اصلی
این جلسه این محورهای اصلی را دنبال میکند: نگاه به زندگی هر روز فرد در شریعت، ظرافت و وسواس در شریعت، مفهوم تسبیح و نماز، اهمیت رابطه انسان با گذشته و مفهوم توبه.
توبه و گذشتهشریعت زندگی روزانه را با گذشتهٔ انسان پیوند میدهد: توبه یعنی امکان بازگشت، آزاد شدن از تعینهای غلط و شروع دوباره. این جلسه نماز، تسبیح و ظرافتهای شریعت را در نسبت با ترمیم گذشته و حرکت آینده میخواند.
ارجاعها و آیات
ارجاعهای برجستهٔ این جلسه عبارتاند از: آدم، ابراهیم، موسی، عیسی، پیامبر اسلام، داوود، ابلیس، دستگاه اصلموضوعی فرمال، جن، شریعت، فقه، نماز.
آیات محوری: ۶۶:۸.
- ۰:۰۰۰:۰۰
مهمترین بخشهای این جلسه: گوش دادن به صوت قرآن حین نماز، وسواس بیهوده در آموزش شریعت · توبه: شور و نشاط و رهایی از تعینات، نماز · انتقاد از تمرکز بر نهیها پس از توبه و غفلت از سعی کردن، نفی تنبلی · اهمیت اصلاح روابط بین خانواده و افراد در شریعت اسلامی.
جایگاه جلسه
این جلسه در دفتر «اصلاح فقه، قرآن و عمل عبادی» قرار میگیرد و نقش آن در قوس مجموعه این است که پرسش اصلاح فقه را به انسانشناسی، داستان آفرینش، نماز، زمان، نیت و توبه وصل میکند. محور اختصاصی جلسه «احکام (۱۶) وسواس بیهوده حول شریعت» است و بحث را از سطح پاسخهای پراکنده به سنجش یک چارچوب منسجم نزدیک میکند.
محورهای اصلی
این جلسه این محورهای اصلی را دنبال میکند: گوش دادن به صوت قرآن حین نماز، وسواس بیهوده در آموزش شریعت، توبه: شور و نشاط و رهایی از تعینات، نماز، انتقاد از تمرکز بر نهیها پس از توبه و غفلت از سعی کردن، نفی تنبلی، اهمیت اصلاح روابط بین خانواده و افراد در شریعت اسلامی.
وسواس شرعیوسواس شرعی وقتی پدید میآید که دقت در فرم جای مقصد تربیتی را بگیرد. این جلسه تمرکز افراطی بر نهیها و جزئیات را نقد میکند و بر سعی، نشاط پس از توبه و اصلاح روابط خانوادگی تأکید دارد. شریعت باید رهایی و رشد بیاورد، نه اضطراب بیپایان.
ارجاعها و آیات
ارجاعهای برجستهٔ این جلسه عبارتاند از: آدم، ابراهیم، موسی، عیسی، پیامبر اسلام، دستگاه اصلموضوعی فرمال، تحریف، تورات، جن، شریعت، فقه، نماز.
آیات محوری: ۹۴:۵-۸.
- ۰:۰۰۰:۰۰
مهمترین بخشهای این جلسه: بیان انسجام جلسات برگزار شده تا به الان · اهمیت بیان اینکه دیدن ایراد در شریعت معطوف به شناخت فرد از چیستی شریعت است · ادامه بحث نماز: اهمیت نیت و وضو.
جایگاه جلسه
این جلسه در دفتر «اصلاح فقه، قرآن و عمل عبادی» قرار میگیرد و نقش آن در قوس مجموعه این است که پرسش اصلاح فقه را به انسانشناسی، داستان آفرینش، نماز، زمان، نیت و توبه وصل میکند. محور اختصاصی جلسه «بیان انسجام جلسات برگزار شده تا به الان» است و بحث را از سطح پاسخهای پراکنده به سنجش یک چارچوب منسجم نزدیک میکند.
محورهای اصلی
این جلسه این محورهای اصلی را دنبال میکند: بیان انسجام جلسات برگزار شده تا به الان، اهمیت بیان اینکه دیدن ایراد در شریعت معطوف به شناخت فرد از چیستی شریعت است، ادامه بحث نماز: اهمیت نیت و وضو.
