ابن سینا

ابوعلی حسین بن عبدالله بن سیناحدود ۹۷۰–۱۰۳۷

ابوعلی حسین بن عبدالله بن سینا، معروف به ابن سینا، فیلسوف، پزشک و دانشمند ایرانی‌تبارِ دورهٔ اسلامی است. او در حوالیِ بخارا زاده شد و در دربارهای محلیِ ماوراءالنهر و سپس در ایرانِ مرکزی به‌عنوان طبیب و مشاور فعالیت کرد. ابن سینا نمایندهٔ سنتِ مشائی در فلسفهٔ اسلامی به‌شمار می‌رود و کوشید میراثِ ارسطو و جریان‌های نوافلاطونی را با الهیات، طبیعیات و منطقِ زمانِ خود در نظامی واحد گرد آورد.

در پزشکی، اثرِ او «القانون فی الطب» تا سده‌ها متنِ مرجعِ آموزش در جهانِ اسلام و اروپا بود و مباحثِ تشخیص، داروشناسی و بیماری‌شناسی را نظام‌مند کرد. در فلسفه، او در آثاری چون «الشفاء» و «الاشارات و التنبیهات» مباحثِ وجود، ماهیت، نفس، علیت و نبوت را صورت‌بندی کرد. تمایزِ وجود و ماهیت، تجردِ نفس، و تبیینِ عقلانیِ وحی از محورهای شناخته‌شدهٔ اندیشهٔ اوست. میراثِ ابن سینا بر طبِ قرون وسطی، فلسفهٔ مدرسیِ لاتینی و جریان‌های بعدیِ فلسفهٔ اسلامی اثر گذاشته و همچنان موضوعِ پژوهش‌های تاریخی و فلسفی است.

آثار و نظریه‌های مهم

• القانون فی الطب اوایل سدهٔ یازدهمدانشنامهٔ پزشکیِ جامع که تا سده‌ها متنِ درسیِ طب در شرق و غرب بود.
• الشفاء اوایل سدهٔ یازدهماثرِ فلسفی در منطق، طبیعیات، ریاضیات و الهیات؛ چارچوبِ نظامِ مشائیِ او.
• الاشارات و التنبیهات اواخر عمرمتنِ فشردهٔ فلسفی با بخش‌هایی در منطق، طبیعیات، الهیات و عرفانِ عقلی.
• النجاة اوایل سدهٔ یازدهمخلاصه‌ای آموزشی از مباحثِ شفاء برای مرورِ نظامِ فلسفی.
• نظریهٔ تمایز وجود و ماهیت تفکیکِ مفهومیِ وجود از ماهیت که در متافیزیک و الهیاتِ بعدی بسیار اثرگذار شد.