لودویگ ویتگنشتاین

لودویگ ویتگنشتاین۱۸۸۹–۱۹۵۱

لودویگ یوزف یوهان ویتگنشتاین فیلسوفِ اتریشی–بریتانیایی و فیلسوفی اثرگذار در فلسفه قرن بیستم بود. در وین در خانواده‌ای صنعتی–فرهنگی زاده شد، مهندسی خواند، سپس با فرگه دیدار کرد و به توصیهٔ او نزد راسل رفت. در جنگِ جهانیِ اول جنگید؛ رسالهٔ منطقی–فلسفی را در همان دوران صورت‌بندی کرد. میانِ دو جنگ مدتی از فلسفه کناره گرفت، آموزگاری کرد و بعد به کمبریج بازگشت؛ تحقیقات فلسفی پس از مرگ منتشر شد.

دورهٔ اولِ او—رساله—جهان را مجموعِ واقعیات می‌داند و مرزِ معنا را با صورتِ منطقیِ زبان یکی می‌گیرد؛ آنچه نتوان گفت باید در خاموشی ماند. دورهٔ دوم—بازی‌هایِ زبانی، شباهتِ خانوادگی، و ردِّ جوهرِ واحد برای معنا—مرکزِ ثقلِ فلسفهٔ زبانِ عادی و نقدِ ذات‌گرایی شد. معنا در کاربرد دیده می‌شود، نه در تصویرِ آینه‌وار از جهان.

تأثیرش بر پوزیتیویسمِ منطقی، فلسفهٔ تحلیلیِ متأخر و مباحثِ هرمنوتیکِ زبانی عمیق و دو لایه است: هم الهام‌بخشِ ایجازِ منطقی بود و هم شالوده‌شکنِ آن. زندگیِ زاهدانه‌اش و سبکِ نوشتارِ پاره‌پاره، خود بخشی از دریافتِ بعدی از فلسفه‌اش شده است.

آثار و نظریه‌های مهم

• رسالهٔ منطقی–فلسفی ۱۹۲۱تنها کتابِ فلسفیِ منتشرشده در زمانِ حیات؛ تصویرِ منطقیِ جهان و حدودِ گفتنی.
• تحقیقات فلسفی ۱۹۵۳بازی‌هایِ زبانی، معنا به‌مثابهٔ کاربرد، و نقدِ نظریهٔ جوهرِ معنا.
• کتاب‌های آبی و قهوه‌ای ۱۹۵۸یادداشت‌هایِ درسیِ میانی که گذار به اندیشهٔ متأخر را نشان می‌دهند.
• در باب یقین ۱۹۶۹تأملاتِ متأخر دربارهٔ شک، یقینِ زمینه‌ای و محدودیتِ شکاکیت.
• ملاحظات فلسفی ۱۹۶۴یادداشت‌هایی از دورهٔ بازگشت به فلسفه؛ پل میانِ دو سبکِ فکر.
• فرهنگ و ارزش ۱۹۷۷یادداشت‌هایِ پراکنده دربارهٔ دین، اخلاق، هنر و زندگی.