انسجام قوس احکاماین جلسه قوس بحث احکام را منسجم میکند: ایرادهای شریعت وابسته به این است که شریعت چه دانسته شود. نماز، نیت و وضو بهعنوان نمونه نشان میدهند صورت ظاهری و معنای درونی باید با هم فهمیده شوند.
ارجاعها و آیات
ارجاعهای برجستهٔ این جلسه عبارتاند از: آدم، ابراهیم، عیسی، راسل، جن، شریعت، فقه، بدعت، نماز، روزه، حج، قبله.
آیات محوری: ۵:۶.
- ۰:۰۰۰:۰۰
مهمترین بخشهای این جلسه: مقدمه: جای خالی مسائل اخلاقی بین اصول و فروع دین · مناسک و مسائل جمعی شریعت · نماز جمعه · صیام.
جایگاه جلسه
این جلسه در دفتر «شریعت جمعی، نماز جمعه، جهاد و حج» قرار میگیرد و نقش آن در قوس مجموعه این است که احکام جمعی را در نسبت با اخلاق، جامعهٔ دینی، قبله، جنگ، صلح و آیین حج توضیح میدهد. محور اختصاصی جلسه «احکام (۱۸) فقدان نگاه اخلاقی در تبیین شریعت» است و بحث را از سطح پاسخهای پراکنده به سنجش یک چارچوب منسجم نزدیک میکند.
محورهای اصلی
این جلسه این محورهای اصلی را دنبال میکند: مقدمه: جای خالی مسائل اخلاقی بین اصول و فروع دین، مناسک و مسائل جمعی شریعت، نماز جمعه، صیام، نمود فقه مشکلدار در مسائل سیاسی.
اخلاق در شریعتجای خالی اخلاق میان اصول و فروع دین، فهم شریعت را آسیبپذیر میکند. این جلسه مناسک جمعی، نماز جمعه، صیام و نمود سیاسی فقه مشکلدار را از همین زاویه بررسی میکند. شریعت بدون اخلاق به صورت نهادی و فرمانی فروکاسته میشود.
ارجاعها و آیات
ارجاعهای برجستهٔ این جلسه عبارتاند از: آدم، ابراهیم، موسی، عیسی، پیامبر اسلام، عقیدهورزی، منطق فازی، تحریف، تورات، انجیل، جن، شریعت.
آیات محوری: ۶۲:۹، ۲:۱۸۳.
- ۰:۰۰۰:۰۰
مهمترین بخشهای این جلسه: مرور بحث نماز جمعه از جلسه گذشته · تکرار بیان جایگاه احکام در دین و پریشانی جامعه مسلمانان نسبت به مفاهیم اخلاقی · آیا تعالی یک امت و جامعه مانند تعالی فرد موضوعیت دارد؟ · روزه.
جایگاه جلسه
این جلسه در دفتر «شریعت جمعی، نماز جمعه، جهاد و حج» قرار میگیرد و نقش آن در قوس مجموعه این است که احکام جمعی را در نسبت با اخلاق، جامعهٔ دینی، قبله، جنگ، صلح و آیین حج توضیح میدهد. محور اختصاصی جلسه «احکام (۱۹) نماز جمعه و تاریخچه محتوای آن در شریعت تورات» است و بحث را از سطح پاسخهای پراکنده به سنجش یک چارچوب منسجم نزدیک میکند.
محورهای اصلی
این جلسه این محورهای اصلی را دنبال میکند: مرور بحث نماز جمعه از جلسه گذشته، تکرار بیان جایگاه احکام در دین و پریشانی جامعه مسلمانان نسبت به مفاهیم اخلاقی، آیا تعالی یک امت و جامعه مانند تعالی فرد موضوعیت دارد؟، روزه، حج و قبله، مبنای جهاد.
تعالی امتاین جلسه میپرسد آیا جامعه و امت نیز مانند فرد میتوانند موضوع رشد و تعالی باشند. نماز جمعه، روزه، حج، قبله و مبنای جهاد در افق ساختن جامعهٔ دینی خوانده میشوند. بحث از احکام جمعی بدون اخلاق و مقصد امت ناقص میماند.
