«تحلیل رفتار متقابل» در ۱۰ جلسه از ۵ موضوعِ درس مطرح شده است؛ بیشترین بحث در «مقدمهای بر فهم قرآن» (۴ جلسه) است؛ و پرحجمترین محورها «سهگانه کودک/والد/بالغ»، «کاربرد PAC در فهم قرآن»، «نشانههای حالات ایگو» هستند. مفصلترین گفتار در مقدمهای بر فهم قرآن، جلسه ۱۸ است (۲۵دقیقه).
۱۰جلسه
۸محور
۵موضوع درس
۸۵دقیقه
۱۵۶ارجاع در مجموعه
گروهبندی
سنجه
نوع نمودار
تحلیل رفتار متقابلدربارهٔ این مکتب
تحلیلِ رفتارِ متقابل (Transactional Analysis، بهاختصار TA) نظریهای در بابِ شخصیت، ارتباط، و رواندرمانی است که اریک برن در دهههای ۱۹۵۰ و ۱۹۶۰ میلادی صورتبندی کرد. برن، با پیشینهٔ روانپزشکی و آشنایی با روانکاوی، مدلی سادهتر و ارتباطمحور پیش نهاد که هم در کلینیک و هم در آموزش و سازمانها بهکار گرفته شد. واحدِ تحلیل در این نظریه «تراکنش» است: هر تبادلِ محرک و پاسخ میانِ دو نفر که از یکی از وضعیتهایِ ایگو صادر میشود.
هستهٔ مدل، سه وضعیتِ ایگو است: والد، بالغ، و کودک. والد دربرگیرندهٔ هنجارها، دستورها، و مراقبتهایِ درونیشده از چهرههایِ اقتدار است؛ کودک احساسات، تکانهها، و واکنشهایِ کهنِ رشدی را حمل میکند؛ بالغ پردازشِ نسبتاً واقعبینانهٔ اطلاعاتِ اینجا-و-اکنون را بر عهده دارد. تراکنشها میتوانند مکمل، متقاطع، یا پنهان باشند؛ بازیهایِ روانی (games) الگوهایِ تکراریِ تراکنشهایِ پنهاناند که معمولاً به «پرداخت» عاطفیِ منفی میانجامند. برن همچنین از «سناریو» یا پیشنویسِ زندگی سخن گفت: طرحی ناآگاه که در کودکی شکل میگیرد و مسیرِ انتخابها را محدود میکند.
TA در رواندرمانیِ فردی و گروهی، زوجدرمانی، مشاورهٔ تربیتی، و آموزشِ مهارتهای ارتباطی گسترش یافت. منتقدان گاه سادگیِ سهگانهٔ والد–بالغ–کودک را فروکاهنده دانستهاند و نسبتِ آن با شواهدِ تجربیِ معاصر محلِ ارزیابیِ جداگانه است. با این حال، واژگانِ شفاف و تمرکز بر تبادلِ واقعیِ گفتار، آن را به ابزاری ماندگار برای توصیفِ الگوهای رابطه تبدیل کرده است. فهمِ دقیق مستلزمِ تفکیکِ نسخهٔ کلاسیکِ برن از بسطهای بعدیِ مکاتبِ TA است.
تزهای اصلی
وضعیتهای ایگوسهگانهٔ والد، بالغ، و کودک بهعنوانِ حالاتِ قابلِ مشاهده در گفتار و رفتار؛ نه اشخاصِ جدا، بلکه شیوههایِ سازمانیافتهٔ تجربه و واکنش.
تراکنشواحدِ ارتباط در این نظریه: محرک و پاسخ میانِ دو وضعیتِ ایگو؛ تشخیصِ مکمل یا متقاطعبودن برای فهمِ قطع یا تداومِ گفتگو.
بازی روانیالگویِ تکراریِ تراکنشهایِ بهظاهر عادی با پیامِ پنهان که به نتیجهٔ قابلِ پیشبینی و معمولاً ناخوشایند برای هر دو طرف میانجامد.
سناریوی زندگیپیشنویسِ ناآگاهی که در کودکی بر پایهٔ پیامهایِ والد و تصمیمهایِ اولیه شکل میگیرد و مسیرِ انتخابهای بزرگسالی را محدود میکند.
نوازشواحدِ توجهِ اجتماعی—مثبت یا منفی—که برن آن را نیازی اساسی میدانست؛ کمبود یا الگویِ ناسالمِ آن به بازی و رنج میانجامد.
کاربرد گستردهاستفاده در درمان، آموزش، و سازمانها؛ جذابیتِ زبانِ سادهٔ آن در کنارِ نقدِ احتمالیِ سادهسازی نسبت به پیچیدگیِ روانکاویِ کلاسیک.