نظریهٔ داروین در این متن به‌عنوان پاسخی به یک خلأ تبیینی معرفی می‌شود: مکانیک نیوتونی هرچند در توجیه حرکات سیارات موفق بود، اما در تبیین پدیده‌هایی مانند حیات یا وجود انسان کاری از پیش نمی‌برد [۴]. داروین می‌کوشد توضیح دهد انواع چگونه پدید آمده‌اند و حتی انسان چگونه به‌عنوان یک موجود زنده در یکی از شاخه‌های تکاملی شکل گرفته است [۵]. با این حال، جایگاه او با نیوتن مقایسه نمی‌شود؛ در این متن داروین گالیلهٔ زیست‌شناسی خوانده می‌شود، نه نیوتنِ آن، زیرا فرمول‌بندی محاسباتیِ دقیق هنوز در زیست‌شناسی رخ نداده است [۱]. از منظر دیگری نیز این نظریه ارج نهاده می‌شود: تنها توجیه طبیعت‌گرایانه‌ای که برای گسترش حیات می‌توان ارائه کرد، به شمار می‌آید [۶]. این چارچوب حتی بر حوزه‌های دیگر نیز اثر گذاشته است؛ فروید در اواخر قرن نوزدهم، در دورهٔ اوج توجه محیط‌های علمی به نظریهٔ تکامل، دیدگاهی ماتریالیستی و طبیعی نسبت به روان انسان اتخاذ کرد [۳].