ارجاعها و آیات
ارجاعهای برجستهٔ این جلسه عبارتاند از: آدم، ابراهیم، موسی، عیسی، پیامبر اسلام، سلیمان، مریم، عقیدهورزی، تحریف، تورات، انجیل، جن.
آیات محوری: ۲:۱۸۳، ۲:۱۴۴.
- ۰:۰۰۰:۰۰
مهمترین بخشهای این جلسه: موضوعیت نداشتن تعطیلی روز جمعه در بحث نماز جمعه · تفاوتها و شباهتهای شرایع آسمانی · نگاهی به داستان آفرینش – با تاکید بر نقش ابلیس – و تاریخچه جوامع دینی · ایجاد توهم در مشرکین هنگام مواجهه با انبیاء درباره تهدید تزلزل نظم جاری حاصل سنت مشرکانه.
جایگاه جلسه
این جلسه در دفتر «شریعت جمعی، نماز جمعه، جهاد و حج» قرار میگیرد و نقش آن در قوس مجموعه این است که احکام جمعی را در نسبت با اخلاق، جامعهٔ دینی، قبله، جنگ، صلح و آیین حج توضیح میدهد. محور اختصاصی جلسه «احکام (۲۰) موضوعیت نداشتن تعطیلی روز جمعه در بحث نماز جمعه» است و بحث را از سطح پاسخهای پراکنده به سنجش یک چارچوب منسجم نزدیک میکند.
محورهای اصلی
این جلسه این محورهای اصلی را دنبال میکند: موضوعیت نداشتن تعطیلی روز جمعه در بحث نماز جمعه، تفاوتها و شباهتهای شرایع آسمانی، نگاهی به داستان آفرینش – با تاکید بر نقش ابلیس – و تاریخچه جوامع دینی، ایجاد توهم در مشرکین هنگام مواجهه با انبیاء درباره تهدید تزلزل نظم جاری حاصل سنت مشرکانه، قبله و مناسبات جامعه دینی.
قبله و جامعهٔ دینیقبله فقط جهت مکانی نماز نیست؛ نشانهٔ سامان اجتماعی و هویت دینی است. این جلسه تفاوت شرایع، نقش ابلیس در تاریخ دینی، و توهم مشرکان دربارهٔ تهدید نظم موجود را کنار هم میگذارد. تعطیلی جمعه در برابر معنای نماز جمعه مسئلهٔ فرعیتر است.
ارجاعها و آیات
ارجاعهای برجستهٔ این جلسه عبارتاند از: آدم، نوح، ابراهیم، موسی، عیسی، هابیل و قابیل، ابلیس، عقیدهورزی، راسل، تحریف، کتاب مقدس، تورات.
آیات محوری: ۲:۱۴۳.
- ۰:۰۰۰:۰۰
مهمترین بخشهای این جلسه: شأن مسجدالحرام در قرآن · استراتژی نظامی و جهادی مسلمانها صرفا دفاعی؟ یا تهاجمی؟ · سیر تاریخی در مورد جنگ و دفاع در قرآن · داستان هابیل و قابیل.
جایگاه جلسه
این جلسه در دفتر «شریعت جمعی، نماز جمعه، جهاد و حج» قرار میگیرد و نقش آن در قوس مجموعه این است که احکام جمعی را در نسبت با اخلاق، جامعهٔ دینی، قبله، جنگ، صلح و آیین حج توضیح میدهد. محور اختصاصی جلسه «احکام (۲۱) ادامه بحث جهاد» است و بحث را از سطح پاسخهای پراکنده به سنجش یک چارچوب منسجم نزدیک میکند.
محورهای اصلی
این جلسه این محورهای اصلی را دنبال میکند: شأن مسجدالحرام در قرآن، استراتژی نظامی و جهادی مسلمانها صرفا دفاعی؟ یا تهاجمی؟، سیر تاریخی در مورد جنگ و دفاع در قرآن، داستان هابیل و قابیل، داستان سلیمان و ملکه صبا.
جهاد و شأن مسجدالحرامبحث جهاد از شأن مسجدالحرام و تاریخ جنگ در قرآن آغاز میشود، نه از میل به خشونت. این جلسه دفاعی یا تهاجمی بودن راهبرد مسلمانان را با داستان هابیل و قابیل و سلیمان میسنجد. معیار، نسبت جنگ با عدالت، دعوت و حفظ جامعهٔ دینی است.
