توشیهیکو ایزوتسو

توشیهیکو ایزوتسو۱۹۱۴–۱۹۹۳

توشیهیکو ایزوتسو فیلسوف، زبان‌شناس و اسلام‌شناسِ ژاپنی است که با روش‌های معناشناسی و پدیدارشناسی به مطالعهٔ قرآن، تصوف و فلسفهٔ اسلامی پرداخت. او در توکیو زاده شد، زبان‌های بسیاری آموخت و در دانشگاه کیئو و سپس در مؤسسهٔ مطالعاتِ اسلامیِ مک‌گیل و انجمنِ شاهنشاهیِ فلسفه در ایران تدریس و پژوهش کرد. ایزوتسو کوشید پلی میانِ سنت‌های شرقِ آسیا و معارفِ اسلامی برقرار سازد.

در «خدا و انسان در قرآن» میدان‌های معناییِ واژگانِ کلیدیِ قرآن را تحلیل می‌کند و جهان‌بینیِ قرآنی را از رهگذرِ زبان بازمی‌سازد. آثارش دربارهٔ مفاهیمِ اخلاقی-دینی در قرآن، عرفانِ ابن عربی و مقایسهٔ تصوف و تائوئیسم در مطالعاتِ قرآنی و دین‌پژوهیِ تطبیقی مرجع شده‌اند. او به فلسفهٔ وجودیِ اسلامی و گفتگویِ میان‌فرهنگی نیز پرداخت. میراثِ ایزوتسو در ایران و جهانِ اسلام بیشتر از رهگذرِ ترجمه‌های فارسی و اهمیتِ روشِ معناشناختی‌اش شناخته می‌شود و در خوانش‌های معاصرِ قرآن بازتاب دارد. جایگاهِ تاریخیِ او در سنتِ فکریِ مربوط همچنان موضوعِ پژوهش و بازخوانیِ دانشگاهی است.

آثار و نظریه‌های مهم

• خدا و انسان در قرآن ۱۹۶۴معناشناسیِ میدان‌های مفهومیِ قرآن و بازسازیِ جهان‌بینیِ زبانیِ آن.
• مفاهیم اخلاقی-دینی در قرآن مجید ۱۹۶۶تحلیلِ شبکهٔ مفاهیمِ اخلاقی-دینی در متنِ قرآن.
• صوفیسم و تائوئیسم ۱۹۸۳ (عنوان Sufism and Taoism؛ نسخهٔ پیشین ۱۹۶۶–۱۹۶۷)مطالعهٔ تطبیقیِ ابن عربی و لائوزه/چوانگ‌تزو در وجودشناسیِ عرفانی.
• مفهوم ایمان در کلام اسلامی ۱۹۶۵تحلیلِ تاریخی-مفهومیِ ایمان در سنتِ کلامیِ اسلام.
• خلق مدام در عرفان اسلامی و آیین بودایی ذن ۱۹۷۷پژوهشی در وجودشناسیِ عرفانی و ایدهٔ آفرینشِ مستمر در اندیشهٔ اسلامی.