آلبرت انیشتین

آلبرت انیشتین۱۸۷۹–۱۹۵۵

آلبرت انیشتین فیزیکدانِ نظریِ آلمانی‌تبار است که نظریه‌های نسبیتِ خاص و عام را صورت‌بندی کرد و در فیزیکِ سدهٔ بیستم اثرگذار بود. او در اولم زاده شد، در سوئیس و آلمان تحصیل و کار کرد و پس از به قدرت رسیدنِ نازی‌ها به ایالات متحده مهاجرت نمود. سالِ ۱۹۰۵، که گاه «سالِ شگفت‌انگیز» خوانده می‌شود، نقطهٔ عطفی در کارِ او بود: مقالاتی دربارهٔ اثرِ فوتوالکتریک، حرکتِ براونی و نسبیتِ خاص منتشر کرد.

نسبیتِ خاص رابطهٔ فضا، زمان و حرکتِ یکنواخت را بازتعریف کرد و هم‌ارزیِ جرم و انرژی (E=mc²) را مطرح ساخت. نسبیتِ عام (حدود ۱۹۱۵) گرانش را به‌صورتِ خمشِ فضا-زمان تبیین کرد و پیش‌بینی‌هایی چون خمشِ نور و اتساعِ زمانیِ گرانشی به‌همراه داشت. جایزهٔ نوبلِ فیزیکِ ۱۹۲۱ عمدتاً به‌خاطرِ تبیینِ اثرِ فوتوالکتریک به او اعطا شد، نه نسبیت. انیشتین در سیاستِ علمی و صلح‌طلبی نیز فعال بود و تا پایانِ عمر در برابرِ برخی تفسیرهای مکانیکِ کوانتومی موضعِ انتقادی داشت.

آثار و نظریه‌های مهم

• نظریهٔ نسبیت خاص ۱۹۰۵بازتعریفِ فضا و زمان برای ناظرانِ با حرکتِ یکنواخت و هم‌ارزیِ جرم و انرژی.
• تبیین اثر فوتوالکتریک ۱۹۰۵توضیحِ کوانتومیِ گسیلِ الکترون از فلز بر اثرِ نور؛ مبنایِ جایزهٔ نوبلِ ۱۹۲۱.
• نظریهٔ نسبیت عام ۱۹۱۵تبیینِ گرانش به‌صورتِ هندسهٔ فضا-زمانِ خمیده و پیش‌بینی‌های رصدپذیر.
• حرکت براونی ۱۹۰۵تحلیلِ آماریِ حرکتِ ذراتِ معلق که شاهدی بر وجودِ اتم‌ها فراهم کرد.
• معادلهٔ میدان اینشتین ۱۹۱۵رابطهٔ ریاضیِ میانِ هندسهٔ فضا-زمان و توزیعِ ماده و انرژی.