ارجاعها و آیات
ارجاعهای برجستهٔ این جلسه عبارتاند از: آدم، ابراهیم، موسی، عیسی، پیامبر اسلام، سلیمان، هابیل و قابیل، ابلیس، عقیدهورزی، تحریف، تجدیدنظرطلبی در تاریخ اسلام، کتاب مقدس.
آیات محوری: ۲:۱۹۰-۱۹۳، ۵:۲۷-۳۲.
- ۰:۰۰۰:۰۰
مهمترین بخشهای این جلسه: یادآوری از جلسه قبل: چرا ما نباید مانند آمیشها زندگی کنیم · بایدها و نبایدها · داستان هابیل و قابیل · صلحطلبی مسلمانها.
جایگاه جلسه
این جلسه در دفتر «شریعت جمعی، نماز جمعه، جهاد و حج» قرار میگیرد و نقش آن در قوس مجموعه این است که احکام جمعی را در نسبت با اخلاق، جامعهٔ دینی، قبله، جنگ، صلح و آیین حج توضیح میدهد. محور اختصاصی جلسه «دفاع ۶۶: احکام (۲۲) جهاد» است و بحث را از سطح پاسخهای پراکنده به سنجش یک چارچوب منسجم نزدیک میکند.
محورهای اصلی
این جلسه این محورهای اصلی را دنبال میکند: یادآوری از جلسه قبل: چرا ما نباید مانند آمیشها زندگی کنیم، بایدها و نبایدها، داستان هابیل و قابیل، صلحطلبی مسلمانها، نسخ، سوره توبه.
صلحطلبی و نسخصلحطلبی دینی به معنای کنارهگیری کامل از تاریخ و قدرت نیست. این جلسه با نقد مدل آمیشها، داستان هابیل و قابیل، سورهٔ توبه و مسئلهٔ نسخ نشان میدهد باید میان خشونتطلبی، دفاع مشروع و نقش تاریخی امت فرق گذاشت.
ارجاعها و آیات
ارجاعهای برجستهٔ این جلسه عبارتاند از: آدم، ابراهیم، موسی، عیسی، پیامبر اسلام، سلیمان، هابیل و قابیل، ابلیس، عقیدهورزی، کانت، تجدیدنظرطلبی در تاریخ اسلام، جن.
آیات محوری: ۹:۵، ۲۷:۲۰-۴۴.
- ۰:۰۰۰:۰۰
مهمترین بخشهای این جلسه: چرا خداوند روی زمین خانهسازی کرده است؟ · پایان مراسم حج · جمعبندی.
جایگاه جلسه
این جلسه در دفتر «شریعت جمعی، نماز جمعه، جهاد و حج» قرار میگیرد و نقش آن در قوس مجموعه این است که احکام جمعی را در نسبت با اخلاق، جامعهٔ دینی، قبله، جنگ، صلح و آیین حج توضیح میدهد. محور اختصاصی جلسه «دفاع ۶۷: احکام (۲۳) چرا خداوند روی زمین خانهسازی کرده است؟» است و بحث را از سطح پاسخهای پراکنده به سنجش یک چارچوب منسجم نزدیک میکند.
محورهای اصلی
این جلسه این محورهای اصلی را دنبال میکند: چرا خداوند روی زمین خانهسازی کرده است؟، پایان مراسم حج، جمعبندی.
خانهٔ خدا و بدن آیینیپرسش از خانهٔ خدا روی زمین، پرسش از نسبت مکان، بدن و یاد الهی است. حج، کعبه و پایان مناسک نشان میدهند شریعت فقط فرمان ذهنی نیست؛ بدن، حرکت، جمع و مکان را وارد تربیت دینی میکند. خانهٔ خدا نشانهای برای جهت دادن به حضور زمینی انسان است.
ارجاعها و آیات
ارجاعهای برجستهٔ این جلسه عبارتاند از: آدم، ابراهیم، موسی، عیسی، پیامبر اسلام، مریم، ابلیس، کانت، تحریف، تورات، جن، شریعت.
