روانکاوی و فرهنگ
روانکاوی و فرهنگفیلم‌ها ← Bad Ronald
روانکاوی و فرهنگ · فیلم و اثر

Bad RonaldBad Ronald · باز کولیک

نوجوانی که پس از قتلی تصادفی، مادرِ سلطه‌گرش او را در اتاقی پنهان می‌کند و او در جهانِ خیالیِ خود فرومی‌رود.

Bad RonaldBad Ronald · ۱۹۷۴
کارگردانباز کولیک
سال۱۹۷۴
کشورآمریکا
بازیگراناسکات جکوبی، کیم هانتر، دابنی کولمن
دریچهٔ روانکاوانهعقدهٔ مادر، پسروی و جهانِ خیالی
جلسات۴۷، ۴۸

۱ خلاصهٔ داستان

«Bad Ronald» داستانِ رونالد، نوجوانی منزوی و ناپخته است که پس از حادثه‌ای خشونت‌بار، با تصمیمِ مادرش از جهانِ بیرون پنهان می‌شود. مادر برای محافظت از او، اتاقی مخفی در خانه می‌سازد و رونالد را در آن نگاه می‌دارد. این پنهان‌سازی در آغاز راهی برای فرار از قانون به نظر می‌رسد، اما به‌تدریج به زندانی روانی تبدیل می‌شود که در آن رابطهٔ مادر و پسر به شکلی بیمارگون غلیظ‌تر می‌گردد.

رونالد در فضای بستهٔ خود به جهانِ خیال پناه می‌برد. او داستان‌ها، تصویرها و فانتزی‌هایی می‌سازد که جای رابطهٔ واقعی با دیگران را می‌گیرند. پس از تغییرِ وضعیتِ خانه و ورودِ خانواده‌ای تازه، جهانِ پنهانِ رونالد با زندگیِ دخترانِ خانواده تماسِ خطرناک پیدا می‌کند. او از پشتِ دیوار می‌بیند، می‌شنود، خیال می‌سازد و به‌تدریج مرزِ فانتزی و واقعیت را از دست می‌دهد.

فیلم از دلِ ایده‌ای ساده، وضعیتی نگران‌کننده می‌سازد: پسری که به‌جای پذیرشِ قانون و پیامدِ عمل، در رحمِ مصنوعیِ خانه و مادر نگه داشته شده است. گرهٔ پایانیِ اثر بر آشکار شدنِ این پنهان‌کاری بناست، اما مهم‌تر از حادثهٔ نهایی، فرایندِ پسرویِ روانیِ شخصیت است.

◆ نکتهٔ کلیدی

اتاقِ پنهان فقط مخفیگاه نیست؛ صورتِ معماری‌شدهٔ رحمِ مادرانه و جهانِ خیالیِ نوجوانی است که از ورود به قانون بازمانده است.

۲ مضامین و ویژگی‌ها

عقدهٔ مادر، پسروی، انزوا، جهانِ خیالی، نگاهِ پنهان، قانون‌گریزی و بلوغِ شکست‌خورده مضمون‌های اصلی‌اند. فیلم از ترسِ خانگی استفاده می‌کند: خانه‌ای که باید امن باشد، به مکانی برای پنهان کردنِ خشونت و میل تبدیل می‌شود.

◆ پسروی (regression)

پسروی بازگشتِ روان به شکل‌های کودکانه‌ترِ ارضا و دفاع است. رونالد به‌جای عبور به مسئولیتِ بزرگسالانه، به فضای بسته، خیال و وابستگیِ مادرانه بازمی‌گردد.

۳ سبکِ کاریِ کارگردان

باز کولیک فیلم را در قالبِ تله‌فیلمی تعلیق‌آمیز می‌سازد. محدودیتِ مکان، دیوارهای خانه و نگاهِ مخفیانه، ابزارهای اصلیِ ترس‌اند. فیلم به‌جای هیولای بیرونی، نوجوانی پنهان و رشدنیافته را منبعِ اضطراب می‌کند.

◆ مثال

سوراخ‌ها، دیوارها و راه‌های مخفی در خانه همان کارکردی را دارند که فانتزی در روانِ رونالد دارد: امکانِ دیدنِ جهان بدونِ ورودِ واقعی به آن.

۴ نقدِ منتقدان و جایگاهِ تاریخی

«Bad Ronald» جایگاهِ فیلمِ کالتِ تلویزیونی یافته است. اهمیتِ آن بیش از آنکه در شکوهِ سینمایی باشد، در ایدهٔ روانیِ متمرکز و اضطرابِ خانگیِ آن است. منتقدانِ علاقه‌مند به سینمای وحشتِ تلویزیونی، ماندگاریِ تصویرِ پسرِ پنهان در دیوار را برجسته کرده‌اند.

۵ دریچهٔ

«Bad Ronald» نمونه‌ای روشن از گیر افتادن در کودکی و رابطهٔ غلیظِ مادرانه است. در متنِ جلسات، مسئلهٔ عدمِ رشد، سندرومِ پیترپن و ناتوانیِ ورود به دورهٔ مردانه مطرح می‌شود. رونالد از این منظر نه فقط مجرم یا هیولا، بلکه انسانی است که مسیرِ جدایی از مادر و ورود به قانون را طی نکرده است.

مادر، با نیتِ محافظت، همان کاری را می‌کند که رشد را ناممکن می‌سازد. او پیامدِ عمل را حذف می‌کند و پسر را در فضایی پنهان نگه می‌دارد؛ اما حذفِ قانون به آزادی نمی‌انجامد، به پسروی می‌انجامد. رونالد در جهانِ خیالیِ خود پادشاهی می‌سازد، اما این پادشاهی به دلیلِ ناتوانی از رابطهٔ واقعی، به ترس و خشونت ختم می‌شود.

◆ پل به فروید و لاکان

از منظرِ فرویدی، رابطهٔ مادرانهٔ غلیظ و غیبتِ کارکردِ پدر می‌تواند بلوغ را مختل کند. از منظرِ لاکانی، ورود نکردن به نظمِ نمادین باعث می‌شود شخصیت در امرِ خیالی زندانی بماند.

جلساتِ مرتبط

جلساتی که این اثر در آن‌ها خوانده شده، با پخش‌کنندهٔ صوت و متنِ کامل:

روانکاوی و فرهنگ·آرشیوِ درس‌گفتارها