کارل پوپر

کارل ریموند پوپر۱۹۰۲–۱۹۹۴

سر کارل پوپر فیلسوفِ علم و سیاستِ اتریشی–بریتانیایی بود و از فیلسوفان علم سدهٔ بیستم بود. در وین زاده شد، با فضایِ حلقهٔ وین آشنا بود اما از اثبات‌گراییِ منطقی فاصله گرفت و معیارِ تمایزِ علم از غیرعلم را نه تحقیق‌پذیریِ استقرایی، بلکه ابطال‌پذیریِ اصولی دانست. در ۱۹۳۷ اروپا را ترک کرد، نخست در نیوزیلند تدریس کرد و در ۱۹۴۶ در مقام Reader به مدرسهٔ اقتصاد لندن پیوست و در ۱۹۴۹ استاد منطق و روش علمی شد. تابعیتِ بریتانیایی گرفت و تا پایانِ عمر عمدتاً در انگلستان زیست و نوشت.

در منطق اکتشاف علمی رشدِ معرفت را از رهگذرِ حدس‌هایِ جسورانه و تلاش نظام‌مند برای ابطالِ آن‌ها توصیف کرد. در فلسفهٔ سیاسی، جامعهٔ باز و دشمنان آن را نقدی بر افلاطون، هگل و مارکس—به‌مثابهٔ منابعِ فکریِ تمامیت‌خواهی در خوانشِ او—نوشت و مهندسیِ اجتماعیِ تدریجی را در برابرِ طرح‌هایِ یوتوپیاییِ کلی‌نگر نشاند. فقر تاریخ‌باوری نیز حمله به ادعایِ قوانینِ ضروریِ مسیرِ تاریخ است. آثارش در فلسفهٔ علم و سیاست بررسی شده‌اند؛ جزئیاتِ مدلِ ابطال‌گرایی همچنان محلِ بحثِ فیلسوفانِ علم است.

آثار و نظریه‌های مهم

• منطق اکتشاف علمی ۱۹۳۴ (با مهرِ چاپ ۱۹۳۵)طرحِ ابطال‌پذیری به‌عنوانِ معیارِ علمی‌بودن و ردِّ استقراءگراییِ خام.
• جامعهٔ باز و دشمنان آن ۱۹۴۵دفاع از جامعهٔ باز و نقدِ تاریخ‌باوریِ تمامیت‌خواه در سنتِ فلسفیِ غرب.
• فقر تاریخ‌باوری ۱۹۵۷نقدِ پیش‌بینیِ قانون‌مانندِ مسیرِ ضروریِ تاریخ در علومِ اجتماعی.
• حدس‌ها و ابطال‌ها ۱۹۶۳مجموعهٔ مقالات دربارهٔ رشدِ معرفت از راه نقد و آزمون.
• معرفت عینی ۱۹۷۲نظریهٔ معرفتِ بدونِ فاعلِ شناسا و جهانِ ۳ (محتواهایِ عینیِ اندیشه).
• افسانهٔ چارچوب ۱۹۹۴نقدِ نسبی‌گراییِ چارچوبی و دفاع از امکانِ نقدِ میان‌نظری.