آیات محوری: ۲۲:۲۶-۲۹، ۲:۱۵۸.
- ۰:۰۰۰:۰۰
مهمترین بخشهای این جلسه: ادامه بحث احکام خانواده · ضعف در مواجهه با متن قرآن · ادامه بحث احکام خانواده · داستان آفرینش و خانواده.
جایگاه جلسه
این جلسه در دفتر «خانواده، شریعت و عقلانیت فقه» قرار میگیرد و نقش آن در قوس مجموعه این است که بحث احکام را با خانواده، نسبت اخلاق و شریعت، و نقد مناظرههای معاصر دربارهٔ فقه جمعبندی میکند. محور اختصاصی جلسه «احکام (۲۴) خانواده در شریعت و داستان آفرینش» است و بحث را از سطح پاسخهای پراکنده به سنجش یک چارچوب منسجم نزدیک میکند.
محورهای اصلی
این جلسه این محورهای اصلی را دنبال میکند: ادامه بحث احکام خانواده، ضعف در مواجهه با متن قرآن، ادامه بحث احکام خانواده، داستان آفرینش و خانواده، محوریت نگاه کلی به شریعت در جلسات جاری.
خانواده و داستان آفرینشاحکام خانواده بدون داستان آفرینش و تصویر قرآن از انسان ناقص فهمیده میشود. این جلسه نقد مواجههٔ ضعیف با متن قرآن را با بحث خانواده پیوند میدهد. محور، فهم شریعت در نسبت با زوجیت، رشد، مسئولیت و کرامت انسانی است.
ارجاعها و آیات
ارجاعهای برجستهٔ این جلسه عبارتاند از: آدم، ابراهیم، موسی، عیسی، مریم، ابلیس، تورات، جن، شریعت، فقه، نماز، روزه.
آیات محوری: ۴:۱، ۳۰:۲۱.
- ۰:۰۰۰:۰۰
مهمترین بخشهای این جلسه: بحثی پیرامون مناظره سروش و علیدوست در مورد شریعت و عقلانیت · نقد دیدگاه سروش · نقد دیدگاه علیدوست · ادامه بحث جلسه قبل در مورد احکام خانواده.
جایگاه جلسه
این جلسه در دفتر «خانواده، شریعت و عقلانیت فقه» قرار میگیرد و نقش آن در قوس مجموعه این است که بحث احکام را با خانواده، نسبت اخلاق و شریعت، و نقد مناظرههای معاصر دربارهٔ فقه جمعبندی میکند. محور اختصاصی جلسه «احکام (۲۵) ادامه مبحث احکام خانواده» است و بحث را از سطح پاسخهای پراکنده به سنجش یک چارچوب منسجم نزدیک میکند.
محورهای اصلی
این جلسه این محورهای اصلی را دنبال میکند: بحثی پیرامون مناظره سروش و علیدوست در مورد شریعت و عقلانیت، نقد دیدگاه سروش، نقد دیدگاه علیدوست، ادامه بحث جلسه قبل در مورد احکام خانواده، دیدگاه کلی در مورد شریعت، پیشنیاز ضروری قبل از بیان احکام شریعت.
سه دیدگاه دربارهٔ شریعتمناظرههای معاصر دربارهٔ شریعت و عقلانیت وقتی سودمندند که پیشفرضهای هر طرف روشن شود. این جلسه دیدگاههای کلی دربارهٔ شریعت را جدا میکند و نشان میدهد پیش از بیان حکم، باید فهمی از انسان، خانواده، عقل و مقصد شریعت داشت.
ارجاعها و آیات
ارجاعهای برجستهٔ این جلسه عبارتاند از: آدم، ابراهیم، عیسی، پیامبر اسلام، عقیدهورزی، نیوتن، تورات، جن، شریعت، فقه، اجتهاد، اصول فقه.
آیات محوری: ۴:۳۴.
- ۰:۰۰۰:۰۰
مهمترین بخشهای این جلسه: بحث فقط فلسفی بدون کار عملی چندان نتیجهبخش نیست · نقد به پارادایم موجود فقه بدون ارائه جایگزین پارادایم جدید: بهعنوان نمونه کتاب «ذهن و کیهان» اثر «تامس نیگل» در نقد پارادایم فعلی علم · فقه معناگرا و فقه صورتگرا · مرز مشخصی بین اخلاق و شریعت (معناگرا) نیست.
