«مکانیزم دفاعی» در ۸ جلسه از ۴ موضوعِ درس مطرح شده است؛ بیشترین بحث در «روانکاوی و فرهنگ» (۵ جلسه) است؛ و پرحجمترین محورها «واپسرانی»، «تمسخر بهعنوان دفاع»، «تشبیه فرهنگی به دفاع روانی» هستند. مفصلترین گفتار در روانکاوی و فرهنگ، جلسه ۳ است (۲۴دقیقه).
۸جلسه
۸محور
۴موضوع درس
۵۲دقیقه
۱۵۶ارجاع در مجموعه
گروهبندی
سنجه
نوع نمودار
مکانیزم دفاعیدربارهٔ این مفهوم
مکانیسمِ دفاعی در روانکاوی و روانشناسیِ پویا به فرایندهایِ عمدتاً ناآگاهی گفته میشود که روان برای کاستن از اضطراب، شرم، یا تعارضِ درونی بهکار میگیرد. این سازوکارها محتوا یا معنایِ تهدیدکننده را از آگاهی دور میکنند، تغییر میدهند، یا جابهجا میسازند تا تعادلِ نسبیِ ایگو حفظ شود. دفاعها فینفسه «بیمارگونه» نیستند؛ بسیاری از آنها بخشی از رشدِ بهنجار و سازگاریِ روزمرهاند. مسئله زمانی مطرح میشود که دفاعی خشک، فراگیر، یا ناسازگار با واقعیت شود و رنج یا اختلالِ رابطه بیافریند.
زیگموند فروید پایههای مفهوم را در کار بر سرکوب و مقاومت نهاد؛ آنا فروید در اثرِ کلاسیکِ خود دفاعهای ایگو را منظمتر فهرست و توصیف کرد. از آن پس طبقهبندیها گسترش یافتهاند: سرکوب، انکار، فرافکنی، جابهجایی، عقلانیسازی، والایش، واکنشسازی، تجزیه، و دیگر صور. برخی سنتها دفاعها را بر پیوستاری از «نابالغ» تا «بالغ» مرتب میکنند؛ والایش و شوخی اغلب در قطبِ سازگارانهتر جای میگیرند، در حالی که انکارِ گسترده یا فرافکنیِ پارانوئیدگونه با آشفتگیِ شدیدتر مرتبط دانسته شدهاند—هرچند چنین رتبهبندیهایی همیشه موردِ توافق نیستند.
در رواندرمانیِ پویا، شناساییِ دفاع راهی به تعارضِ زیربنایی و به رابطهٔ درمانی است؛ مقاومت خود میتواند دفاعی در برابرِ تغییر باشد. در روانشناسیِ ایگو و پژوهشهای بعدی، دفاعها با تنظیمِ هیجان و سبکهایِ مقابله نیز مقایسه شدهاند. واژگانِ دفاعی به زبانِ عمومی و نقدِ فرهنگی راه یافته، اما کاربردِ شلختهٔ برچسبها دقتِ بالینی را تضعیف میکند. هر ادعایِ دقیق باید به سنتِ نظری و بافتِ مشاهده مقید بماند.
وجوه و خوانشها
کاهش اضطرابکارکردِ مشترکِ دفاعها: محافظت از ایگو در برابرِ تعارضِ درونی، تهدیدِ عزتِ نفس، یا واقعیتِ تحملناپذیر—هرچند با هزینههای شناختی و ارتباطی.
سرکوبراندهشدنِ محتوا از آگاهی؛ دفاعِ محوری در نظریهٔ فروید که دیگر مکانیسمها اغلب بر آن بنا میشوند یا با آن ترکیب میگردند.
فهرست کلاسیکانکار، فرافکنی، جابهجایی، عقلانیسازی، واکنشسازی، والایش و صورِ مشابه در سنتِ آنا فروید و بسطهای بعدیِ روانشناسیِ پویا فهرست شدهاند.
پیوستار سازگاریتمایزِ نسبی میانِ دفاعهای انعطافپذیرتر و دفاعهای خشک یا تحریفگرِ واقعیت؛ مبنایِ برخی مقیاسهای پژوهشی و بالینیِ معاصر بوده است.
مقاومت درمانیدفاع در جلسهٔ درمان بهصورتِ فراموشی، جدل، دیرآمدن، یا تغییرِ موضوع ظاهر میشود؛ مادهٔ کارِ تحلیلی است نه صرفاً مانع.
مرز با مقابلههمپوشانی و تفاوت با راهبردهایِ آگاهانهٔ تنظیمِ هیجان در روانشناسیِ معاصر مطرح است؛ همهٔ دفاعها الزاماً ناآگاه یا ناسازگار شمرده نمیشوند.