گالیلئو گالیله

گالیلئو گالیله۱۵۶۴–۱۶۴۲

گالیلئو گالیله ریاضی‌دان، اخترشناس و طبیعی‌دانِ ایتالیاییِ اواخرِ رنسانس بود و در توسعهٔ روش تجربی–ریاضی در علم جدید نقش داشت. در پیزا زاده شد، در همان‌جا و سپس در پادوا ریاضیات تدریس کرد و بعدها زیرِ حمایتِ دربارِ مدیچی در فلورانس و توسکانی کار کرد. با تلسکوپِ بهبودیافته‌اش اقمارِ مشتری، اهلهٔ زهره، پستی‌وبلندی‌هایِ ماه و لکه‌هایِ خورشیدی را رصد کرد و این مشاهدات را در پشتیبانی از الگویِ خورشیدمرکزیِ کوپرنیکی به کار برد.

گالیله در مکانیک بر حرکتِ شتاب‌دارِ یکنواخت، استقلالِ نسبیِ حرکت‌ها و جداسازیِ توصیفِ ریاضی از تبیین‌هایِ کیفیِ ارسطویی تأکید داشت. انتشارِ گفت‌وگو دربارهٔ دو سامانهٔ بزرگِ جهان (۱۶۳۲) او را در برابرِ دستگاهِ تفتیشِ عقایدِ رم قرار داد؛ در ۱۶۳۳ محکوم به ظنِ شدیدِ بدعت شد، مجبور به انکارِ علنیِ کوپرنیک‌گرایی گردید و تا پایانِ عمر تحتِ حصرِ خانگی زیست. با این حال، دو علمِ جدیدِ او در مکانیک راه را برایِ نیوتون هموار کرد. میراثش هم در اخترشناسیِ رصدی و هم در تثبیتِ ریاضیات به‌عنوانِ زبانِ فلسفهٔ طبیعی پایدار مانده است.

آثار و نظریه‌های مهم

• پیام‌آور ستارگان ۱۶۱۰گزارشِ رصدهایِ تلسکوپیِ ماه، راه شیری و اقمارِ مشتری.
• گفت‌وگو دربارهٔ دو سامانهٔ بزرگِ جهان ۱۶۳۲مقایسهٔ نظامِ بطلمیوسی و کوپرنیکی؛ اثرِ محوریِ مناقشه با کلیسا.
• گفتارها و براهینِ ریاضی دربارهٔ دو علمِ جدید ۱۶۳۸بنیادِ مکانیکِ حرکت و مقاومتِ مواد؛ نوشته‌شده در سال‌هایِ حصر.
• رساله دربارهٔ اجسامِ شناور ۱۶۱۲تحلیلِ هیدرواستاتیک و ردِّ برخی دعاویِ فیزیکِ ارسطویی.
• نامه به دوشسِ اعظم کریستینا ۱۶۱۵تبیینِ نسبتِ کتابِ مقدس و پژوهشِ طبیعی؛ دفاع از آزادیِ تحقیقِ علمی.