جایگاه جلسه
این جلسه در دفتر «خانواده، شریعت و عقلانیت فقه» قرار میگیرد و نقش آن در قوس مجموعه این است که بحث احکام را با خانواده، نسبت اخلاق و شریعت، و نقد مناظرههای معاصر دربارهٔ فقه جمعبندی میکند. محور اختصاصی جلسه «احکام (۲۶) ادامه مبحث احکام خانواده» است و بحث را از سطح پاسخهای پراکنده به سنجش یک چارچوب منسجم نزدیک میکند.
محورهای اصلی
این جلسه این محورهای اصلی را دنبال میکند: بحث فقط فلسفی بدون کار عملی چندان نتیجهبخش نیست، نقد به پارادایم موجود فقه بدون ارائه جایگزین پارادایم جدید: بهعنوان نمونه کتاب «ذهن و کیهان» اثر «تامس نیگل» در نقد پارادایم فعلی علم، فقه معناگرا و فقه صورتگرا، مرز مشخصی بین اخلاق و شریعت (معناگرا) نیست، ربط داستان آفرینش به شریعت – مقام خلیفهاللهی، روایتی از مقام خلیفه اللهی حضرت علی (ع).
فقه معناگرا و صورتگرافقه صورتگرا بر قالب حکم میایستد؛ فقه معناگرا میپرسد حکم چه انسانی میسازد و چه نسبتی با اخلاق دارد. این جلسه با مثال نقد پارادایم علمی در کتاب «ذهن و کیهان» نشان میدهد نقد بدون جایگزین کافی نیست. خانواده و مقام خلیفهاللهی در همین افق معنا میگیرند.
ارجاعها و آیات
ارجاعهای برجستهٔ این جلسه عبارتاند از: آدم، ابراهیم، پیامبر اسلام، داروین، نیوتن، جن، شریعت، فقه، قیاس، نماز، روزه، خانواده.
آیات محوری: ۱۷:۲۳-۲۴.
- ۰:۰۰۰:۰۰
مهمترین بخشهای این جلسه: ارتباط مناظره و مباحث اخیر این مجموعه · توقع ما از مناظره · عنوان نادقیق برای جلسات: «شریعت و عقلانیت» به جای «فقه و عرف» · مشکل افرادی که غرق در یک پارادایم (علمی یا فقهی) هستند.
جایگاه جلسه
این جلسه در دفتر «خانواده، شریعت و عقلانیت فقه» قرار میگیرد و نقش آن در قوس مجموعه این است که بحث احکام را با خانواده، نسبت اخلاق و شریعت، و نقد مناظرههای معاصر دربارهٔ فقه جمعبندی میکند. محور اختصاصی جلسه «نگاهی به مناظرهی سروش و علیدوست» است و بحث را از سطح پاسخهای پراکنده به سنجش یک چارچوب منسجم نزدیک میکند.
محورهای اصلی
این جلسه این محورهای اصلی را دنبال میکند: ارتباط مناظره و مباحث اخیر این مجموعه، توقع ما از مناظره، عنوان نادقیق برای جلسات: «شریعت و عقلانیت» به جای «فقه و عرف»، مشکل افرادی که غرق در یک پارادایم (علمی یا فقهی) هستند، فقه بریده از اخلاق و کلام، فقه باید کاشف شریعت باشد.
فقه، عرف و عقلانیتاین جلسه مناظرهٔ سروش و علیدوست را از زاویهٔ قوس همین مجموعه میخواند. مسئله فقط نسبت شریعت و عقلانیت نیست؛ فقه باید با اخلاق، کلام، عرف و مقصد شریعت پیوند داشته باشد. غرق شدن در یک پارادایم، چه علمی و چه فقهی، امکان دیدن مسئله را محدود میکند.
ارجاعها و آیات
ارجاعهای برجستهٔ این جلسه عبارتاند از: آدم، نوح، ابراهیم، پیامبر اسلام، ابلیس، عقیدهورزی، دستگاه اصلموضوعی فرمال، نیوتن، تحریف، تورات، جن، شریعت.
آیات محوری: ۵:۴۸.